Άνοιξη του 1942. Η Ελλάδα στενάζει κάτω από το βάρος της γερμανικής Κατοχής. Ένα συμμαχικό αεροπλάνο ρίχνει έναν βρετανό αλεξιπτωτιστή με μια βαλίτσα κάπου στον Θεσσαλικό κάμπο. Ο Φώτης Καλατζής μαζί με τον πατέρα του φροντίζουν να τον κρύψουν με κίνδυνο της ζωής τους. Οι Γερμανοί όμως σκοτώνουν τον αλεξιπτωτιστή σε μια ενέδρα. Τα αλλεπάλληλα γεγονότα που ακολουθούν οδηγούν τον Φώτη στην απόφαση να παραδώσει εκείνος τη βαλίτσα στον προορισμό της και μεταμορφώνουν τον εικοσάχρονο φοιτητή σε διπλό πράκτορα των Γερμανών και της Ελληνικής Αντίστασης.
Πέντε αστεράκια ως αξιολόγηση! Ναι! Μπορεί να μην είναι ένα από τα γνωστά, συγκλονιστικά αριστουργήματα της ελληνικής ή της παγκόσμιας λογοτεχνίας, με τους όρους που θέτουν συνήθως οι κριτικοί. Όμως, το συγκεκριμένο βιβλίο είχε μία μη αναμενόμενη δυναμική.Προσωπικά, είχα ταυτίσει τα έργα του Μαρή με την αστυνομική λογοτεχνία. Εξεπλάγην καθώς εξελισσόταν η πλοκή και το μυθιστόρημα εμφάνιζε στοιχεία ιστορικού, ψυχογραφικού, αντιπολεμικού έργου, με μεγάλες δόσεις περιπέτειας και αγωνίας.
Με ταξίδεψε στα σκοτεινά χρόνια του 1942 έως το 1946, από τον Θεσσαλικό κάμπο ως το το κέντρο της Λάρισας, κι έπειτα στην Αθήνα της Κατοχής, στην Καστέλλα, στη Λαμία και πάλι πίσω στην Αθήνα. Ένιωσα να αγωνιώ για την τύχη του βασικού ήρωα, του Φώτη Καλαντζή, που στην ηλικία των 20 ετών είδε τη ζωή του να αλλάζει, εξαιτίας του ανθρωπισμού του, της αγάπης του για τον πατέρα του και της εν γένει καλοσύνης του. Παρακολούθησα την εμπλοκή του σε ένα κατασκοπικό παιχνίδι ζοφερών προεκτάσεων για τον ίδιο αλλά και τη ζωή κάποιων αγαπημένων του προσώπων.
Η ατμόσφαιρα του έργου με απορρόφησε τόσο, ώστε άρχισα να νιώθω ότι περπατούσα κι εγώ στους δρόμους της κατοχικής Αθήνας και ότι έβλεπα την πρωτεύουσα μέσα στη νύχτα παρέα με τον Φώτη και την Άννα στην ταράτσα του σπιτιού όπου έμεναν όλοι αυτοί οι ετερόκλητοι άνθρωποι, παγιδευμένοι στα παιχνίδια των παραφρόνων της εποχής τους.
Καθώς το μυθιστόρημα ολοκληρώθηκε, συνέχισα να σκέφτομαι τον ήρωα και την φριχτή μοναξιά στην οποία καταδικάστηκε στα πρώτα νεανικά του χρόνια, άθελά του, ως θύμα των επιλογών άλλων. Ταυτόχρονα, νιώθω ότι θα περπατάω στους δρόμους της πόλης και θα αναζητώ την Άννα, πολύ γερασμένη τώρα πια... ενώ θα εύχομαι να έζησε μια ευτυχισμένη ζωή και ίσως να έμαθε κάποια στιγμή την τραγική αλήθεια...
Πέραν όλων των αρετών του βιβλίου αυτού, το βασικό του στοιχείο είναι το διαχρονικό μήνυμα το οποίο διαποτίζει κάθε σελίδα, αλλά μένει και ως αλησμόνητη παρακαταθήκη για κάθε αναγνώστη στο τέλος της αφήγησης. Ο Γιάννης Μαρής αξιοποιεί την Ιστορία και με βαθιά γνώση των όσων έγιναν στα σκοτεινά χρόνια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου στηλιτεύει τη βία, την ακούσια θυσία τόσων νέων ανθρώπων αλλά και την αναλγησία πολλών άλλων με νευραλγικές θέσεις. Με τρόπο κινηματογραφικό αλλά και βαθιά διεισδυτικό στις προθέσεις και τις δράσεις των ηρώων του, δημιουργεί ένα μυθιστόρημα που δεν είναι πολύ γνωστό, αλλά προσωπικά το θεωρώ ως ένα έργο που μπορεί να ελκύσει όλες τις ηλικίες αναγνωστών, από τα 15 και άνω.
Από τα καλά βιβλία του Γιάννη Μαρή όπου μέσα από μια απλή ιστορία αναδεικνύεται η αντίσταση των Ελλήνων. Και να μην ξεχνάμε ότι ο Μαρής ήταν αριστερός...
Καμία σχέση με το αστυνομικό μυθιστόρημα. Ένα ανατριχιαστικό βιβλίο - διαμαρτυρία θα έλεγα, για τις θηριωδίες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Πώς ένας άνθρωπος καταφέρνει να επιβιώσει μετά από όσα έγιναν στην οικογένειά του (και για τα οποία έχει τύψεις). Περιγράφει άψογα τον χαρακτήρα των Γερμανών κατακτητών, των συνεργατών τους αλλά και των βρόμικων τακτικών της αντίστασης, που δεν δίσταζε να θυσιάζει θύματα για να πετύχει τον απώτερο σκοπό της. Το βιβλίο τα καταμαρτυρά όλα φόρα παρτίδα. Να μην λησμονηθούν τέτοια διαμάντια, έχουν πολλά να μας διδάξουν.