کتاب با یک سوال تکاندهنده آغاز میشود: چگونه است که در بعضی جوامع سلطان محمود غزنوی، سلطان مسعود، تیمور، نادر شاه، آقا محمد خان و ناصرالدین شاه پیدرپی میآیند و پیامدهای سیاسی اجتماعی این نظام تکرار میشود؟ این سوال تلنگر بزرگییست. واقعا چه چیزی در مملکت ما این زمینه را فراهم میکند که دهها بار دولتهای روی کار عوض شوند اما همواره دولت بعدی مستبد و فاسد از کار در بیاید؟ علی رضاقلی جواب این سوال را در جامعه و فرهنگ ایرانی جستجو میکند.
کتاب جمعه شناسی خودکامگی در واقع با استفاده از نقد داستان ضحاک در شاهنامه جامعهی ایرانی را تشریح میکند و دلایل روی کار آمدن شاهان و دولتهای خودکامه را در ایران بررسی میکند. به نظر من خواندن این کتاب برای همهی ایرانی ها واجب است. اصلا ای کاش مطالب اینچنینی را در کتابهای اجتماعی، تاریخ و حتی ادبیات دوران دبیرستان میگنجاندند تا ما ایرانیها بتوانیم ویژگیهای جامعه خودمان را بهتر بشناسیم و در صدد اصلاح خودمان برآییم.