Ben de Halimce Bedreddinem

by Radi Fiş, Radium Gennadievich Fish, Радий Геннадиевич Фиш

Şeyh Bedreddin, günümüzden altı yüz yıl önce yaşadı. Dönemin en büyük düşünürlerinden biri olarak çağını çok çok aşan cesur fikirler ileri sürdü, güçlü bir toplumsal adalet ve özgürlük özlemini dile getirdi. Amacını gerçekleştirmek üzere ezilmiş Türk, Rum, Yahudi… emekçilerini bir araya getirip eğitti. Osmanlı yönetimine karşı Anadolu tarihinin en önemli köylü ayaklanması onun adıyla anıldı. Ben de Halimce Bedreddinem, bu büyük halk hareketinin belgesel romanı. Türk ve Osmanlı tarihine yoğunlaşan Sovyet Yazar Radiy Fiş, ayaklanmanın yaşandığı dönemden bugüne kalmış tüm belgeleri titizlikle incelemiş ve dönemin ayrıntılı bir resmini çıkarmış ortaya. Hem karanlık ortaçağ, Osmanlı devlet yönetimi, taht kavgaları hem de Osmanlı'nın baskısı altındaki halkın yaşayışı; hem dinsel bir örtü altında gelişen muhalefet düşüncesi, hem halk isyanı başarılı ve akıcı bir roman tekniğiyle anlatılıyor. Günümüze ışık tutan bir geçmişin gerçekçi romanı.

Genres: Roman

432 pages, Paperback

First published January 1, 1986

About the author

Babası da bir yazar olan Fiş, önce Çin edebiyatına ilgi duydu, ancak Doğu Dilleri Enstitüsü'ne girdiğinde Türk Dili ve Edebiyatı bölümünü tercih etti. Burada Türkoloji okudu. Orhan Kemal, Melih Cevdet Anday ve Sabahattin Ali'nin şiirlerini rusçaya çevirdi. Nazım Hikmet'le yakın dost olan Radi Fiş, Nazımın Çilesi, Ben de Kendi Halimce Bedrettinem, Bir Anadolu Hümanisti Mevlana isimli eserleri vardır. İkinci mesleği gemiciliktir.

Reviews

[manolya · Rating 5 out of 5]

Aydın düşünenden,doğruları söyleyenden korkmak günümüz sorunu değil sadece.Yıllardan beri böyle gelmiş.Bedreddin'in de dediği gibi ''tüm öteki mahlukattan farklı olarak insan akılla donatılmıştır.Aklınızı kullanmalısınız.Yol,gösterilmiştir;yolu nasıl aşacağını herkes kendi bulmalıdır.''Büyük bir din bilgini olduğundan ölüme gitmesi kolay olmamış,düşüncelerinden dolayı din sapkınlığı ile suçlanmış,idam edilmesi istenildiğini bildiğinden''madem ki bu kerre mağlubuz,netsek,neylesek zaid gayrı uzatman sözü.madem ki fetva bize ait verin basak bağrına mührümüzü.''diyerek kendi fetvasını vermiştir.Modern Türk yazarları Şeyh Bedreddin'i sınıf mücadelesinin öncüsü ve Osmanlı otoritesine isyan ederek sosyalist bir düzen kurmayı hayal eden devrimci gibi görmektedirler.Yazmakla bitmez okumak gerekir ardından Nazım'ın Şeyh Bedreddin Destanı'nı da,yine de kitap içerisinden birkaç cümle:
-İnsanlar cahiliye devrinde elleriyle dokundukları,gözleriyle gördükleri putlara tapıyorlardı.Zamanımızda ise,dokunamadıkları,göremedikleri putlara tapıyorlar.(syf.360)
-Bedreddin açıkladı;işte iki yıldır Hristiyanların arasında yaşıyordu İzzet Bey.Hristiyanların iyilerinin Müslümanların iyilerinden ve kötülerinin Müslümanların kötülerinden bir farkları var mıydı?ve Hristiyan beyler,tekfurlar,voyvodalar köylüleri tıpkı Osmanlı beyleri gibi ezmiyorlar mıydı?ve Allah'ın bir kısım kullarının başka bir kısım kullarına hakim olmalarında bir terslik olduğu,dürüst,namuslu bir insan olarak İzzet Bey'in aklına hiç gelmemiş miydi?Öfkelendirmemiş miydi bu haksızlık kendisini?(syf.368)

[Barış Yıldırım · Rating 4 out of 5]

Yıllar sonra tarihsel belgelerle karşılaştırarak yeniden okudum. Oldukça titiz bir çalışma, hala...

[Baris Ozyurt · Rating 4 out of 5]

'Hicrî takvime göre 27 Şevval 819, Rumî takvime göre ise 18 Aralık 1416 perşembe günü, sabah erkenden, Serez'in bakırcılar çarşısında darağacı kuruldu. Bütün kent hemen anladı: Bedreddin'i asacaklardı. Zanaatkârların mahallelerinde herkes yas giysileri giydi. Kasaba halkı hem korkuyor, hem üzülüyordu. Böylesine yüksek bir din yetkilisinin asıldığı daha önce hiç görülmemişti.

Çarşı yakınındaki Eski Camide büyük bir kalabalık toplandı.Bedreddin'in ölüme mahkûm edilmesi üzerine, beylerin ve erkanı devletin keyif meclisleri kurup eğlendiklerine ilişkin kent sokaklarında dolaşan söylenti, çok geçmeden saraya kadar ulaştı. Halkın infialinden korkan Sultan, kolcu sayısının üç kat artırılmasını emretti.

Ulema, kara cüppeleri içinde, hep öyle azametli, kurumlu, darağacının başında toplanmaya başladı.

Bedreddin'i almak için zindana yüz dolayında muhafız gönderdiler. Bir de at getirmişlerdi kendisi için. Ama binmedi ata Bedreddin, muhafızların ortasında yürüyerek gitmek istediğini söyledi.

Bulutlarla kaplı puslu sabah göğü, sanki yukardan bastırıp duruyordu. Ağaçların çıplak dallarından, gözyaşları gibi damlalar yuvarlanıyordu.

Bakırcılar çarşısına geldiler. Sehpanın önünde durdular.

Bedreddin, kalabalığa baktı. Akşemseddin'i, Mecnun'u, Durası Emre'yi, Derviş İbrahim'i, taşçı ustaları Aşot ve Vartan kardeşleri ve öteki mücadele arkadaşlarını, öğrencilerini gördü. Cellatlara döndü:

- Aptest almak istiyorum, dedi.

Bir testi getirdiler. Bedreddin Mecnun'u çağırdı.

Mecnun, gözünde yaşlarla su döktü testiden öğretmeninin eline.

- Ağlama, Mecnun. Hakikat bizimle! Vasiyetimdir: Bedenimi, şu bakırcılar çarşısı yakınında bir yere gömün... Ama beni kara toprakta değil, hakikati anlamış insanların yüreklerinde arayın!

Dört yöne ayrı ayrı selam verdi. Halk da aynı selamla karşılık verdi kendisine.

Sehpaya çıktı.

Cellatlar, onu iyice aşağılamak için, üstünde ne var ne yoksa çıkarıp, çırılçıplak ettiler kendisini; sonra yağlı ilmiği geçirdiler boynuna, üstünde durduğu peykeyi bir tekmede devirdiler.'(s. 451)

[Mehmet · Rating 5 out of 5]

Kitap beklediğimden daha güzel çıktı. İşaretlediğim bolca yer oldu, özellikle Şeyh Bedreddin'in konuşmaları, düşünceleri çok güzeldi. Olayın en azından genel itibariyle tarihsel gerçeklerle uyuştuğunu biliyorum ancak tarihsel detaylarına çok hakim değilim. Ancak bir roman olarak bakacak olursam gerçekten okumaktan keyif aldığım ve kitapta geçen zamandaymışım gibi hissettiren bir eserdi. Keşke daha önceden okusaymışım.

[Terss · Rating 5 out of 5]

Tek kelimeyle gizli bir hazine bu kitap. Diliyle anlatımında ki ustalıkla en önemlisi de anlatmaya giriştiği derinlikle baş tacı edilesi bir kitap.

[Hakan Dilmen · Rating 5 out of 5]

Metin Hocadan yadigar kalmıştı. Okuduğumda niye bu kadar geç okudum diye hayıflandığım, Bedrettini, Börklüceyi, Torlak Kemali anlattığı mükemmel bir roman...