Νεοελληνική πεζογραφία - Διήγημα Ο Δημοσθένης Κεραμάρης πλήρωσε τους εργάτες, γύρισε στο σπίτι του, έσφαξε έναν κόκορα για το τραπέζι της επομένης, λούστηκε και, περί την αμφιλύκη, βγήκε στην αγορά του χωριού. Όσο έλειπε, η γυναίκα του ζεμάτισε νερό για να μαδήσει τον σφαγμένο κόκορα και καθώς τον βούταγε μέσα θυμήθηκε ότι εκείνη την ημέρα ήταν η επέτειος των γάμων τους. Συμπλήρωναν δεκαοχτώ χρόνια παντρεμένοι. Ήσαν μεσήλικες πια. Εκείνη σαραντατριών ετών και ο άντρας πενηντατεσσάρων. Το βράδυ στο κρεβάτι ο Δημοσθένης Κεραμάρης άπλωσε το χέρι του για να τη χαϊδέψει, αλλά αυτή, κι όχι μόνο επειδή ξημέρωνε γιορτή, δεν ανταποκρίθηκε. Ο Δημοσθένης Κεραμάρης αποκοιμήθηκε χωρίς να επιμείνει.
Thanassis Valtinos (Greek: Θανάσης Βαλτινός) was born in an Arcadian village in the Peloponnesus in 1932. He first achieved national recognition with the publication of his widely read novellas The Descent of the Nine (1963) and The Book of Andreas Kordopatis (1964). In addition to his novels, novellas and short stories, he has translated classical Greek drama for the Art Theater of the late Karolos Koun, and written film scripts in collaboration with film director Theodoros Angelopoulos, most notably the award-winning Voyage to Kythira (Cannes Film Festival, 1984) His novel Data from the Decade of the Sixties won the National Book Award for Best Novel in 1990 and was short-listed for the Aristeion European Literature Prize in 1991. He was awarded the Cavafy Prize (2001), the Petros Haris Prize, conferred by the Academy of Athens for lifetime achievement (2002), and the Gold Cross of Honour of the President of the Greek Republic (2003). He served as president of the Society of Greek writers from 1990–1994, and again from 2005–2009. In 2008 he was elected a member of the Greek Academy.
Απλά εκπληκτικό. Πολύ δύσκολο να ξεχωρίσεις 1 ή 2, μιας και σχεδόν όλα τα διηγήματα σε αυτή τη συλλογή είναι αριστουργηματικά. Γραμμένα σε ένα διάστημα 30 χρόνων ('60 με '90) και παρουσιασμένα στο βιβλίο με χρονολογική σειρά. Καταπιάνονται με πολλά θέματα που άλλα ανήκουν στην αρχετυπική θεματολογία του Βαλτινού, (όπως ο Εμφύλιος ή οι εικόνες από την παλιά παραδοσιακή ζωή στο ελληνικό ύπαιθρο) και άλλα όχι.
Είναι δύσκολο να οργανώσει κανείς τις σκέψεις του για να σχολιάσει τα θέματα του βιβλίου και τις σκέψεις που γεννά η ανάγνωση. Και αυτό γιατί ή γλώσσα είναι τόσο μεστή σε νοήματα... ο Βαλτινός "λέει" τόσα πολλά μέσα σε αυτές τις σχετικά λίγες σελίδες, και αφήνει να εννοηθούν ακόμη περισσότερα. Όχι με συμβατικές ιστοριούλες με αρχή μεση και τέλος, αλλά με ένα είδος γραφής που απαιτεί από τον αναγνώστη πολλές φορές την αποκωδικοποίησή της. Ακόμα και τα δύο πολύ ενδιαφέροντα πολιτικά κείμενα γραμμένα στην περίοδο της Χούντας είναι γραμμένα έμμεσα, κατακτώντας τη διαχρονικότητα των πολυεπίπεδων και δισυπόστατων έργων τέχνης που υπόκεινται σε πολλαπλές ερμηνείες.
Μικρά διηγήματα, με γλώσσα προσωπική (Όχι του αφηγητή, αλλά του συγγραφέα). Τα θέματα μικρά, καθημερινά ή όχι. Ως εδώ καλά. Η κατακλείδα κάθε διηγήματος όμως είναι παράξενα ασαφής κάθε φορά. Κάποια είναι ξεκάθαρα, χωρίς να σηκώνει αντίρρηση για το τι θέλει να πει ο συγγραφέας. Άλλα όμως είναι απλά καταληκτικά, απλά για να κλείσει αυτή η γραμμή αφήγησης. Σε αυτό συμβάλει και η τιτλοδότηση κάθε κειμένου.
Περίμενα περισσότερα, αν και όχι από πλευρά τεχνικής. Διακρίνω το ομώνυμο και το Αύγουστος '48 ως τα καλύτερα της συλλογής.
Όλα τα διηγήματα είχαν ενδιαφέρον. Ο Θανάσης Βαλτινός εξιστορεί με έναν ιδιαίτερο τρόπο γραφής και κάποιες φορές δεν μπορείς να ξεχωρίσεις πού αρχίζει το πραγματικό γεγονός και πού παρεισφρέει η μυθοπλασία. Έχω την εντύπωση ότι αρκετά διηγήματα είναι βασισμένα σε βιώματά του ή εικόνες που τέλος πάντων γνωρίζει καλά, που κάπως συνδέονται με τη ζωή του. Αγαπημένα μου από την πρώτη ανάγνωση έγιναν τα εξής: ''Ο γύψος'' (εντάξει ευφυέστατη αλληγορία για τη χούντα και με το συγκεκριμένο διήγημα ο συγγραφέας συμμετείχε τότε σε μια ανθολογία διηγημάτων τέτοιας θεματολογίας, δεν έχω διαβάσει τα υπόλοιπα διηγήματα των άλλων συγγραφέων αλλά τολμώ να κάνω μια εικασία ότι το συγκεκριμένο ίσως να είναι το καλύτερο της συλλογής, είναι ασύλληπτο, η υπαινικτικότητα αλλά και γενικά ο τρόπος γραφής είναι εξαιρετικός), ''το ποτάμι Κάυστρος'', ''ο Παναγιώτης'', ''τριαντάφυλλα για την Μαρία Α.''
Ας ξεκινήσω με μια εξομολόγηση: Μέχρι πριν λίγες μέρες δεν είχα διαβάσει ποτέ Θανάση Βαλτινό, ούε μισή πρόταση. Όλο έλεγα ότι θέλω να διαβάσω κι όλο το άφηνα πίσω. Μέχρι που είδα στο βιβλιοπωλείο 3-4 έργα του και είπα "ορίστε Φωτεινή, σημάδι ότι ήρθε η ώρα". Ευθύς αμέσως δύο βιβλία του βρέθηκαν στα χέρια μου .
Και αν αυτή η προσωπική μου ιστορία δεν έχει κανένα ενδιαφέρον, σίγουρα οι σύντομες ιστορίες του Θα βρείτε τα οστά μου υπό βροχήν (τι ποιητικός τίτλος ε;) έχουν σίγουρα πολύ περισσότερο ενδιαφέρον. Κάποιες από αυτές αποτελούν και σύντομα μαθήματα ιστορίας, ας πούμε.
Ιστορίες που, αν και με ξενίζουν οι σύντομες προτάσεις τους, αλλά και το γεγονός πως σε κάποιες το τέλος φαίνεται να έρχεται κάπως βεβιασμένα, μου δημιούργησαν ζωντανές εικόνες. Not bad, που λέμε.