Roma İmparatorları : Valerianus’tan Carinus’a 3. Cilt

Historia Augusta

by Scriptores Historiae Augustae, Samet Özgüler (Translator)

Türkiye’de tamamı ilk kez yayınlanan Historia Augusta’nın üçüncü cildi, diğer iki ciltte olduğu gibi dilimize Samet Özgüler tarafından Latince aslından tercüme edilerek kazandırıldı. MS. 253’te tahta geçen Valerianus’la başlayan eser, 283 yılında tahta geçen Carinus’la son bulunuyor.

Roma imparatorları hakkındaki sayılı Latince kaynaktan biri olan Historia Augusta, askerî anarşinin giderek daha fazla hâkim olduğu, imparatorluk topraklarının dört bir yanında yaşanan ve hissedilen bu devasa kriz ortamının ve dış saldırıların Roma’yı kötü sona sürüklediği döneme ilişkin nadir kaynaklardan biri olması ve söz konusu imparatorların hayatlarına dair neredeyse tek kaynak olması sebebiyle tarihsel kıymetini asırlardır muhafaza ediyor.

Okurlar metin boyunca çoğu zaman diğer kaynaklarla karşılaştırma yapıp doğru olma ihtimali en yüksek olan bilgiye erişme şansına sahip olacakken öte yandan da zaman zaman kendi mantıklarıyla kalacak ve olayları bu doğrultuda değerlendirecektir. Hemen hemen bütün diğer Eski Çağ Tarihi kaynaklarında var olan bu durumun biyografilerde daha da öne çıkması, belki de Historia Augusta’yı çok daha enteresan ve ilgi çekici kılan hususlardan biridir.

Genres: History, Biography, Philosophy, Nonfiction, Classics, Ancient History

192 pages, Paperback

First published January 1, 500

Reviews

[Caterina · Rating 4 out of 5]

Yazıldığı dönemin şartlarına göre akıllarda soru işaretleri olsa da çevirmen notları ve dipnotlar ile zenginleştirilmesi sayesinde okuruna dolu bir içerik vaat eden Historia Augusta'nın üçüncü cildi de bir nefeste bitti.

Bu ciltte, Valerianus sonrası 30 gasıba dair anlatılanları okurken çoğu yerde tüylerim diken diken oldu, dönem şartlarında bir imparatorluğun zayıf düşmesine sebep olan şartları görme olanağı buldum. Özellikle kişilerin(!) kendilerini imparator ilan etme süreçlerinin altında yatan faktörleri anlayabildim.

Çevirmen notları ve dipnotlar dikkate alınarak okunursa oldukça öğretici ve alan hakimiyeti olmayan insanların bile keyifle okuyabileceği bir eser. Bazı yerlerde düşülen tekrarlar yorucu olsa da bu ciltte üsluba alıştığım için rahatlıkla ilerleyebildim.

Roma tarihine merakınız varsa mutlaka okumalısınız.

Eyyorlamam bu kadar.

[Stuart Dean · Rating 3 out of 5]

The Roman Empire from Valerian to Carinus. Part of this work is lost so it misses a few Emperors and starts with the end of Valerian. This is the low point of the Empire. Valerian has been captured by the Persians, Gaul and the west are ruled by a competing Emperor, and Egypt and the Levant are ruled by the woman Zenobia. The Empire is divided and Gallianus is too busy fighting pretenders to do anything about it. But soon he is unalived and Claudius takes over, soon followed by Aurelian. Aurelian defeats the pretenders in the West and the East and even conquers Persia, and after 100 years of disaster the Roman Empire is once again made whole. The narrative ends with Carinus being defeated by Diocletian which led to the official division of the Roman Empire and the beginning of the Byzantine Empire.

This is the least historical of the three books, with very little history and a great deal of forged letters and speeches. The author was writing his history for the Emperor Constantinus Clorus who traced his lineage to Claudius Gothicus so he overly praises him and reviles others, particularly Gallianus. Since Claudius may have had some hand in Gallianus' death the author made him out to be the worst of Emperors and deserving assassination so as to not mar Claudius' rep. A full third of the book is dedicated to badmouthing Gallianus, the most common term used to describe him being "pestilent". Gallianus doesn't seem to be any worse than any others, but he was in an awful situation. Even so, he survived as Emperor for 15 years while none of the others made it more than 6, some lasting only weeks.

Not much of historical value here but it does cover a period in which little else is written. The bookmarks correcting the text take up almost as much space as the text itself, so rife with errors it is.

[7crownofvictory7 · Rating 4 out of 5]

I read the Historia Augusta for a university class and it was an immensly enjoyable experience. I would sit in the foyer armchair, Apollo's rays beaming through the ceiling, the text slowly descending into utter falsity as the scriptor abandoned the conventions of scholarship in favour of conjecture. Editor David Rohrbacher becomes the 'straight man' in this comedy troupe, his footnotes meticulously picking apart every ridiculous lie of the anonymous author.

The HA is not the most eloquently written Latin text (not even close) but it is certainly one of the most memorable.