Abd Allāh ibn Muḥammad Najm al-Dīn Rāzī Born: 1177 Died: 1256 Abū Bakr 'Abdollāh b. Moḥammad b. Šahāvar b. Anūšervān al-Rāzī commonly known by the laqab, or sobriquet, of Najm al-Dīn Dāya, meaning "wetnurse" was a 13th-century Persian Sufi from Khwarezmia.
نجمالدین رازی با نام کاملتر نجمالدین عبدالله بن محمد بن شاهاورالاسدی الرازی همچنین مشهور به نجمالدین دایه یا نجم رازی از چهرههای تأثیرگذار و مطرح در تاریخ تصوف در ایران و جهان اسلام است
پراهمیتترین کتاب نجم رازی به نام مرصادالعباد به تصحیح دکتر محمدامین ریاحی است. با وجود کثرت تالیفات نجم رازی، مرصادالعباد تحقیقاً شاهکار او است. چرا که از نظر نثر یکی از زیباترین و شورانگیزترین نوشتههای عرفانی است که در نیمه نخست قرن هفتم هجری، هنگام هجوم مغول تألیف شده است. این اثر به قدری مهم و پردامنه است که عرفای قدر اول بعد از نجم رازی از جمله مولوی و حافظ همگی به نحوی متأثر از آن هستند
آثار دیگر نجم رازی از جمله رساله عشق و عقل (معیار الصدق فیمصداق العشق، به تصحیح دکتر تقی تفضلی) و نیز مرموزات اسدی در مرموزات داودی (به تصحیح دکتر شفیعی کدکنی) است. نجم رازی چند اثر دیگر دارد به نامهای: تفسیر عربی نجم رازی به نام "بحر الحقایق و المعانی فی تفسیر سبع المثانی، منارات السائرین الی الله و مقامات الطائرین بالله (به عربی)، رسالةالطیور (به تصحیح دکتر محمدامین ریاحی)، سراج القلوب، حسرتالملوک و تحفةالحبیب
اینجا نه طلوع ماند نه غروب، نه یمین نه یسار، نه فوق نه تحت، نه مکان نه زمان، نه قرب نه بعد، نه شب نه روز. اینجا نه عرش است نه فرش نه دنیا نه آخرت. و عقل چگونه فهم کند نور ظلمانی.
بعضی جاها، نویسنده لحن عارفانهعاشقانهی دلچسبی به سخنش میداد؛ بهویژه در اولهای آن؛ همان بخش معروفِ آفرینش آدم و ناز و نیازهای عاشقومعشوقی او و پروردگار. در بیشتر بخشهای دیگر کتاب، غالباً نجم رازی به سبک خودستایانه و فرادستانهای کتاب را نگاشته است. همین ادعا که «راز و رمز سعادت بشر، از ابتدای آفرینش تا انتهای حیات، به دستِ اوست» بهاندازهیکافی گزاف و مبالغهآمیز است؛ چه برسد به بخشهای دیگر کتاب. من معتقدم که در عرفان، شرط اول دلنشینشدن اثر، بیپیرایگی و خاکساری است؛ چیزی که نبودش باعث شد نتوانم بادلوجان این کتاب را دوست داشته باشم.