Gevaarlijk water is de spannende jeugdroman van Marte Jongbloed over de Watersnoodramp uit 1953. Dit boek verschijnt in herdenkingsjaar 2023, precies zeventig jaar na de ramp.
Maarten is twaalf jaar als op zaterdag 31 januari 1953 een storm opsteekt. Het gebeurt wel vaker dat het hard waait, maar nu beukt de wind als een grote, onzichtbare reus tegen zijn huis. Midden in de nacht breken de dijken door, en samen met zijn ouders en zusje vlucht hij naar de zolder. Buiten drijft van alles langs: planken, stoelen en zelfs een dode man… Maarten wordt gek van het wachten en wil iets dóén. Die kans krijgt hij, maar pas dan beseft hij hoe ernstig de ramp is. Waar zijn alle huizen gebleven? Waarom hangt die vrouw in een lantaarnpaal? Wat zit er in het koffertje dat hij uit het water vist? En belangrijker nog: kan hij zijn familie op tijd redden?
Een toegankelijk geschreven historisch jeugdboek over een onderwerp dat weer actueel is na de watersnood in Limburg in 2021 en de stijgende zeespiegel. Voor dit boek heeft Marte Jongbloed veel onderzoek gedaan en overlevenden van de ramp gesproken.
Marte Jongbloed schrijft graag spannende verhalen waarin wonderlijke personages een rol spelen. Dat is geen toeval want ze is afgestudeerd aan de toneelacademie. Schrijven combineert ze met haar werk als dramadocent op een internationale school. Naast kinder- en jeugdboeken schrijft ze ook toneelteksten. Marte woont met haar drie kinderen, haar man, drie katten en een hond in Den Haag.
31 januari 2023 is het precies 70 jaar geleden dat er bij onze noorderburen de grootste Waternoodsramp in de geschiedenis was. Een ramp die men eigenlijk nooit zou mogen vergeten. Had men het kunnen voorkomen? Waarschijnlijk niet. Des te meer dat we er aandacht moeten aan besteden. Toen ik een tiener was, stond een bezoek aan de Deltawerken lang op het programma van school. Wij gingen op bezoek en zagen hoe en waarom die Deltawerken in het leven geroepen werden. Ik had er nooit zo stil bij gestaan, maar na het lezen van Gevaarlijk water, zijn mijn ogen terug open gegaan. De prachtige jeugdroman van Marte Jongbloed is een aanrader voor de klas. Marte Jongbloed is ook een leerkracht en weet als geen ander hoe belangrijk het is om kinderen op de hoogte te brengen van de gevaren, zonder hen er een trauma te doen van krijgen. De lesideeen die je van de uitgeverij meekrijgt zijn een prachtige pluspunt. Ook als je een boekbespreking wil aankleden met tips en foto’s kan je door de uitgeverij materiaal doorgestuurd krijgen. Maarten, een fictief persoon, speelt het hoofdpersonage in dit verhaal. De twaalfjarig jongen vlucht samen met zijn ouders en zus naar de zolder, wanneer de dijken doorbreken. Maar op die zolder blijven was voor hem geen optie. Hij wou niet meer wachten, hij wou iets doen. Hij wou meehelpen aan het redden van zoveel mogelijk mensen. Als twaalfjarige jongen een heel zware opdracht. Het water bleef stijgen en de kracht nam toe. Niet alleen fysiek , maar ook mentaal was het zeer zwaar. Hij zag niet alleen kadavers van dieren over het water glijden. Hij zag ook heel wat verdwenen en verwoeste huizen. Mensen zag hij vechten voor hun leven, voor sommigen met een perfect einde , voor anderen niet. Het was niet mijn eerste boek die ik van Marte Jongbloed las. Maar wel het eerste die zo heftig was. De manier waarop ze dit boek en verhaal tot stand bracht, ging niet over één nacht ijs, maar verschillende gesprekken met meerdere overlevenden van de ramp passeerden haar. En toch kreeg ze de juiste woorden op papier, zodat ook haar doelgroep zonder schrik het verhaal gaat lezen. Niet dat ze verschrikkelijke situaties uit de weg is gegaan, want alles kreeg ongezouten zijn plaatsje in de ramp. Humor en verdriet heeft ze verweven doorheen de bladzijden. Maar ook woede, moed en gelatenheid kregen een juiste plekje. Ik ben doorheen de honderd en twaalf bladzijden gevlogen en heb het mij geen seconde beklaagd.
Op toegankelijke, maar ook indringende wijze omschrijft Marte Jongbloed wat er die nacht gebeurde tijdens de watersnoodramp in 1953. Maar ze deelt ook uitgebreid over wat er daarna gebeurd is. Zo werden getroffen gezinnen ondergebracht bij gastgezinnen in Brabant en ondertussen werd Zeeland opnieuw opgebouwd. Alles maak je mee vanuit het oogpunt van Maarten. Een slimme jongen die graag schrijft.
31 januari 2023 - het is vandaag 70 jaar geleden dat in 1953 de Watersnoodramp plaatsvond. Op zaterdag 31 januari stond het water hoog in de Noordzee en er werd hiervoor gewaarschuwd via de radio. Sommige mensen trokken zich er niks van aan, vonden de anderen aanstellers. Maar door een hevige storm breken de dijken door en de zee neemt het land over. De twaalfjarige Maarten woont met zijn ouders en zusje in het dorp achter de dijk. Hij moet op zolder schuilen voor het water, maar hij wordt gek van het wachten en wil iets doen. Er komt een moment dat Maarten iets kan betekenen voor zijn familie en het dringt dan pas tot hem door hoe ernstig de ramp is. Hij hoopt dat hij kan helpen en weer op tijd terug is bij zijn ouders en zusje, voordat het water nog hoger komt.
Marte Jongbloed neemt je in Gevaarlijk water 70 jaar mee terug naar 31 januari. Ze start het verhaal met een korte proloog waarin ze uitlegt wat de Watersnoodramp inhoudt en ze vertelt ook dat het soms best een spannend of eng verhaal kan zijn. Ze schetst kort het beeld van 1953, een tijd waarin het leven heel anders was dan nu. Erg prettig om deze informatie vooraf te lezen, zodat kinderen ook een beetje weten wat ze te wachten staat.
Het is een redelijk dun boek, maar het is een groot verhaal. Marte weet op een toegankelijke wijze een heftig en indrukwekkend verhaal neer te zetten. Het verhaal lees je vanuit Maartens perspectief en hierdoor komt het behoorlijk dichtbij. Marte schuwt de gruwelen niet die erbij komen kijken; dode dieren en dode mensen in het water, het verlies van familieleden. De angst en het verdriet spat haast van het papier af. Maar naast alle ellende is er ook vreugde in het boek en dit zorgt voor een fijn evenwicht. Het is daarom ook zeker geen zware kost om te lezen, maar een luchtig verhaal dat wordt gelezen vanuit een twaalfjarige jongen.
Gevaarlijk water is daarom zeker een boek dat in ieder geval op elke school zou moeten komen te staan. De Watersnoodramp is een onderwerp dat bij vele kinderen onbekend zal zijn, maar door dit boek onder de aandacht gebracht kan worden. Zeker een aanrader om te lezen!
'Het gebeurt wel vaker dat het hard waait.' De eerste zin van dit pakkende jeugdboek. Het onderwerp is duidelijk; erboven staat: zaterdag 31 januari 1953. Het doorlopende omslag van Mariken Nelissen geeft verhaal aan wat komt. De quote op de achterzijde: 'Jullie zijn aanstellers. (..) Dat water stroomt vanzelf weer terug naar de zee.' is van een dijkgraaf.
Wie nog bekend is met het opnoemen van de waterstanden voordat om 7 uur de radio-uitzending begon, zal vast ook op momenten hebben gehoord: ‘dijkbewaking is ingesteld’, waarna het iconische pauzegeluid volgde. Deze wachters, ingelanden, vallen onder een waterschap met als rayonhoofd een dijkgraaf. In dit verhaal komt het belang van een goed geïnformeerde doortastende dijkgraaf aan de orde. Een belangrijke schakel in de communicatie voor ieders veiligheid. Nog steeds. In sommige dorpen waren toen de vloedplanken tijdig aangebracht. En toch ging het mis. Na het Wilhelmus, 24.00 u, was er radiostilte. Een telefoon ontbrak of een enkele verbinding was verbroken. Hoe te waarschuwen, wie nog te bereiken als het water al in je huis staat zoals bij de 12-jarige Maarten, de verteller? Als er reeds gaten waren geslagen in de op het oog stevige dijken die hen hadden moeten beschermen?
Velen werden in hun slaap verrast en toch zag men ook eind middag dat het water bij eb zo hoog als bij vloed stond: 'Het moet nog vloed worden, en het is nu al kritiek.' merkt Maartens vader op. Zijn moeder tracht zoveel mogelijk met zusje Janna naar boven te brengen. Waardevolle spullen naast proviand en soms iets van minder waarde in ogen van nu. Bij Maartens vriendin Geertje gebeurt exact hetzelfde. En dan wordt het donker. De wind beukt. Het oneindig ijskoude zwarte water is overal.
Maarten wordt wakker van luidende kerkklokken. Ze zitten met zijn vieren gevangen op zolder, ze kunnen het huis niet meer uit. Pikkedonker. Meubels bonken tegen het plafond. Bij licht zien ze een totaal andere wereld. Een buurvrouw hangt geklemd rondom een schoorsteen, op het nog enige huis aan de overkant. Het huis kraakt. Een man drijft langs. Een vlot. Een al diepliggende te volle roeiboot neemt Maarten mee. Het lukt hem het bootje bij een oudoom op te halen. Pesterij en wrevel is vergeten als Maarten onderweg naar thuis klasgenoot Arie in doodsnood ontdekt. Kerktorens zijn één van de weinige ijkpunten op hun tocht. Overal troep, mensen hangend in bomen, een koffertje. Een klok zorgt voor een zenuwachtige lach, de angst voor een tel vergeten. Komen ze nog op tijd bij vader, moeder en Janna na een hachelijke ijzig koude februarinacht in het bootje? Doornat, niets te eten en ontzaglijk moe. Moederziel alleen.
Vele emoties naast angst komen langs, maar ook is er ruimte voor een glimlach. De gelatenheid van alles kwijt zijn, de tergende onzekerheid m.b.t. vermiste familieleden of vrienden en wat is achtergelaten. Er zijn overledenen, dieren dood, huizen weg, spullen verdwenen, maar directe familie en vrienden worden teruggezien. In het raadsel m.b.t. het gevonden koffertje komt de oneerlijkheid en hebberigheid in de mens naar boven. In goed gekozen juist aantal woorden wordt een beeld gegeven, voel je de machteloosheid en het intense verdriet om omgekomen mens en dier. Vriendschappen voor het leven worden gesloten of bestaande zijn voorgoed veranderd, het woord thuis krijgt een andere betekenis.
Uit alles blijkt dat er veel onderzoek is verricht door zowel documentatie als gesprek. Vele aspecten komen, soms in een enkel woord, aan de orde. Deelonderwerpen geven gespreksstof of vakoverstijgende lesideeën. Door wie, hoe en waar wordt hulp geboden, het ingestelde rampenfonds, de wederopbouw met voorzichtige plannen voor een leven erna. Het verwerkende en perspectief biedende schrijven van Maarten is een mooi voorbeeld. Het voorwoord geeft informatie hoe e.e.a. in het tijdsbeeld te plaatsen, de inhoudsopgave geeft overzicht door indeling met dagen en data. Tevens geven de hoofdstuktitels voor de goede lezer het verloop weer van dit tijdsdocument en leest als een verhaal op zich. Maarten zou zomaar door deze kernwoorden een opstel kunnen schrijven. De foto’s uit de Beeldbank van het Watersnoodmuseum zijn passend gekozen, een woordenlijst en tips voor extra informatie voegen toe.
Een realistisch, beeldend en spannend verhaal over de eerste indrukwekkende dagen van februari '53 gedoseerd in emotie waarin twijfel door mag sijpelen. Het met zorg gemaakte prachtige omslag en de mooie vormgeving dragen bij aan de goede beleving. Dit aansprekende boek is ook van belang door de beschreven periode erna. Het laat nadenken over wat is evacueren, wat is vluchten, wat is dankbaar moeten zijn, hoe wordt mijn veiligheid gewaarborgd en hoe te acteren op de toekomst van nu.
Voor iedere lezer vanaf ong. 11 jaar en veel ouder om zelf te lezen of voor te lezen in een aantal dagen. Ook in het VO in te zetten met de geboden lesbrief.
De zee, soms je vriendelijke vriend voor plezier en rust. De zee, soms je onberekenbare vijand vol angst en gevaar. Lees ‘Gevaarlijk water’: het grijpt aan, het ontroert, het went nooit. Overleven en doorgaan.
Ohh, deze heb ik van de zomer weer herlezen. Was hem helemaal vergeten tot ik die in de bieb tegenkwam. Wat was dat vroeger een spannend boekje! En nog steeds zeker een goede!
Een mooi verhaal over de watersnoodramp gezien door de ogen van een kind. Het boek begint met een korte uitleg van de feiten van de watersnoodramp. Aan het einde van het boek staan nog kort wat moeilijke woorden omgeschreven. Het verhaal begint dat het oostel van Maarten niet meer in zijn tas zit, als hij het wik inleveren ook schrik. Zijn klasgenoot Arie heeft het van hem gepikt. Als het water stijgt en de familie op zolder verblijft, wordt Maarten als eerste gered. Hij kan nog net in een bootje en gaat bij oom Laurens een oude roeiboot halen. Onderweg kont hij Arie i. Ene benarde houding tegen en neemt hem mee. De vader van Arie is overleden. Omdat hij niet diezelfde dag zijn ouders en zijn zus Janna kan redden, hangen ze de boot aan een lantaarnpaal. Als ze de volgende dag wakker worden, hangt er in diezelfde lantaarnpaal een vrouw. Ook die nemen ze mee in hun bootje. Ondertussen kijken ze ook of ze de moeder en het kleine van Arie, Willem, ergens kunnen vinden. Maar ook zoeken ze de vriendin van Maarten, Geertje. Nadat ze ook Maarten zijn ouders en Janna hebben gered worden ze opgevangen in een school. Daarna worden ze opgevangen in Brabant bij Marius en Dina. Omdat Maarten last heeft van nachtmerries gaat hij opschrijven wat hij allemaal heeft meegemaakt. Hij wordt zelfs gevraagd om te schrijven in de krant. Geertje was al die tijd in Dordrecht. Het broertje van Arie wordt gevonden en uiteindelijk worden zowel Arie als Willem geadopteerd door het gezin van Maarten. De moeder van de twee is verdronken tijdens de ramp. Vader gaat alleen terug naar Zeeland om hun huis te bouwen. En ook het gevonden koffertje komt bij de juiste vrouw terecht Ze hebben ook een hondje gekregen, Kees.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Uiteraard een interessant onderwerp (Watersnoodramp 1953) en thema (water - dijken - weer - stormvloedkering - techniek - Canon van NL), maar... ik had er meer van verwacht. Of... anders gezegd, dit boek is supertoegankelijk voor kinderen om zelf te lezen: - Dun boek: net 100 bladzijden - Korte, simpele zinnen - Foto's van de ramp op de schutbladen - Korte hoofdstukken, fijn gebruik van alinea's - Chronologische volgorde geschreven (plus jaartallen bij de hoofdstukken)
Misschien had ik een prachtig voorleesboek verwacht, dan valt het boek tegen. Maar dit boek kan fantastisch ingezet worden als introductie bij het thema/onderwerp om er een fragment uit voor te lezen of een boekfragement te analyseren en daar als schrijfopdracht een brief vanuit één van de personen (klasgenoot Arie/vriendin Geertje/vader/moeder/zusje Janna/opvangmoeder Dina/etc.) naar hoofdpersoon Maarten te laten schrijven. Om vervolgens het boek lekker door leerlingen zelf te laten lezen. Want daar is dit historische verhaal bijzonder geschikt voor, zeker ook voor zwakke(re) en ongemotiveerde lezers.
Groep 5/6/7/8 PO & OB VO (VMBO) - explorerende dimensie
Wat een aangrijpend verhaal over de 12-jarige Maarten die de watersnoodramp meemaakt. Spannend, beeldend, aangrijpend, heftig en heel invoelbaar. En toch niet te zwaar, met af en toe een lach. Heel knap hoe Marte luchtigheid met de ernst van de gebeurtenis in balans weet te houden. Ik moest een paar keer grinniken en ook even slikken. En de realiteit wordt niet geschuwd, maar wel op een voor kinderen behapbare manier verteld. Ik las het onder een dekentje op de bank, terwijl de wind en de regen tegen de ramen beukte en ik me extra veilig voelde. Dikke aanrader! Met een fantastische omslagillustratie van Marieke Nelissen.
Een ijzersterk verhaal over de Watersnoodramp van 1953. Heel blij dat ik hem zo dicht bij de herdenkingsdag kon lezen, gelukkig had de bieb hem snel. Een goed geschreven verhaal over Maarten en zijn familie en hoe zij de Watersnoodramp hebben meegemaakt. Ik kon niet stoppen met lezen, heb dus ook gewoon gelezen wanneer ik kon terwijl ik het eten maakte. Ik moest gewoon weten of het weer goed zou komen voor dit gezin, maar ook zeker voor Arie, zou hij zijn broertje vinden? En Geertje, het vriendinnetje van Maarten, is zij OK? Echt een aanrader. Ook tof vond ik dat we niet alleen de ramp meemaken maar ook daarna zien, hoe dingen weer worden opgebouwd, mensen worden gevonden, en meer.
‘Gevaarlijk Water’ is een boeiend boek dat je meeneemt naar de geschiedenis van de watersnoodramp. Het verhaal is spannend en zit vol verrassende wendingen, waardoor je het niet kunt neerleggen. Wat dit boek bijzonder maakt, is dat je je goed kunt inleven in de personages.
De auteur geeft niet alleen een kijkje in de gebeurtenissen tijdens de watersnoodramp, maar brengt ook de menselijke kant ervan naar voren je leeft echt mee met de personages. Het is een vlot geschreven boek, perfect voor een bovenbouw.
Kortom, “Gevaarlijk Water” is een aanrader voor lezers die houden van een pakkend verhaal met een interessante historische achtergrond.
Over de Watersnoodramp in 1953 zijn verschillende kinderboeken geschreven. Ik heb er nu vier gelezen. Drie van de vier vond ik goed, waaronder deze laatste van Marte Jongbloed.
Hoewel ik niets nieuws gelezen heb boeit het verhaal van begin tot eind. De feiten worden bij de naam genoemd: kadavers, lijken, oplichters die zich proberen te verrijken met andermans eigendommen, vermissingen, angst, enz. Maar ook de gulle hulp en opvang, het harde werken tijdens de wederopbouw en zelfs een adoptiegeval komen aan bod.
Een aangrijpend verhaal over de Watersnoodramp van 1953. Heel goed en begrijpelijk geschreven. Het boek las ik vlot uit, ook door de schrijfstijl van Marte. Het gaat over een gezin die getroffen wordt door het stijgende water, hoe de zoon op reddingstocht gaat en iedereen er voor elkaar is, ondanks gebeurtenissen uit het verleden. En gelukkig komt ‘alles’ op het einde goed, voor zover je alles kan noemen, maar de Zeeuwen zien weer een toekomst voor zich opgebouwd worden. Ik kan nu niet meer voorstellen dat deze ramp echt is gebeurd.
Dit vind ik een prima boek over de watersnoodramp in 1953. Netzoals het boek "De zee kwam door de brievenbus" vertelt het ervaringen van kinderen uit die tijd. In dit boek wordt meer geschreven over mensen die ook geliefden kwijtraken. Vandaar dat dit meer een bovenbouw boek is. Verder verhaalt dit boek meer over de periode na de ramp, wat het meer compleet maakt. Dit kan een goed voorleesboek zijn in de bovenbouw klas als de watersnoodramp ter sprake komt. (KB+)
Wat een indrukwekkend verhaal gebaseerd op persoonlijke gebeurtenissen rond de watersnoodramp. Vanaf het eerste hoofdstuk ben je in het Zeeland van 1953 en leef je mee met Maarten (12) en zijn vrienden en familie. Belangrijk dat de verhalen over deze ramp levend blijven, want we blijven Nederland waterland. We willen niet dat de geschiedenis zich herhaalt. De illustratie op de kaft is echt passend voor het verhaal.
Dit boek is precies wat ik ervan verwachtte, en dan eigenlijk nog wat meer. Marte Jongbloed geeft écht een inkijkje in hoe de mensen uit Zeeland de waternoodsramp hebben doorstaan. Ze beschrijft de angst, maar ook de hoop die de bewoners hadden. Het verhaal gaat ook wat verder na de ramp, zodat je ook leert hoe het leven maanden later pas weer enigzins hetzelfde werd. Maar natuurlijk nooit zoals voor de ramp. Vanuit dit boek kan je een heel thema bouwen voor in je groep
Over Maarten, een jongen die de Watersnoodramp overleefd. Vanuit zijn perspectief geschreven waardoor je je goed kunt inleven. Best heftig en eerlijk geschreven. Daarom eerder voor de bovenbouw en De zee kwam door de brievenbus voor de middenbouw gebruiken.
Echt met veel plezier geluisterd naar dit verhaal. Fijn geschreven, helder en zonder te veel invulling. Ook mooi dat er aandacht is voor de periode na de ramp en voor de kleine dingen. Hierdoor kwam alles heel authentiek op me over. O ja, wát een prachtige cover van Marieke Nelissen.
Bijzonder verhaal over de watersnoodramp 1953. Geschikt om voor te lezen in groep 7 en 8. Lekker dun boek voor kinderen die niet zo van lezen en wel van waargebeurd houden. Beetje te vergelijken met De zee kwam door de brievenbus.
Officieel is dit dus een kinderboek maar ik weet niet of ik dit aan mijn groep zou voorlezen. Ik vond het hier en daar wel erg heftig. Logisch ook want de watersnoodramp was niet niks. Wel echt een heel leerzaam boek en ik zou het ieder kind aanraden die niet bang is van verhalen over de dood.
Mooi geschreven verhaal. Leest makkelijk voor kinderen, korte hoofdstukken, begrijpelijke taal. De ellende van de watersnoodramp wordt goed en duidelijk beschreven voor de lezer.