De reus van Amsterdam

by Tanya Commandeur

Amsterdam, 1918. Albert Kramer wordt ontdekt door een Duitse impresario die hem in Berlijn voor een publiek van drieduizend man zet. Albert is op dat moment eenentwintig jaar en de nieuwe reus van het gezelschap. Na deze vuurdoop belandt hij bij het circus, waar de kleine Seppi zijn showpartner en allerbeste vriend wordt. De twee trekken veel bekijks, ook in de cafés waar ze na hun optredens tot laat in de nacht bier drinken. Ondertussen begint Albert gevoelens te ontwikkelen voor Seppi’s zus Mina. Maar noodgedwongen scheiden hun wegen: Albert vertrekt naar Amerika en Mina blijft in Zwitserland. Zal Albert haar ooit weer zien? En hoe zit het met Alberts grote geheim?

Genres: Ebooks, Historical Fiction

256 pages, Paperback

Published May 1, 2023

About the author

Tanya Commandeur (Haarlem, 1969) studeerde Romaanse Talen en Culturen. Zij werkt als freelance (eind-)redacteur en vertaler voor diverse tijdschriften.

Reviews

[Ingrid]

Na 87 bladzijden geef ik het op. Geen boek voor mij.

[Alexandra - Alexs books and socks]

Dit boek heeft zowat alles wat ik zoek in een roman. Het is gebaseerd op waargebeurde feiten en mensen, het is terug de tijd in, het hoofdpersonages is op zijn minst gezegd heel interessant en de schrijfstijl is buitengewoon vlot.

Zeggen dat ik genoten heb van dit boek is dus niet gelogen. De auteur zorgt ervoor dat ik meteen in het verhaal zat en pent het hoofdpersonage, Albert, zo goed neer dat ook ik hem echt leek te kennen.

Beeldend beschrijft ze andere personages en het artiestenleven waarin Albert zich bevind. Of het nu gaat van een schip tot een circustent of wat er te eten viel, je ziet, hoort en beleefd het dankzij die schrijfstijl allemaal mee.

Een bijzonder mooi verhaal, al is het leven van Albert triest, moeilijk, zwaar en getroebleerd. Hoe de grote Albert van Holland niet alleen letterlijk groots was maar ook figuurlijk, ondanks alles, voor zichzelf het ‘groots’ zag.
Doorzetten en liefde, dat is de formule voor succes op alle vlakken.

[Kees van Duyn · Rating 4 out of 5]

Al op erg jonge leeftijd begon Tanya Commandeur met schrijven, alhoewel ze het toen nog in stripvorm deed. De echt fijne kneepjes van het vak leerde ze toen ze voor diverse bladen schreef, waaronder de schoolkrant en Marie Claire. Haar eerste roman Wallada’s gasten verscheen in 2008 en haar meest recente boek is De reus van Amsterdam, dat in 2023 werd uitgebracht. Dit goed ontvangen werk is gebaseerd op het leven van Albert Kramer, met zijn 2 meter 42 de langste Nederlander ooit gemeten.

Al snel na zijn geboorte wordt duidelijk dat de groei van Albert Kramer grote proporties aanneemt. In de Amsterdamse wijk De Pijp, waar hij woont, wordt hij al snel Lange Appie genoemd. Als hij eenentwintig jaar oud is, wordt hij door een Duitse impresario geronseld om in een show in Berlijn op te treden. Het publiek zal zijn reusachtige lengte geweldig vinden. Hierna komt hij in het circus terecht, waar hij met de kleine Seppetoni de bezoekers vermaakt. Hij wordt tevens verliefd op Mina, de zus van Seppi. Albert vertrekt echter naar Amerika en vraagt zich af of hij zijn grote liefde nog weer terug zal zien.

Het is net alsof het voertuig uit een andere wereld kwam. Zo begint het grotendeels fictieve verhaal van en over Albert Kramer, de langste man van Nederland en uit wiens perspectief de volledige plot wordt verteld. De roman speelt zich dan ook ongeveer een eeuw geleden af en de auto zorgt voor verwondering, want zo heel vaak gebeurde het in die tijd niet – en al helemaal niet in een volkswijk – dat er een automobiel te bewonderen viel. Deze opening geeft meteen al wat prijs van de sfeer waarin alles zich afspeelt. Het zijn de jaren (vlak) na de Eerste Wereldoorlog en de armoede, de latere crisisjaren en de opkomst van enkele destijds moderne snufjes komen erg goed over. De lezer waant zich als het ware zelf in de eerste helft van de twintigste eeuw.

De plot heeft in beginsel een chronologisch verloop, maar zo nu en dan is er een flashback naar eerdere perioden in het leven van Kramer. Vanwege de uitgebreide beschrijvingen daarvan leer je hem vrij goed kennen, kom je erachter hoe de mensen tegen hem aankijken en welke moeilijkheden en problemen zijn pad kruisen, uiteraard veroorzaakt door zijn enorme lengte. Van zijn gestalte maakt hij, hoewel aanvankelijk niet van harte, echter ook handig gebruik. Als rondreizend artiest probeert hij de kost te verdienen en het grootste deel van het verhaal gaat daarom over deze fase van zijn bestaan. Hierin maakt hij het een en ander mee en daarom bevat de roman talloze wendingen, die voor onverwachte, bijzondere en eveneens mooie situaties zorgen.

Commandeur heeft een erg vlotte en levendige schrijfstijl, die bovendien behoorlijk beeldend is. De ambiance van toen wordt goed beschreven en in bepaalde gevallen is het woordgebruik van de auteur afgestemd op de desbetreffende periode. Zo komen in de roman soms woorden voor die tegenwoordig uit den boze zijn, denk hierbij bijvoorbeeld aan dwerg of freak. Dat ze dit doet, is absoluut niet storend, want in deze context past dit wel, waarbij de lezer zich vanzelfsprekend wel in die tijd moet verplaatsen. Omdat ze waargebeurde feiten en werkelijk bestaande personen (in het verleden dan) in het verhaal heeft verwerkt, komt het geheel zeer realistisch over. Nergens bestaat het gevoel dat veel van wat er gebeurt verzonnen is.

In haar nawoord geeft Commandeur nog wat aanvullende informatie over de echte Albert Kramer. Dit is een mooie aanvulling op de roman en heeft daarom wel toegevoegde waarde, je bent er immers nieuwsgierig naar hoe het hem vergaan is. Al met al boeit De reus van Amsterdam van begin tot eind en ga je gaandeweg toch wel wat van de grote man houden.

[Jules Van Der Kloos · Rating 4 out of 5]

Een lekker lezend boek waarbij je je het hele verhaal afvraagt of het waar is gebeurd of niet. Een goede roman met veel echte waargebeurde informatie erin verwerkt!

[Anton Segers · Rating 3 out of 5]

Degelijke vertelling van het waargebeurd verhaal van de grootste (lees: langste) Nederlander, die als circusact de wereld rondtrok.
Vrij klassiek en voorspelbaar, maar met vakmanschap en empathie beschreven.
Een mooi eerherstel van een vergeten grote figuur.

[Will Winnubst · Rating 5 out of 5]

Extra bijzonder aan dit boek is dat tot mijn grote verrassing de ‘reus van Amsterdam’ in Anna Paulowna een café heeft gerund in de buurt (4 huizen verder) waar mijn vader is opgegroeid. Zo benieuwd of mijn moeder hier iets van weet ( Pa leeft niet meer).

[Kim Van · Rating 3 out of 5]

Interessant om te lezen hoe men begin 20e eeuw met mensen die afweken van het normaal werden behandeld. De reus is van binnen heel kwetsbaar en dit wordt op een realistische manier beschreven.

[Aukje Delemarre · Rating 5 out of 5]

Wat een mooi en liefdevol boek. Heel fijne schrijfstijl en net zo interessant als ‘uit liefde, meneer Tuschinski’.

[Karin Van · Rating 5 out of 5]

Mooi om te lezen. Wilde door blijven lezen. Echt de moeite waard. Het leven van iemand " anders dan anderen".

[Annelies leest · Rating 3 out of 5]

Amsterdam, 1918

Door zijn uitzonderlijke grootte is Albert Johan Kramer gekend door iedereen in de buurt. Maar bekendheid is niet alles, zijn grootte zit hem overal in de weg. Tot grote ergernis van zijn vader vindt Albert nergens werk. Wanneer plots de Duitse Mr. Schmidt opduikt, en Albert werk aanbiedt in een theater in Berlijn, is Alberts vader onmiddellijk akkoord. De 21-jarige Albert wordt meegenomen naar Berlijn, waar hem een grote carrière als artiest te wachten staat. Samen met Seppetoni –de kleinste man ter wereld- steelt hij de show in circussen en theaters. Seppetoni en Albert worden beste vrienden, maar er is meer op til. Seppetoni's zus, Mina, weet Alberts hart te veroveren. Als Albert de kans krijgt om bekendheid te verwerven in Amerika, zonder Seppetoni en Mina, staat hij voor een hachelijke keuze. Kiest hij voor roem en geld, of voor de liefde?

Tanya Commandeur neemt je mee in het leven van Albert Johan Kramer. Ze verteld het verhaal vanuit het perspectief van Albert zelf. Er zijn tal van terugblikken op Alberts moeilijke kindertijd, maar het grootste deel van het verhaal speelt zich af in theaters en circussen waar Albert zijn bekendheid verwerft. Tanya Commandeur slaagt erin om de geschiedenis tot leven te brengen, ondanks dat alle grote en ook vaak kleinere gebeurtenissen in het verhaal waargebeurd zijn, is het ontzettend fijn dat het boek leest als een roman. Enorm vlot en meeslepend, alsof je er bijna zelf bij was. Het leven van Albert was niet altijd rozengeur en maneschijn en dat voel je, zielig en hard, maar op een andere manier dan ook weer boeiend.

De reus van Amsterdam is een prachtige, meeslepende roman over een uitzonderlijk man die van het kleinste sprankje hoop een groots succes weet te maken.

[Kaj Peters · Rating 3 out of 5]

Door iedereen bekeken, maar door niemand gezien. In 'De reus van Amsterdam' (2023) volgen we de bitterzoete verwording van een timide volksjongen uit De Pijp tot een internationale showbizzicoon. Of zoals Albert Johan Kramer door zijn reuzengroei altijd al bewonderende blikken kreeg, maar op een dag biedt een Duitse impresario hem de optie om te werken in het circusleven. Het zou 't startschot vormen van zijn internationale bekendheid als grootste Nederlander ooit. Van het naoorlogse Berlijn tijdens het Interbellum tot verkeersopstoppingen in bruisende metropolen als New York en London. Maar steeds opnieuw bekruipt bij Albert het pijnlijke gevoel dat niemand oog heeft voor zijn gezondheidsproblemen en het schrijnende gebrek aan anonimiteit omdat elke ruimte wordt gevuld door zijn imposante verschijning. Maar door zijn vele omzwervingen raakt de vriendelijke reus steeds verder verwijderd van een veilige thuishaven. Zelfs het Oostenrijkse meisje dat hij intens liefheeft laat hij in Europa achter voor een carrière in de Verenigde Staten.

'De reus van Amsterdam' (2023) is zonder meer een heerlijk boek. Er steekt werkelijk geen kwaad achter die goeiige Albert Johan Kramer met zijn herkenbare verlangen om te zijn zoals alle anderen. Tanya Commandeur beschrijft empathisch hoe Albert's reuzengroei moet zijn geweest in een tijdsgewricht waarin afwijken van de norm maatschappelijk werd afgestraft of geëxploiteerd. Daarbij schroomt ze niet om in te gaan op minder fraaie kanten als lichamelijke klachten en ontstekingen door zijn reuzengroei. Om maar te zwijgen over zijn mortaliteitsbesef, omdat mensen zoals hij niet oud worden. Het geeft een jongensboek als 'De Reus van Amsterdam' (2023) een bitterzoet randje over een man die zijn eigen angsten moet inslikken om de mythologische figuur te zijn die anderen in hem willen zien. Al had de roman hierin nog een stukje verder kunnen gaan, want het wordt uiteindelijk wat veilig afgerond op een moment dat het leven van Albert Kramer in rustiger vaarwater is gekomen. In een slotwoord lezen we echter dat Albert nog een aantal bittere teleurstellingen moest verwerken buiten de spotlights. Zonder grandeur is zijn lijden kennelijk minder interessant.

[Petra Leest · Rating 3 out of 5]

De schrijfstijl is opnieuw zoals we van Tanya Commandeur gewend zijn: recht toe, recht aan, met een prettige vaart en makkelijke woorden. Het leest lekker. In een review van 1 van haar andere boeken legde ik al uit dat zij mijns inziens geen literair schrijver is maar wel een rasechte storyteller, en daar is helemaal niets mis mee. Het houdt de vaart er lekker in, want ook hier wordt het boek nergens saai.

Waarom dan slechts 3 sterren, terwijl ik haar vorige boeken met 4 sterren waardeerde? Omdat ik me vreselijk heb lopen ergeren aan hoofdpersoon Albert. Wat een ongelooflijk domme man is dat. Zo groot als zijn lichaam is, zo klein is zijn geest. En helaas is er van enige ontwikkeling nauwelijks sprake, hooguit in de laatste hoofdstukken maar die worden in sneltreinvaart verteld.
Ik zou het heel prettig hebben gevonden als de auteur Albert iets sympathieker had gemaakt, wat minder zwak, wat minder laf (!!) , want dan had hij boeiender geweest om je als lezer in te verplaatsen.

Desondanks was ook dit weer een prettig leesbaar boek, en zal ik een volgende roman van Commandeur ook zeker weer oppakken.

[weaverannie · Rating 5 out of 5]

Fijn boek, snel lezend. Hoofdpersoon is de ‘reus’ Albert, uit Amsterdam, die echt bestaan heeft. Hij bracht zijn jeugd door in de Amsterdamse Pijp, waar zijn ouders niet goed wisten wat ze met de jongen aan moesten. Een impresario nam hem aan, hij moest optreden op kermissen en in circussen. Hij reisde door Europa en kwam ook in Amerika, waar hij werd ontvangen door de toenmalige president.
Zijn succes gaf hem ook bekendheid en was er de oorzaak van, dat een oude liefde uit Amsterdam hem wist te vinden. Samen met haar moeder (en het dochtertje dat ze van hem zei te hebben) haalde ze hem over met haar te trouwen. Hij hield echter van de zus van zijn theater partner en na het weinig succesvolle eerste huwelijk vond hij rust en geluk in een huwelijk met haar.
Een aanrader!

[Anke · Rating 3 out of 5]

Veel waargebeurde feiten in dit verhaal terwijl het ook voelt alsof je gewoon een roman leest.

[Lia Dudok · Rating 4 out of 5]

Wat een leuk boek. Met veel plezier gelezen

[Angelique · Rating 3 out of 5]

Ik heb dit boek geluisterd. Leuk boek en de voorlezer heeft een prettige stem om naar de luisteren.

[Marrije · Rating 4 out of 5]

3,5 ster, naar boven afgerond omdat het mijn favoriete genre betreft: historische roman.

[Britt · Rating 3 out of 5]

Mooi boek, over de langste man van Nederland. Wat een verschrikking lijkt mij dat. Fijn geschreven en je gaat mee met de tijd van toen.

[Berry Tijhuis · Rating 4 out of 5]

Geeft een mooi inzicht in de tijdsgeest. Verhaal is leuk. Maar lees het vooral om de historische context.

[Maria Beukema-Veldkamp · Rating 3 out of 5]

Echt gebeurd en bizar hoe zijn leven is verlopen en uiteindelijk komt hij voor zichzelf op