Lucius Annaeus Seneca speelt een centrale rol in de Romeinse literatuur en politiek. Als auteur van veel gelezen en vertaalde filosofische brieven en psychologische traktaten is hij een vermaard pleitbezorger van stoïcijnse deugden als gelijkmoedigheid, mildheid en gemoedsrust. Tot in de huidige eeuw staat hij te boek als de filosoof van de redelijkheid, op wie emoties geen enkel vat hebben.
Maar de tragedies van Seneca verbeelden juist het tegengestelde: ze zijn doordesemd van de politieke werkelijkheid en waanzin van het keizerlijke Rome in de eerste eeuw. De uitzinnige wreedheid van keizer Nero, wiens politiek adviseur hij was, is symbool geworden van Seneca’s tragedies: een kolkende poel van onbeheerste emoties in het decor van een absurde en redeloze wereld.
De woede van Medea, de gekweldheid van Phaedra, de vernedering van de Trojaanse vrouwen: Medea, Phaedra en Trojaanse vrouwen vormen een klassiek theater van de wreedheid. Wrok, wraakzucht en misbruik worden in een overrompelende beeldenrijkdom over het gruwende publiek uitgestort. In de traditie keren de tragedies van Seneca in wisselende gedaantes weer: bij Shakespeare en Sarah Kane, bij Vondel en Hugo Claus, bij Sylvia Plath en Antonin Artaud.
Lucius Annaeus Seneca (often known simply as Seneca or Seneca the Younger); ca. 4 BC – 65 AD) was a Roman Stoic philosopher, statesman, and dramatist of the Silver Age of Latin literature. He was tutor and later advisor to emperor Nero, who later forced him to commit suicide for alleged complicity in the Pisonian conspiracy to have him assassinated.
Ik had niet verwacht dat ik zo zou genieten van Seneca's werk. Seneca is vooral erg zwaar en intens, meer dan Euripides' voorbeeld.
Wat me opviel, is dat het tragische element bij Seneca ontzettend versterkt wordt en dat de tragedies ietwat angstwekkender zijn om te lezen omdat het menselijke aspect naar voor komt. Medea wil bewust kwetsen, waardoor ze kwaadaardiger is dan in Euripides en veel minder medelijden opwekt. In de Phaedra komt er geen godheid aan te pas die het verhaal stuurt, maar menselijke verlangens en keuzes. Zelfs in de Trojaanse vrouwen, waarin het gaat om godenoffers, is het de schim van Achilles (een mens) en geen god die een offer vraagt.
Deze tragedies zijn verhalen over verliezers, over wanhopigen, over mensen die ten onder gaan aan hun eigen gevoelens, en dat maakt Seneca's werk verrassend modern.
De versie van Euripides raakte mij veel meer. De Griek lijkt mij directer, zelfs ‘moderner’ te zijn. Seneca moet het hebben van lange monologen en een beeldrijke verwoording.