Jump to ratings and reviews
Rate this book

Je mag ook niets meer zeggen

Rate this book
Een nieuwe tijd vraagt om een nieuwe taal. Maar wie weet eigenlijk nog wat je wel en niet tegen wie kunt zeggen? In Je mag ook niets meer zeggen maakt Mounir Samuel met humor duidelijk op welke manieren een taal kan uitsluiten en wat we daaraan kunnen doen. Hij zet je aan het denken en schuwt geen taboe of ongemak. Dit is een boek voor iedereen die streeft naar een inclusieve, veilige en toegankelijke omgeving, op het werk, in de klas, het theater, de dokterspraktijk of thuis. Het is geen checklist of verbodenwoordenlijst, maar een heldere gids die ons leert hoe we waardegericht met elkaar kunnen omgaan. Dit is dé blauwdruk voor een Nederlandse taal van en voor iedereen.

368 pages, Kindle Edition

First published January 31, 2023

54 people are currently reading
585 people want to read

About the author

Mounir Samuel

9 books11 followers
Mounir Samuel is politicoloog, auteur en journalist. Zijn reportages werden bekroond met de Dick Scherpenzeel Aanmoedigingsprijs en de Lira Correspondentprijs. Winq Magazine kende hem de eretitel toe van 'Changemaker of the decade'.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
42 (32%)
4 stars
49 (38%)
3 stars
32 (25%)
2 stars
4 (3%)
1 star
1 (<1%)
Displaying 1 - 30 of 31 reviews
Profile Image for Aafke.
61 reviews3 followers
September 6, 2023
Ik ben blij dat Mounir dit boek geschreven heeft (oké spoiler, ik word meestal wel blij van dingen die Mounir schrijft). Dit boek hadden we namelijk nodig: onze taal is in beweging, en het is tijd voor een nieuwe taal. Hoe precies, en waarom dan? Dat staat echt haarfijn in dit boek beschreven. Aan de hand van verschillende delen bespreekt Mounir 15 waarden voor een nieuwe taal. Het is nogal veel informatie, ik heb het boek dan ook over meerdere maanden gelezen. Maar dat is met zo’n boek ook prima. Het is al flink gaan leven door de vele onderstrepingen e.d. en zal als naslagwerk gebruikt worden. Als je ook maar een beetje benieuwd bent naar dit boek, ga het vooral lezen!
Profile Image for Julia.
348 reviews10 followers
Read
May 28, 2023
In Je mag ook niets meer zeggen pleit Mounir Samuel voor verandering in de Nederlandse taal, maar vooral voor verandering in de onze samenleving zodat we verworden tot een samenleving van erkenning, inclusie, rechtvaardigheid en eigenaarschap. De auteur bespreekt 15 waarden voor deze nieuwe samenleving en taal die deze waarden reflecteert. Daarmee is Je mag ook niets meer zeggen geen taalgids, maar vooral een boek dat gaat over de vormings- en verbeeldingskracht van taal, en de manier waarop we het kunnen inzetten om een eerlijkere samenleving te creëren. Dit leidt tot nieuwe woorden voor concepten waar nog geen taal voor bestond (Azianisme, grijswassen, comfortrouw), vervanging van termen die het concept niet goed reflecteren (niet meer Midden-Oosten maar Zuidwest Azië, niet meer zwakbegaafd maar andersbekwaam), vervanging van termen om de originele term een nieuwe betekenis te kunnen geven (geldwassen voor witwassen), en vertalingen van termen om het bestaan van een concept in Nederlandse context te verstevigen (etalagepolitiek, andersmaking). Samuel biedt een heel breed overzicht van vrijwel alle denkbaar mogelijke pijnpunten, en schuwt daarbij weinig. Dit boek is in dat opzicht veel radicaler dan andere titels over onze taalgebruik, want de auteur wil het niet per se gezellig houden. Hij erkent dat taal gepaard kan gaan met boosheid of ongemak, maar benadrukt continu de meerwaarde van een eerlijke taal. En omdat Samuel zelf zijn nieuwe vocabulaire consequent toepast en op zijn eigen taalgebruik blijft reflecteren, merk je als lezer dat wennen heel snel gaat, en daarmee wordt ook een van de laatste excuses weggenomen.
Mounir Samuel benoemt zelf dat het niet zijn wens is om mensen met dit boek om de oren te slaan, maar het liefst zou ik het wel doen. Wat een inzicht.

“Het wordt tijd dat iedereen als deelnemer wordt erkend. Dat iedere burger op gelijkwaardige wijze kan bouwen, denken, werken, creëren, spelen, liefhebben en spreken. Dat de taal echt van ons allemaal wordt en daarmee beweeglijk en dynamisch als deze tijd.”
Profile Image for Nina Adriaanse.
201 reviews6 followers
Read
February 12, 2023
Belangrijk boek met scherpe en zinvolle analyses en ideeën en ruimvoldoende om met elkaar over te praten.
Profile Image for Cindy.
1,686 reviews5 followers
April 16, 2025
Dit boek zou iedereen moeten lezen. Het heeft me zoveel inzichten gegeven hoe taal kan binnen komen en hoveel er nog anders kan en moet in Nederland. En de wereld, maar laten we eerst hier beginnen.
Door een artikel kwam ik dit boek tegen en leende ik het van de bibliotheek. De inhoud was anders dan ik had verwacht van te voren. Maar het sprak me aan en gaf me vele inzichten en bewustwordingen.
Het gaat over diversiteit en hoe dit veel en veel beter kan alleen al door taalgebruik aan te passen. Ik heb geen woorden om het allemaal te omschrijven hier, maar ga vooral het boek zelf lezen.
Profile Image for Merel Nijhuis.
56 reviews1 follower
September 2, 2023
Een goede uiteenzetting van hoe taal onderdrukking in stand houdt met door de auteur voorgestelde nieuwe alternatieven en woorden. Over het algemeen is het boek toegankelijk, informatief en vrij volledig, maar oh boy wat vond ik het hoofdstuk over validisme en toegankelijkheid tekort schieten. Chronische ziekte en mentale problematiek werden nauwelijks tot niet benoemd, informatie over neurodivergentie miste enorm en klopte vaak niet en droeg ook vrij stereotype beelden met zich mee.

Over het algemeen is het een enorm belangrijk boek maar slaat het toch nog vrij vaak de plank mis. Ook is voor mij de doelgroep wat onduidelijk.
Profile Image for Zuster.
122 reviews1 follower
February 19, 2024
Oke. Even een edit bovenaan want damn. Via een kennis op blz 137 gevonden dat Francis Galton wordt genoemd als 'genonderzoeker' terwijl dit de grondlegger van de eugenetica was. Kinderen worden iets verderop ingedeeld in 2 categorieën waarvan 1 groep grotere kans heeft adhd te ontwikkelen?? Wtf echt, dit is zo gevaarlijk.
Oh en de swipe generatie zoals hij het noemt, zou non-monogamie afwijzen want ze weten niet hoe ze de 'echte' verbinding aan moeten gaan??
Je zou zeggen vooruitstrevend boek maar dat valt dus tegen. Aangepast naar 3 sterren.

Hieronder mijn originele review:

Heel erg tof boek. Mooie nieuwe termen die opgegooid worden, daar kan ik wat mee. Weer wat ongemak van mijn eigen vooroordelen. Enige reden dat ik 4 ipv 5 sterren geef is omdat hij ergens nogal de nadruk legt op religie, en de insinuatie dat dat de oplossing zou zijn voor onze generatie die meer depressief zou zijn dan anderen.
Profile Image for Lieke.
121 reviews
August 18, 2023
Wát een naslagwerk, echt enorm knap. Overigens staat dit boek niet alleen vol met inclusieve taalsuggesties, maar ook met maatschappelijke/politieke analyses.
Profile Image for Ans Schapendonk.
99 reviews1 follower
August 7, 2023
NIET > NIETS > (n)IETS > ETWAS > HET WAST > ES WÄCHST: een NIET(je) alias VERBINDING groeit
Kandidaat voor de Taalboekenprijs 2023 is Mounir Samuel met “Je mag ook niets meer zeggen. Een nieuwe taal voor een nieuwe tijd”. Maar hoe zit dat dan met die nieuwe taal? Alleen de jury weet dat er een universeel systeem achter taal zit: de klankhelix! Aan de hand van de titel van Samuels vorige boek “Jona zonder walvis”, is dat heel goed te demonstreren. Oudere generaties zingen nog ‘Toen’ Jonas in de walvis zat, wat jongere generaties (Samuel, 1989) niet meer weten. De conclusie is dat niet alleen klanken vooraan in woorden afslijten (vgl. I (k)now), maar dat ook complete woorden vooraan in zinnen verdwijnen. Samuel bedoelt met de titel “Jona zonder walvis” dat Jonas nog door een walvis werd gered, waarop wij nu (met heel de ellende die er ook volgens Het Laatste Oordeel op ons af komt) niet meer hoeven te hopen .. TENZIJ. Een klank of een woord is er, maar tegelijkertijd ook niet. En dat is tevens de strekking van het liedje, want (Toen) Jona(s) in de walvis zat, was hij VERDRONKEN, maar toch NIET NAT. Dit is Schrödingers kat! In de natuurkunde hanteren ze Schrödingers kat om aan te geven dat de kat nog leeft, maar tegelijkertijd al dood is. Anders gezegd: een deeltje is er, maar tegelijkertijd ook niet, want het duikt ‘elders’ weer op (vgl. functie elders). ‘Elders’ helixt in ‘ouders’ alias ‘parents’ dat helixt uit ‘transparent(s)’. Dit fenomeen van de ‘zwevende kwantor’ komt ook ter sprake in het ‘Comma Johanneum’. Hier gaat het om het dogma van de Heilige Drie-eenheid dat niet mag worden aangetast, alhoewel mensen niet begrijpen hoe ÉÉN gelijk kan zijn aan DRIE. Dit gedoe met nummers hangt samen met de duivel LUCIFER dat helixt in CIJFER. We spreken van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, waarbij de laatste al op twee schouders zit, waardoor nummertje VIER al in aantocht is. Voor moslims is Jezus geen zoon van God. Maar wat of wie is God? In plaats van ‘de zoon’ leest men ook ‘het woord’ of ‘het water’, waardoor we weer bij Jonas en die ‘walvis’ zijn beland. Het sterrenbeeld Cetus wordt ook WALVIS genoemd, maar het uiterlijk is dat van een KNAAP (Jezus). Kijkt men naar het grotere veld sterrenbeelden erom heen, ziet men een reusachtige vrouw (Auriga) met een baby op haar rug (Gemini) die met een schepnet (Taurus) hengelt in een VIJVER (Cetus), waardoor nummertje VIJF zich aankondigt (r > n) in het meervoud: VIJF VIJVEN alias 5 PENTAGRAMMEN, want bij de permutatie A gaat het om herhaling (vgl. koppiekopie). Taal, religie, sterrenbeelden én geometrie zijn dus aan elkaar gekoppeld, waardoor het om de MA-the-MA-tiek gaat: de wiskunde van de mama’s! Voorjoodse vroedvrouwen ontleenden het schrift aan de sterrenbeelden! Vandaar het SANSKRIET alias ZONDER KRIJT (oraal taalgebruik) alias DIALECT (spreektaal). Mounir Samuel heeft het over nieuwe woorden, maar feit is dat mensen niet door hebben, dat er een universeel klankpatroon achter zit. Toch is de tijd rijp dat mensen deze klankverschuiving, deze KLANKHELIX (Lauthelix, soundhelix) gaan begrijpen. Volgens dit patroon helixt uit NIET > NIETS (adjectio: woorden worden van achteren langer) en dan > (n)IETS (detractio: woorden slijten van voren af), wat onmogelijk ‘schijnt‘, behalve wanneer men dit Nederlandse NIET als een NIETJE beschouwt: als een VERBINDING via ‘lic ht’. Taalkundigen werden er sinds 2012 al op gewezen dat er naast de drie vérticale rijtjes P, T en K (vgl. ’t kofschip) nog een vierde rijtje W bestaat, waardoor er ook een vierde hórizontaal rijtje M zichtbaar werd (M > N > NG > NJ). Daarom helixt uit ROOM / MOOR (permutatie B: lees van achteren naar voren) en uit MOOR > NOIR (spreek ‘nwaar’), waardoor WIT / ZWART relatief worden. Via BLAK (transparent) helixen zowel BLANK (wit) als BLACK (zwart). Hopelijk gaan moslims nu beseffen dat Ramadan helixt uit Rama-dam(e) alias het BOTERVROUWTJE omdat het niet om een Vaderlijke God maar een Moeder Natuur gaat! Ook de rooms-katholieken zouden het ROOM dat helixt in (roo)MELK (Melkweg) waarvan je boter maakt, moeten zien als ZUIVEL dat helixt in ZUIVER alias REIN > REIGNE (koningin). We hadden dus allemáál boter op ons hoofd! Nieuwe woorden worden niet door ons ‘gemaakt’; ze komen automatisch! Daarom organiseert het museum in ’s-Hertogenbosch een grote tentoonstelling over de SPREEKWOORDEN op de schilderijen van Brueghel. En daarom wordt ook het boek “Rozen voor de zwijnen” (100 spreekwoorden van Brueghel) van Ted van Lieshout door de jury van de Taalboekenprijs op de shortlist geplaatst, want deze jury is op de hoogte van de KLANKHELIX. ‘Versteende’ taal leek niet te veranderen, maar net als pek druppelt ook taal. Jezus bracht ‘Het Woord’ dat in het Frans ‘Le Mot’ betekent (vgl. de mot zit erin, de klat zit erin). Een mot pleegt zelfmoord door in het licht te vliegen: de VLAM die helixt uit VLAAMS en in (v)LAM. Ook GODSLAM en ISLAM helixen (god-SLAM > SLIJM) wat de Dalai LAMA bewijst, want woorden worden van achteren langer worden (lam > lama) en slijten van voren af. Via KAT helixt CODE(x) in GODEN en dan in NIEUWE GOD. Dit proces gebeurt automatisch, want de mens heeft geen invloed op deze taalverandering. Een lama heet in het Spaans AL PACKA waardoor niet alleen het Frans, maar ook het het Spaans uit het Vlaams helixen, want ooit stond er AL SPACKA dat naar SPEEKSEL (spuug, spiers) verwijst, dat in het Baskisch helixt in (speek)SEL / LES > LIST (!) > LISTUA. Daar klinkers alfabetisch helixen, volgde er na SPOOK (heilige geest) het Duitse SPUKE, terwijl het Engelse en Franse SPUUG via (t)AL(S)PA > SALIVE kent naast DE-LIVE dat niet alleen in DE LIEFDE > LOVE helixt, maar ook in DEVIL (duivel). Liefde en duivel(s) zijn feitelijk synoniemen! Gelovig of niet, feit is dat religieuze teksten ook in de vorm van ‘plaatjes’ (designs) zichtbaar worden in moleculen (cycloadditie indole) waarin atomen (bollekes) zitten die de processen bepalen die zich in het ‘speeksel’ in de pijnappelklier afspelen, want hier zit de CHIP van menselijke taal, waarmee niet alleen de ‘goede’ mens (wie zonder zonde is, werpe de eerste steen), maar álle mensen UITVERKOREN zijn ten opzichte van andere zoogdieren (evolutie). Speeksel (to speak) is het levende, listige, duivelse gebroed dat ons dialect mee bepaalt. VARKEN helixt in VÈRREKE > IK VERRÉKEN ME > WE GAAN NAAR DE VERRÈKKENIS (Het Laatste Oordeel). Maar er gloort licht aan het einde van de tunnel, want sinds VOLLE BOLLEKES KENNIS helixt, steekt ook een Mounir Samuel ons met zijn boeken een hart onder de (dieren)riem. Laat het beste boek op de shortlist van de Taalboekenprijs 2023 winnen!

Profile Image for Charlotte Klein.
10 reviews1 follower
June 11, 2023
Boek opgepakt om meer te leren over praktische inclusiviteit. Hoewel ik kan begrijpen dat de onderwerpen in het boek een sterke emotionele reactie opwekken bij de schrijver, en de pijn die in de tekst verweven zit gezien mag en moet worden, vind ik de vaak harde en aanvallende toon toch een beetje jammer.

Witte heteroseksuele cisgender mensen (en dan vooral mannen) zijn niet de vijand. De cynische grapjes die in het boek over deze groep worden gemaakt, zijn zonde. Niet nodig.

Laat de shaming achterwege.

Wat we in onze maatschappij moeten tackelen, is het bewustzijn van die groep. De onwetendheid. De conditionering. Niet de groep zelf. Een subtiel maar essentieel verschil.

Ik denk dat meer witte heteroseksuele cisgender mensen bereikt worden met boeken zoals deze - die grotendeels het doel hebben om bewustwording te creëren en verandering te initiëren onder een bevoorrechte groep en de maatschappij als geheel - als met meer begrip voor onze intentie geschreven wordt. Namelijk: leren.

Want ja, we hebben een hoop te leren. Wil je respect afdwingen en verandering teweeg brengen in de maatschappij, beschouw ons dan, de lezers van het boek, als leerlingen. Schrijf met het respect, vertrouwen en de compassie waar je zelf ook naar verlangt. Ik ben ervan overtuigd dat op die manier veel meer mensen geraakt worden en luisteren dan nu het geval is, en gedragsverandering sneller tot stand komt.

Mocht je het niet met me eens zijn (of juist wel): voel je vrij hierop te reageren. Ga graag het gesprek aan.🙏🏼
Profile Image for Vincie.
305 reviews
July 2, 2024
Dit boek geleend bij de bibliotheek met de verwachting dat het puur over taal zou gaan.

Het gaat alleen niet enkel over taal.
Het is een complete gids gericht op het volledige Nederlandse taalgebied - dus ook op Vlaanderen/Vlaams-België. Het bevat geschiedenis (o.a. over het slavernijverleden), cijfers (o.a. over agrariërs en hun werkzaamheden), verdieping, situatieschetsen.

Natuurlijk hoef je het niet met alles wat de auteur benoemt eens te zijn. Mounir Samuel benoemt dan ook aan het begin van het boek dat het een discussiedocument is. Ik vind het een uitstekend onderbouwd en mooi vormgegeven discussiedocument. Je weet wat je leest en wat je kunt verwachten - de consistente opbouw van de hoofdstukken gedurende het boek, gegroepeerd per deel met overeenkomstige onderwerpen is heel fijn.

Ik ben dan wellicht zeer invaliderend als ik het zeg, maar eeuwenoude spreekwoorden aanpassen omdat er personen zijn die een hand missen - ik vind dat onnodig. Maar dat zeg ik, een witte, cisgender, Nederlandse vrouw. Ik kan helemaal niet oordelen over hoe dat op een ander over komt. Ik mag daar ook niet over oordelen. Woorden als toegankelijkmaking in plaats van toegankelijkheid vind ik ook wat onwennig - waarom een al duidelijk woord waarvan de meeste mensen weten wat het inhoudt, nog langer maken en wellicht daardoor ook onduidelijker?

Sommige woorden vond ik daarentegen wel heel goed gevonden. Ook dat de meeste termen gewoon in het Nederlands werden aangeduid - weg met de onnodige verengelsing van de Nederlandse taal! De woorden en hun betekenis werden mooi apart gekaderd in de tekst, en achterin is een woordenlijst te vinden

Dat het koningshuis trouwens nooit bij de Keti Koti-herdenking aanwezig is geweest volgens het boek, verbaast mij. Ik was zelf als 14-jarige op 1 juli 2013 met een klasgenoot en de docent naar de Keti Koti-herdenking in Amsterdam (de klasgenoot en ik waren overigens de enige van de hele klas die het belangrijk vonden om te gaan en daarvoor de reguliere lessen (waaronder Nederlands en Geschiedenis) te missen). En weet je wie daar ook bij de herdenking aanwezig waren? Koningin Máxima en koning Willem-Alexander. Dus ik weet niet waarom het boek benoemt dat het koningshuis nooit aanwezig is geweest bij de herdenking - of tellen de koningin en koning niet als het koningshuis?

In ieder geval: "Je mag ook niets meer zeggen" is zeker een aanbeveling waard. Voor iedereen. Belangrijk om te lezen, als je je medemens niet (onbewust) tekort wilt doen. Ik heb 'm nu van de bieb geleend, maar ik wil zeker een exemplaar thuis hebben.

Was dit boek maar verplichte literatuur op bijvoorbeeld de opleiding Journalistiek, in plaats van "Leven in media" van Mark Deuze.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Lyn.
42 reviews
December 28, 2023
Ik heb volgens mij echt m'n ogen uit kun kassen gerold bij het lezen van dit boek.

Ik was echt enthousiast om dit boek te lezen, maar het heeft me echt precies niks gebracht. Mijn naïviteit nam de overhand, want het zou wel beter worden, toch? Nou, nee.

Even voor de context. Ik ben een witte, cisgender, theoretisch opgeleide vrouw en ik heb dus privilege tegenover andere mensen. De gemiddelde persoon zou mij ook zeker 'woke' noemen (ik heb zelf een hekel aan de term 'woke' dus ik gebruik liever 'inclusief').

Ik heb het gevoel alsof de schrijver eer heeft gedaan aan de titel - je mag inderdaad helemaal niks meer zeggen. Waar het ene hoofdstuk open deuren bevatte (scheld een (Zuid-)Oost-Aziatische persoon niet uit met 'poepchinees'), het andere hoofdstuk best redelijk was (gebruik 'theoretisch' en 'praktisch' opgeleid in plaats van 'hoog' en 'laag'), waren er andere hoofdstukken die echt totaal de plank missloegen. Zo mag je geen 'kijken' en 'high five!' meer zeggen, omdat deze termen validistisch zouden zijn tegenover mensen die een visuele beperking hebben of geen handen hebben.

In hetzelfde hoofdstuk over validisme werd ook weinig tot geen (historische) context gegeven over sommige uitdrukkingen die als 'validistisch' werden bestempeld. Ik zou graag van de schrijver horen waarom 'in het duister tasten' validistisch zou zijn, terwijl het voor mij gaat over in het donker zoeken zonder aanwijzing (lichtpunt). Heel jammer.

Ook werden sommige dingen heel licht of bijna niet aangestipt, terwijl hier wel naar werd verwezen. Neurodivergentie bijvoorbeeld: ik (als neurodivergent persoon) had echt graag willen lezen over neurodivergentie in de taal. Maar helaas, niet gebeurd.

Ik heb soms echt het gevoel gehad alsof ik een of andere klaagzang aan het lezen was van de schrijver zelf. Ik heb ook iets te veel 'ik' en 'mij' gelezen. Prima dat de schrijver soms uit eigen standpunt spreekt, maar ik hoef niet constant elke accolade en belangrijke prijs en weet ik het willen horen. Dan heb ik het godscomplex van de schrijver nog niet aangekaart, want iedereen deed het fout maar hij deed alles goed. Naar hem moest je luisteren want híj wist hoe de vork in de steel zat want híj was zo inclusief.

Ik vind het vervelend dat ik zo negatief heb moeten zijn want, zoals ik al had gezegd, keek ik erg naar dit boek uit. Ik ben blij dat sommige mensen het wél hebben kunnen waarderen, maar dit boek was niet voor mij weggelegd.
Profile Image for Rosanne.
107 reviews1 follower
August 17, 2024
Belangrijk boek, maar vergt wel wat doorzettingsvermogen om door te komen. Samuel is ontzettend goed in het scherp neerzetten van de machtsverhoudingen en impact van taal. De waarden vormen een belangrijke leidraad voor een begripvolle, verdraagzame en liefdevolle samenleving. De woorden zelf zijn soms wat vergezocht, maar al die nieuwe termen moeten volgens mij voornamelijk dienen als stof tot nadenken. En stof tot nadenken geeft het zeker! Met de belangrijke boodschap: Je mag van alles zeggen, als je maar weet waarom je dat zegt en waar je het over hebt. Sterke inhoud die op de meeste scholen en organisaties waarschijnlijk voor de nodige reflectie zal zorgen.

Dan nu mijn irriattiepuntjes, want die waren er ook zeker. Wat een opgave om dit boek door te komen! Samuel heeft zichzelf flink op een voetstuk zitten, wat zijn reflectieve uitspraken dat ook hij ‘niet perfect’ is en ‘fouten maakt’ nogal onoprecht doen overkomen. Daarnaast zou dit boek met de waarschuwing moeten komen dat het toch echt een beetje verkapt zendelingenwerk is. Het christendom wordt je niet letterlijk door de strot geduwd, maar het is wel vrij duidelijk dat de auteur denkt dat een flinke dosis (christelijke) religie de mens goed zou doen. Jammer, want volgens mij zijn waarden en acties zoals om vergeving vragen, jezelf als onderdeel van een groter geheel zien en naastenliefde universeler dan religieuze waarden.

Daarnaast zijn sommige delen van het boek duidelijk beter onderzocht en uitgediept dan andere, zoals andere recensies hier al in meer detail hebben toegelicht. En is het toch echt heel erg jammer dat Samuel niet de moeite heeft genomen het op een toegankelijk taalniveau te schrijven. Daar reflecteert hij zelf op in het boek, maar het blijft wat mij betreft een gemiste kans gezien het belang van de inhoud voor iedereen in de samenleving.
Profile Image for Ciel Rombouts.
103 reviews1 follower
May 31, 2025
Duidelijk gestructureerde uiteenzetting van hoe taal onderdrukt, en waarom het belangrijk is om je hier bewust van te zijn. Ik sta versteld van de diversiteit aan thema’s die Samuel aanstipt en uitdiept, en complimenteer hem dan ook met zijn grondige onderzoek. Absoluut een belangrijk werk, al vrees ik dat het niet heel toegankelijk is voor iedereen (een punt waar de auteur zich zelf ook bewust van is overigens).

Ondanks dat Samuel in het voorwoord benadrukt dat het geen “verboden woordenlijst” is, komt dit soms helaas wel zo over. Ook valt de auteur regelmatig in herhaling, of elaboreert hij juist niet op plekken waar het wel wenselijk was. Daarnaast mist dit boek een goede editor, het bevat veel stijl- en opmaakfouten, wat ik persoonlijk heel storend vind.

Uiteindelijk nodigt het boek uit tot reflectie en dialoog, wat volgens mij het doel is, maar de uitvoering had zeker beknopter, toegankelijker en completer gekund.

⭐️3.5

223 reviews1 follower
February 22, 2023
Echt een onwijs goed boek, zo knap hoe Mounir Samuel deze ingewikkelde thema's helder uitlegt. Het boek bevat concrete suggesties over welke woorden te gebruiken, maar ook actuele praktijkvoorbeelden. Hoewel er suggesties worden gedaan wordt het niet belerend, omdat er altijd wordt toegelicht hoe er tot de woordkeuzes is gekomen. Het gebruik van waardes vind ik ook een slimme manier om het boek relevant te houden, ook als specifieke taalkeuzes weer veranderen. Dus al met al echt een aanrader als je meer wil leren over taal, inclusie en democratisering.

Ik vind het ook heel dapper (hoewel het jammer is dat dit dapper moet zijn) en ik dank Mounir Samuel voor de enorme hoeveelheid emotionele arbeid die hierin zit.
61 reviews1 follower
March 15, 2023
Dit is een bijzonder scherp boek over de Nederlandstalige maatschappijen en hoe de Nederlandse taal bepaald onevenwichten heeft geïnternaliseerd. Vervolgens komt Samuel ook met mogelijke oplossingen. Soms voelde het boek (vooral voor mij als middelbare valide witte hetero cisgender man) schrijnend aan, vooral zijn stukken over Indonesië en Congo. Het is soms pijnlijk om te lezen, maar daarom niet minder goed. Persoonlijk vond ik het heel sterk dat hij ook een hoofdstuk over religie aandurfde en zelfs dat hij vanuit zijn eigen christendom een van de oplossingen durfde aan te dragen. Dit is kortom een boek voor mensen die zichzelf in vraag durven te stellen en die durven doorlezen als ze het niet met een schrijver eens zijn.
9 reviews
July 14, 2024
Bijna afgehaakt bij het deel waarin de schrijver woorden als 'hamsteren' of 'hondenweer' in twijfel trekt. (Volgens de redenering: een mens is geen hamster). Net als 'op eieren lopen' of 'in het duister tasten' volgens hem kwetsend kunnen zijn.

Ook ben ik het niet helemaal eens met het gedeelte over cabaret. Ik vind dat in kunst alles gezegd moet kunnen worden. Ja ook zelfspot. Ja, ook zelfspot door mensen die een minderheid vormen.

Maar hee, dat is nu juist het hele punt van het boek.

Blij dat ik toch verder heb gelezen. Want er staat veel relevants in. Ik heb veel geleerd van dit boek. De belangrijkste boodschap: blijf elkaar als mens zien en niet als stempel/diversiteitsvinkje. Dat kan niet vaak genoeg benadrukt worden.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Eline Durand.
9 reviews
November 19, 2023
3.5 ster. Begon HEEL sterk, maar werd langdradig en herhalend naar het einde toe. Ook vond ik sommige voorbeelden heel slecht gekozen, bepaalde grappen niet grappig en hadden sommige stukken echt korter gekund. Maar goed, dat onderstreept maar weer dat taal persoonlijk en altijd in verandering is. De boodschap is overigens duidelijk en HEEL belangrijk en ik hoop dit boek dan ook eens door te schuiven naar mijn witte, cisgender en overwegend mannelijk management ;)
117 reviews3 followers
March 3, 2023
Een messcherpe analyse van onze Nederlandse taal die duidelijk laat zien hoe weinig inclusief die is en het een weerspiegeling van de macht is in Nederland.

Gelukkig zitten er ook veel oplossingen en creatieve ideeën in om dit op te lossen. Een ontzettend bijzonder en grappig boek die je niet loslaat en veel inzichten geeft.
31 reviews1 follower
December 24, 2023
Zelden zo'n warrig domme koortsaanval gelezen. Verander de wereld door de taal te veranderen, dat soort intellectualistisch werk. Niet onderbouwd, slordig opgebouwde betogen, innerlijk tegenstrijdig. Incontinent.
Profile Image for Benthe van Wanrooij.
250 reviews10 followers
May 23, 2023
Super overzichtelijk en helder uitgelicht hoe zo inclusief mogelijk taal te gebruiken. soms ook wel heel ver afwijkend van taaladviezen en daardoor soms wat onvoldoende beargumenteerd. 7
Profile Image for Afrim.
2 reviews
December 17, 2023
Very thought-provoking introduction to a more all-encompassing way of thinking about society in general.
Profile Image for AHuitema.
81 reviews
September 24, 2024
“Het is blijkbaar ongekend moeilijk en pijnlijk om de opvattingen en ideeën over het eigen handelen of de machtsstructuren binnen de samenleving te (laten) bevragen en uit te dagen.”

Dit is een boek dat wij als samenleving hard nodig hebben. Een boek waarin Mounir Samuel de vinger op de zere plek legt. Een boek dat laat zien dat we in een maatschappij leven waarin de witte man het normatief is. De auteur noemt talloze voorbeelden van racistisch, koloniaal, patriarchaal en heteronormatief gedrag en woordgebruik waar onze samenleving mee doordrenkt is. Soms is het bijna niet voor te stellen dat dit de wereld is waarin we leven.

Samuels oproep tot verandering voelt soms een beetje ongemakkelijk en belerend aan (aan de neologismen moet ik in ieder geval erg wennen), maar misschien is die stap uit je comfortzone ook wel nodig om verrijkt te kunnen worden. Toch is het niet verrassend dat, in deze gepolariseerde tijden, veel mensen de boodschap van dit boek meteen wegwuiven, alsof er diep van binnen een soort van existentiële angst heerst. Samuel haalt de filosoof Frantz Fanon aan die de spijker op zijn kop slaat: “Soms hebben mensen een kernopvatting die heel sterk is. Wanneer ze bewijs krijgen dat tegen die overtuiging ingaat, kan het nieuwe bewijs niet worden geaccepteerd. Het zou een gevoel creëren dat buitengewoon ongemakkelijk is, cognitieve dissonantie genaamd. Omdat het zo belangrijk is om de kernovertuiging te beschermen, zullen ze alles wat niet in de kernovertuiging past rationaliseren, negeren en zelfs ontkennen.”

Toch moet ook worden gezegd dat in dit boek vaak de indruk wordt gewekt dat het slecht gesteld is met onze samenleving. Er is natuurlijk veel egoïsme, schaamte en onwetendheid waardoor heel veel dingen niet worden gezegd en niet worden veranderd, maar ondanks dat doen veel mensen hun best om een goed mens te zijn. We moeten natuurlijk niet vergeten dat dwars door alle ellende heen, veel liefde en empathie aan ons is gegeven door de God waar de auteur ook in gelooft. Alleen moeten we wel eerlijk naar elkaar zijn door onszelf en de status quo te blijven bevragen. En daar helpt dit boek zeker aan mee.
Profile Image for Fifi.
536 reviews20 followers
October 7, 2023
‘Het denken moet worden opengebroken.’
#DeZinVanHetBoek

Pas op! Een boek met een 'toontje'! In Je mag ook niets meer zeggen benoemt Mounir Samuel problemen, spreekt hij veroorzakers daarop aan en draagt hij alternatieven aan. Dit alles zónder door het stof te gaan en onderdanig te smeken om begrip. Wie zich aangesproken voelt, herkent daarin ongetwijfeld een verwijtende toon. Maar, spoiler alert: dat toontje, dat zit er helemaal niet in. Dat Samuel niet eerbiedigend verzoekt, maar vanuit gelijkwaardigheid voorstellen doet, kan voor sommige lezers moeilijk zijn. Waarom het ook voor hen - en eigenlijk iedereen - toch de moeite loont dit boek te lezen, vertel ik in mijn blog
161 reviews
June 3, 2024
Interessant boek; niet altijd even gemakkelijke boodschap, zeker niet altijd even coherent. Mounir Samuel laat het belang van zorgvuldig taalgebruik zien en doet voorstellen voor aanpassingen. Niet al die voorstellen voelen aan als vanzelfsprekend. Vraag is of ze en welke overgenomen zullen worden. Maar op zich is dat niet het belangrijkste van het boek - het aanzetten tot denken over je taal en de taal van anderen en de politiek van taal, is zeker wat belangrijker.

Natuurlijk zijn er vraagtekens te zetten bij onderdelen van het boek van Samuel. Ik doe dat liever niet, althans niet hier. Ik wil niets afdoen aan de kwaliteit van “Je mag ook niets meer zeggen” en de boodschap van Mounir Samuel. Lees het zelf maar en kijk wat je er van vindt.
Profile Image for Lauri van Oosterom.
620 reviews11 followers
December 10, 2023
Wat een indrukwekkend boek! Niet alleen messcherpe analyses, maar ook goede uitleg en duidelijke voorbeelden. Wat een werk moet dit zijn geweest voor Mounir Samuel, petje af.

Dit is echt zo'n boek dat ik in ieder kerstpakket zou doen. Zodat iedereen zich verder kan ontwikkelen. Om andere mensen beter te begrijpen, beter samen te werken en samen verder te komen. En dus ook het gesprek met elkaar aan te gaan over soms best pijnlijke onderwerpen. Alleen op die manier zetten we stappen vooruit.

Ik heb in ieder geval een boel dingen genoteerd waarmee ik zelf aan de slag kan gaan.
Profile Image for Melissa.
446 reviews3 followers
October 1, 2024
A lot of the book contained information I already knew and agreed with, though there were a few things that made me think critically about language me and the people around me use. I appreciated the way the information was presented, mixed with examples and advice on how to do better and how to apologize. The book as a whole made me realize how much prejudices are anchored in the Dutch language. The final word was very moving. 
Displaying 1 - 30 of 31 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.