Los Himnos homéricos son una colección de 33 poemas líricos, escritos en el dialecto de la epopeya homérica, dedicados a los dioses o a divinidades menores. Estas composiciones servían de introducción a otras actuaciones. podía ser al recitado de la epopeya o a la actuación de un coro o danza. Eran interpretados por aedos o rapsodos en certámenes profesionales que se realizaban en el contexto de grandes fiestas religiosas. Algunos himnos pueden datarse en el siglo vii a.C., pero otros fueron compuestos siglos después del nacimiento de Cristo. Su extensión varía desde dos o tres versos hasta sobrepasar los quinientos. Generalmente constan de una invocación al dios, un breve (o largo) mito y una fórmula de despedida. La Batracomiomaquia narra el enfrentamiento que tuvo lugar entre las ranas y los ratones.
Foi unha experiencia curiosa. De entrada, pouco antes de comezar a ler pensaba que os himnos homéricos eran, bueno, obras de Homero. Quería encontrar unha edición sen a Batracomiomaquia, porque tiña entendido que era unha parodia da Ilíada e non sabía se o meu corazón sensible de fan soportaría iso, pero a de Gredos pareceume tan interesante que non desbotala.
A edición en si ten puntos bastante fortes e outros que non tanto. Non critico a tradución porque que lle vou criticar eu a un home cun doutorado e con coñecemento tan amplo de grego e indoeuropeo. Con todo, non poido evitar que non me guste a referencia a Odiseo como «Ulises» e a Polideuces como «Pólux»; entendo que o peso da tradición é forte e esta edición é do século pasado, pero se non se van desbotando estes hábitos non se van desterrar nunca. Poido entender un pouco máis chamar a Eos, Helios e Selene Aurora, Sol e Lúa, respectivamente, pero aínda o vexo un chisco perigoso dado o monitoring que se pode ler.
Os hýmnoi como conxunto reciben unha fabulosa introdución que facilita moito comprender con que tipo de poesía estamos a tratar pra así recibila dentro dos códigos dos que participa, dentro do posible. Cada himno individual ten, así mesmo, unha introdución propia. En xeral, unhas primeiras seccións fálannos do deus ó que se consagra o himno: o seu culto, a relación cos eventos narrados no himno, sincretismos e asimilacións que padeceu, teorías sobre a etimoloxía do seu nome etc. Despois hai consideracións estruturais, acotío atravesadas por un subliñar daquelas estruturas que de maneira diáfana formen parte da tradición. O último apartado da introdución está dirixido a expo-las teorías con respecto á datación do poema e a autoría; case nunca hai datos concluíntes aquí, como é lóxico. Os datos sobre o culto ás divindades son moi interesantes, non se quedan no trivial que todo o mundo sabe, ás veces están aderezados con comparativas con outras mitoloxías e permiten facerse unha idea máis precisa da figura divina, aínda que os himnos máis curtos reciben introducións máis curtas tamén. Creo que aí radica o problema das introducións; unha vez pasámo-lo himno V a Afrodita, o último dos longos, só nos restan himnos curtos e algún mediano. A elocutio dos hýmnoi case non é tratada, o privilexio da dispositio e os datos mítico-históricos poden obstruí-lo acceso ó texto literario, que é, en fin, o que lle interesa a quen le unha antoloxía así.
O Himno I dáme bastante mágoa, dá unha mala impresión que o primeiro estea tan deteriorado. Os Himnos II e III, a Deméter e Apolo (Delio primeiro e Pítico despois), en cambio, son moito máis agradables. Os eventos narrados no himno II son ben coñecidos, pero a maneira na que se poñen en verbas é moi feitiña. Gústame moito a idea de que os berros de Perséfone poden escoitarse polo planeta enteiro porque é unha deusa. Creo que moita xente debería botarlle unha ollada ós cinco primeiros himnos, en xeral, mesmo se non ten interese particular polo total. O himno a Apolo foi a reconciliación última que me quedaba por ter con el. Fun hater acérrimo de Apolo durante a adolescencia; agora que o vin na Ilíada, neste himno e no IV, teño unha imaxe moi distinta del.
O Himno IV, a Hermes, chocoume un pouco e de entrada non me convencía, é bastante diferente ó resto, malia compartir pezas. Destaco de aquí a idea de que Hermes entra polas portas como a brisa, unha imaxe preciosa. No lado cómico, pra min os mellores puntos son: «Lo que dices es un disparate. Nací ayer», e «[a Zeus] créeme, pues te glorias de ser mi padre». Resulta un pouquiño asfixiante a cantidade de cousas que Hermes inventa neste himno, iso si.
O Himno V lino dúas veces. A primeira non me convenceu tanto, na segunda si. Xa con este quedoume moi asentada a idea de que, á fin, a mitoloxía grega é tamén un folclore coma calquera outro, eliminando unhas rémoras de idealización que non sabía que perduraban. Esperaba algo un chisco distinto deste himno, pero ben mirado é o que máis sentido ten pra Afrodita. As descricións son vívidas, as mostras de poder efectivas e transmisión do terror de Anquises perante a figura preternatural de Afrodita, cuxa cabeza dá no teito, está lograda.
Os seguintes hýmnoi son demasiado curtos pra poder sacar algo deles que poida comentar aquí. Reforzo a idea que xa tiña dende as Bacantes de que Dioniso é un bruto. Gustáronme en particular o Himno XXVII (a Ártemis, onde se ve mellor ca nos outros a súa faceta feraz e algo ctónica elevada a unha dimensión divina), o XXVIII (a Atenea, co mundo conxelado de arrepío ante o seu nacemento e o seu poder) e o XXX (a Gaia, é refrescante ve-lo poder ctónico feminino posto por encima do uránico masculino). Por motivos semellantes ós dos tres anteriores, gustoume moito o Himno XIV, á nai dos deuses; quedo coa curiosidade de quen será, xa que eu estaba seguro de que falaría de Rea. O himno XIX a Pan ten o seu puntiño, pero abruma moito o veloz que é.
A Batracomiomaquia, pola súa banda, resultou máis agradable do que pensaba. Un chisco excesiva a secuencia de batalla pra o meu gusto, pero imaxino que pretendía emula-la concatenación de accións na Ilíada, aínda que non é tan asfixiante como podería facer pensa-la parodia. A miña parte favorita é: «Hizo presa de Comequeso en las mismas orillas. Al ver a Cincelajamones, Mentoso se dio a la fuga y se lanzó al estanque, tras arrojar el escudo en su huida. A Pesaunalibra lo mató el irreprochable Yacenelfango. [Gonzaenelagua mató al soberano Comejamón], hiriéndolo con un peñasco». Cincelajamones, Pesaunalibra, Gonzaenelagua e sobre todo Yacenelfango son hilarantes.
«Himnos homéricos; La "Batracomiomaquia"» es una colección de himnos dirigidos a los dioses, héroes y figuras griegas; esta edición incluye la «Batracomiomaquia», un poema épico paródico (mayormente hacia la «Ilíada») donde se relata el breve combate entre ranas y ratones.
Con respecto a la autoría, el título de "homéricos" es un tanto engañoso, debido a que no son himnos creados por Homero, sino por distintos autores con estilos y formas variopintas, creados en diferentes siglos. No obstante, se les denomina "homéricos" por el valor literario estético que poseen; diferentes a los himnos "órficos" que no buscan tener un valor estético, sino que se enfocan en dirigir alabanzas o plegarias a las divinidades. Con respecto a la «Batracomiomaquia», es imposible que su autor sea Homero, múltiples fuentes antiguas lo vinculan con él, agrupan este poema con los himnos; sin embargo, existen estudios que han determinado de que fue escrito aproximadamente en el siglo I a. C. en una región de Alejandría.
Con respecto a la trama de las obras, «Himnos homéricos» es un compendio de himnos (extensos y muy breves) hacia las divinidades, héroes o figuras griegas donde se relatan el origen, funciones, culto, filiación, súplica, etc., de cada quien está dirigido; se cree que estos himnos solían ser recitados por un aedo y que precedían a otros poemas (como por ejemplo la «Ilíada» o la «Odisea»), ya sea durante una festividad o competencia. Por su parte, la «Batracomiomaquia» es una parodia épica que relata la batalla entre las ranas y los ratones, cuyo origen se produjo porque el rey de las ranas, Inflamofletes, tuvo parte en el ahogamiento del príncipe de los ratones, Robamigas; al estilo de la guerra entre teucros y aqueos en Troya, estos pequeños animales se arman y participan en la batalla.
Como comentario personal, me gustaron las dos obras: los himnos, acompañados de sus exquisitas introducciones cada uno, me ayudaron a ampliar un poco más mi visión sobre el culto griego a diferentes divinidades. La «Batracomiomaquia» me sacó unas risas por la historia absurda y los diferentes nombres de los personajes (Roepán, Charcalegre, Lameplatos, Croacroa, Cincelaqueso, etc.), me parecieron interesantes sus alusiones a la «Ilíada», como por ejemplo cuando se arman, el personaje que hace referencia a Aquiles (Robapartes) y los «olvidos» de Homero (reviviendo personajes que habían muerto antes). Considero que esta lectura puede ayudar a fortalecer los conocimientos sobre la épica griega que uno puede adquirir si lee una buena edición anotada de la «Ilíada» y la «Odisea».
Esta puntuación es muy personal. Lo principal que me ha echado para atrás es lo académico que ha resultado ser el libro, lo cual no esperaba e hizo que se convirtiera en una lectura pesada para mí. Quizá para aquellos que busquen justamente algo así, explicaciones de versos específicos y la etimología de palabras por páginas y páginas, sí que sea una gran lectura; pero yo tenía mayor interés en leer los textos en sí, los propios himnos, así que esa parte me ha resultado una sorpresa bastante tediosa. Aún así lo leí por la experiencia y la curiosidad por aprender y entender, pero no puedo negar que esperaba que esta lectura acabase siendo mucho más agradable. Es un reto para quienes no estamos tan metidos en el mundo de la filología clásica.
Además, el último poema a estilo de fábula, la Batracomiomaquia, fue algo gracioso de lo absurdo que es, pero no lleva realmente a nada en cuanto a narración se refiere (hasta la autora menciona que el texto no termina de cumplir la estructura de la fábula debido a su abrupta forma de terminar), así que se sintió como terminar una lectura ya de por sí pesada con un texto lento y molesto de leer.
Los himnos en sí estuvieron bien y mostraron incluso distintos epítetos e historias de los dioses, pero la impresión general que me dejó esta lectura fue de un libro demasiado académico para alguien sin experiencia alguna en el campo. Espero que sea una lectura que resulte mucho más útil para otras personas.
Los himnos ya sean que estos nos lleguen completos o incompletos suponen una interesante variación en contra posición con la epica y la lirica, ya que estos se suscriben fácilmente entre ambas tradiciones sin decidirse al final por ninguna. Así resultan no ya solo interesante sino también fascinante como en estos convive una mezcla de la epica con la lirica, así los himnos son de carácter rapsódicos y mélicos, en suma, podría decirse que son lírica literaria muy influidas por la épica. En cuanto a la autoría, en realidad es motivo de discusión, tanto los himnos como la Batracomiomaquia comparten el misterio de su autor. Si se le atribuye la autoría a Homero es por pura practicidad. Cierto es también que en algunos himnos es capaz de rastrear o una influencia homerica o la pluma de Homero directamente (cuyo personaje tampoco está extenta de polémica), el himno a Hermes podría ser un buen ejemplo de esto. Que dicho sea de paso es mi himno preferido.
Pero el grueso de esta edición de Gredos es la Batracomiomaquia. Una parodia que se suscribe a la tradición más pura de la epica, en dónde se parodia justamente esta tradición, cargada de ingenio y humor. Sin descuidar, naturalmente, el sentido literario de la obra. Una absoluta maravilla.
Brutal, brutal, brutal. He flipado con las introducciones a los distintos cantos porque te hacían un repaso sobre la figura de x dios y resulta, en retrospectiva resulta evidente, que todos los dioses griegos tienen bien de versiones distintas. Al final no había una "biblia" ni nada, ahí cada polis, templo o individuo se montaba su fumada sobre los distintos dioses y se sacaban de la manga cualquier cosa y luego a nosotros nos llega la variante más popular o mainstream de cada Dios. Tras leer sobre afrodita le tengo un recién descubierto cariño, antes me parecía un poco txamas con el tema del engaño o el despecho, pero hay versiones de Afrodita que son super boniiiitas🥹
weooon me gusto mucho leer este libro, los himnos me gustaron mucho "canta, oh musa" yyy las introducciones academicas eran cortas pero muy bien explicadas, me dan la info necesaria y eran faciles de entender
[Solo Batracomiomaquia]: increíble la parodia. Después de leer un canto de la Iliada es aún más mortal. Con asamblea de los dioses de por medio y todo, flipante.
Los himnos homéricos son muy interesantes de leer, en verdad. No todos los himnos son himnos, propiamente dicho, ya que de ellos solo ha llegado hasta nuestros días un puñado de versos, pero los que si están completos, son realmente excelentes. He disfrutado mucho leyéndolos ya que adoro el estilo que poseía Homero, lleno de epítetos y descripciones certísimas. Algunos de los himnos propiamente dichos, son excelentes, en cambio otros son solo interesantes. Los que m��s me han gustado son los de Hermes y Afrodita, pequeñas obras maestras de la poética antigua. En cuanto a la edición de Gredos, solo había leído novelas de Dostoyevsky de esta editorial, y al igual que me sucedió en las novelas, leer la introducción no siempre es buena idea ya que en la introducción, colocada de forma previa siempre a la novela o el poema en sí, se revelan cuestiones del objeto tratado, lo cual puede arruinar la lectura de la obra o el fin de la misma. No sé si la editorial es consciente de eso, o si tal vez, es mío el error al leer por vez primera una obra en una edición llena de notas académicas. Más allá de eso, no encontré nada que cuestionar a la edición. La Batracomiomaquia, pequeño poema épico final de la compilación, es uno de los vestigios más importantes de la sátira que ha llegado hasta nuestros días, y es el motivo principal por el cual adquirí esta edición. Finamente labrada, la épica parodia el estilo poético de Homero y los homéridas, con muchos giros irónicos y graciosos, incluso hace paralelismos entre los personajes de la Batrocomiomaquia con los de la Ilíada, todo eso, en escasas hojas. Demostrando así que una épica no lo es tanto en cuestión de su longitud, sino en su intención. Y quien quiera que haya sido el que escribió esta pequeña épica paródica, era un genio sin más de la sátira.
El origen del canto, el silencio y las musas se dan cita en este maravilloso libro atribuido a Homero. Son una serie de cantos dirigidos a los dioses. Se destacan el himno a Demeter, el cual cuenta el rapto de su hija Proserpina y lo que esta madre sufrió para poder hallarla. El himno a Dionisio, que rememora la celebración y el lugar del nacimiento del rito y el canto a Apolo, el cual es simplemente maravilloso. El de Hermes no me gustó mucho, aunque se relata el origen de la lira.
"Me acordaré y no me olvidaré de Apolo, que hiere de lejos, a quien los dioses temen cuando por la morada de Zeus anda; y saltan cuando viene cerca todos de sus asientos, cuando tiende su magnífico arco."
Los Himnos interesantes en tanto aportan algunos datos nuevos o diferentes de la mitología. La 'Batracomiomaquia' como obra paródica de la Ilíada es muy divertida, e interesante por el tratamiento dado a los dioses que refleja cierta ironía con respecto a época homérica, pues como bien se cuenta en el prólogo se escribió siglos después. En conclusión, lecturas recomendables ambas para complementar conocimientos de la cultura clásica.