What do you think?
Rate this book
Op oorlogspad in Japan
Als scholier correspondeerde Adriaan van Dis met twee Japanse meisjes: uit nieuwsgierigheid en als daad van verzet tegen zijn uit indië afkomstige familieleden die hem voor zijn gevoel buiten hun oorlog sloten.
Onlangs hield van Dis een lezing in Tokio en maakte voor het eerst werkelijk kennis met 'het verboden land'. Onverwacht kwam hij in contact met veteranen, mannen die in het oude indië aan de andere kant van de oorlog stonden en die hem hun verhaal vertelden. Leugens, gedraai, maar ook pijnlijke waarheden hoorde hij aan. De confrontatie met de vijand werd ook een confrontatie met zichzelf. Wat doen kinderen met de oorlog van hun ouders? Maken ze niet te groot wat zij na de oorlog bij gebrek aan belangstelling angstvallig klein hebben gehouden? Gaan ze met de oorlog van hun ouders aan de haal, pronken ze met een modieus slachtoffers?
Van Dis gaat de zelfspot niet uit de weg en doet op ironische wijze verslag van zijn twijfels en verwarring. Hij dwingt zijn negentigjarige moeder nu eindelijk eens de waarheid over het kamp te spreken, hij ontmoet Japanse leeftijdgenoten van wie de vaders na de capitulatie van Japan door de geallieerden in kampen te werk werden gesteld. Juist bij de zoons en dochters van de vijand herkent hij de schaamte, de schaamte van kinderen van in de oorlog beschadigde ouders.
Onlangs hield van Dis een lezing in Tokio en maakte voor het eerst werkelijk kennis met 'het verboden land'. Onverwacht kwam hij in contact met veteranen, mannen die in het oude indië aan de andere kant van de oorlog stonden en die hem hun verhaal vertelden. Leugens, gedraai, maar ook pijnlijke waarheden hoorde hij aan. De confrontatie met de vijand werd ook een confrontatie met zichzelf. Wat doen kinderen met de oorlog van hun ouders? Maken ze niet te groot wat zij na de oorlog bij gebrek aan belangstelling angstvallig klein hebben gehouden? Gaan ze met de oorlog van hun ouders aan de haal, pronken ze met een modieus slachtoffers?
Van Dis gaat de zelfspot niet uit de weg en doet op ironische wijze verslag van zijn twijfels en verwarring. Hij dwingt zijn negentigjarige moeder nu eindelijk eens de waarheid over het kamp te spreken, hij ontmoet Japanse leeftijdgenoten van wie de vaders na de capitulatie van Japan door de geallieerden in kampen te werk werden gesteld. Juist bij de zoons en dochters van de vijand herkent hij de schaamte, de schaamte van kinderen van in de oorlog beschadigde ouders.
- GenresNonfiction
95 pages, Paperback
First published January 1, 2000
About the author
Adriaan van Dis
94 books230 followersAdriaan van Dis is a Dutch writer, journalist and TV presenter, who debuted as writer in 1983 with the novel Nathan Sid. That same year he debuted as a TV presenter as host for the book talkshow Hier is... Adriaan van Dis. The show lasted until 1992 and was repeated once in 2013 in honor of the Dutch book week and every year since, once a year during the Dutch book week. In 2017 he said that it was the last show unless he would be able to get a very special writer in the programme. He succeeded and interviewed Stephen Fry in March 2018 in what will probably be the last Hier is... Adriaan van Dis
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
April 21, 2019
-English below-
Mooi. Adriaan van Dis beschrijft hoe hij in 2009 deel uitmaakt van een Nederlandse delegatie die Japan bezoekt in het kader van 400 jaar handelsbetrekkingen tussen Nederland en Japan. Van Dis komt er niet als een onbeschreven blad. Hij draagt de oorlogsgeschiedenis van zijn familie met zich mee. Een oorlogsgeschiedenis die zich heeft afgespeeld in de jappenkampen, en in de jungle bij de aanleg van de Birma-spoorlijn. Van Dis heeft zelf niet in het kamp gezeten, hij is van na de oorlog. Maar zijn moeder en zussen wel.
In Japan ervaart hij hoezeer hun trauma, ook zijn trauma is. En hoezeer zijn wereldbeeld en vooral zijn beeld van Japan en de Japanners wordt bepaald door dat trauma. Hij schrijft: 'Want de verbeelding gaat soms met de feiten aan de haal. Geschiedenis is geen sterk verhaal'. Kortom: iedereen heeft zijn eigen waarheid.
En dat is confronterend. De Japanners hebben heel andere blik op de oorlog. Ook zij hebben geleden. Dat is niet het alleenrecht van de Nederlanders. Van Dis: 'Wat weet ik eigenlijk van die oorlog? Ik ken alleen de verhalen van thuis - de achterafverhalen van na het grote zwijgen; de geschiedenis heb ik nooit willen lezen. Ook geen romans of verhalen die zich in Indië afspeelden. (…) Alsof ik het mij nooit toestond naar een andere stem dan die van mijn vader te luisteren, en zelfs dat moet een verzonnen stem zijn want ik was tien toen hij doodging. (…) ik weet er niks van en nou zit ik mij hier vals op te winden over het 'onrecht hem aangedaan.'
Ik snap waar Van Dis het over heeft. Voor mijn oma was 'Japan' een verboden woord. Misschien zelfs een verboden gedachte. Als ik het land ooit zou bezoeken, zou ze zich omdraaien in haar graf. Van Dis draagt dat gevoel bij zich, maar geeft ook ruimte voor dat andere gevoel. Dat er meer is dan alleen zijn beleving. Dat het ook anders kan zijn. En dat laat hij een beetje toe.
ENGLISH
Beautiful. Adriaan van Dis describes how in 2009 he was part of a Dutch delegation visiting Japan in the context of 400 years of trade relations between the Netherlands and Japan. Van Dis does not come as with an open mind. He carries the war history of his family with him. A war history that took place in the Japanese camps in the former Dutch-Indies (Indonesia), and in the jungle during the construction of the Burma railway. Van Dis himself was not in the camp, he was born in 1946, after the war. But his mother and sisters were.
In Japan he experiences how much his family's trauma is also his trauma. And how much his world view and especially his view of Japan and the Japanese is determined by that trauma. He writes: 'Because the imagination sometimes gets rid off the facts. History is not a strong story '. In short: everyone has their own truth.
And that is confronting. The Japanese have a very different view of the war. They too have suffered. That is not the exclusive right of the Dutch. Van Dis: 'What do I actually know about that war? I only know the stories from home - the stories in retrospect, after the great silence; I've never wanted to read history. Also no novels or stories that took place in the Dutch Indies. (...) As if I never allowed myself to listen to a voice other than my father's, and even that must be a made-up voice because I was ten when he died. (...) I know nothing about it and now I am falsely angry about the "wrongs done to him."
I understand what Van Dis is talking about. For my grandmother, "Japan" was a forbidden word. Maybe even a forbidden thought. If I ever visited the country, she would turn around in her grave. Van Dis carries that feeling with him, but also gives room for that other feeling. That there is more than just his experience. That it can also be different. And he leaves some room for that feeling as well.
Mooi. Adriaan van Dis beschrijft hoe hij in 2009 deel uitmaakt van een Nederlandse delegatie die Japan bezoekt in het kader van 400 jaar handelsbetrekkingen tussen Nederland en Japan. Van Dis komt er niet als een onbeschreven blad. Hij draagt de oorlogsgeschiedenis van zijn familie met zich mee. Een oorlogsgeschiedenis die zich heeft afgespeeld in de jappenkampen, en in de jungle bij de aanleg van de Birma-spoorlijn. Van Dis heeft zelf niet in het kamp gezeten, hij is van na de oorlog. Maar zijn moeder en zussen wel.
In Japan ervaart hij hoezeer hun trauma, ook zijn trauma is. En hoezeer zijn wereldbeeld en vooral zijn beeld van Japan en de Japanners wordt bepaald door dat trauma. Hij schrijft: 'Want de verbeelding gaat soms met de feiten aan de haal. Geschiedenis is geen sterk verhaal'. Kortom: iedereen heeft zijn eigen waarheid.
En dat is confronterend. De Japanners hebben heel andere blik op de oorlog. Ook zij hebben geleden. Dat is niet het alleenrecht van de Nederlanders. Van Dis: 'Wat weet ik eigenlijk van die oorlog? Ik ken alleen de verhalen van thuis - de achterafverhalen van na het grote zwijgen; de geschiedenis heb ik nooit willen lezen. Ook geen romans of verhalen die zich in Indië afspeelden. (…) Alsof ik het mij nooit toestond naar een andere stem dan die van mijn vader te luisteren, en zelfs dat moet een verzonnen stem zijn want ik was tien toen hij doodging. (…) ik weet er niks van en nou zit ik mij hier vals op te winden over het 'onrecht hem aangedaan.'
Ik snap waar Van Dis het over heeft. Voor mijn oma was 'Japan' een verboden woord. Misschien zelfs een verboden gedachte. Als ik het land ooit zou bezoeken, zou ze zich omdraaien in haar graf. Van Dis draagt dat gevoel bij zich, maar geeft ook ruimte voor dat andere gevoel. Dat er meer is dan alleen zijn beleving. Dat het ook anders kan zijn. En dat laat hij een beetje toe.
ENGLISH
Beautiful. Adriaan van Dis describes how in 2009 he was part of a Dutch delegation visiting Japan in the context of 400 years of trade relations between the Netherlands and Japan. Van Dis does not come as with an open mind. He carries the war history of his family with him. A war history that took place in the Japanese camps in the former Dutch-Indies (Indonesia), and in the jungle during the construction of the Burma railway. Van Dis himself was not in the camp, he was born in 1946, after the war. But his mother and sisters were.
In Japan he experiences how much his family's trauma is also his trauma. And how much his world view and especially his view of Japan and the Japanese is determined by that trauma. He writes: 'Because the imagination sometimes gets rid off the facts. History is not a strong story '. In short: everyone has their own truth.
And that is confronting. The Japanese have a very different view of the war. They too have suffered. That is not the exclusive right of the Dutch. Van Dis: 'What do I actually know about that war? I only know the stories from home - the stories in retrospect, after the great silence; I've never wanted to read history. Also no novels or stories that took place in the Dutch Indies. (...) As if I never allowed myself to listen to a voice other than my father's, and even that must be a made-up voice because I was ten when he died. (...) I know nothing about it and now I am falsely angry about the "wrongs done to him."
I understand what Van Dis is talking about. For my grandmother, "Japan" was a forbidden word. Maybe even a forbidden thought. If I ever visited the country, she would turn around in her grave. Van Dis carries that feeling with him, but also gives room for that other feeling. That there is more than just his experience. That it can also be different. And he leaves some room for that feeling as well.
August 14, 2013
Adriaan van Dis bezocht in april 2000 Japan, een voor hem beladen bestemming omdat Japan in zijn ogen en vooral in die van zijn moeder, de bezettende mogendheid was in Nederlands Indië in de jaren veertig-vijfenveertig. Voorafgaand aan de reis bezocht Van Dis zijn oude moeder, aan wie het boek is opgedragen.
Van Dis valt op hoe netjes en goed georganiseerd alles in Japan verloopt, geen rommel op straat, alles strak geordend. Daaronder vermoedt hij toch een andere laag. Hij merkt dat de Japanners een ander beeld hebben van hun oorlogsverleden dan wij doorgaans in het westen hebben. Ze zien zichzelf meer als slachtoffer dan als dader.
Adriaan van Dis reist samen met enkele andere Nederlandse schrijvers zoals F. Springer en Arnon Grünberg. Zij geven een lezing in Tokyo. Ook beschrijft Van Dis diverse ontmoetingen met Japanners en praat hij met hen over hun oorlogservaringen. Hij merkt dat ze dan toch openhartig zijn, tegen zijn verwachtingen in. Van Dis schrijft hierbij niet zonder zelfkritiek, hij is zich bewust van de culturele bagage die hij door zijn Indische achtergrond heeft meegekregen, met een jong gestorven agressieve vader en een moeder die een hoge leeftijd mocht bereiken. ‘Op oorlogspad in Japan’ is niet alleen een zoektocht naar een land dat ver van ons lijkt af te staan, het is ook een innerlijke zoektocht. Overigens had Nederland al vroeg handelsrelaties met Japan. Er is dus sprake van een lange wederzijdse geschiedenis.
Van Dis valt op hoe netjes en goed georganiseerd alles in Japan verloopt, geen rommel op straat, alles strak geordend. Daaronder vermoedt hij toch een andere laag. Hij merkt dat de Japanners een ander beeld hebben van hun oorlogsverleden dan wij doorgaans in het westen hebben. Ze zien zichzelf meer als slachtoffer dan als dader.
Adriaan van Dis reist samen met enkele andere Nederlandse schrijvers zoals F. Springer en Arnon Grünberg. Zij geven een lezing in Tokyo. Ook beschrijft Van Dis diverse ontmoetingen met Japanners en praat hij met hen over hun oorlogservaringen. Hij merkt dat ze dan toch openhartig zijn, tegen zijn verwachtingen in. Van Dis schrijft hierbij niet zonder zelfkritiek, hij is zich bewust van de culturele bagage die hij door zijn Indische achtergrond heeft meegekregen, met een jong gestorven agressieve vader en een moeder die een hoge leeftijd mocht bereiken. ‘Op oorlogspad in Japan’ is niet alleen een zoektocht naar een land dat ver van ons lijkt af te staan, het is ook een innerlijke zoektocht. Overigens had Nederland al vroeg handelsrelaties met Japan. Er is dus sprake van een lange wederzijdse geschiedenis.
January 10, 2026
Op oorlogspad in Japan is een autobiografisch reisverhaal van Adriaan van Dis. In april 2000 reist hij met een groep Nederlandse schrijvers naar Japan voor de Boekenbeurs in Tokio. Voor van Dis is Japan echter geen gewoon reisdoel: thuis was Japan altijd een “verboden land” vanwege het oorlogsverleden van zijn familie.
Zijn vader werkte als krijgsgevangene aan de beruchte Pakan Baroe-spoorlijn op Sumatra en keerde zwaar getraumatiseerd terug. In het gezin werd niet over Japan gesproken zonder woede en afkeer. Alles wat Japans was, was verboden.
Tijdens zijn reis ontmoet van Dis Japanse oud-soldaten die bij de spoorlijn betrokken waren. Hij bezoekt plaatsen, musea en debatten over de oorlog en probeert te begrijpen hoe Japan zelf met zijn oorlogsverleden omgaat. De reis wordt steeds meer een innerlijke tocht: een confrontatie met woede, schuld, schaamte en familiegeschiedenis. Uiteindelijk blijkt dat de ontmoeting met de “vijand” vooral een ontmoeting met zichzelf is.
Een reis naar het verleden en naar jezelf
Van Dis laat zien hoe een reis meer kan zijn dan het bezoeken van een vreemd land. Het boek is tegelijk reisverslag, familiegeschiedenis en persoonlijke zoektocht. Van Dis schrijft openhartig over zijn jeugd, waarin Japan symbool stond voor angst en haat. Alles wat Japans was, was verboden: geen Japanse producten, geen Japanse films, geen Japanse muziek.
Hij durft zijn eigen vooroordelen te laten zien en schuwt de confrontatie niet. Dat maakt het boek geloofwaardig en menselijk. De gesprekken met Japanse oud-soldaten zijn confronterend, omdat zij vaak heel anders naar de oorlog kijken dan hijzelf. Daardoor wordt duidelijk hoe ingewikkeld schuld en verantwoordelijkheid kunnen zijn.
Het boek is niet alleen over geschiedenis gaat, maar vooral over de gevolgen van oorlog voor volgende generaties. De woede van zijn vader, het zwijgen in het gezin en het trauma dat blijft doorwerken, vormen de emotionele kern van het verhaal.
Op oorlogspad in Japan is een belangrijk boek. Het laat zien hoe moeilijk vergeving is, en hoe noodzakelijk het soms is om het verleden onder ogen te zien om verder te kunnen.
Een eerlijk en aangrijpend reisverhaal dat geschiedenis en persoonlijke herinneringen op een sterke manier met elkaar verbindt. Zeer de moeite waard.
Zijn vader werkte als krijgsgevangene aan de beruchte Pakan Baroe-spoorlijn op Sumatra en keerde zwaar getraumatiseerd terug. In het gezin werd niet over Japan gesproken zonder woede en afkeer. Alles wat Japans was, was verboden.
Tijdens zijn reis ontmoet van Dis Japanse oud-soldaten die bij de spoorlijn betrokken waren. Hij bezoekt plaatsen, musea en debatten over de oorlog en probeert te begrijpen hoe Japan zelf met zijn oorlogsverleden omgaat. De reis wordt steeds meer een innerlijke tocht: een confrontatie met woede, schuld, schaamte en familiegeschiedenis. Uiteindelijk blijkt dat de ontmoeting met de “vijand” vooral een ontmoeting met zichzelf is.
Een reis naar het verleden en naar jezelf
Van Dis laat zien hoe een reis meer kan zijn dan het bezoeken van een vreemd land. Het boek is tegelijk reisverslag, familiegeschiedenis en persoonlijke zoektocht. Van Dis schrijft openhartig over zijn jeugd, waarin Japan symbool stond voor angst en haat. Alles wat Japans was, was verboden: geen Japanse producten, geen Japanse films, geen Japanse muziek.
Hij durft zijn eigen vooroordelen te laten zien en schuwt de confrontatie niet. Dat maakt het boek geloofwaardig en menselijk. De gesprekken met Japanse oud-soldaten zijn confronterend, omdat zij vaak heel anders naar de oorlog kijken dan hijzelf. Daardoor wordt duidelijk hoe ingewikkeld schuld en verantwoordelijkheid kunnen zijn.
Het boek is niet alleen over geschiedenis gaat, maar vooral over de gevolgen van oorlog voor volgende generaties. De woede van zijn vader, het zwijgen in het gezin en het trauma dat blijft doorwerken, vormen de emotionele kern van het verhaal.
Op oorlogspad in Japan is een belangrijk boek. Het laat zien hoe moeilijk vergeving is, en hoe noodzakelijk het soms is om het verleden onder ogen te zien om verder te kunnen.
Een eerlijk en aangrijpend reisverhaal dat geschiedenis en persoonlijke herinneringen op een sterke manier met elkaar verbindt. Zeer de moeite waard.
October 2, 2017
In dit dunne boekje schrijft Van Dis een soort dagboekverslag van zijn bezoek aan Japan. Van Dis schrijft in zijn boeken zijn familieverleden van zich af. In Japan gaat hij op zoek naar meer antwoorden, een soort van rechtvaardigheid, met een dubbel gevoel omdat het onrecht hem destijds niet rechtstreeks is aangedaan. Je voelt zijn schizofrene gevoelens bij het lezen. Geen roman, eerder het neerschrijven van zijn gedachten. Voor de liefhebbers.
July 28, 2018
Prima verslagje van een reis naar het land van een voor Van Dis fascinerende gewezen vijand om de middag mee te vullen
January 7, 2016
Opnieuw een boek van Van Dis waarin zijn moeizame relatie tot zijn familie geschiedenis centraal staat. Op oorlogspad in Japan lijkt een afrekening met zijn familie, maar is in werkelijkheid een confrontatie met de andere zijde van de gebeurtenissen in Nederlands-Indië. Verrassende gebeurtenissen in Japan, zoals met Arnon Grünberg waarmee Van Dis aanschuift bij een seidermaaltijd in Tokyo, maken het boek een plezier om te lezen.
June 5, 2016
Interessant, maar weinig toeveoegend aan Indische duinen.
Displaying 1 - 7 of 7 reviews