What do you think?
Rate this book
Spanje achter de schermen. De feestelijke herrijzenis van een democratie
485 pages, Paperback
First published January 1, 2001
4 people are currently reading
27 people want to read
About the author
Steven Adolf
6 books1 followerSteven Adolf has worked as a journalist since 1985. As an author he publishes on Spain, Morocco, the tuna industry, the Arab Spring and about 50 years of Spanish immigration in The Netherlands.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
April 15, 2025
Veel van geleerd. Al ging het mij net iets te vaak over politici uit de jaren '80 - '90.
July 8, 2021
Steven Adolf – Spanje achter de schermen. De feestelijke herrijzenis van een democratie
Een feest van herkenning. Zo zou ik dit boek in eerste instantie typeren. Herkenning omdat ikzelf een Spaanse vriendin heb en daardoor kennis heb mogen maken met de rijke Spaanse cultuur. Nou ja, Spaanse cultuur, liever refereren Spanjaarden naar de streek waar ze vandaan komen om zichzelf mee te vereenzelvigen. Of zoals de auteur in zijn voorwoord stelt: “Een van de oudste koninkrijken, maar nooit een hechte natie. (…) Een groot, leeg land waar de meeste inwoners zich eerst en vooral lid van een familie voelen, vervolgens inwoners van een stad, erfgenamen van een regio en dan pas, met niet al te groot enthousiasme, Spanjaarden.”
Dit boek heeft aan de hand van Spaanse folklore en culturele feestdagen, door die uit te lichten, geprobeerd om een karakterschets van Spanje en de Spanjaarden op te tekenen. De auteur pakt in ieder hoofdstuk een Spaanse regio en een belangrijke festiviteit daar. Die beschrijft hij om vervolgens uit te wijden over de verdere bijzonderheden van de streek. De hoofdstukken zijn doorspekt met historische feiten, politieke schetsen en maatschappelijke kenmerken. Ik zal enkele interessante observaties delen:
- Mijn vriendin komt uit Zaragoza (Aragon). Zijzelf, maar ook vrienden en vriendinnen, komen vaak uit gezinnen met maximaal twee kinderen. Veelal geboren uit praktische overwegingen; Spanjaarden wonen in appartementen die veelal niet toereikend zijn voor grote gezinssamenstellingen. Dit gegeven past in een grotere trend beschrijft Steven Adolf op p.26: “Spanje loopt in Europa voorop als het ontvolking betreft. Met een geboortecijfer van 1.07 kind per vrouw heeft Spanje het laagste voortplantingscijfer ter wereld.”
- Als ik in Spanje op straat loop verbaas ik mij altijd over de vele kraampjes waar je lootjes kan kopen. Met een gemiddelde jaaruitgave van 460 euro per persoon zijn Spanjaarden gokkers van formaat en koplopers in de EU: “Het heeft iets te maken met fatalisme en het noodlot: Spanjaarden geven meer geld uit aan de loterij dan aan verzekeringen.” Ook mijn schoonouders, rationele intelligente mensen, kopen jaarlijks meermaals loten op bijzondere feestdagen (kerst bijvoorbeeld). Want ja, je zou hem maar eens winnen..
- Nergens wordt zoveel vis gegeten als in Spanje. Madrid verwerkt na Tokio de meeste vis, schaal- en schelpdieren ter wereld (p.54).
- P.72: “Galiciërs worden door de rest van de Spanjaarden van oudsher met gepast wantrouwen benaderd. Het is raar volk, luidt kort geformuleerd het vooroordeel.”
- Ik kan mij goed herinneren dat ik met mijn vriendin in een restaurant in Madrid aan het dineren was toen plotseling haar telefoon afging en zij die doodleuk opnam en een conversatie voerde. Ik sloeg het tafereel met enig gene aan, maar voor Spanjaarden zijn scenes als deze heel vanzelfsprekend: “Spanjaarden zullen niet snel hun afkeuring laten blijken over iemand die met een mobiele telefoon in een restaurant belt of met zijn vriendin zo luidruchtig de liefde bedrijft dat de hele straat kan meegenieten.” (p.98)
- De ochtend duurt tot twee uur in de middag.
- P.156: “Catalonië is van oudsher de economische motor van het Iberisch schiereiland, een regio waar met slechts zes van de veertig miljoen inwoners een vijfde van Spanje bruto nationaal product wordt geproduceerd.”
- P.204: “Spanjaarden huldigen het aanzienlijk kritischer beginsel dat autoriteiten per definitie niet deugen en met het grootse wantrouwen benaderd dienen te worden.” Dit komt voort uit de geschiedenis (burgeroorlog, dictatuur) en de wijdverbreide corruptiezaken waarbij hooggeplaatsten betrokken waren.
- In 1961 pleegde ETA zijn eerste aanslag. In 1980 hoogtepunt met 118 slachtoffers. In 2011 heeft ETA gewapende onafhankelijkheidsstrijd beëindigt. De auteur op p.243: “Kritiek op zelfreflectie zijn uitgesloten. Verantwoordelijkheid en schuld worden weggeredeneerd. Niet de ETA moordt, maar de Spaanse staat die weigert toe te geven aan de gerechtvaardigde nationalistische eisen en zodoende de aanleiding laat voorbestaan voor de terreuraanslagen.”
Nederlanders kennen Spanje vooral als vakantieland. Bruinbakken aan de Spaanse stranden om een dagje een uitstap te maken naar het toeristische Barcelona met zijn ramblas en bekende FC. Het ontbreekt Nederlanders, generaliserend gesproken, echter aan historisch besef. Dat was bij mij in ieder geval wel zo. Ondanks dat dit boek uit 2002 komt, zijn veel zaken nog herkenbaar en relevant vandaag de dag. Eigenlijk kan je Spanje, en de politieke hete hangijzers, pas echt begrijpen als je meer weet over zijn geschiedenis. Daar is Steven Adolf zich van bewust en beschrijft hij hoe de geschiedenis een stempel heeft gedrukt op vandaag de dag.
Het dictatoriale bewind van Franco en de burgeroorlog die daar aan vooraf ging, heeft namelijk diepe sporen nagelaten. Ook in het Spanje van vandaag de dag. Spanjaarden gaan hun geschiedenis het liefst uit de weg, waardoor deze bladzijde nauwelijks besproken wordt: “Maar een zelfonderzoek over het onderwerp gingen alle partijen met een zekere krampachtigheid uit de weg.” (..) “De achterliggende periode is taboe verklaard om het proces van democratisering niet te laten stuklopen op het vereffenen van alle openstaande afrekeningen. Geen enkel land analyseert graag zijn eigen verleden, maar weinig landen slaagden er zo succesvol in om de bladzijde om te slaan als Spanje.”(p.121). Op p.205 gaat de auteur verder. “Nooit was er een politiek en gerechtelijk onderzoek geweest van de gepleegde misdaden tijdens het Franco-regime, nooit waren daders aangewezen, nooit was het tot een veroordeling gekomen. (..) “Waarheidsvinding, schuld en boete, goed en fout waren opgeofferd voor een overgang naar een nieuwe toekomst.”
Want vanuit die burgeroorlog en later, in 1975, met de start van de democratie in Spanje, waarom Baskenland en Catalonië de meest vergaande bevoegdheden verkregen voor het voeren van een onafhankelijke politiek. En laat dat nou de twee gebieden zijn die het meest voor onafhankelijkheid lijken te strijden in Spanje. Vanaf p.225 gaat het ook over Baskenland en de ETA.
Kritiek:
Het boek licht de nodige (religieuze) feesten en tradities uit. Dit zijn veelal religieuze aangelegenheden waarbij de rol van religie zeer belangrijk is. In dit boek, die descriptief van aard is m.b.t. de feesten, mis ik als religiewetenschapper een zekere diepgang waarom religieuze Spanjaarden zo hechten aan deze feesten en waarom zij dit vanuit hun geloof doen. P.294-301 gaat iets dieper in op ‘gelovig Spanje’, maar dit zijn vooral feitelijke beschrijvingen over de ontkerkelijking, belastingbetalers die geld kunnen overmaken naar de kerk en de Opus Dei. Dit boek had zich, zeker vanuit de gekozen invalshoek, meer kunnen doen met het onderwerp ‘religie’. Niettemin is dit boek rijkelijk gevuld met informatie over Spanje en haar bewoners. Zeker een aanrader voor mensen die meer willen leren over dit fantastische land.
Een feest van herkenning. Zo zou ik dit boek in eerste instantie typeren. Herkenning omdat ikzelf een Spaanse vriendin heb en daardoor kennis heb mogen maken met de rijke Spaanse cultuur. Nou ja, Spaanse cultuur, liever refereren Spanjaarden naar de streek waar ze vandaan komen om zichzelf mee te vereenzelvigen. Of zoals de auteur in zijn voorwoord stelt: “Een van de oudste koninkrijken, maar nooit een hechte natie. (…) Een groot, leeg land waar de meeste inwoners zich eerst en vooral lid van een familie voelen, vervolgens inwoners van een stad, erfgenamen van een regio en dan pas, met niet al te groot enthousiasme, Spanjaarden.”
Dit boek heeft aan de hand van Spaanse folklore en culturele feestdagen, door die uit te lichten, geprobeerd om een karakterschets van Spanje en de Spanjaarden op te tekenen. De auteur pakt in ieder hoofdstuk een Spaanse regio en een belangrijke festiviteit daar. Die beschrijft hij om vervolgens uit te wijden over de verdere bijzonderheden van de streek. De hoofdstukken zijn doorspekt met historische feiten, politieke schetsen en maatschappelijke kenmerken. Ik zal enkele interessante observaties delen:
- Mijn vriendin komt uit Zaragoza (Aragon). Zijzelf, maar ook vrienden en vriendinnen, komen vaak uit gezinnen met maximaal twee kinderen. Veelal geboren uit praktische overwegingen; Spanjaarden wonen in appartementen die veelal niet toereikend zijn voor grote gezinssamenstellingen. Dit gegeven past in een grotere trend beschrijft Steven Adolf op p.26: “Spanje loopt in Europa voorop als het ontvolking betreft. Met een geboortecijfer van 1.07 kind per vrouw heeft Spanje het laagste voortplantingscijfer ter wereld.”
- Als ik in Spanje op straat loop verbaas ik mij altijd over de vele kraampjes waar je lootjes kan kopen. Met een gemiddelde jaaruitgave van 460 euro per persoon zijn Spanjaarden gokkers van formaat en koplopers in de EU: “Het heeft iets te maken met fatalisme en het noodlot: Spanjaarden geven meer geld uit aan de loterij dan aan verzekeringen.” Ook mijn schoonouders, rationele intelligente mensen, kopen jaarlijks meermaals loten op bijzondere feestdagen (kerst bijvoorbeeld). Want ja, je zou hem maar eens winnen..
- Nergens wordt zoveel vis gegeten als in Spanje. Madrid verwerkt na Tokio de meeste vis, schaal- en schelpdieren ter wereld (p.54).
- P.72: “Galiciërs worden door de rest van de Spanjaarden van oudsher met gepast wantrouwen benaderd. Het is raar volk, luidt kort geformuleerd het vooroordeel.”
- Ik kan mij goed herinneren dat ik met mijn vriendin in een restaurant in Madrid aan het dineren was toen plotseling haar telefoon afging en zij die doodleuk opnam en een conversatie voerde. Ik sloeg het tafereel met enig gene aan, maar voor Spanjaarden zijn scenes als deze heel vanzelfsprekend: “Spanjaarden zullen niet snel hun afkeuring laten blijken over iemand die met een mobiele telefoon in een restaurant belt of met zijn vriendin zo luidruchtig de liefde bedrijft dat de hele straat kan meegenieten.” (p.98)
- De ochtend duurt tot twee uur in de middag.
- P.156: “Catalonië is van oudsher de economische motor van het Iberisch schiereiland, een regio waar met slechts zes van de veertig miljoen inwoners een vijfde van Spanje bruto nationaal product wordt geproduceerd.”
- P.204: “Spanjaarden huldigen het aanzienlijk kritischer beginsel dat autoriteiten per definitie niet deugen en met het grootse wantrouwen benaderd dienen te worden.” Dit komt voort uit de geschiedenis (burgeroorlog, dictatuur) en de wijdverbreide corruptiezaken waarbij hooggeplaatsten betrokken waren.
- In 1961 pleegde ETA zijn eerste aanslag. In 1980 hoogtepunt met 118 slachtoffers. In 2011 heeft ETA gewapende onafhankelijkheidsstrijd beëindigt. De auteur op p.243: “Kritiek op zelfreflectie zijn uitgesloten. Verantwoordelijkheid en schuld worden weggeredeneerd. Niet de ETA moordt, maar de Spaanse staat die weigert toe te geven aan de gerechtvaardigde nationalistische eisen en zodoende de aanleiding laat voorbestaan voor de terreuraanslagen.”
Nederlanders kennen Spanje vooral als vakantieland. Bruinbakken aan de Spaanse stranden om een dagje een uitstap te maken naar het toeristische Barcelona met zijn ramblas en bekende FC. Het ontbreekt Nederlanders, generaliserend gesproken, echter aan historisch besef. Dat was bij mij in ieder geval wel zo. Ondanks dat dit boek uit 2002 komt, zijn veel zaken nog herkenbaar en relevant vandaag de dag. Eigenlijk kan je Spanje, en de politieke hete hangijzers, pas echt begrijpen als je meer weet over zijn geschiedenis. Daar is Steven Adolf zich van bewust en beschrijft hij hoe de geschiedenis een stempel heeft gedrukt op vandaag de dag.
Het dictatoriale bewind van Franco en de burgeroorlog die daar aan vooraf ging, heeft namelijk diepe sporen nagelaten. Ook in het Spanje van vandaag de dag. Spanjaarden gaan hun geschiedenis het liefst uit de weg, waardoor deze bladzijde nauwelijks besproken wordt: “Maar een zelfonderzoek over het onderwerp gingen alle partijen met een zekere krampachtigheid uit de weg.” (..) “De achterliggende periode is taboe verklaard om het proces van democratisering niet te laten stuklopen op het vereffenen van alle openstaande afrekeningen. Geen enkel land analyseert graag zijn eigen verleden, maar weinig landen slaagden er zo succesvol in om de bladzijde om te slaan als Spanje.”(p.121). Op p.205 gaat de auteur verder. “Nooit was er een politiek en gerechtelijk onderzoek geweest van de gepleegde misdaden tijdens het Franco-regime, nooit waren daders aangewezen, nooit was het tot een veroordeling gekomen. (..) “Waarheidsvinding, schuld en boete, goed en fout waren opgeofferd voor een overgang naar een nieuwe toekomst.”
Want vanuit die burgeroorlog en later, in 1975, met de start van de democratie in Spanje, waarom Baskenland en Catalonië de meest vergaande bevoegdheden verkregen voor het voeren van een onafhankelijke politiek. En laat dat nou de twee gebieden zijn die het meest voor onafhankelijkheid lijken te strijden in Spanje. Vanaf p.225 gaat het ook over Baskenland en de ETA.
Kritiek:
Het boek licht de nodige (religieuze) feesten en tradities uit. Dit zijn veelal religieuze aangelegenheden waarbij de rol van religie zeer belangrijk is. In dit boek, die descriptief van aard is m.b.t. de feesten, mis ik als religiewetenschapper een zekere diepgang waarom religieuze Spanjaarden zo hechten aan deze feesten en waarom zij dit vanuit hun geloof doen. P.294-301 gaat iets dieper in op ‘gelovig Spanje’, maar dit zijn vooral feitelijke beschrijvingen over de ontkerkelijking, belastingbetalers die geld kunnen overmaken naar de kerk en de Opus Dei. Dit boek had zich, zeker vanuit de gekozen invalshoek, meer kunnen doen met het onderwerp ‘religie’. Niettemin is dit boek rijkelijk gevuld met informatie over Spanje en haar bewoners. Zeker een aanrader voor mensen die meer willen leren over dit fantastische land.
October 13, 2013
Ik vond het een feest om dit boek te lezen. Een wereld van herkenning en toch ook heel vaak een verse kijk om die andere cultuur die me dagelijks omringt. Aanrader, vooral voor mensen die hier in Spanje wonen!
March 8, 2023
Citaat : De conclusies die reizigers, schrijvers of historici door de eeuwen heen na een bezoek aan Spanje trokken, was dat het land anders was. Meestal betrof het hier de projecties van zigeunervrouwen die uitdagend flamenco dansten en mannen die in besloten kring het liefst een tulband droegen. Veel Spanjaarden zagen dat tot op zekere hoogte ook zo. Ze beschouwden zich als de schatbewaarders van een warmbloedige psyche, een unieke mengvorm van culturen, die nog niet was platgewalst door de moderne economie van de kille burgerlijke samenlevingen. Het vooruitstrevende deel van de Spanjaarden wilde daarentegen juist helemaal niet anders zijn en streefde naar een snelle aansluiting bij de rest van het continent. Het was Don Quijote versus Ikea.
Review : De Nederlander Steven Adolf, die in Madrid correspondent is voor het NRC Handelsblad, Elsevier, Radio 1 en Netwerk, schreef een heel boeiend en vlot lezend werk over het nieuwe democratische Spanje. Hij doet dit op een vrij originele manier en neemt hiervoor tien Spaanse feestrituelen als uitgangspunt.
Die feestrituelen brengen ons in alle provincies waar we alle bijzonderheden tot in detail verteld krijgen. Tussen de bedrijven door krijgen we zowel belangrijke historische feiten, de nieuwste politieke ontwikkelingen en schandalen als de evolutie op sociaal en cutureel vlak voorgeschoteld. Steven Adolf laat niets onbesproken en ook het kleinste detail verzwijgt hij ons niet.
Zo laat hij ook niet onbesproken dat de democratische vrijheden het imago van de spanjaard als latino lover bij uitstek flink hebben aangevreten. Niet alleen het geboortecijfer is flink gedaald maar ook het aantal coïtussen neemt jaar na jaar af.
Spanje achter de schermen is één van de mooiste en openhartigste boeken die ik ooit over een land gelezen heb.
Review : De Nederlander Steven Adolf, die in Madrid correspondent is voor het NRC Handelsblad, Elsevier, Radio 1 en Netwerk, schreef een heel boeiend en vlot lezend werk over het nieuwe democratische Spanje. Hij doet dit op een vrij originele manier en neemt hiervoor tien Spaanse feestrituelen als uitgangspunt.
Die feestrituelen brengen ons in alle provincies waar we alle bijzonderheden tot in detail verteld krijgen. Tussen de bedrijven door krijgen we zowel belangrijke historische feiten, de nieuwste politieke ontwikkelingen en schandalen als de evolutie op sociaal en cutureel vlak voorgeschoteld. Steven Adolf laat niets onbesproken en ook het kleinste detail verzwijgt hij ons niet.
Zo laat hij ook niet onbesproken dat de democratische vrijheden het imago van de spanjaard als latino lover bij uitstek flink hebben aangevreten. Niet alleen het geboortecijfer is flink gedaald maar ook het aantal coïtussen neemt jaar na jaar af.
Spanje achter de schermen is één van de mooiste en openhartigste boeken die ik ooit over een land gelezen heb.
July 27, 2024
Voorafgaand en tijdens een bezoek aan het land gelezen.
Hoewel enigszins gedateerd (een herziene druk uit 2008) nog altijd informatief. Spanje en haar inwoners worden op een innemende en verhelderende manier beschreven.
De opzet - aan de hand van (religieuze) feesten in verschillende regio’s - doet soms wat geforceerd aan. Toch zijn de beschrijvingen van deze festiviteiten, vaak processies en bedevaarten, boeiend en zeer levendig.
Een zeer vermakelijk én onderhoudend boek.
Een prima ‘Spanje voor beginners’.
Hoewel enigszins gedateerd (een herziene druk uit 2008) nog altijd informatief. Spanje en haar inwoners worden op een innemende en verhelderende manier beschreven.
De opzet - aan de hand van (religieuze) feesten in verschillende regio’s - doet soms wat geforceerd aan. Toch zijn de beschrijvingen van deze festiviteiten, vaak processies en bedevaarten, boeiend en zeer levendig.
Een zeer vermakelijk én onderhoudend boek.
Een prima ‘Spanje voor beginners’.
January 26, 2023
Smeuïg en met genoegen geschreven.
May 25, 2015
Een geschiedenisboek en reisgids ineen. Je krijgt zin om deze zomer nog met de trein door Spanje te gaan reizen, met het boek in je bagage.
Displaying 1 - 7 of 7 reviews