Avrupa’nın Kısa Kültür Tarihi

by Emmanuelle Loyer, Alp Tümertekin (Translator)

Avrupa’da 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren şekillenen kültürel temsilleri ve pratikleri, önemini hâlâ koruyan on üç tema çerçevesinde derleyen bu kitap kıta ölçeğinde bir kültür tarihi sentezi sunuyor.

Emmanuelle Loyer her bölümde bir sorunsalı ortaya çıkarmaya ve “Avrupa denilen çiçek dürbününü avcumuzda çevirip o ana kadar kendini göstermeyen yeni gerçekliklerin farkına varmamızı sağlayan tarihyazımsal bir aracı kullanmaya” çalışıyor: Garlar, kafeler ve bulvarlar gibi mekânlar etrafında şehre özgü yeni zaman algısının ve deneyim sisteminin nasıl şekillendiğini gözler önüne sermek için kent kültürüne eğiliyor. 19. yüzyılın ikinci yarısında serpilmeye başlayan “gazete uygarlığı”nın, tiyatronun burjuvalaşma sürecinin hikâyesini anlatıyor. 1914-45 arasında Avrupalı toplumlara damgasını vuran savaş kültürünün toplumsal yaşama nasıl sızdığını ve sömürgeci kültür denen düşünsel yapıda kendini nasıl sürdürdüğünü gösteriyor. Avrupa monarşilerinin karşısında oluşan sivil toplumun bayraktarlığını yapan entelektüel figürünün geçirdiği dönüşüme, 1968’le baş gösteren yeni hareketlilik tarzlarına odaklanıyor.

Son olarak, dijital kültür, kitle turizmi gibi daha güncel olgulara da değinen Loyer, yirmi beş yıllık okumalarının ve derslerinin ürünü olan Avrupa’nın Kısa Kültür Tarihi’ni özel hayatın yakın tarihine göz atarak tamamlıyor.

Genres: Nonfiction, History

272 pages, Paperback

Published November 16, 2022

Reviews

[merixien · Rating 3 out of 5]

Eğer beklentinizi düşük tutarsanız, konuya dair temel seviyede bir şeyler okumak için oldukça ideal bir kitap. Avrupa’nın özellikle de 18-19. yüzyılda yaşadığı dönüşümleri; dil ve ulus kavramlarının oluşumuyla kültürü merkeze alarak günümüze kadar taşıyor fakat bunu çok derine inmeden yapıyor. Bu sayede kitabı okurken aşırı bilgi ve tarih bombardımanına tutulmadan oldukça rahat okuyorsunuz. Ancak öğrendiğiniz şeyler de biraz temel seviyede ufak hap bilgiler olarak kalıyor. Bir de yazarın kendi ülkesine odaklanmasından kaynaklı ana odağın Fransa olduğu gerçeğini atlamamak lazım. Elbette Kıta Avrupası ve İngiltere’ye genel bir bakışı olsa da bu bakış açısı çok yüzeysel kalıyor. Benim için kitabın ilk yedi bölümü çok daha doyurucuydu. Ancak sonrasında-muhtemelen o döneme dair çok fazla içeriğe maruz kaldığımız için- biraz yüzeysel geldi. Bir de kitabın yazım tarihi yaklaşık olarak 10 yıl önce olduğu için günümüz bölümü doğal olarak biraz miadını doldurmuş bir konumda kalıyor. Ama yine de okuduğunuza pişman olmayacağınız, elinizde varsa şans vermeniz gereken kitaplardan birisi.

3,5/5

[Ezgi K. · Rating 1 out of 5]

So hard to follow and understand.

[Fatih · Rating 3 out of 5]

Yoruma geçmeden önce hatırlatmakta fayda var; kitabın hacminden ziyade yoğun bilgi içermesinden dolayı geniş vakitte notlar alarak okumak iyi olur.

Yazar, Fransa merkezli değerlendirmeler yaptığı kitabı 13 başlıkta oluşturuyor; ulusların oluşması (birliği oluşturan dil, edebiyat, resim, spor vb. unsurlar üzerinden değerlendirme yapılıyor), kent kültürünün (insanların boş zamanını nasıl harcadığı hususu (gazetenin ortaya çıkması ve kamuoyunun oluşması gibi)) oluşturulması, gösteri toplumu ve kültürel başkentler, savaş yılları, toplumsal cinsiyet (kadınların hayata katılması, oy hakkı vb.), sömürgeler (sömürgelere ait unsurların sergileri, şarkiyatçılık vb.), entelektüeller (tanımı, ortaya çıkış şartları, farklı ülkelerdeki karşılıkları vb.), kitle kültürü (önce tiyatrolar, kafeler ve sonrası radyo, televizyon internet), kültür politikaları (devletlerin yaklaşımları, eski-yeni arasında geçiş ya da tercihler), 1968 (üst üste gelen olaylarla birlikte öğrenci dalgası), kültürlerin dijitalleşmesi, kendine ait zaman mefhumu (tatil kavramının ortaya çıkışı) ve özel yaşam ile mahremiyet. Farklı ve ufuk açan bilgiler bolca var; 1851 yılında kurulan Reuters’i Londra’ya yerleşen Yahudi bir Alman’ın kurmuş olması, tüm coğrafyayı düzenleyen temel unsurlardan biri olan Greenwich Meridyeni’nin 1884 yılında başlangıç meridyeni kabul edilmesi (ve bunun Büyük Britanya’ya süper merkezilik atfetmesi), boş zaman ile seyahat arasında kurulan modern denklemi özetleyen asıl ismin Thomas Cook (1820-1890) olması ve Fransa’da ilk ücretli izinlerin 1936’da yasalaşması veya hava durumu tahminlerinin 1920’lerde başlaması gibi.

İnsan önce korkar, sonra her şeye alışır: Demiryolu, telefon, fabrika, atom, hatta internete bile alıştık. VIII
Ulusal tiyatroların doğuşu, ulusal kimliklerin üretilmesi için gerekli araçlardan biri haline gelen siyasi bir hareketti. 7
İtalya’yı imal ettik. Şimdi sıra İtalyanları imal etmekte. Massimo D’Azeglio (sık sık söylediği iddia edilmesine rağmen yazara göre aslında söylememiştir.) 8
Paris nüfusunun 18.yüzyıldan itibaren aşağı yukarı tamamının okuma-yazma bildiği kabul edilir. 12
Flanörlük, belli bir amaç olmaksızın, sakince, etrafındaki her şeyin tadını çıkararak gezinmektir. Julie Margueritte 26
Paris Uluslararası Sömürge Sergisi için: “Bu sergiye gelen her Fransız ‘Büyük Fransa’nın yurttaşı olduğunu iliklerine kadar hissetti.” Marechal Lyautey 95
Cesaire, kimse sömürgeleştirilip de masum kalamaz, diye haykırır. 100

[Henri Tournyol du Clos · Rating 1 out of 5]

On se croirait dans un magazine féminin. Aucune rigueur, aucune démarche scientifique. Honte à l'éditeur de cette inutilité.