Waarom we niets van de Oriënt begrijpen: en waarom we dat wel zouden moeten doen

by Dirk Tieleman

Er is niets nieuws onder de zon. Vandaag swingen de gasprijzen uit de pan. Exact vijftig jaar geleden gebeurde hetzelfde. In 1973 plegen de olieproducerende landen een machtsgreep. In één klap wordt de olie vier keer duurder. De wereld verandert ingrijpend. De energieprijzen boomen. Er is enorme inflatie. Er zijn voedseltekorten. Er is oorlog. De olielanden in de Oriënt worden schatrijk en eisen hun plek op. Er worden vuile oorlogen gevoerd in Irak, Syrië, Afghanistan, Libië, Jemen en elders. In Iran ontstaat een eerste islamitische staat, die zich losmaakt van het Westen, dra gevolgd door andere landen. Dirk Tieleman reist al in 1969 naar het Midden-Oosten en blijft in de daaropvolgende halve eeuw een bevoorrechte getuige. Als journalist zit hij mee in het vliegtuig waarmee ayatollah Khomeini vanuit Parijs naar Teheran terugkeert. Later verslaat hij revoluties en oorlogen in Iran, Irak en Afghanistan en trekt hij als reiziger door de Oriënt, door Centraal-Azië naar Vladivostok in het verre Siberië en naar Chongqing voorbij de Oeigoeren. Hij ziet hoe China in die regio – zonder dat iemand in het Westen daar acht op slaat – de dominerende wereldmacht wordt. In dit boek blikt Dirk Tieleman terug op meer dan vijftig jaar in de Oriënt. Wat heeft hij er gezien? Wat heeft hij er geleerd? Waarom is hij ervan overtuigd dat wij moeten weten wat er in die regio aan de hand is? Waarom begrijpen we er niks van? Wat is er dan zo belangrijk? Voor ons, nu? Voor onze kinderen, later?

Genres: Politics

472 pages, Paperback

Published August 30, 2022

Reviews

[Arnoud De Meyer · Rating 4 out of 5]

Dit boek is een boeiend verhaal over wat Tieleman over de laatst 50 jaar heeft meegemaakt in het Midden Oosten en Centraal Azie, en dan vooral in Iran. Hij hield blijkbaar heel zorgvuldig nota's over al zijn ontmoetingen en ervaringen als joernalist. Dit boek is een uitstekend geschreven samenvatting van die notities, en geeft een oogetuigeverslag van alles wat er met en rond het Midden Oosten en Centraal Azie is gebeurd tijdens de laatste decennia. Soms geeft hij ons ook een beetje achtergrondinformatie en mijmert over wat het Westen verkeerd heeft aangepakt in Iran, Irak en Afganistan. Maar ik miste een iets diepere analyse over het tweede deel van de titel: waarom en wat moeten we doen om het Midden Oosten beter te begrijpen.
Ik heb het boek in een ruk uitgelezen tijdens de kerst- en nieuwjaarsperiode. Dat is wellicht toch wel een aanduiding dat het een goed boek is.

[Marnix Verplancke · Rating 4 out of 5]

Er is wellicht geen Vlaming die de voorbije halve eeuw zo vaak naar de Oriënt is getrokken als Dirk Tieleman. Hij maakte voor de VRT reportages over het hele Midden-Oosten en reisde daarvoor zelfs tot in Afghanistan, Rusland en China. “Kuifje bij de moslims”, merkte iemand wel eens schertsend op toen hij Tieleman op tv zag met op de achtergrond een of andere moskee, maar zo werd hij wel de man die een diepe en brede kijk kreeg op het stuk van de wereld dat ons exotisch, maar ook gevaarlijk lijkt, en waar het om de haverklap hommeles is. Over al zijn reizen, van de eerste naar Iran in 1969 tot de laatste naar datzelfde Iran in 2016, waar hij op de luchthaven meteen gearresteerd werd en op een vliegtuig terug naar huis werd gezet, schreef hij een boek. Een legaat noemt Tieleman het zelf, omdat hij in Waarom we niets van de Oriënt begrijpen en waarom we dat wel zouden moeten doen iets wil nalaten aan de wereld. “Ik heb een halve eeuw door de Oriënt getrokken en heb daarbij verbanden gezien die weinig onderstreept worden,” zegt hij, “Het heeft vooral te maken met onze nieuwsvoorziening die alleen uit westerse bronnen bestaat. Toen ik in 1967 bij de BRT begon vroeg ik waarom we ons alleen baseerden op Westerse persbureaus en niet op TASS uit de Sovjetunie. Dat bureau is bevooroordeeld, kreeg ik te horen, alsof Reuters en AFP dat niet waren. Zo staan we ook tegenover de Oriënt, met als gevolg dat we er praktisch niets over weten.” Lees Tieleman en je zal er iets over weten, veel zelfs.

[Hans Demin · Rating 3 out of 5]

Memoires van een zeer ervaren midden oosten reiziger.
De historische kadering geeft inzicht in de oorzaken van de actuele toestand en laat begrijpen waarom deze zo moeilijk aan te pakken is, zeker door partijen die een puur westers perspectief hanteren.
Anderzijds: om allerlei economische en strategische redenen vanuit het westen de toekomst van het midden oosten bepalen en nadien, als het moeilijk wordt, de handen ervan af trekken en stoppen met ons te moeien, klinkt ook te gemakkelijk.

[Simon Rogissart · Rating 4 out of 5]

In één oogopslag de historische en actuele trends van de belangrijkste interne en geopolitieke gebeurtenissen in het Midden Oosten. Dirk Tieleman geeft met dit boek een toegankelijke mogelijkheid om de huidige realiteit van het Midden Oosten wat beter te begrijpen.

[Alex Cappaert · Rating 5 out of 5]

Verplichte lectuur voor wie de toekomst wil vatten.

[Hélène Beele · Rating 4 out of 5]

Interessant boek voor wie de geschiedenis van (vooral) het Midden-Oosten beter wil leren en de huidige situatie daar beter wil leren begrijpen.