De ondergang van de familie Boslowits

by Gerard Reve

Novelle over de ondergang van een joods gezin in de Tweede Wereldoorlog.

Genres: Dutch Literature, Fiction

50 pages, Hardcover

First published January 1, 1946

About the author

Gerard Reve was een Nederlands schrijver en dichter. Samen met Harry Mulisch en W.F. Hermans wordt hij gerekend tot De Grote Drie: de drie belangrijkste Nederlandse schrijvers van na de Tweede Wereldoorlog. Tot zijn bekendste werken behoren De avonden (roman uit 1947) en Werther Nieland (novelle uit 1949). Tot 1973 schreef Reve onder zijn oorspronkelijke naam Gerard Kornelis van het Reve, maar vereenvoudigde deze later tot Gerard Reve. Hij debuteerde in 1946 in het tijdschrift Criterium met de novelle De ondergang van de familie Boslowits, een jaar later verscheen de klassieker De avonden. Reve zou uiteindelijk een enorm oeuvre voortbrengen, waaronder een groot aantal ‘brievenboeken’. In 1969 ontving Reve de P.C. Hooftprijs en in 2001 werd zijn werk bekroond met de Prijs der Nederlandse Letteren. Zijn werk wordt tot op heden nog altijd veel gelezen en besproken.

Reviews

[Jip · Rating 4 out of 5]

indrukwekkend hoe weinig pagina’s reve nodig heeft gehad om een verhaal te vertellen. melancholisch, rauw en ontroerend. aanrader!

[Gijs Zandbergen · Rating 4 out of 5]

In plaats van de jaarlijkse herlezing van De avonden, dit keer een ander vroeg werk van Reve. Veel korter, maar minstens zo mooi, die naïeve beschrijving van een ten dode opgeschreven Joods gezin.

[Mona · Rating 3 out of 5]

3.5

[Alix · Rating 3 out of 5]

*3,5

[Joke Kolthoff · Rating 4 out of 5]

Kort verhaal, als een observatie geschreven. Door de stijl van de latere boeken van Gerard vh Reve verwacht je een pesterige beschrijving. Maar dat is het totaal niet. Bijzonder

[Arne-Jan · Rating 3 out of 5]

Wat heeft Reve weinig pagina’s nodig om het leven - maar zeker ook de naderende dood/ondergang - in (naderende) oorlogstijd te duiden. Was die ondergang er niet ook gekomen in vredestijd? Prachtig hoe hij het voortkabbelen van het gewone leven beschrijft, met een dreigende en vervolgens actuele oorlog op de achtergrond.

[Heleen · Rating 4 out of 5]

Indrukwekkend verteld in een paar bladzijden, zonder emoties, alleen observaties.

[Viggo van Uden · Rating 5 out of 5]

De ondergang van de familie Boslowits (1946) is een eminent literair werk, waarin Gerard Reve in weinig pagina's het verhaal van de familie Boslowits beschrijft. Dit doet hij vanuit het perspectief van de jonge Simon die, bevriend met Hans Boslowits, vanuit fascinatie de familie gadeslaat. Opvallend is dat in het hele boek, van begin tot eind, het gewone leven beschreven wordt; zelfs wanneer de oorlog uitbreekt, lijkt het gewone alledaagse leven onverstoorbaar door te gaan. Deze continuïteit van het gewone leven legt een aangrijpend contrast bloot, namelijk het onheilspellende lot dat de familie ten dode opgeschreven is!

De kracht van het verhaal zit in de rauwe vertelling ervan, niet enkel door wat er verteld wordt, maar ook door hóe dit gebeurt. De gebeurtenissen, zoals gadegeslagen door Simon, worden observationeel beschreven, zonder emotionele betrokkenheid. Het gegeven dat de jonge Simon dit vanuit kinderlijk perspectief beziet, versterkt de rauwheid van de vertelling. Hoewel hij gefascineerd is door en bevriend met de familie Boslowits, lijkt hij gevoelloos, haast klinisch, de ondergang van de familie mee te maken. Door dit stijlelement van een rauwe vertelling wordt de lezer gegrepen, maar ook geschokt. Reve's keuze om het woord 'Jood[s]' niet eenmaal te gebruiken in de novelle wijst op de anonimiteit van de ondergang en het sluimerende gevaar van vernietiging. De subtiele weglating van dit woord maakt het verhaal nog schrijnender.

Naast de literair hoogstaande waarde van dit werk, moeten we ook de producent ervan niet vergeten. Gerard Reve schrijft in een fantastische stijl met prachtige, verfijnde en soms ook complexe zinsconstructies. De lezer mag genieten van hoe hij de pen voert. Reve's schrijverschap toont zich hier op zijn sterkst, wat mij betreft. Hoewel Reve zelf meende dat zijn schrijverschap zich mettertijd verdiepte, zijn de parels van zijn oeuvre toch eerder zijn vroegere werken, waaronder deze zeer lezenswaardige novelle.

[Mees · Rating 2 out of 5]

2.5 ster. De Avonden staat me bij als een boek dat grote indruk op me maakte doordat het erin slaagde me volledig onder te dompelen in de donkere winterse en verveelde sfeer, ook al las ik het in de zomervakantie. Naast sfeer kwamen ook de karakters van de personages goed over, die boeiden door hun geloofwaardige eigenaardigheden. Tegelijkertijd was er van een plot was niet of nauwelijks sprake, zonder dat dat stoorde. Sterker nog: dat was een van de sterkste kanten van het boek. En Reve's droge, nonchalante schrijfstijl paste hier perfect bij. Het resultaat is een boek van een schrijver die precies lijkt te weten waar zijn kracht ligt.
Maar in dit debuut is Reve duidelijk nog niet tot wasdom gekomen. Zo is het boek te kort. In combinatie met de relatief lange periode die het beslaat (zo'n 10 jaar?) zorgt dit ervoor dat er geen tijd is om een overtuigende sfeer neer te zetten. Daarnaast krijgen de personages hierdoor niet de ruimte om begrepen te worden. Jaanne is de enige die iets van een persoonlijkheid krijgt, de rest blijft eerder een vreemdeling. Bijna het hele gewicht komt daarmee te liggen bij het plot, maar dat is nauwelijks verrassend. De bijkomende drama's van Otto en Hans de vader lijken daarbij vooral effectbejag. Dit effect blijft echter beperkt, mede door Reve's schrijfstijl, die in dit geval juist zorgt voor een vervlakking die het doel tegenwerkt.

[Peter Altena · Rating 5 out of 5]

Zelden het drama van de naderende en wisse ondergang zo trefzeker en (ogenschijnlijk) laconiek beschreven gezien. Hoe zoon Hans nog lang zijn grote mond cultiveert, terwijl de vader een wrak is, broertje gehandicapt en de moeder er het beste van hoopt. Bij het zien van het nabije drama staan de meeste mensen met de mond vol tanden, liegen met goede bedoelingen, vertellen later de verschrikkelijke waarheid met even goede bedoelingen. Simon(tje) heeft in het begin van de geschiedenis echt zin in de oorlog, in de eerste oorlogsmaanden vertellen velen aan elkaar dat die oorlog zo voorbij is - en de lezer, de lezer die weet, ziet het zelfbedrog, de vergeefse hoop. En tegelijkertijd wachten sommige 'slachtoffers' niet passief af, maar sluiten hun leven af.

[Joke · Rating 5 out of 5]

Reves debuutverhaal (verhaaldebuut?) over de ondergang van de Joodse familie Boslowitz. Ingetogen, ontdaan van emoties maar daardoor juist zeer indringend verhaal over de jaren 40, de voortschrijdende beperkingen jegens Joodse Nederlanders en het lot van een gezin. Verteld vanuit het perspectief van Simon, aan het begin van het verhaal een jaar of 7, die bevriend is met de oudste zoon Hans Boslowitz. Ziekte van de vader, jongste zoon die zwakbegaafd is en uiteindelijk gedeporteerd wordt wanneer zijn tehuis ontruimd wordt, de nervositeit van de moeder.. . Alles zeer kaal en sec verteld. De eenzaamheid van Otto in zijn tehuis nadat zijn moeder hem niet meer mag bezoeken (en die in sterk contrast staat met wat Simons moeder, zijn ‘invalbezoekster’, aan moeder Boslowitz vertelt over Otto’s wel en wee) is intens droevig.

Niet geheel overtuigend kind-perspectief. (Moest denken aan de opmerking in BoekenFM dat ‘de grote 3’ niet in staat waren tot schrijven vanuit dit perspectief.) Wel mooi hoe Simons houding ten opzichte van de oorlog verandert (eerst lijkt het een lang verwachte spannende dramatische wending in zijn leven te zijn.).

Heel geschikt voor de leeslijst icm met bijv. Het Jongensuur, dat dezelfde periode beschrijft. Juist ook voor leerlingen die een grotere historische dan literaire belangstelling hebben.

Net als bij het Jongensuur speelt dramatische ironie een grote rol tijdens het lezen. Wij kennen natuurlijk de loop van de gebeurtenissen terwijl de personages tegen de klippen op optimistisch proberen te blijven.

[Clanton Notnalc · Rating 5 out of 5]

Ik vind De ondergang van de familie Boslowits een heel indrukwekkend en ontroerend boek. Doordat het verhaal zo eenvoudig is verteld, komt het juist eerlijk en echt over. De afstandelijke manier van schrijven zorgt ervoor dat je als lezer zelf de emoties voelt, in plaats van dat ze je worden uitgelegd. Het is een verhaal dat nog lang in je hoofd blijft hangen, juist omdat het laat zien hoe iets verschrikkelijks kan gebeuren zonder dat iemand het op tijd echt begrijpt.

[Laurens · Rating 3 out of 5]

A glimpse into the holocaust

With only 50 pages, this is not really a novel as much as it is a short story. It did not grip me too much, but I cannot really express why. I am excited to read more by Gerard Reve, but this was not as good as I was told it was. I am sorry for not being able to give too much of an explanation for it, I just wasn't very captivated by it.

[Hans Canters · Rating 3 out of 5]

Opmaat naar De Avonden...

[Beer Bolwijn · Rating 2 out of 5]

Saai verhaal

[Lara · Rating 2 out of 5]

2.5

[Petol · Rating 4 out of 5]

Jongen beschrijft de holocaust op stille manier.

[Elisa · Rating 3 out of 5]

Niet mijn ding. De taal is verouderd, stijf en o-zo "Noord-Nederlands". Daardoor is het moeilijk geconcentreerd te blijven en gaat het eigenlijke verhaal verloren. Jammer.

[Arthur Grootjans · Rating 5 out of 5]

Een van de meest aangrijpende verhalen over de ondergang van de Nederlandse Joden in de Tweede Wereldoorlog.
Gezien door de ogen van een kind.

[Marjolijn · Rating 4 out of 5]

Vooral de tweede helft van het verhaal is prachtig.