What do you think?
Rate this book
Pijpelijntjes
Deze opzienbarende roman van Jacob Israël de Haan handelt over de homo-erotische relatie tussen Sam en Joop. Zij gaan, nadat elk op straat is gezet, samenwonen in de Amsterdamse Pijp. De relatie tussen de ongedurige Sam en de zwakke Joop zorgt voor veel strubbelingen, vooral als Sam thuiskomt met een vriendin. Pijpelijntjes zorgde bij verschijning in 1904 voor veel opschudding toen bleek dat de roman op bestaande personen was gebaseerd.
237 pages, Hardcover
Published May 1, 2006
About the author
Jacob Israël de Haan
22 books3 followersDutch born Jewish gay novelist, poet, journalist and legal scholar.
De Haan was born in rural Smilde in the Dutch province of Drenthe. He grew up in Zaandam.
In 1919 he moved to Palestine and settled in Jerusalem, where he was assassinated in 1924 by members of Hagana.
De Haan was born in rural Smilde in the Dutch province of Drenthe. He grew up in Zaandam.
In 1919 he moved to Palestine and settled in Jerusalem, where he was assassinated in 1924 by members of Hagana.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 38 reviews
Read
November 28, 2024Voor een boek dat 'Pijpelijntjes' heet, wordt er wel weinig ge-.
December 31, 2018
It's 1904. You publish a book, you're fired on the spot, you're forbidden to continue teaching, and your friend is so passionate he goes and buys every copy he can get his hands on. Not to read it; no to burn it. What on earth was so shocking? A naturalistic/realistic description of two men, a couple, living together. Nothing in this novel is hyperbolic or particularly graphic, including the descriptions of their relationship. Gay marriage was legalised in the Netherlands in 2001; just short of 100 years later.
To a modern reader, nothing in this novel is shocking. The prose is very vivid, typical Naturalism, packed with neologisms that stifle the flow of the direct language, which comes as a relief at times. No "Sam said", "I said", which makes it hard to follow who's talking. The book is also good at painting a picture of the Amsterdammers at the time, the world they inhabited.
This book will never be a classic let alone popular, but it's worth reading for the sake of the impact it made at the time.
This book is listed on the Dutch Literary Canon.
More background info on LiteratuurGeschiedenis.nl(in Dutch).
Free Dutch audiobook on LibriVox.org(6h)
To a modern reader, nothing in this novel is shocking. The prose is very vivid, typical Naturalism, packed with neologisms that stifle the flow of the direct language, which comes as a relief at times. No "Sam said", "I said", which makes it hard to follow who's talking. The book is also good at painting a picture of the Amsterdammers at the time, the world they inhabited.
This book will never be a classic let alone popular, but it's worth reading for the sake of the impact it made at the time.
This book is listed on the Dutch Literary Canon.
More background info on LiteratuurGeschiedenis.nl(in Dutch).
Free Dutch audiobook on LibriVox.org(6h)
July 12, 2019
Nouja. Het was leuk dat een homorelatie zo gewoon was, maar anders dan dat was dit een heel saai boek.
August 8, 2025
Category is... schrijvers wiens leven interessanter is dan dat van hun personages. De biografie van Jacob Israël de Haan (1881-1924) is een roman op zichzelf. Opgegroeid in een Noord-Hollands orthodox-joods milieu neemt de schrijver aanvankelijk een betrekking aan als leraar in Amsterdam, terwijl hij een studie rechten begint en voor het socialistisch dagblad Het volk schrijft. Wanneer in 1904 Pijpelijntjes verschijnt, verliest hij zijn werk: de roman wordt beschouwd als de eerste openlijk homoseksuele roman in de Nederlandse literatuur en levert een schandaal op. In 1907 volgt een ‘verstandshuwelijk’ met een vrouw, waarna De Haan — dan actief voor de emancipatie van homoseksuelen én betrokken bij socialistische en zionistische bewegingen — in 1919 naar Palestina emigreert. Eenmaal getuige van de verhoudingen tussen Joden en Palestijnen keert hij zich af van het zionisme; op 30 juni 1924 is de schrijver om die reden het eerste slachtoffer van een politieke moord in Joods-Palestina. Hoewel zijn naam naar de achtergrond is verdwenen, staan zijn woorden gebeiteld in het Homomonument bij de Westerkerk in Amsterdam: Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen.
Zo roerig als het leven van de schrijver is, zo kalm is dat van zijn personages Joop en Sam, twee homoseksuele studenten die hun relatie verdoezelen door als vrienden een kamer te huren bij een hospita. Eenmaal ingetrokken bij juffrouw Meks in de toenmalige nieuwbouwbuurt De Pijp verloopt dat voorspoedig; voor zover de twee problemen ondervinden, veroorzaken ze die zelf. De Haan is zijn personages namelijk weinig genegen. Sam is beschreven als een narcistische sociopaat die zijn vriend verbaal ondermijnt en er niet voor terugdeinst dieren te mishandelen, terwijl Joop — gebaseerd op de schrijver zelf — teergevoelig en naïef is: zijn voortdurende verlangen naar de liefde van andere mannen koopt hij desnoods bij jongens uit het arbeidersmilieu. De roman is thematisch vergelijkbaar met Maurice van E.M. Forster (geschreven in 1914 en pas gepubliceerd in 1971), zij het dat De Haan zijn personages trakteert op een naturalistische inslag waarmee hij afwijkingen en tekortkomingen benadrukt.
Zelfs wanneer Sam in de laatste hoofdstukken met een verloofde verschijnt, schuurt de roman niet. Hoofdstukken die toch spannend dreigen af te lopen, vinden een abrupt einde. Daarentegen schetst De Haan wel een prachtig beeld van het vroeg-twintigste-eeuwse Amsterdam, zoals ik dat kende van de schilderijen van George Breitner en de stadsvertellingen van Justus van Maurik, al waren die van twee decennia eerder. In het Amsterdam van De Haan zijn de omgangsvormen hard en is sociale controle aan de orde van de dag om de bekrompen zeden te beschermen en opspraak te voorkomen.
Pijpelijntjes is ten slotte een speels boek. Hoewel de lezer of toehoorder zal moeten wennen aan het verouderde, wat omslachtige taalgebruik, zit er een zeker ritme in. Hier en daar had ik de indruk dat De Haan woorden verzint als hem dat zo uitkomt, wat bijdraagt aan de lees- of luisterervaring. Zelf was ik heel tevreden met het door Ilari Hoevenaars voorgelezen audioboek.
Zo roerig als het leven van de schrijver is, zo kalm is dat van zijn personages Joop en Sam, twee homoseksuele studenten die hun relatie verdoezelen door als vrienden een kamer te huren bij een hospita. Eenmaal ingetrokken bij juffrouw Meks in de toenmalige nieuwbouwbuurt De Pijp verloopt dat voorspoedig; voor zover de twee problemen ondervinden, veroorzaken ze die zelf. De Haan is zijn personages namelijk weinig genegen. Sam is beschreven als een narcistische sociopaat die zijn vriend verbaal ondermijnt en er niet voor terugdeinst dieren te mishandelen, terwijl Joop — gebaseerd op de schrijver zelf — teergevoelig en naïef is: zijn voortdurende verlangen naar de liefde van andere mannen koopt hij desnoods bij jongens uit het arbeidersmilieu. De roman is thematisch vergelijkbaar met Maurice van E.M. Forster (geschreven in 1914 en pas gepubliceerd in 1971), zij het dat De Haan zijn personages trakteert op een naturalistische inslag waarmee hij afwijkingen en tekortkomingen benadrukt.
Zelfs wanneer Sam in de laatste hoofdstukken met een verloofde verschijnt, schuurt de roman niet. Hoofdstukken die toch spannend dreigen af te lopen, vinden een abrupt einde. Daarentegen schetst De Haan wel een prachtig beeld van het vroeg-twintigste-eeuwse Amsterdam, zoals ik dat kende van de schilderijen van George Breitner en de stadsvertellingen van Justus van Maurik, al waren die van twee decennia eerder. In het Amsterdam van De Haan zijn de omgangsvormen hard en is sociale controle aan de orde van de dag om de bekrompen zeden te beschermen en opspraak te voorkomen.
Pijpelijntjes is ten slotte een speels boek. Hoewel de lezer of toehoorder zal moeten wennen aan het verouderde, wat omslachtige taalgebruik, zit er een zeker ritme in. Hier en daar had ik de indruk dat De Haan woorden verzint als hem dat zo uitkomt, wat bijdraagt aan de lees- of luisterervaring. Zelf was ik heel tevreden met het door Ilari Hoevenaars voorgelezen audioboek.
February 19, 2025
Ik heb geen idee wat voor rating ik dit zou moeten geven. Het is een vreemd boek, beetje pedo. Eigenlijk heb ik het gevoel dat ik niet het historische besef heb om alles uit de roman te kunnen plaatsen. Een vervreemding van een geschiedenis die voor mij al vreemd is.
September 6, 2022
Homos en tachtigersneologismen, meer is het niet eigenlijk. Maar wel entertaining
December 29, 2023
wel belangrijk maar toch zó saai
May 25, 2017
Echt populair zal dit boek wel nooit worden, maar fascinerend is het wel.
Wat de moderne lezer vooral in de weg zit, is dat gekunstselde tachtigersproza met zijn overdaad aan neologismen (meestal bestaand uit een aan elkaar geplakte bijvoeglijke naamwoord plus werkwoord). Een paar staaltjes van één enkele pagina, en dit zijn nog lang niet de meest bizarre voorbeelden:
Eén enkele keer kan zoiets nog overkomen als een vondst, maar als de vertellerstekst er bol van staat, gaat het al snel irriteren.
Of... je went eraan als aan ijle berglucht en leest er overheen. En dan heeft het boek ineens nog veel interessants te bieden, zoals levendige scènes van het leven in een Amsterdamse volksbuurt rond 1900. Vol vlotte en levensecht aandoende dialogen (half fonetisch getranscribeerd, óók een tachtigersmaniertje waar je makkelijk aan ken wenne), historische feiten en feitjes (mede met dank aan de uitstekende verklarende noten: dat schoenpoetsers op de dam niet alleen soms werkten als schandknaap, maar ook tramkaartjes verkochten bijvoorbeeld), en indringende en soms nogal ontluisterende taferelen (van dierenmishandeling of het zonder duidelijke reden wegpesten van een huurder).
Dat het bovendien over een homoseksuele relatie gaat, hoewel voor die tijd natuurlijk scandaleus (en bijna onbegrijpelijk dat het gewoon kon worden uitgebracht, later zelfs nog eens in een tweede versie waarin de identiteit van de personages weliswaar meer was verbloemd, maar de relatie juist nóg explicieter beschreven), wordt dan eigenlijk min of meer bijzaak. Te meer daar het verloop van die relatie nogal onnavolgbaar is, en mij ook niet zo duidelijk wordt wat De Haan met dit verhaal nu eigenlijk wilde vertellen. Doet er niet toe: al doende heeft hij een hoop boeiende taferelen geschetst en een heel aardig tijdsbeeld gegeven.
(Van een Amsterdam zonder fietsers ook... alles gaat daar nog te voet.)
Wat de moderne lezer vooral in de weg zit, is dat gekunstselde tachtigersproza met zijn overdaad aan neologismen (meestal bestaand uit een aan elkaar geplakte bijvoeglijke naamwoord plus werkwoord). Een paar staaltjes van één enkele pagina, en dit zijn nog lang niet de meest bizarre voorbeelden:
Maar m’n helderblauwe buitenstemming verlepte in die lichte zaal droefdadelijk.
Een stille triestigheid grijswolkte om ons heen en onze stemmen dempten zacht tegen elkaar.
De lomelichte avond leuterde langzaam z’n uren voorbij, we bleven samentjes in de gelijke grijsheid van onze stemming.
De grote lampen lieten we uit, en ’t kleine zilverwit staand op z’n fijne blinkevoetje beeflichtte schaduwig.
Eén enkele keer kan zoiets nog overkomen als een vondst, maar als de vertellerstekst er bol van staat, gaat het al snel irriteren.
Of... je went eraan als aan ijle berglucht en leest er overheen. En dan heeft het boek ineens nog veel interessants te bieden, zoals levendige scènes van het leven in een Amsterdamse volksbuurt rond 1900. Vol vlotte en levensecht aandoende dialogen (half fonetisch getranscribeerd, óók een tachtigersmaniertje waar je makkelijk aan ken wenne), historische feiten en feitjes (mede met dank aan de uitstekende verklarende noten: dat schoenpoetsers op de dam niet alleen soms werkten als schandknaap, maar ook tramkaartjes verkochten bijvoorbeeld), en indringende en soms nogal ontluisterende taferelen (van dierenmishandeling of het zonder duidelijke reden wegpesten van een huurder).
Dat het bovendien over een homoseksuele relatie gaat, hoewel voor die tijd natuurlijk scandaleus (en bijna onbegrijpelijk dat het gewoon kon worden uitgebracht, later zelfs nog eens in een tweede versie waarin de identiteit van de personages weliswaar meer was verbloemd, maar de relatie juist nóg explicieter beschreven), wordt dan eigenlijk min of meer bijzaak. Te meer daar het verloop van die relatie nogal onnavolgbaar is, en mij ook niet zo duidelijk wordt wat De Haan met dit verhaal nu eigenlijk wilde vertellen. Doet er niet toe: al doende heeft hij een hoop boeiende taferelen geschetst en een heel aardig tijdsbeeld gegeven.
(Van een Amsterdam zonder fietsers ook... alles gaat daar nog te voet.)
December 30, 2025
De avonden X Dubliners x Lolita
Read
June 13, 2024Low-key gay
January 12, 2018
'Pijpelijntjes' is een semi-autobiografische roman die zich afspeelt in Amsterdam (De Pijp, om precies te zijn, vandaar). De verteller, Joop Driesse, leeft samen met zijn vriend Sam als student op kamers bij een hospita in een duidelijk armoedige volksbuurt. Wat opvalt is dat de homoseksuele relatie van de verteller en zijn vriend een gegeven is. Niks geen geworstel of coming out, het is er gewoon. De Haans schrijftijl is heel sensitief, poëtisch en eigenzinnig, vol met zelfverzonnen samenstellingen. Een greep uit een willekeurig paar bladzijden (blz. 118/119): wijsknikte, zeurbabbelde, fijnde, zachtweg, zoetsoesendjes, stoofwarmte, goudwarmde, zeurzei, graagpraatte, oudverzwakte, graagpratend. Dit contrasteert enorm met de vele, veelal banale dialogen in meestal plat-Amsterdams. Het resultaat is hoogst origineel, maar jammergenoeg is De Haan vergeten om een verhaal toe te voegen aan zijn creatie. Zijn boek blijft hangen in 24 nogal loshangende episodes, die vooral een inkijkje geven in het leven van arm Amsterdam anno 1904. Met de sadistische trekjes van Sam wordt niets gedaan en op een gegeven moment gaan het oeverloze gezwam van de hospita en haar buren vervelen en de neologismen tegenstaan.
February 8, 2012
I had to read this book for my literature class. At first I thought that I'm not going to like it but as soon as I started reading it I liked the story. I really liked the author's style of writing - modern and doesn't really feel as if it's written at the beginning of the 20th century. This novel contains short stories about life in Amsterdam's neighbourhood Pijp. The main characters are Joop and Sam. They're in a homosexual relationship and the novel gives us Joop's female kind of view contrary to Sam's sadistic nature.
March 30, 2013
Nederlandse 19e eeuwse literatuur blijkt nog minder mijn ding dan Nederlandse 20e/21e eeuwse literatuur. Het taalgebruik van dit boek was ontzettend bloemerig en de accenten werden erg ver doorgedreven. Het plot gaat...nergens heen, lijkt het wel, en de karakters spraken me gewoon niet aan. In short, niet mijn kopje thee.
September 15, 2022
2.75 want homo’s 😩 als dat niet zo was geweest dan maar een ster omdat het eigenlijk best saai was ngl
Read
October 15, 2026As a result of publishing this novel the author lost both of his jobs as a schoolteacher and as an editor for a left-wing newspaper. Explicit gay sex is absent, but merely presenting a relationship between two men neutrally must have sufficed to be ostracized economically and socially.
The story, then. Set among the lower classes of contemporary (1904) Amsterdam, it describes daily life from the perspective of one member of the couple. Joop Driesse has some kind of literary occupation, perhaps as a student (the name Joop is a short form of the author's, Jacob). His partner "Sam" is preparing for the final medical exam. Money is tight, although the economic situation appears to become slightly more relaxed towards the end of the novel. The 24 chapters alternate trivial scenes, like a homecoming tea party for a convict, with events that highlight the tensions in the men's relationship. Sam is obviously less dependent on Joop, sometimes abuses him physically and leaves to live on his own for a few weeks. Joop is more desperate and seeks occasional consolation in brief encounters with boys. Towards the end of the novel Sam decides to marry a woman whom he picked up from the street, but dies briefly after passing the exam.
The other tenants and visitors of the house are all outsiders in one way or another, and while they often take offense at scandalous behaviour (a 17-year old giving birth to her brother's baby; an unmarried French woman being kept by a Jewish banker) there is no disapproval of Joop and Sam sharing a room. There are suggestions of Sam having a brown skin, a "negro face", but the character appears to have been modelled on an actual (white) physician and a close friend of the author.
The language is remarkable. Neologisms, grammatical elisions and unusual alliterations render the perceptions of the poet-narrator without assuming the length of an actual stream of consciousness. Moods have colours. Dialogues, on the other hand, are clearly intended to be realistic or even naturalistic, with many dialectisms and popular pronunciations of foreign words. It is as if the author is torn between the elevated world of literary aesthetics and a deep attachment to the socioeconomic fringe.
The story, then. Set among the lower classes of contemporary (1904) Amsterdam, it describes daily life from the perspective of one member of the couple. Joop Driesse has some kind of literary occupation, perhaps as a student (the name Joop is a short form of the author's, Jacob). His partner "Sam" is preparing for the final medical exam. Money is tight, although the economic situation appears to become slightly more relaxed towards the end of the novel. The 24 chapters alternate trivial scenes, like a homecoming tea party for a convict, with events that highlight the tensions in the men's relationship. Sam is obviously less dependent on Joop, sometimes abuses him physically and leaves to live on his own for a few weeks. Joop is more desperate and seeks occasional consolation in brief encounters with boys. Towards the end of the novel Sam decides to marry a woman whom he picked up from the street, but dies briefly after passing the exam.
The other tenants and visitors of the house are all outsiders in one way or another, and while they often take offense at scandalous behaviour (a 17-year old giving birth to her brother's baby; an unmarried French woman being kept by a Jewish banker) there is no disapproval of Joop and Sam sharing a room. There are suggestions of Sam having a brown skin, a "negro face", but the character appears to have been modelled on an actual (white) physician and a close friend of the author.
The language is remarkable. Neologisms, grammatical elisions and unusual alliterations render the perceptions of the poet-narrator without assuming the length of an actual stream of consciousness. Moods have colours. Dialogues, on the other hand, are clearly intended to be realistic or even naturalistic, with many dialectisms and popular pronunciations of foreign words. It is as if the author is torn between the elevated world of literary aesthetics and a deep attachment to the socioeconomic fringe.
March 5, 2023
Citaat : In z’n armen lag ik nu…lichtbevend…en zo fijngelukkig…voelde warme tinteling in mij doort-rillen…buiten regende het nog….maar zo super was dit…een heerlijk huiverend lichttrillen door me heen…
Review : Pijpelijntjes zorgde bij verschijning in 1904 voor veel opschudding toen bleek dat deze roman over een homoseksuele relatie op bestaande personen was gebaseerd. Dit boek be-vat een verhaal dat ongewild en ongeweten bij diverse auteurs en cineasten uit de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw herhaaldelijk terug te vinden is.
Een prachtig voorbeeld hiervan is de Duitse cineast Rainer Werner Fassbinder, die deze thematiek herhaaldelijk in zijn films aan-kaart.
In de literatuur uit de homosubcultuur was en is de ongelukkige relatie met maso-chistische trekjes schering en inslag en dit is natuurlijk voor een groot stuk te wijten aan de sterke maatschappelijke druk. Het is natuurlijk wel fascinerend om te zien hoe de Haan dat toenmaals zeer moeilijke thema aanpakte. Dit was helemaal nieuw. Het kon dan ook niet anders dan dat de auteur koos voor een innige maar slecht aflopende relatie tussen twee jongemannen. De ene is de oprechte minnaar, de gekwelde, die liever sterft dan zijn geliefde op te geven de andere is de kweller die zich naar de buitenwereld als een 'normaal' (?) man wil profileren en zijn grote liefde heel minachtend behandelt om ten slotte een vrouw te verkiezen. Bij Maurice van Forster zaten we in dezelfde situatie maar dan kwam de tuinjongen tenminste nog voor een happy end zorgen.
Pijpelijntjes is somber maar wel erg mooi en het geeft ook helemaal de sfeer van het Amsterdam in het begin van de twintigste eeuw weer.
Review : Pijpelijntjes zorgde bij verschijning in 1904 voor veel opschudding toen bleek dat deze roman over een homoseksuele relatie op bestaande personen was gebaseerd. Dit boek be-vat een verhaal dat ongewild en ongeweten bij diverse auteurs en cineasten uit de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw herhaaldelijk terug te vinden is.
Een prachtig voorbeeld hiervan is de Duitse cineast Rainer Werner Fassbinder, die deze thematiek herhaaldelijk in zijn films aan-kaart.
In de literatuur uit de homosubcultuur was en is de ongelukkige relatie met maso-chistische trekjes schering en inslag en dit is natuurlijk voor een groot stuk te wijten aan de sterke maatschappelijke druk. Het is natuurlijk wel fascinerend om te zien hoe de Haan dat toenmaals zeer moeilijke thema aanpakte. Dit was helemaal nieuw. Het kon dan ook niet anders dan dat de auteur koos voor een innige maar slecht aflopende relatie tussen twee jongemannen. De ene is de oprechte minnaar, de gekwelde, die liever sterft dan zijn geliefde op te geven de andere is de kweller die zich naar de buitenwereld als een 'normaal' (?) man wil profileren en zijn grote liefde heel minachtend behandelt om ten slotte een vrouw te verkiezen. Bij Maurice van Forster zaten we in dezelfde situatie maar dan kwam de tuinjongen tenminste nog voor een happy end zorgen.
Pijpelijntjes is somber maar wel erg mooi en het geeft ook helemaal de sfeer van het Amsterdam in het begin van de twintigste eeuw weer.
April 24, 2026
Hoe moet je Pijpelijntjes precies waarderen? In historisch perspectief verdient het zonder twijfel vijf sterren. Dat homoseksualiteit zo openlijk wordt beschreven, tegen het decor van het Amsterdam van begin twintigste eeuw, is uitzonderlijk moedig. Het bracht mij, ruim 120 jaar later, in een belevingswereld die ik me zonder dit boek moeilijk had kunnen voorstellen.
Maar als roman overtuigt het me veel minder. De dialogen zijn vaak vlak en slepend, het taalgebruik—geschreven in uitgesproken Amsterdams—werkt (hoewel vrij lachwekkend) eerder vervreemdend dan verrijkend, en hoofdpersoon Joop blijft zo passief dat hij me nauwelijks weet mee te nemen.
Wat me wél bijbleef, is de tragiek die onder het oppervlak sluimert. Het deed me denken aan de recente film The History of Sound, waarin een vergelijkbare dynamiek zichtbaar wordt: twee mannen die elkaar vinden, maar waarbij uiteindelijk één zich voegt naar de heteroseksuele norm—met een zekere ondergang tot gevolg. In beide verhalen voelt die keuze niet als een echte keuze, maar als iets onvermijdelijks. Juist dat maakt de liefde die wordt getoond zo schrijnend, en de zwaarwegende maatschappelijke norm toch werkelijk voelbaar.
En misschien is dat uiteindelijk de kern van dit boek: niet dat het je meesleept, maar dat het je iets laat zien wat je liever niet onder ogen komt. Als leeservaring vaak stroef en afstandelijk, maar als inkijkje moeilijk te negeren. Op s’n eige Amsterdamsche m’nier.
Maar als roman overtuigt het me veel minder. De dialogen zijn vaak vlak en slepend, het taalgebruik—geschreven in uitgesproken Amsterdams—werkt (hoewel vrij lachwekkend) eerder vervreemdend dan verrijkend, en hoofdpersoon Joop blijft zo passief dat hij me nauwelijks weet mee te nemen.
Wat me wél bijbleef, is de tragiek die onder het oppervlak sluimert. Het deed me denken aan de recente film The History of Sound, waarin een vergelijkbare dynamiek zichtbaar wordt: twee mannen die elkaar vinden, maar waarbij uiteindelijk één zich voegt naar de heteroseksuele norm—met een zekere ondergang tot gevolg. In beide verhalen voelt die keuze niet als een echte keuze, maar als iets onvermijdelijks. Juist dat maakt de liefde die wordt getoond zo schrijnend, en de zwaarwegende maatschappelijke norm toch werkelijk voelbaar.
En misschien is dat uiteindelijk de kern van dit boek: niet dat het je meesleept, maar dat het je iets laat zien wat je liever niet onder ogen komt. Als leeservaring vaak stroef en afstandelijk, maar als inkijkje moeilijk te negeren. Op s’n eige Amsterdamsche m’nier.
This entire review has been hidden because of spoilers.
July 11, 2026
Een boek dat in 1950 al ophef zou hebben veroorzaakt, verscheen in Nederland in 1904. Daarmee was Pijpelijntjes van Jacob Israël de Haan op veel fronten zijn tijd ver vooruit: een beschrijving van een homo-erotische, ongelijke relatie, waar - en dat is wellicht tekenend voor de tijd - uiteindelijk één van de twee geliefden de makkelijke weg zal kiezen.
Jacob Israël was een kind van zijn tijd: het werk is naturalistisch en zit vol nieuwvormingen, zodat de Tachtigers onder zijn lezers ook aan hun trekken zouden komen. Het werk oogt wat vreemd: de relatie van de twee geliefden is tegen het sadistische aan en zou zomaar Reve op een idee kunnen hebben gebracht. Daardoor voelt het ook wat onwerkelijk: alsof een homoseksuele relatie altijd ietwat buiten het normale zou vallen. Aan de andere kant: zo'n kleine 120 jaar geleden zullen de mores anders hebben gelegen; het was een kwestie van lef hebben om dergelijke relaties aan te gaan, en dat maakt het wellicht allemaal ook wat extremer...
Jacob Israël was een kind van zijn tijd: het werk is naturalistisch en zit vol nieuwvormingen, zodat de Tachtigers onder zijn lezers ook aan hun trekken zouden komen. Het werk oogt wat vreemd: de relatie van de twee geliefden is tegen het sadistische aan en zou zomaar Reve op een idee kunnen hebben gebracht. Daardoor voelt het ook wat onwerkelijk: alsof een homoseksuele relatie altijd ietwat buiten het normale zou vallen. Aan de andere kant: zo'n kleine 120 jaar geleden zullen de mores anders hebben gelegen; het was een kwestie van lef hebben om dergelijke relaties aan te gaan, en dat maakt het wellicht allemaal ook wat extremer...
August 7, 2025
Мені дуже сподобалось. В цьому тексті з перших сторінок є якась особлива ритміка і амстердамська говірка прям зачаровує. Також цікаво було читати твір не стандартизованою нідерландською й розшифровувати його.
Автор чудово передає атмосферу того часу, житлові проблеми, вічний дощ та химерність невизначеного й невизнаного типу відносин. Що в Волкерса що у де Хаана садизм переплітається з хіттю, але все ж квірний садизм де Хаана мені ближчий. Байдужий холод перемінно з жорстокою пристрасттю яка притягує й водночас змушує протагоністів шукати прихистку деінде, в чужих обіймах, навіює мені історією з фільму The Killing of Sister George (1968)
Класика про яку мало говорять, проте, на жаль, про квірну класику вцілому мало говорять
Автор чудово передає атмосферу того часу, житлові проблеми, вічний дощ та химерність невизначеного й невизнаного типу відносин. Що в Волкерса що у де Хаана садизм переплітається з хіттю, але все ж квірний садизм де Хаана мені ближчий. Байдужий холод перемінно з жорстокою пристрасттю яка притягує й водночас змушує протагоністів шукати прихистку деінде, в чужих обіймах, навіює мені історією з фільму The Killing of Sister George (1968)
Класика про яку мало говорять, проте, на жаль, про квірну класику вцілому мало говорять
August 25, 2020
Het was een bijzonder boek in de zin van onderwerp en manier van schrijven, maar vond het plot af en toe willekeurig alswel de verschillende extra thema's. Laat wel een mooi beeld zien van het begin van de 20ste eeuw, alhoewel geen referenties naar de actualiteit van die tijd, alswel het conflict in een relatie. Ik stoorde me af en toe wel aan het gewelddadige karakter dat werd gelinkt aan homoseksualiteit (gewelddadig persoon, gevangenis, etc.)
March 16, 2024
Het begin was veelbelovend; een mooi inkijkje in het leven in een Amsterdamse wijk rond 1900. Het taalgebruik ging me echter steeds meer irriteren (zie voor voorbeelden een andere review) en de beschrijving van het mishandelen en doden van dieren vond ik echt afschuwelijk, en ik heb daarom een stuk overgeslagen in het boek.
Ondanks de fraaie passages vind ik het boek in zijn geheel niet geslaagd.
Ondanks de fraaie passages vind ik het boek in zijn geheel niet geslaagd.
August 24, 2026
Het is vooral in de context van die tijd een goed boek. Ieder personage heeft een verhaal waarna je eigenlijk moet gissen. Geen personage krijgt een duidelijk karakter. Het zijn meer normale mensen. Over homoseksualiteit wordt vrij normaal gedaan, net als dat kennelijk velen in de bak hebben gezeten. Het geeft een mooi tijdsbeeld. Tegelijkertijd zitten er ook wel wat passages in waarvan ik me afvraag of die bijdragen aan het verhaal. En ook het einde is wat afgeraffeld.
May 18, 2023
Heerlijk boek. Pijnlijk autobiografisch van aard. De Haan laat een realistisch beeld zien van hoe het stadse leven in 1904 eruitzag. Niet alleen de homoseksualiteit op zich van Sam, Joop ((toch), e.a.), maar ook het harde leven eromheen, met criminalite, pedofilie en discriminatie. Juist omdat het boek baanbrekend was, krijgt het 5*.
September 10, 2019
Zie Challenges - Uitdagingen > ZOMER 2019 : ’Gay (GLBT) literature’ van de Netherlands & Flanders groep.
September 1, 2025
Een heel apart boek waar ik niet eerder over had gehoord, maar het is dus ook al aardig oud, nl uit 1904. Daarom des te opzienbarender dat hij openlijk over zijn homoseksualiteit schreef. Hij gebruikt heel vreemde eigengemaakte woorden die een bepaalde sfeer scheppen.
June 26, 2026
Gedurfd boek voor de tijd waarin het is geschreven.
Geeft een levendig beeld van de Pijp begin 20 e eeuw en van het gecompliceerde leven van niet alleen homo s maar ook andere mensen in deze volksbuurt
Geeft een levendig beeld van de Pijp begin 20 e eeuw en van het gecompliceerde leven van niet alleen homo s maar ook andere mensen in deze volksbuurt
January 7, 2019
Amazingly current.
July 18, 2019
Hoewel de eerste Nederlandse roman met een homoseksuele relatie, valt het meer op door zijn ouderwetse en volkse taalgebruik en het doden van twee honden.
Read
December 3, 2023DNF. Het mishandelen van dieren was te heftig. Voor mij. Als je daar doorheen kunt lezen is het geschrevene van bijna poëtische kwaliteit.
May 19, 2024
Te veel Amsterdams taalgebruik, te veel neologismen, te weinig plot en een van de hoofdpersonages is gewoon een ergerlijke sadist.
Displaying 1 - 30 of 38 reviews