...και τη Ζωή και την Αγάπη και την Ζωή μετά τη Ζωή σε μια εποχή που υπάρχει ένας Μαύρος Κύβος στην Πλατεία, ένα Άνοιγμα λίγο πιο πέρα και ένα Δοχείο στο έδαφος
«Κοίτα τώρα την Γκρέις που φεύγει από το Πανδοχείο και τρέχει και έχει μία μεγάλη γλάστρα στην αγκαλιά της με δύο ανεμώνες. Τρέχει να συναντήσει τον Νταζάιν χωρίς να ξέρει πού είναι ο Νταζάιν. Τον ψάχνει πρώτα στο Παράθυρο και μετά λίγο πιο δίπλα, εκεί που βρίσκεται το Λουλούδι. Είναι βιδωμένο σε έναν πράσινο τάπητα, από κάποια απόσταση μπορείς να πεις ότι πρόκειται για αληθινό γρασίδι. Μπορείς επίσης να σηκώσεις το Ποτιστήρι και να κάνεις ότι το ποτίζεις. Αυτό κάνει τώρα η Γκρέις και μετά θα καθίσει με τις ανεμώνες στην αγκαλιά, με τα πόδια στο Κενό και το βλέμμα στο Άπειρο περιμένοντας τον Νταζάιν. Όταν εμφανιστεί ο Νταζάιν, δεν θα τον ρωτήσει πού ήταν. Δεν θα πουν πολλά, επίσης. Ίσως μιλήσει ο Νταζάιν, αλλά νιώθει άσχημα όταν μιλάει πολύ ο Νταζάιν. Ίσως μιλήσει η Γκρέις, αλλά μιλάει όλο και πιο σπάνια η Γκρέις. Είναι μαζί; Ναι, είναι. Τι είναι αυτό που τους συνδέει;»
Οι Στοχασμοί για την Κοινότητα έχουν δομηθεί ως πείραμα κατανόησης και προσανατολισμού σ' έναν κόσμο που έρχεται από το μέλλον. Ο συγγραφέας κατασκευάζει την Κοινότητα, σχεδιάζει τα πλάσματα που θα την κατοικήσουν, παρουσιάζει μια πιθανή ιστορία της και τις μυθολογικές απαρχές της. Διακριτά αφηγηματικά νήματα φωτίζουν τη σύλληψη και τη λειτουργία της Κοινότητας μέσα από την εστίαση σε τροχιές ιδεών και προσώπων, αυτοβιογραφικές αναμνήσεις, αντικείμενα τέχνης. Ανάμεσα στα μέλη της Κοινότητας βρίσκεται ο Νταζάιν, κεντρικός πρωταγωνιστής στο Είναι και Χρόνος του Γερμανού φιλοσόφου Μάρτιν Χάιντεγκερ, και ο Σουπρίμους, μυθοπλαστική εκδοχή των ιδεών του Ρώσου καλλιτέχνη Κάζιμιρ Μάλεβιτς. Σ' αυτό το πείραμα σύγκλισης λογοτεχνίας, φιλοσοφίας και εικαστικών τεχνών ο συγγραφέας θα καταλήξει στην αναμέτρηση με τις δικές του διαθέσιμες επιλογές: θα αναζητήσει απαντήσεις για τα όρια της αγάπης και της επιστήμης, της τέχνης και της φιλοσοφίας σχεδιάζοντας ταυτόχρονα μια νέα εικόνα σκέψης για τον ορίζοντα του ανθρώπινου.
ΒΙΒΛΙΟ Ι. Ο Νταζάιν στέκεται μπροστά στο Παράθυρο - Αγαπημένος ήχος στην Κοινότητα είναι - Το Ποτάμι είναι η μοναδική φλέβα - Στην Πλατεία ο Μ. - Τα έφηβα μέλη της Κοινότητας - Κοίτα τώρα την Γκρέις - Ο Αρχιτέκτονας Ρεμ - Στην άκρη της Προβλήτας ο Φαρενάιτ - Η Ιστορία του Νιλ - Θα κατασκευαστεί ένας άξονας στην Κοινότητα - Το Μαύρο Τετράγωνο είναι - 9 Ιουνίου 1915. Αυτή είναι η ημερομηνία γέννησης - Αυτό που αλλάζει με τον Σουπρεματισμό - Ο Μάλεβιτς προσπάθησε σε όλη του τη ζωή - Η αρχιτεκτονική και η αναζήτηση της τρίτης διάστασης - Η πίστη τού Μάλεβιτς στην τεχνολογία - Στις 16 Ιουλίου 2018 (ήταν Δευτέρα) πηγαίνεις στο Pompidou - Ο Φιλόσοφος Σοπ έχει μια άποψη - Πού είναι εαυτός μου; Τι είναι ο εαυτός μου; - Το πάρκο είναι ένα μέρος όπου - Ο Σουπρίμους γνωρίζει - Ο Σουπρίμους δεν μπορεί - Στο Δοχείο υπάρχει η Αλήθεια - Δύο λόγια τώρα και για τον Γιατρό Μορέλ - Ένας τέτοιος κεραυνός είναι το μήνυμα - Να βλέπω τις θάλασσες και τα τοπία του Gerhard Richter - Η πρώτη φορά που είδες ένα τοπίο του Richter - Η ζωγραφική δεν έχει καμία σχέση με τη σκέψη επειδή - Στην Επιφάνεια προβάλλονται συχνά - Το ερώτημα τι είναι αγάπη και η απάντησή του τόσο δύσκολη - Είναι τελικά αθάνατος ο Σουπρίμους; - Μια μέρα συνέβη κάτι πολύ περίεργο στον Νταζάιν - Στην Κοινότητα υπάρχει η Ματαιόδοξη Ρουθ - Ο Μαύρος Κύβος είναι μια θεωρία - Ο Λογιστής Μάριο κάθεται απαρηγόρητος - Πώς μπορεί να μεγάλωσε ένα παιδί όπως ο Όττο - Το Άνοιγμα είναι το παρόν - Η εικόνα της Γκρέις στο Πανδοχείο - Η Γκρέις δεν ζητάει ποτέ και τίποτα από τον Νταζάιν - Το Άνοιγμα είναι μια διερώτηση της Κοινότητας - Ας δούμε κάποια πράγματα για τον Βοηθό Βάγκνερ - Σε ένα αντίσκηνο κοντά στο Άνοιγμα είναι - Εδώ και κάποιες μέρες η Ματαιόδοξη Ρουθ - Η Γκρέις κοιτάζει στο πρόσωπο τον Νταζάιν - Η Νάιλον Σακούλα με το Δελτίο Ειδοποίησης - Καταλήγοντας στο πάρκο ο Υπάλληλος Γουάλας - Αυτό που βλέπεις όταν ανοίγεις το παράθυρο - Αυτή είναι η τελευταία μέρα του Εισοδηματία Τζωρτζ - Αυτό είναι το τέλος μου λοιπόν; - Ανακαλύπτεις το έργο του Ian Cheng - Εδώ και πολύ καιρό το σκεφτόταν ο Αρχιτέκτονας Ρεμ - Τον Αύγουστο του 2013 ο τάφος του Μάλεβιτς - Ο Νταζάιν προσπάθησε πολλές φορές να συνοψίσει τη ζωή του - Στον διαχωρισμό σώματος και πνεύματος - Στην ποίηση του Αποσυνάγωγου Μπλέικ - Αυτή είναι η φωνή ενός μέλους της Κοινότητας - Το Πάρτυ
ΒΙΒΛΙΟ ΙΙ. Στην Κοινότητα θα κάνει αναπάντεχα την εμφάνισή του - Στις μέρες που ακολουθούν - Ο Οδυρμός της Πληγωμένης Μαργαρίτας - Εκείνη η στιγμή τώρα που ένα πολύ περίεργο σκοτάδι - Ο Σουπρίμους είχε κάποτε μεγάλη δύναμη - Ο πανικός ήταν πρωτόγνωρος πατά το γεγονός ότι - Ωστόσο ο Τζακ Πρίμπορ δείχνει - Εντάξει, το αποφασίσαμε (το αποφάσισα). Ο Τζακ Πρίμπορ είναι - Το μικρό άνοιγμα στο βάθος του Κρατήρα - Ο Φαρενάιτ είχε ανέβει από την πίσω πλευρά του Υψώματος - Η Πλατεία είναι ασφυκτικά γεμάτη - Ο Μοράν, ο τετραπέρατος Μοράν, αυτό το κωλόπαιδι ο Μοράν - Ο Πύργος δεν έχει υποστεί...
Lucifer is the chap who brings false light; I’m shrouding them in the darkness of truth.
— Imre Lakatos, αλληλογραφία με τον Paul Feyerabend.
Το Στοχασμοί για την Κοινότητα είναι μυθιστόρημα. Για την ακρίβεια είναι «υβριδικό» μυθιστόρημα.
Θα σας αναφέρω κάποιες από τις ιδιαιτερότητές του – έργα τέχνης και φιλοσοφικά “εδάφια”. Θα αποπειραθώ όμως να σας δώσω και μια άλλη εικόνα, γιατί με αφορμή το μυθιστόρημα του Θωμά Συμεωνίδη (Θεσσαλονίκη, 1977) θα ήθελα να ανοίξω κάπως τον περιγραφικό φακό και να κοιτάξω το είδος του «υβριδικού» μυθιστορήματος λίγο διαφορετικά.
Ο Συμεωνίδης λέει μια ιστορία για το «φως». Το «φως» πέρα από τις φυσικές του ιδιότητες, την περίφημη διττότητά του (κύμα/σωματίδιο) χαρακτηρίζεται και από τη συμμετοχή του σε μια καίρια μεταφορά. Εξάλλου, αυτό το «βλέπω», που προϋποθέτει το «φως», σημαίνει πάντα, είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι, και κάτι που σχετίζεται και με την αντίληψη. Η αλήθεια είναι ότι το «φως» είναι η βαθύτερη και ίσως η πιο γλαφυρή μεταφορά που έχουμε στη διάθεσή μας για την έννοια της κατανόησης. Το «φως», στο βιβλίο του Συμεωνίδη, λάμπει δια της απουσίας του. Η «Κοινότητα» συνιστά έναν χωροχρόνο –μια «εποχή» γράφει ο Συμεωνίδης και θα εξηγήσω παρακάτω τι ακριβώς δύναται να υπαινίσσεται αυτό το «εποχή»– χωρίς ήλιο και χωρίς ουρανό, που όμως δεν βρίσκεται στο σκοτάδι με την κυριολεκτική του έννοια, αλλά με τη μεταφορική. Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να το λάβει υπόψη του ο αναγνώστης ώστε να μην αποθαρρυνθεί από την αρχικά άβολη αίσθηση που του επιβάλλει το κείμενο, έτσι όπως διαβάζει αυτά τα «Η Κοινότητα είναι στο Κενό. Όταν κάποιος φτάσει στα όρια της Κοινότητας αντικρίζει το Άπειρο» (σ. 15), και «Μαύρος Κύβος», και «Δοχείο στο έδαφος».
Ο Συμεωνίδης υπαινίσσεται ότι πίσω από τις ρηξικέλευθες θεωρητικές κατασκευές μας φωλιάζουν και μη θεωρητικές προκείμενες που παραδόξως συνιστούν τα θεμέλια του ίδιου του λογικού εποικοδομήματος που στηρίζει όχι μόνο τις φιλοσοφικές κατασκευές μας αλλά ακόμη και την ίδια την επιστήμη.
Αλλαγή κάδρου: έχετε συνειδητοποιήσει ότι με τη χρήση των σύγχρονων συσκευών GPS και την τόσο διαδεδομένη πλέον εφαρμογή «Google Maps» ο σύγχρονος άνθρωπος έχει θυσιάσει τη δυνατότητά του να διαβάζει έναν χάρτη; Ποτέ άλλοτε ο άνθρωπος δεν βρισκόταν τόσο βυθισμένος σε μια ψηφιακή πραγματικότητα που τον αποξενώνει αλλά και ταυτοχρόνως τον εξοικειώνει με την πλοήγηση στον χώρο και τον χρόνο. Οι Στοχασμοί, διατείνομαι, είναι μια άσκηση προς την αντίστροφη πορεία. Είναι μια μυθοπλαστική «αφαιρετική» πραγματεία προς το ίδιο το τερέν· είναι μια άσκηση επανάκτησης της αναλογικότητας ενός κόσμου που, αλγοριθμικά, ψηφιοποιείται αμείλικτα. Όταν ο Συμεωνίδης μιλάει για αυτό το «άγνωστο άγνωστο» –«[...] ποτέ δεν θελήσατε να αποδεχτείτε το άγνωστο που υπάρχει μέσα στο άγνωστο» (σ. 260)– δεν προτάσσει μια φορμαλιστική κενολογία, αλλά υπογραμμίζει την κενολογία της έννοιας που συνιστά το γνωστό άγνωστο. Κανείς πλέον δεν ανεβαίνει σκοτεινά ποτάμια, κανείς δεν τραμπαλίζεται πάνω σε μεθυσμένα καράβια. Δεν υπάρχουν πια γνήσιες απογοητεύσεις παρά μόνο ζώνες ελεγχόμενης παραμόρφωσης. Κολυμπάμε, σχεδόν όλοι, σε μια χλιαρή σούπα πιστοποίησης του οικείου. Το γνωστό άγνωστο είναι μια εκδρομή εκ του ασφαλούς, μια πομφόλυγα περιπέτειας, μια από τις αμέτρητες στις οποίες επιδιδόμαστε καθημερινά από τη στιγμή που ανοίγουμε τα μάτια μας μέχρι τη στιγμή που τα κλείνουμε – είτε για ύπνο είτε για πάντα. Όταν ο συγγραφέας μιλάει για αυτόν τον «αλγόριθμο του συγγραφέα», γιατί υπάρχει και ο ίδιος ο Συμεωνίδης στο μυθιστόρημα –και όχι ως απλό μοντερνιστικό κατασκεύασμα– υπαινίσσεται ακριβώς τη συνθήκη και της δικής του αιχμαλωσίας σε έναν κόσμο που ίσως και να μην απέχει τόσο από την κωμικά ανατριχιαστική «Κοινότητα».