Η μεταμόρφωσή της

by Αμάντα Μιχαλοπούλου

«Ένα πρωί που ξύπνησε από εφιάλτη, η Σάσα ανακάλυψε πως είχε μεταμορφωθεί σε άντρα». Έτσι ξεκινάει η εξωφρενική περιπέτεια της νεαρής ηρωίδας, μιας φοιτήτριας που έχει γαλουχηθεί με τα θηλυκά πρότυπα της αυτοθυσίας και της υπακοής. Πώς θα ξανασυστηθεί στους φίλους, στους γονείς, στον τρομακτικό καθηγητή της; Θα καταφέρει να ξαναβρεί τον εαυτό της μέσα στο καινούργιο άγνωστο σώμα της; Και μάλιστα σ’ έναν κόσμο όπου ο Κατακλυσμός έχει ήδη συμβεί, ξηλώνοντας τα θεμέλια της κοινωνίας; Με άλλα λόγια, μπορεί να υπάρξει έρωτας, ελπίδα και πρόοδος μετά την κατάρρευση των καθορισμένων κοινωνικών ρόλων;

Η Αμάντα Μιχαλοπούλου έγραψε μια νουβέλα ενηλικίωσης για το τέλος των φύλων και την ερμαφρόδιτη φύση του ανθρώπου και ταυτόχρονα την ιστορία μιας μετα-Εδέμ, του τέλους του κόσμου όπως τον ξέρουμε. Η μεταμόρφωσή της είναι ένα εξαιρετικά επίκαιρο βιβλίο, που παλεύει λυσσαλέα με τα στερεότυπα των φύλων, της οικογένειας, της σεξουαλικής αγωγής, της αυθεντίας κάθε είδους και αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο ο καπιταλισμός μάς έχει μάθει να αναζητάμε την ευτυχία.

160 pages, Hardcover

First published October 31, 2022

About the author

Η Αμάντα Μιχαλοπούλου (English: Amanda Michalopoulou) είναι βραβευμένη Ελληνίδα συγγραφέας, με έργα μεταφρασμένα σε πολλές γλώσσες. Έχει τιμηθεί από την Ακαδημία Αθηνών και το NEA, ενώ γράφει διηγήματα, μυθιστορήματα και βιβλία για παιδιά.

Reviews

[Katerina Koltsida · Rating 4 out of 5]

Οι Ελληνίδες δε γράφουν απλώς βιβλία φαντασίας / δυστοπιας / τέλους του σημερινού κόσμου. Γράφουν ΠΟΛΥ ΚΑΛΑ βιβλία τέτοιας θεματολογίας.

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ είναι ένα τέτοιο βιβλιο, ευσύνοπτο, που δεν περιορίζεται στο θέμα του κόσμου μετά την καταστροφή, αλλά εισδύει στην ανθρώπινη φύση μεσα απο την πάλη του κοινωνικού και του βιολογικού φύλου.

Πολύ αξιόλογο

[Anthro.Grafeas · Rating 2 out of 5]

Ένας λογοτεχνικός πειραματισμός γύρω από το φύλο, με πολλές προοπτικές εξέλιξης και συζήτησης, που όμως δυστυχώς ενέχει αρκετές κοινοτυπίες και κλισέ.

[Γρηγόρης · Rating 4 out of 5]

Εξαιρετικά ενδιαφέρον. Ωδή στη διαφορετικότητα!

[Takisx · Rating 5 out of 5]

Η πιο πετυχημένη μεταμόρφωση.Και η πιο επαναστατική. Η Σάσα που γίνεται αγόρι, αλλά και που δεν είναι αγόρι κι αρχίζει ο κόσμος να χάνει την υπομονή του και να βάζει σε κίνδυνο τα στερεότυπα του: και τώρα τι θα απογινουμε χωρίς φύλα;; Έτσι θα πάει αυτή η κατάσταση; Μάλλον έτσι θα πάει, γιατί η Σάσα είναι ένα πλάσμα του κατακλυσμού και θα τα σαρώσει όλα

Με λίγα λόγια,σε ότι έδινες βάση ότι ήταν αλήθεια, τώρα πρέπει να το ξεχάσεις, γιατί η Σάσα μέχρι να αποφασίσεις αν σ αρέσει η όχι,θα έχουν γίνει πολλοί και πολλές κι από άνθρωποι θα χουν μεταμορφωθεί σε σασί αυτοκινήτου η ότι τέλος πάντων γουστάρουν

Και τότε τα πράγματα θα είναι όντως επικίνδυνα γιατί δεν θα δίνουν δεκάρα για το τι πιστεύεις για αυτούς και για αυτές, οπότε χαλαρώνεις τη φάση σού και απολαμβάνεις.Αντε.βλαξ.

[Xorozido · Rating 2 out of 5]

2.5

[Marianna Tsotra · Rating 3 out of 5]

Στον κόσμο μετά τον Κατακλυσμό, την καταρρακτώδη βροχή και τις πλημμύρες που διάβρωσαν, κυριολεκτικά και μεταφορικά, την πραγματικότητα όπως η ανθρωπότητα έως τότε γνώριζε, η Σάσα ξυπνά αίφνης ένα πρωί συνειδητοποιώντας πως έχει μεταμορφωθεί σε άνδρα. Μία ακόμα σε μια σειρά μεταμορφώσεων που η ίδια ηθελημένα πραγματοποίησε μετά τον Κατακλυσμό: εξαφανίστηκε και όταν επέστρεψε στην οικογενειακή εστία, μετά τον χαμό του αδελφού της, ανακοίνωσε πως σκοπεύει να παρατήσει τις σπουδές της στην Ιατρική για να ασχοληθεί με το Θέατρο. Όλοι οι άνθρωποι στον περίγυρό της περίμεναν πράγματα από εκείνη – οι γονείς της να είναι μια στοργική, υπάκουη κόρη που συμμορφώνεται στο καλούπι που οι ίδιοι ήθελαν να χωρέσει η ζωή της, οι άνδρες να είναι δεκτική, θελκτική, θήραμα προς κατάκτηση, ακόμα και ο υπεύθυνος καθηγητής της στη σχολή να επιτελεί τον ρόλο της ταπεινής, ήσυχης γραμματέα που φέρνει τον καφέ του όσο εκείνος αδηφάγα κοιτάζει το χώρισμα του ντεκολτέ της.

Με το νέο της φύλο, με τη νέα ταυτότητα που αυτό φέρει, μια καινούρια Σάσα αναδύεται, πιο οργισμένη, κτητική, υπερσεξουαλική, θορυβώδης, καταλαμβάνει περισσότερο χώρο στον κόσμο. Πλέον κατακτά, δεν κατακτάται, διεισδύει και διαπερνά, επιτρέπει στη ζωώδη δυναμική-χαρακτηριστικό γνώρισμα του αρσενικού φύλου της να την κατακλύσει, όσο τα όρια και οι περιορισμοί που η θηλυκότητα ενέχει εξαλείφονται. Πλέον δεν αισθάνεται τον εγγενή, εντός της πατριαρχίας, θηλυκό φόβο, περπατά στον δρόμο άφοβη, άτρωτη, διεκδικεί και αποκτά ό,τι αυτόκλητα θεωρεί πως δικαιούται. Στο υπόβαθρο, μια κοινωνία υβριδική, μετα-καπιταλιστική, που βασίζεται στην ανταλλαγή, σε μεθόδους συναναστροφής και επικοινωνίας απομακρυσμένες από την τεχνολογία, που στρέφονται προς το πρωτόγονο, το παρελθοντικό – οι ήρωες μιλούν και κάνουν σχέδια για το μελθόν, το μέλλον που προσανατολίζεται και ρέει προς το παρελθόν.

Η Αμάντα Μιχαλοπούλου γράφει για το φύλο και τη ρευστότητά του, για τους κοινωνικούς ρόλους και την αποδόμησή τους, για κοινωνίες μετα-αποκαλυπτικές, ουτοπικές, όπου νέες μορφές ζωής και τρόποι ύπαρξης γεννώνται, το εξαγνιστικό νερό ξεπλένει τα λάθη και τις αμαρτίες που η ανθρώπινη φύση φέρει. Η ηρωίδα/ήρωας της αποκολλάται από την ταυτότητα του φύλου της, σαν άλλος Ορλάντο ερμαφροδιτίζει, μεταπηδά διαρκώς από το αρσενικό στο θηλυκό και πίσω, σαν άλλος Γκρέγκορ Σάμσα (εξ ου και η ευφυής παρήχηση του ονόματός της) μεταμορφώνεται – όμως, η Μιχαλοπούλου δεν εστιάζει τόσο στο πώς η κοινωνία εκλαμβάνει τη μεταμόρφωση, όσο στο ίδιο το ενδοσκοπικό οδοιπορικό, η ματιά της είναι λιγότερο πεσιμιστική, καφκική, και περισσότερο ελπιδοφόρα και αισιόδοξη.

Μοναδικό ψεγάδι, η σχετικά απότομη και όχι επαρκώς ανεπτυγμένη μετάβαση από την υιοθέτηση των στερεοτυπικών κοινωνικών γνωρισμάτων του φύλου, του male gaze και της μισογυνιστικής σωματικής, σεξουαλικής και κοινωνικής επιβολής, στην απελευθέρωση και αναγέννηση – συνώνυμα της ρευστότητας του φύλου και της μετάβασης. Η Μιχαλοπούλου μοιάζει να μην μπορεί να προσδιορίσει το ακριβές σημείο που οι ήρωες της σταματούν να ενσωματώνουν τους έμφυλους ρόλους και τη στερεοτυπική σημειολογία τους, ενώ καταφεύγει και σε μερικές κοινοτοπίες όσον αφορά την εξέλιξη της πλοκής, απολύτως αχρείαστες καθώς η δυναμική της ιστορίας της αρκούσε για να κρατήσει το αναγνωστικό ενδιαφέρον αμείωτο.

Παρ’ όλα αυτά, Η μεταμόρφωσή της παραμένει μια φρέσκια, πρωτότυπη παρά την οικουμενικότητα της θεματικής της, αναζωογονητική ματιά πάνω στο φύλο, τα όρια και τις περιχαρακώσεις του, και, εν τέλει, την επιτακτική ανάγκη εξάλειψής του.

[RIA S(M) · Rating 3 out of 5]

Σου κεντρίζει το ενδιαφέρον με μοναδικό τρόπο, σχεδόν σαν βελόνα που πάντα ήταν μπηγμένη στο σώμα σου, αλλά μόλις τώρα άρχισε να σε ενοχλεί, καθώς τώρα συνειδητοποιείς πως ίσως και να βρισκόταν εκεί από πάντα, ίσως όμως να την έβαλαν κάποιοι άλλοι, οι οποίοι τώρα σε παρατηρούν με ενδιαφέρον για να ανιχνεύσουν τις αντιδράσεις σου και να καταστείλουν κάθε σκέψη επανάστασης που διαφαίνεται στον ορίζοντα.
Στα συν το μελθόν, το μέλλον που ρέει προς το παρελθόν. Το βρήκα συναρπαστικό ως σύλληψη...
Στα μείον ότι κάπου το παιχνίδι γίνεται πολυσύνθετο και χάνει την ουσία, αλλά και το ότι μου φάνηκε πως έκλεισε βιαστικά, παραλείποντας, παραβλέποντας ή υποκρύπτοντας στοιχεία.

[Sevi Salagianni · Rating 1 out of 5]

Το βρήκα αδιάφορο και ημιτελές. Η πρόθεση είναι μάλλον καλή, αλλά σε αρκετά σημεία γίνεται αναπαραγωγή κοινωνικών στερεοτύπων και για τα δυο φύλα, ενδεχομένως σαν ειρωνία, αλλά σίγουρα όχι με τρόπο που να το κάνει επιτυχημένα.

Έχω ξαναδιαβάσει Αμάντα Μιχαλοπούλου και δυστυχώς καταλήγω ξανά στο συμπέρασμα ότι δεν ειναι για μένα.

[angeliki m · Rating 4 out of 5]

" Η Σάσα μύριζε σαν τζάκι, σαν ρετσίνι και σαν άντρας "

[ΑΝΤΙΓΟΝΗ · Rating 3 out of 5]

3.5*

[Fester Rostof · Rating 3 out of 5]

Ενδιαφέρουσα λογοτεχνική προσέγγιση και μια πολύ σύγχρονη θεματική, «η Μεταμόρφωσή της» ανατρέπει το concept του Κάφκα για να κάνει ένα statement για τον ρόλο των φύλων στην σύγχρονη κοινωνία. Αρκετά ενδιαφέρον βιβλίο, παρότι δίνει την εντύπωση πως είναι ημιτελές.

[Alexandros Zographakis · Rating 4 out of 5]

«Μελθόν, μέλλον που κυλούσε προς το παρελθόν σαν μια βάρκα στο ρεύμα. Το ��ελθόν τις είχε απαλλάξει από την πίεση της επικοινωνίας. Συσκευές τηλεφώνου, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αεροπλάνα ήταν μια πραγματικότητα χωρίς πραγματικότητα. Ένας εφιάλτης. [...] Ζούσαν ελεύθερες, μακριά από παιδικά δωμάτια και οικογένειες που τις καταπίεζαν. Δεν υπήρχε η δικαιολογία της ομορφιάς και της τάξης» (σ. 35).

«Ακόμη και στα κτήρια της ακροποταμιάς, που ολίσθαιναν προς το νερό, έβλεπαν απλές εκδηλώσεις εντροπίας, αφορμές για ν’ αναρωτηθούν πώς πρέπει να ζήσουν» (σ. 16).

Στον αντίποδα της κοινωνίας που οδεύει προς μια ολοένα πιο κανονιστική διευθέτηση της επικράτειάς της –μια καθαρή αντιστροφή στη φορά της εντροπίας–, η Αμάντα Μιχαλοπούλου (Αθήνα, 1966) προτάσσει στη νουβέλα της το καταλυτικό γεγονός ενός κατακλυσμού. Κατακλυσμού που επιφέρει, μετά την κατάρρευση των κοινωνικών δομών, ένα σκηνικό πολύ κοντά στην πρωταρχική συνθήκη των απείρων δυνατοτήτων μιας νέας αρχής ως απάντηση τόσο στη δυναστεία της «ομορφιάς και της τάξης», αλλά, και, σε ένα δεύτερο επίπεδο, στη βάσανο των καθαρών εννοιολογικών διαχωρισμών. Ο «Κατακλυσμός» διαβάζεται λοιπόν τόσο ως καταστροφή της καθεστηκυίας λογικής όσο και ως κοιτίδα των ιδανικών συνθηκών δημιουργίας – ας μην μας διαφεύγει ότι η κοσμική Εδέμ, αυτή η αρχέγονη σούπα (primordial soup), εντοπίζεται στο υγρό στοιχείο. Μέσα από τη δυστοπία που σκιαγραφείται στο βιβλίο, έτσι όπως όλες οι πολυτέλειες του παλαιού κόσμου έχουν εκλείψει, μια ενάρετη συνθήκη φαίνεται να ανατέλλει, τουλάχιστον από το πρίσμα των έμφυλων ταυτοτήτων όπου επιλέγει η συγγραφέας να μας διηγηθεί την ιστορία της. Η Σάσα (να σκεφτούμε άραγε και «Σάμσα»;) θα ξυπνήσει ένα πρωί μεταμορφωμένη σε άντρα και θα βρεθεί αντιμέτωπη με την επαναδιαπραγμάτευση της θέσης της, αρχικά στον μικρόκοσμό της –φίλοι, γείτονες– στη φοιτητική εστία που διαμένει, και, στη συνέχεια, με τα μέλη του ευρύτερου κύκλου της –καθηγητής, δυνητικοί εραστές/ερωμένες, αλλά και με τους γονείς της από τους οποίους ζει, λόγω των πραγματολογικών συνθηκών του κατακλυσμού, αποξενωμένη.

Η Μιχαλοπούλου κατασκευάζει μια ιστορία που μέσα στην απλότητά της στοχάζεται πάνω σε κομβικά στοιχεία της θεωρίας έμφυλων ταυτοτήτων. Το κείμενο, αρχικά, παρουσιάζει μια εξαιρετική συνθήκη: τη γεγονοτική μεταμόρφωση που συνεπάγεται η αλλαγή φύλου –η Σάσα ξυπνάει άνδρας. Στη νέα της θέση θα πρέπει να διαχειριστεί ταυτοχρόνως δύο πράγματα. Το κείμενο μας βάζει αρχικά στη λογική μιας σειράς γραμμικών διαπιστώσεων της αίσθησης του να είσαι άνδρας έχοντας ζήσει μέχρι εκείνη τη στιγμή ως γυναίκα. Η Σάσα, σε ένα πρώτο επίπεδο, διαπιστώνει ότι είναι άνδρας με τη βιολογική έννοια που υπαγορεύει η μεταμόρφωση: «[...] και χτύπησε δυνατά το χέρι της στο τραπέζι. Πάλι δεν υπολόγισε σωστά τη δύναμή της [...]. Τα βιβλία κλυδωνίστηκαν κι έπεσαν στο πάτωμα. [...] Τι ήταν αυτό; Επίδειξη δύναμης;» (σ. 53)· σε ένα βαθύτερο επίπεδο όμως, εκεί που θα εστιάσει η Μιχαλόπουλου και θα κάνει τη λεπτοδουλειά, η Σάσα επιθυμεί να καθορίσει την έμφυλη ταυτότητά της που, όπως γρήγορα αντιλαμβανόμαστε, παραμένει γυναικεία, αλλά με μια θεμελιώδη διαφορά που καθορίζει και το έργο.

Όταν ο αναγνώστης διαβάζει τον τίτλο του βιβλίου, Η μεταμόρφωσή της, εύκολα μπορεί να οδηγηθεί στο συμπέρασμα ότι η «μεταμόρφωση» αναφέρεται στο εξαιρετικό γεγονός που παρουσιάζεται στην πρώτη πρόταση του βιβλίου: «Ένα πρωί που ξύπνησε από εφιάλτη, η Σάσα ανακάλυψε πως είχε μεταμορφωθεί σε άντρα» (σ. 13). Αυτό όμως είναι λάθος. Ο πυρήνας του έργου και η μεταμόρφωση του τίτλου της νουβέλας δεν συνίστανται στην ανέξοδη, ως δια μαγείας, αλλαγή του βιολογικού φύλου (sex) της Σάσας αλλά στην επιλογή τού κοινωνικού φύλου (gender) και κατά συνέπεια στην κατασκευή της έμφυλης ταυτότητάς της. Υπογραμμίζω το «ανέξοδη» γιατί η συγγραφέας επινοεί αυτή την αρχική μεταστροφή –κάπως σαν να πεθαίνει και να ξαναγεννιέται στον ύπνο της, ανάλαφρα, με χαρακτηριστική ευκολία– για να βγάλει την αντίστιξη με τη βαρύτητα και τη δυσκολία της επιλογής που ακολουθεί. Η Σάσα, είναι σαν να μας λέει η Μιχαλοπούλου, έπρεπε να ξαναγεννηθεί άντρας για «να γίνει γυναίκα». Αυτό συνιστά και τον πυρήνα του βιβλίου: η συγγραφέας δεν θέλει απλώς να πραγματευτεί τη θέση τής ντε Μποβουάρ από το Δεύτερο Φύλο –το κλασικό «Γυναίκα δεν γεννιέσαι, γίνεσαι»– αλλά να περάσει σε κάτι πιο βαθύ.

— πλήρες κείμενο: https://www.istos.gr/literature/revie...

[Rio · Rating 5 out of 5]

Βρήκα αυτό το βιβλίο όταν πρωτομετακόμισα, η περιγραφή στο εξώφυλλο έκανε τα χέρια μου να ιδρώσουν και το αγόρασα πριν το καλό σκεφτώ. Ποτέ δεν περίμενα να δω ελληνικό βιβλίο πάνω στο θέμα του φύλου από αυτή την οπτική γωνία στην ζωή μου. Ακατάστατοι μήνες ακολούθησαν, αλλά επιτέλους το διάβασα.

Το βιβλίο εξερευνά πολλές σχέσεις από την οπτική γωνία της ηρωίδας μας, ξετυλίγοντας τες αργά-αργά από ένα περίπλοκο κουβάρι το οποίο είναι φτιαγμένο από τις επιδιώξεις ευτυχίας, όχι μόνο της πρωταγωνίστριας, αλλά και όλων γύρω της. Η Σάσα μας λέει μια ιστορία ενός ατόμου που ψάχνει τον εαυτό της, μια ιστορία για το πόσο περίπλοκο αυτό είναι, ακόμα και όταν επιτέλους έχεις αυτό που έψαχνες και το πως ακόμα και αφού το βρείς, μένεις με το ένστικτο του παρελθόντος σου το οποίο επιστρέφει.

Είναι μία αληθινά τρομερή νουβέλα που εύχομαι να μεταφραστεί μια μέρα. Θα ήθελα πολύ να την μοιραστώ με φίλους μου που δεν γνωρίζουν ελληνικά.

[Sotiria]

...στη Μεταμόρφωσή της επιστρατεύεται ένα μετα-αποκαλυπτικό σκηνικό και ένα απίθανο, σουρεαλιστικό γεγονός προκειμένου να ειπωθεί η ιστορία ενός νέου ανθρώπου στις απαρχές της ενήλικης ζωής του, μια ιστορία που αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό τη σύγχρονη προβληματική γύρω από το φύλο, γύρω από τις κοινωνικές επιταγές και προσδοκίες, γύρω από τη σταθερότητα και τη μεταβλητότητα της ταυτότητας εν γένει.

περισσότερα εδώ: https://www.literature.gr/i-metamorfo...

[Mary Apostolopoulou · Rating 5 out of 5]

Κυριολεκτικά το διάβασα απνευστί. Έχοντας ξεκινήσει πρόσφατα να διαβάζω ένα παλιό βιβλίο της Αμάντας, κατάλαβα πως η γραφή της θα με τραβήξει. Στο βιβλίο αυτό νιώθω πως όλα ειπώθηκαν τόσο ωραία και απλά, καταφέρνοντας η συγγραφέας να επικοινωνήσει όλους τους προβληματισμούς της γύρω από θέματα φύλου, κοινωνικών στερεοτύπων και σχέσεων. Ένα εξαιρετικό έργο για όλα τα άτομα που "χτυπιούνται στα τοιχώματα της προσωπικότητάς τους, αδιακρίτως φύλου".

[Gelly Gryntaki · Rating 3 out of 5]

Είναι τόσο όμορφη και ιδιαίτερη η γλώσσα της Μιχαλοπούλου. Η χρήση των λέξεων οι παράξενες εικόνες - η λίγο θρησκευτική της μελλοντολογία και το παιχνίδι με τα φύλα που στήνει σε αυτό το εντροπικό της δυστοπικό (ή και όχι) τοπίο - ήπιο, αναπάντεχο και εθιστικό ανάγνωσμα πλούσιο σε ιδέες με αφετηρία τον Κάφκα και την Μπάτλερ σε ένα πάντρεμα που υλοποιείται αργά αλλά δικαιολογείται πλήρως γειωμένα και χωρίς φλυαρία

[iris and her library · Rating 3 out of 5]

Γενικά το θέμα του βιβλίου το βρηκα αρκετά ενδιαφέρον, αλλά το ίδιο το βιβλίο μου φάνηκε λίγο βαρετό. Υπήρχαν αρκετά σημεία που ο μονόλογος της Σασα ήταν πολύ ενδιαφέροντας, ειδικά στο σημείο που στοχαζόταν το πόσο περίεργο είναι να ταξιοθετουμε τον κόσμο στον βαθμό που το κάνουμε. Κατά τ’αλλά δεν με τρέλανε η ιστορία…

[Ant · Rating 3 out of 5]

.