What do you think?
Rate this book
Deleuze compendium
De belangstelling voor Gilles Deleuze (1925-1995) beperkt zich niet meer uitsluitend tot de filosofie. Architecten, bestuurskundigen, kunstenaars, planologen en cineasten houden zich met zijn oeuvre bezig. In het Deleuze compendium gaan Nederlandse en Vlaamse Deleuze-experts in op de belangrijkste thema’s en ontwikkelingen in het werk van de grote denker. Complex jargon wordt daarbij vermeden, toegankelijkheid staat voorop. De essays, die op zichzelf gelezen kunnen worden, staan dankzij overzichtelijke verwijzingen met elkaar in verband.
- GenresPhilosophyNonfiction
408 pages, Paperback
Published March 1, 2009
8 people are currently reading
32 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 3 of 3 reviews
October 21, 2020
Verzameling essays over het oeuvre van Deleuze doorheen de tijd. Korte synopsis van de belangrijkste filosofische werken en kernconcepten (onder meer rizoom, immanentie, verlangen).
December 11, 2025
Normaal zijn academische besprekingen saai of weinig verhelderend (Duister onderscheiden) en zeker bij een Deleuze als denker van creativiteit gaat dat moeilijk samen.
Ik ben aangenaam verrast door een aantal bijdragen die mooie links leggen naar Deleuze rond zijn verschillende thema's of over de filosofen die hem inspireerden en waar hij inzichtvolle boeken over schreef. Ik weet niet of het geschikt voor wie totaal niet vertrouwd is met Deleuze. Maar wie Deleuze tracht te doorgronden gaat zeker interessante links kunnen leggen.
Algemeen bevatten alle teksten uit deze Compendium veel verwijzingen naar citaten uit Deleuze's oeuvre met paginaverwijzing zowel naar de Franstalige als naar de Engelstalige edities. Dus je kunt alles terugvinden.
(De Nederlandse vertaling van Verschil en Herhaling bevat ook de Franse paginanummering in de kantlijnen maar de NL-vertaling zelf was toen bij de eerste editie nog niet beschikbaar en dus wordt er ook niet naar verwezen)
Ter info: de citaten van Verschil en Herhaling (afkorting DR, Différence et Répétition) in Compendium zijn vertaald door de auteurs en komen niet 100% overeen met de NL vertaling - Verschil en herhaling - die vandaag beschikbaar is.
Deleuze is niet gemakkelijk te lezen, dus een goede toelichting met citaten is veel waard.
Ik vond de volgende bijdragen nuttig: Hume (Ed Romein), Logic of Sense (Marc De Kesel) en 2 bijdragen van Leen De Bolle over: 'Bergson' en 'Ontologie & Eenzinnigheid'.
De bijdrage van Leen De Bolle over 'Ontologie en eenzinnigheid', waar ze Badiou's 'Deleuze: het geroep van het zijn' bekritiseert was voor mij een enorme verrijking om Deleuze (de core Deleuze) beter te begrijpen.
De insteek is dat Badiou's bespreking over Deleuze nog te veel Plato is: dwz als denker van het ENE. (zie ook mijn bespreking op Goodreads)
Leen De Bolle legt ,om dit te weerleggen, daarvoor een link naar Duns Scotus om dan via Spinoza zo de link te leggen naar hoe Deleuze die "eenzinnigheid" ontologisch kan verklaren in een niet-hiërarchisch universum en het begrip "immanent veld" waarmee je overstelpt wordt in alle latere boeken. Het is belangrijk om goed te begrijpen wat daar juist mee bedoeld wordt.
==> Wat betekent IMMANENTIE echt en wat is het verschil met de Neo-Platoonse "EMANATIE' die bij de notie van eenzinnigheid leidt tot contradicties ? (cf. p. 369)
LDB verwijst zeer helder naar die link met Spinoza die door Deleuze werd geradicaliseerd en zeer letterlijk werd genomen: namelijk dat Zijn / het ENE /Eenstemmige zich enkel 'uitdrukt' (expression), en dus niet het uitgedrukte (expressed) zelf is, en wat te weinig benadrukt wordt bij Badiou.
Noot:
In het boek "Spinoza - Expressionism in Philosophy" is dit "Expressionism" het hoofdidee en wat uiteindelijk ook zo terugkomt in Spinoza's Ethica oa in Ethica Deel 1, Defintie 6 + stelling 11, 25, 36 en in Verhandeling over de verbetering van het verstand, paragraaf 92 overeenkomend in engelse vertaling waarnaar veel wordt verwezen (Treatise in the Correction of the Understanding- CU).
==> De grote verdienste van Deleuze is dat hij dat aspect van expressie er echt heeft uitgehaald als waarschijnlijk het core idee van Spinoza dat Deleuze ook voor zijn eigen project rond Univocity (éénzinnigheid en immanentie) volledig uitwerkt. Dit thema komt ook terug bij de Stoïcijnen, Dun Scotus (cf. hoofdstuk 3 in "Expressionism in Philosophy: Spinoza") dus het gaat allemaal zeer diep en het vraagt veel tijd om te verifiëren in soms onleesbare bronnen.
Ter info: Om zijn punt te maken verwijst Deleuze in de inleiding zelfs naar de Oud-Nederlandse woorden in de Spinoza's Korte verhandeling (Short Treatise)
==> citaten Korte verhandeling: Uytgedrukt, ST II.X-xx.4, (NL, P360) ; vertoonen, I. Dialogue II.12, P.272) ; vertoond (I.vii.10, p. 286)
Waarom is dat nu allemaal belangrijk? Immanentie vs Emanatie (Cf. Plato en NeoPlatonisme)
Wanneer het 'EENZINNIGE' enkel 'uitgedrukt' wordt: dan zijn er geen degradaties meer (zoals bij Emanatie) in de wereld van modi. Er is dus een niet-hiërarchisch universum en daardoor kunnen verschillen in de wereld van representatie - dit is de wereld van velen, multipliciteit, modi - blijven bestaan.
Substantie drukt zich uit (expressie) - via de attributen - in de modi in Spinoza's termen.
Eeuwige wederkeer: de link met Nietzsche? in 2 stappen
Stap 1/==> Eerst gebeurt er een Omkering van Spinoza - een zgn. copernicaanse revolutie
Het echt mooie inzicht dat je als lezer van DR zou kunnen ontgaan is de link die LDB maakt in Différance en Répétition (Verschil en herhaling, hoofdstuk 1, pagina 75) waar Deleuze een omkering doet van Spinoza: een copernicaanse revolutie.
==> En waar in de plaats van modi die rond de substantie draaien, draait de substantie nu rond de modi. De substantie is dan de directe uitdrukking van de Modi. (cf. p. 370 in Compendium en verwijzend naar pagina 75 in Verschil en herhaling (NL) - p.60 in Franse versie)
Identiteit komt dan niet eerst maar als secundair, als een identiteit die "wordt". Dat ze bestaat als principe: "... maar als afgeleid principe, als principe dat ze geworden is; dat ze rond het verschil draait ..." (P.370)
==> Identiteit is dan een "geworden" (beter: "wordende"?), cf. p. 370.
"De eenheid van substantie en de veelheid van de attributen vormen integendeel correlaten van de uitdrukking in haar geheel". (p. 369)
Dus de beweging loopt in 2 richtingen en wat je zou kunnen linken aan Explication en Implication (envelopment): uitwikkelen en inwikkelen (Leibniz) een andere inspiratiebron van Deleuze.
Stap 2/==> Eeuwige terugkeer
"Via Nietzsche kan Deleuze zijn ontologische aspiraties verzoenen met een denken zonder grond." (P.369)
"In het model van de eeuwige wederkeer cirkelt dat identieke rond het verschil. " (P.370)
Het is het verschil dat terugkeert.
==> Het is dus enkel het Singuliere dat terugkeert (zie daarvoor bijdrage LDB over Bergson, p. 95)
Het zijn dit soort inzichten die mij persoonlijk aantrekken in Deleuze omdat het toont hoe een kopie/simulacrum origineler kan zijn dan het oorspronkelijke origineel: zoals een Hamlet pas eeuwen later ten volle kon begrepen worden of zoals we bij Zizek leren dat Hegel ook al op dat spoor zat maar dat doorgaans niet opgemerkt wordt (Volgens Zizek is Deleuze Hegeliaan zonder dat hij het besefte). Of het voorbeeld van Marx die op geen gegeven moment Hegeliaanser is dan Hegel zelf (cf. Zizek).
Soortgelijke redenering kunnen we ook in DR bij Deleuze lezen over Revoluties in DR/Hoofdstuk 2 op pagina 146 e.v. Jammer genoeg wordt dit moeilijke hoofdstuk in Compendium nooit goed uitgelegd.
De vroegere Deleuze heeft toch iets Platoons, een herhaling van het verschil: niet in de wereld van representatie maar als structuur of vormprincipe of goddelijke essentie in Spinoza termen.
"In de eeuwige wederkeer wordt het eenzinnige Zijn niet enkel gedacht en zelfs geaffirmeerd, maar daadwerkelijk gerealiseerd." (cf. p. 370, met vertaald /bewerkt citaat DR p. 60 (Fr) - P.76 (NL versie)
Zo ontstaat dan een " dionysische machine: een oneindige productiemachine ... geen eenheid meer, geen indentiteit , ..." (p. 370)
Ik zou wel alles willen citeren omdat je zoveel links legt, zeker als je Verschil en Herhaling probeert te begrijpen, maar je kunt best het hele hoofdstuk van Leen De Bolle lezen om het te laten doordringen.
Je zou via tekstanalyse van Deleuze eea zelf kunnen terugvinden maar dat vraagt veel tijd en veel achtergrondkennis van Plato, de Stoïcijnen, Duns Scotus tot Heidegger. Dus in deze zin is deze secundaire literatuur een aanwinst voor het NL-talige leespubliek.
Ik ben aangenaam verrast door een aantal bijdragen die mooie links leggen naar Deleuze rond zijn verschillende thema's of over de filosofen die hem inspireerden en waar hij inzichtvolle boeken over schreef. Ik weet niet of het geschikt voor wie totaal niet vertrouwd is met Deleuze. Maar wie Deleuze tracht te doorgronden gaat zeker interessante links kunnen leggen.
Algemeen bevatten alle teksten uit deze Compendium veel verwijzingen naar citaten uit Deleuze's oeuvre met paginaverwijzing zowel naar de Franstalige als naar de Engelstalige edities. Dus je kunt alles terugvinden.
(De Nederlandse vertaling van Verschil en Herhaling bevat ook de Franse paginanummering in de kantlijnen maar de NL-vertaling zelf was toen bij de eerste editie nog niet beschikbaar en dus wordt er ook niet naar verwezen)
Ter info: de citaten van Verschil en Herhaling (afkorting DR, Différence et Répétition) in Compendium zijn vertaald door de auteurs en komen niet 100% overeen met de NL vertaling - Verschil en herhaling - die vandaag beschikbaar is.
Deleuze is niet gemakkelijk te lezen, dus een goede toelichting met citaten is veel waard.
Ik vond de volgende bijdragen nuttig: Hume (Ed Romein), Logic of Sense (Marc De Kesel) en 2 bijdragen van Leen De Bolle over: 'Bergson' en 'Ontologie & Eenzinnigheid'.
De bijdrage van Leen De Bolle over 'Ontologie en eenzinnigheid', waar ze Badiou's 'Deleuze: het geroep van het zijn' bekritiseert was voor mij een enorme verrijking om Deleuze (de core Deleuze) beter te begrijpen.
De insteek is dat Badiou's bespreking over Deleuze nog te veel Plato is: dwz als denker van het ENE. (zie ook mijn bespreking op Goodreads)
Leen De Bolle legt ,om dit te weerleggen, daarvoor een link naar Duns Scotus om dan via Spinoza zo de link te leggen naar hoe Deleuze die "eenzinnigheid" ontologisch kan verklaren in een niet-hiërarchisch universum en het begrip "immanent veld" waarmee je overstelpt wordt in alle latere boeken. Het is belangrijk om goed te begrijpen wat daar juist mee bedoeld wordt.
==> Wat betekent IMMANENTIE echt en wat is het verschil met de Neo-Platoonse "EMANATIE' die bij de notie van eenzinnigheid leidt tot contradicties ? (cf. p. 369)
LDB verwijst zeer helder naar die link met Spinoza die door Deleuze werd geradicaliseerd en zeer letterlijk werd genomen: namelijk dat Zijn / het ENE /Eenstemmige zich enkel 'uitdrukt' (expression), en dus niet het uitgedrukte (expressed) zelf is, en wat te weinig benadrukt wordt bij Badiou.
Noot:
In het boek "Spinoza - Expressionism in Philosophy" is dit "Expressionism" het hoofdidee en wat uiteindelijk ook zo terugkomt in Spinoza's Ethica oa in Ethica Deel 1, Defintie 6 + stelling 11, 25, 36 en in Verhandeling over de verbetering van het verstand, paragraaf 92 overeenkomend in engelse vertaling waarnaar veel wordt verwezen (Treatise in the Correction of the Understanding- CU).
==> De grote verdienste van Deleuze is dat hij dat aspect van expressie er echt heeft uitgehaald als waarschijnlijk het core idee van Spinoza dat Deleuze ook voor zijn eigen project rond Univocity (éénzinnigheid en immanentie) volledig uitwerkt. Dit thema komt ook terug bij de Stoïcijnen, Dun Scotus (cf. hoofdstuk 3 in "Expressionism in Philosophy: Spinoza") dus het gaat allemaal zeer diep en het vraagt veel tijd om te verifiëren in soms onleesbare bronnen.
Ter info: Om zijn punt te maken verwijst Deleuze in de inleiding zelfs naar de Oud-Nederlandse woorden in de Spinoza's Korte verhandeling (Short Treatise)
==> citaten Korte verhandeling: Uytgedrukt, ST II.X-xx.4, (NL, P360) ; vertoonen, I. Dialogue II.12, P.272) ; vertoond (I.vii.10, p. 286)
Waarom is dat nu allemaal belangrijk? Immanentie vs Emanatie (Cf. Plato en NeoPlatonisme)
Wanneer het 'EENZINNIGE' enkel 'uitgedrukt' wordt: dan zijn er geen degradaties meer (zoals bij Emanatie) in de wereld van modi. Er is dus een niet-hiërarchisch universum en daardoor kunnen verschillen in de wereld van representatie - dit is de wereld van velen, multipliciteit, modi - blijven bestaan.
Substantie drukt zich uit (expressie) - via de attributen - in de modi in Spinoza's termen.
Eeuwige wederkeer: de link met Nietzsche? in 2 stappen
Stap 1/==> Eerst gebeurt er een Omkering van Spinoza - een zgn. copernicaanse revolutie
Het echt mooie inzicht dat je als lezer van DR zou kunnen ontgaan is de link die LDB maakt in Différance en Répétition (Verschil en herhaling, hoofdstuk 1, pagina 75) waar Deleuze een omkering doet van Spinoza: een copernicaanse revolutie.
==> En waar in de plaats van modi die rond de substantie draaien, draait de substantie nu rond de modi. De substantie is dan de directe uitdrukking van de Modi. (cf. p. 370 in Compendium en verwijzend naar pagina 75 in Verschil en herhaling (NL) - p.60 in Franse versie)
Identiteit komt dan niet eerst maar als secundair, als een identiteit die "wordt". Dat ze bestaat als principe: "... maar als afgeleid principe, als principe dat ze geworden is; dat ze rond het verschil draait ..." (P.370)
==> Identiteit is dan een "geworden" (beter: "wordende"?), cf. p. 370.
"De eenheid van substantie en de veelheid van de attributen vormen integendeel correlaten van de uitdrukking in haar geheel". (p. 369)
Dus de beweging loopt in 2 richtingen en wat je zou kunnen linken aan Explication en Implication (envelopment): uitwikkelen en inwikkelen (Leibniz) een andere inspiratiebron van Deleuze.
Stap 2/==> Eeuwige terugkeer
"Via Nietzsche kan Deleuze zijn ontologische aspiraties verzoenen met een denken zonder grond." (P.369)
"In het model van de eeuwige wederkeer cirkelt dat identieke rond het verschil. " (P.370)
Het is het verschil dat terugkeert.
==> Het is dus enkel het Singuliere dat terugkeert (zie daarvoor bijdrage LDB over Bergson, p. 95)
Het zijn dit soort inzichten die mij persoonlijk aantrekken in Deleuze omdat het toont hoe een kopie/simulacrum origineler kan zijn dan het oorspronkelijke origineel: zoals een Hamlet pas eeuwen later ten volle kon begrepen worden of zoals we bij Zizek leren dat Hegel ook al op dat spoor zat maar dat doorgaans niet opgemerkt wordt (Volgens Zizek is Deleuze Hegeliaan zonder dat hij het besefte). Of het voorbeeld van Marx die op geen gegeven moment Hegeliaanser is dan Hegel zelf (cf. Zizek).
Soortgelijke redenering kunnen we ook in DR bij Deleuze lezen over Revoluties in DR/Hoofdstuk 2 op pagina 146 e.v. Jammer genoeg wordt dit moeilijke hoofdstuk in Compendium nooit goed uitgelegd.
De vroegere Deleuze heeft toch iets Platoons, een herhaling van het verschil: niet in de wereld van representatie maar als structuur of vormprincipe of goddelijke essentie in Spinoza termen.
"In de eeuwige wederkeer wordt het eenzinnige Zijn niet enkel gedacht en zelfs geaffirmeerd, maar daadwerkelijk gerealiseerd." (cf. p. 370, met vertaald /bewerkt citaat DR p. 60 (Fr) - P.76 (NL versie)
Zo ontstaat dan een " dionysische machine: een oneindige productiemachine ... geen eenheid meer, geen indentiteit , ..." (p. 370)
Ik zou wel alles willen citeren omdat je zoveel links legt, zeker als je Verschil en Herhaling probeert te begrijpen, maar je kunt best het hele hoofdstuk van Leen De Bolle lezen om het te laten doordringen.
Je zou via tekstanalyse van Deleuze eea zelf kunnen terugvinden maar dat vraagt veel tijd en veel achtergrondkennis van Plato, de Stoïcijnen, Duns Scotus tot Heidegger. Dus in deze zin is deze secundaire literatuur een aanwinst voor het NL-talige leespubliek.
May 28, 2015
Interessant om terug in het werk en denken van Deleuze te komen. Stuk voor stuk goede artikels (ik las ze niet allemaal, het boek moest terug naar de bib). Onderhuids spreekt er een opvallende eenheid van visie uit Deleuzes werk, zoals blijkt uit verschillende herhalingen tussen artikels.
Displaying 1 - 3 of 3 reviews