Aanvallend spel: vier lezingen over schrijven

by Thomas Rosenboom

Waarlijk grote romans beschikken over een magische ze houden de lezer vanaf de eerste regel geboeid. Als hij het boek na het lezen van de laatste regel dichtslaat, kan hij zich moeilijk losmaken van de wereld waarin de roman hem heeft opgenomen. Maar de toverkracht kan niet zonder nuchtere techniek.

Thomas Rosenboom heeft met zijn romans een grote lezersschare aan zich weten te binden. Nu gunt hij zijn lezers een blik achter de schermen. Een meesterwerk kan niet zonder een held die ergens naar streeft en daardoor in de problemen komt, stelt Rosenboom. Hij illustreert die stelling met ettelijke voorbeelden uit de wereldliteratuur. De ontwikkeling van een intrige lijkt nog het meest op de vernuftige voortgang van een schaakspel. Die gedachte wordt gedemonstreerd aan de hand van een reeks zetten die auteurs als Shakespeare en Dostojevski hebben uitgevonden.

Genres: Nonfiction

84 pages, Paperback

First published January 1, 2002

About the author

Thomas Rosenboom is a Dutch writer of novels and short stories,. He studied Psychology for 3 years, did not finish but switched to studying Dutch in Amsterdam. His first book was published in 1983 and contains 3 short stories. He's the only writer to have won the Libris Literatuur Prijs twice (for Gewassen Vlees in 1995 and for Publieke Werken in 2000).

Reviews

[Marc Buelens · Rating 4 out of 5]

boeiende, overtuigende en inspirerende kijk op het werk van de betere romanschrijver. Bekent lekker kleur. Ik deel alleszins zijn afkeer van de structuurloze fantasie; inderdaad ik word niet graag in het karretje geduwd door het spookhuis van de vrije fantasie. En inderdaad, veel schrijfsels hebben meer te maken met slappe structuur dan met literaire stijl. Buikschrijvers, vrije fantasten, en believers in the ongebreidelde 'Artist Way' lezen dit beter niet. Ze zouden eens iets kunnen bijleren!

[Natazzz · Rating 1 out of 5]

Voor een boek over goed schrijven is het echt bijzonder slecht geschreven. Volgens deze oude, saaie, witte man zijn alle schrijvers oude, saaie, witte mannen. De paar keer dat er in het boek over vrouwen gesproken wordt is dat of wel in de ondergeschikte rol van de man of als voorbeeld van oninteressante hoofdpersonen. Niet lezen dus.

[Cindy · Rating 1 out of 5]

Tja. Een paar goede tips zaten er zeker in dit boek, maar voor het grootste deel was ik toch geïrriteerd. Het is wel heel erg een meningsstuk, dat werd verkocht als dé waarheid. Daarnaast kan ik het aantal vrouwelijke schrijvers die als voorbeeld zijn genoemd op een hand tellen. Specifieker: op 1 vinger. Rosenboom zet zich neer als kenner van het vak en liefhebber van de literatuur, maar blijkbaar heeft hij nog nooit van vrouwelijke schrijvers gehoord. Beetje ouderwets, hoor.

[Mike · Rating 4 out of 5]

Deze heb ik onlangs herlezen en ik moet zeggen: Rosenboom weet toch wel erg overtuigend de mechanismen van klassieke romans bloot te leggen en die onder te verdelen in een overzichtelijk aantal handzame leidraden voor aspirant-schrijvers enerzijds, maar weet anderzijds ook voor lezers en analytici de basisbeginselen van waardering in criteria te gieten.

Wat maakt een grootse roman groots? Ga er maar aan staan om iets diffuus als literaire intrige te ontrafelen. Om de ogenschijnlijke veelzijdigheid van boeiende hoofdpersonages toch tot een enkelvoudige karaktertrek te reduceren. Of de overrompelende werking van een meesterlijke roman terug te brengen tot de mate van documentatie, waarmee de schrijver zijn verhalen gefundeerd heeft.

Rosenboom gebruikt voorbeelden uit de wereldliteratuur (Flaubert, Hermans, Dostojevski en Kafka) maar legt ook uit wat bijvoorbeeld Donald Duck vanuit literair oogpunt onderscheidt van mede-stripfiguren Lucky Luke of Mickey Mouse.

Los van hoeveel literaire werken zich onttrekken aan zijn visie op kwaliteit: voor de romans die zich zijn theorie naadloos laten aanmeten, weet hij geloofwaardig, toegankelijk én ongedwongen sympathiek uiteen te zetten waarom hij gelooft dat het zó werkt; dat zijn favoriete romans zijn favoriete romans zijn omdat ze volgens dezelfde principes opgebouwd zijn.

Aanvallend Spel is daarmee ontstaan vanuit Rosenboom de lezer, de analyticus, die simpelweg heeft willen doorgronden waarom hij juist van die werken zo mateloos kan blijven genieten. Rosenboom de schrijver heeft ongetwijfeld de principes toegepast op de vormgeving van zijn eigen boeken (Publieke Werken en De Nieuwe Man schieten me zo te binnen) en als gastschrijver en -spreker heeft hij middels deze vier lezingen zijn bevindingen zo overdrachtelijk mogelijk geformuleerd. Zoals gezegd: zowel voor lezers als schrijvers.

Zeer vermakelijk en boeiend, zonder echt hoogdravend of belerend uit de hoek te komen.

[Pascal Vanenburg · Rating 3 out of 5]

Niet heel prettig leesbaar, maar met een beetje ploeteren toch wel aardig. Als schrijfhandboek minder geschikt dan dat van bijvoorbeeld King of in het Nederlands taalgebied Brokken, Van Aalten of Storm.

[Luc · Rating 3 out of 5]

Het is precies wat ik weet, en zelf toe wil passen, maar dan uitgelegd. Het had beter gekund, want de wereld van letters is nog zo veel rijker dan dit. Maar goed, het zijn dan ook slechts vier lezingen.

[SuziQ · Rating 3 out of 5]

Heel leerzaam boek over schrijven.

[Judith Van · Rating 4 out of 5]

Dit boek was huiswerk voor mijn schrijfles. Ik kreeg mijn belangrijkste inzicht door één streven te bedenken voor mijn hoofdpersoon. Daar help je de lezer mee.

[Jaap · Rating 3 out of 5]

Een interessante inkijk in het schrijfproces van Thomas Rosenboom. Hij is een "realist" en vindt dat alles in zijn boeken in het teken moet staan van dat realisme. Belangrijkst is dat de hoofdpersoon "iets wil". Zonder dat streven is er geen spanning en kan de lezer zich niet identificeren met de handeling.

Soms leidt deze benadering tot wat vreemde conclusies. Zo is hij positief over Gontsjarov's Oblomov (die de eerste helft van het boek in bed ligt) maar moet hij niet veel hebben van De Idioot van Dostojevski (of van Jezus die ook "niets wilde").

Hij past overigens ook het principe toe op films. "Breaking the Waves" van Lars von Trier is daarom een slechte film omdat er "niets gebeurt". Teveel aandacht voor realisme kan dus ook leiden tot een blinde vlek voor psychische spanning en voor zinderende emotie (het meisje dat zich aan alle mannen geeft om de liefde van haar leven terug te vinden). Hoezo "niets willen ?".

[Tim · Rating 2 out of 5]

Duur boekje voor 4 korte lezingen over een auteur met een , naar mijn mening, iets té uitgesproken mening.

[Emma · Rating 3 out of 5]

At times he seems a pedantic know-it-all who has a direct 5G with the God of Writing, at times he makes quite a lot of sense.