What do you think?
Rate this book
Rudolf
Rudolf Mariana Pankowskiego to powieść kultowa. Wydana po raz pierwszy w Anglii w 1980 roku została zniszczona przez polską krytykę, która autorowi zarzuciła pornografię, obrazoburstwo, tani skandal. To historia przyjaźni profesora uniwersytetu, Polaka, emigranta, więźnia hitlerowskiego obozu koncentracyjnego i Niemca, byłego żołnierza Wermachtu, homoseksualisty. Literatura wywrotowa, marginalna, łamiąca tabu. Marian Pankowski nazywa swoją powieść "rajską baśnią dla wyzwolonych dzieci".
145 pages, Paperback
First published January 1, 1980
About the author
Marian Pankowski
40 books4 followersMarian Pankowski was a Polish writer, poet, literary critic and translator.
Pankowski was a member of the Polish resistance during World War II, and a prisoner in the Nazi concentration camps. After the war, he settled in Belgium, where he died in Brussels from pneumonia on April 3, 2011 at the age of 91.
Pankowski was a member of the Polish resistance during World War II, and a prisoner in the Nazi concentration camps. After the war, he settled in Belgium, where he died in Brussels from pneumonia on April 3, 2011 at the age of 91.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
October 25, 2026
Marian Pankowski jest jednym z wybitnych, choć dziś już nieco zapomnianych polskich pisarzy. Znaczna część jego twórczości powstała na emigracji – w tym powieść „Rudolf”, wydana po raz pierwszy w Londynie w 1980 roku. Na polskie wydanie czytelnicy mieszkający w kraju musieli poczekać jeszcze cztery lata, do 1984 roku.
Powieść rozpoczyna się w latach siedemdziesiątych na brukselskiej starówce, gdzie dochodzi do pewnego spotkania. Narrator, Polak zbliżający się do kresu młodości i naznaczony doświadczeniami obozu koncentracyjnego, siedząc w kawiarni, dostrzega mężczyznę w wieku około siedemdziesięciu lat. Thomas, bo tak ma na imię nieznajomy, jest homoseksualnym Niemcem prowadzącym raczej hedonistyczny tryb życia. Między oboma bohaterami nawiązuje się nietypowa relacja. Narrator, odczuwając zarówno obrzydzenie, jak i fascynację, nie potrafi oderwać się od opowieści starszego mężczyzny, który z kolei odnajduje w nim niezwykle potrzebnego słuchacza.
Gdybym miał najkrócej określić, o czym jest „Rudolf” Pankowskiego, powiedziałbym, że to powieść o inicjacji. Główny bohater, Polak o raczej konserwatywnym spojrzeniu na świat, pokładający ufność w ponadzmysłowym wymiarze człowieka oraz jego duchowych i rozumowych możliwościach, spotyka na swojej drodze osobę wyznającą zupełnie odmienne poglądy. Thomas kieruje się przede wszystkim potrzebami i pragnieniami ciała, rozkoszą oraz rozrywką. Relacja między oboma mężczyznami opiera się na pozornej przyjaźni, a w rzeczywistości staje się polem rywalizacji między sacrum a profanum. Ten konflikt został przedstawiony naprawdę dobrze i stanowi, w moich oczach, największą zaletę „Rudolfa”.
Bardzo ciekawym elementem powieści jest również jej język. Nie należy on do najłatwiejszych w odbiorze – Pankowski konstruuje zdania o nietypowej budowie, niekiedy wymagające dwukrotnego przeczytania, ale zarazem świadczące o kompetencji, kunszcie i kreatywności pisarza. Autor chętnie sięga po różnorodne środki językowe, łącząc archaizmy, potocyzmy, a nawet wulgaryzmy. Wszystko to tworzy naprawdę interesującą mieszankę.
Powieść przeczytałem przede wszystkim ze względu na obecny w niej wątek homoseksualności. „Rudolf” był jednym z utworów polskiej literatury, które podejmowały ten temat z dużą otwartością. Jeśli jednak ktoś liczy na przedstawienie go z perspektywy bliższej współczesnemu spojrzeniu na homoseksualność, może się rozczarować. W powieści pojawia się obraz starszych homoseksualnych mężczyzn nawiązujących relacje z młodymi chłopakami, również na tle prostytucji. Wątek ten służy między innymi podkreśleniu hedonistycznego, zachodniego stylu życia Thomasa, przeciwstawionego polskiemu tradycjonalizmowi, duchowości i przywiązaniu do rozumu. Ten aspekt powieści wypada dziś dość przestarzale. Można odnieść wrażenie, że utwór odzwierciedla ówczesne przekonania, według których homoseksualność była czymś obcym polskiej kulturze, napływającym z Zachodu i kojarzonym z jej rozkładem.
„Rudolf” Mariana Pankowskiego jest powieścią jednocześnie bardzo intrygującą i pod pewnymi względami przestarzałą. Z pewnością pozwala przyjrzeć się przemianom obyczajowym zachodzącym w Polsce i na świecie w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. To właśnie w tym dostrzegam jej największą wartość.
Powieść rozpoczyna się w latach siedemdziesiątych na brukselskiej starówce, gdzie dochodzi do pewnego spotkania. Narrator, Polak zbliżający się do kresu młodości i naznaczony doświadczeniami obozu koncentracyjnego, siedząc w kawiarni, dostrzega mężczyznę w wieku około siedemdziesięciu lat. Thomas, bo tak ma na imię nieznajomy, jest homoseksualnym Niemcem prowadzącym raczej hedonistyczny tryb życia. Między oboma bohaterami nawiązuje się nietypowa relacja. Narrator, odczuwając zarówno obrzydzenie, jak i fascynację, nie potrafi oderwać się od opowieści starszego mężczyzny, który z kolei odnajduje w nim niezwykle potrzebnego słuchacza.
Gdybym miał najkrócej określić, o czym jest „Rudolf” Pankowskiego, powiedziałbym, że to powieść o inicjacji. Główny bohater, Polak o raczej konserwatywnym spojrzeniu na świat, pokładający ufność w ponadzmysłowym wymiarze człowieka oraz jego duchowych i rozumowych możliwościach, spotyka na swojej drodze osobę wyznającą zupełnie odmienne poglądy. Thomas kieruje się przede wszystkim potrzebami i pragnieniami ciała, rozkoszą oraz rozrywką. Relacja między oboma mężczyznami opiera się na pozornej przyjaźni, a w rzeczywistości staje się polem rywalizacji między sacrum a profanum. Ten konflikt został przedstawiony naprawdę dobrze i stanowi, w moich oczach, największą zaletę „Rudolfa”.
Bardzo ciekawym elementem powieści jest również jej język. Nie należy on do najłatwiejszych w odbiorze – Pankowski konstruuje zdania o nietypowej budowie, niekiedy wymagające dwukrotnego przeczytania, ale zarazem świadczące o kompetencji, kunszcie i kreatywności pisarza. Autor chętnie sięga po różnorodne środki językowe, łącząc archaizmy, potocyzmy, a nawet wulgaryzmy. Wszystko to tworzy naprawdę interesującą mieszankę.
Powieść przeczytałem przede wszystkim ze względu na obecny w niej wątek homoseksualności. „Rudolf” był jednym z utworów polskiej literatury, które podejmowały ten temat z dużą otwartością. Jeśli jednak ktoś liczy na przedstawienie go z perspektywy bliższej współczesnemu spojrzeniu na homoseksualność, może się rozczarować. W powieści pojawia się obraz starszych homoseksualnych mężczyzn nawiązujących relacje z młodymi chłopakami, również na tle prostytucji. Wątek ten służy między innymi podkreśleniu hedonistycznego, zachodniego stylu życia Thomasa, przeciwstawionego polskiemu tradycjonalizmowi, duchowości i przywiązaniu do rozumu. Ten aspekt powieści wypada dziś dość przestarzale. Można odnieść wrażenie, że utwór odzwierciedla ówczesne przekonania, według których homoseksualność była czymś obcym polskiej kulturze, napływającym z Zachodu i kojarzonym z jej rozkładem.
„Rudolf” Mariana Pankowskiego jest powieścią jednocześnie bardzo intrygującą i pod pewnymi względami przestarzałą. Z pewnością pozwala przyjrzeć się przemianom obyczajowym zachodzącym w Polsce i na świecie w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. To właśnie w tym dostrzegam jej największą wartość.
October 22, 2025
,,A gdyby tak Pan spróbował opisać tę swoją „pierwszą miłość”? Choćby po to, żeby zobaczyć, ile z tego zostało… Zrobić w szafie porządek wielkanocny. Bo może w tej szafie już tylko jednoookie i kulawe mole?
Cieszę się, że Pan zechciał pojąć, czym jest n a s z e życie, nasza miłość, czym jest c i a ł o! – to ciało, którego Pan się boi od dzieciństwa. Pan jeszcze młody, nic nie wiadomo, może jeszcze spotka Pan jakąś kobietę, która pomoże Panu się uratować… Bo tylko we dwoje można iść coraz dalej przez ten od ziemi aż po niebo zafajdany świat… Samemu to tak, jak z posiłkami – człowiekowi nawet się nie chce do stołu nakryć i je te plasterki kiełbasy prosto z papieru. Zresztą sam Pan wie, co to warte…”
Cieszę się, że Pan zechciał pojąć, czym jest n a s z e życie, nasza miłość, czym jest c i a ł o! – to ciało, którego Pan się boi od dzieciństwa. Pan jeszcze młody, nic nie wiadomo, może jeszcze spotka Pan jakąś kobietę, która pomoże Panu się uratować… Bo tylko we dwoje można iść coraz dalej przez ten od ziemi aż po niebo zafajdany świat… Samemu to tak, jak z posiłkami – człowiekowi nawet się nie chce do stołu nakryć i je te plasterki kiełbasy prosto z papieru. Zresztą sam Pan wie, co to warte…”
September 2, 2007
o książce
To jest... taka dziwna książka. W zasadzie nie lubię takich, nie rozumiem i nie czytuję, ale tą przeczytałem i cieszę się z tego. Chyba zaczynam doceniać tego rodzaju pisanie (styl).
Taka niezwykła książka, podobała mi się. Autor jest niezwykły, jestem pod wrażeniem tego człowieka.
"Rajska baśń dla wyzwolonych dzieci" - dopiero po przeczytaniu rozumiem określenie tej książki przez autora.
To jest... taka dziwna książka. W zasadzie nie lubię takich, nie rozumiem i nie czytuję, ale tą przeczytałem i cieszę się z tego. Chyba zaczynam doceniać tego rodzaju pisanie (styl).
Taka niezwykła książka, podobała mi się. Autor jest niezwykły, jestem pod wrażeniem tego człowieka.
"Rajska baśń dla wyzwolonych dzieci" - dopiero po przeczytaniu rozumiem określenie tej książki przez autora.
December 15, 2023
Nie jest to książka łatwo przyswajalna. Wymaga dużego skupienia. Ale w nagrodę otrzymujemy takie językowe smaczki, że warto poświęcić czas na lekturę. Co ciekawe, nie miałem wrażenia, że autor się popisuje, że chełpi się swoją lingwistyczną sprawnością, pompuje swoje ego, etc. Ten oryginalny język niezwykle plastycznie i barwnie opisuje świat, doskonale współgra z historią. Mistrzostwo.
January 16, 2024
"Rajska baśn dla wyzwolonych dzieci"
September 2, 2021
„Nocą świat został obrzucony śniegami wszystkich baśni słowiańskich. Aż rano słonko zatrzepotało na niebie, nie wiedząc, na ile promieni się rozstrzelić, żeby solą, kryształem, kurzawą pszczół białych w tym powietrzu płonąć, że patrzeć boli.“
Jest to błyskotliwa lektura. Pankowski pisze hermetycznym językiem, ale tak zadziwiającym, że połykałam słowa tak jakby miał mi je zaraz ktoś zabrać. Wraz z głównym bohaterem słuchamy zwierzeń tytułowego Rudolfa; narrator na początku odnosi się do mężczyzny z niechęcią, ale z czasem wcześniejsze uczucie przeradza się w zrozumienie. Spotyka się z nim i wysłuchuje, rozmawia — zaprzyjaźnia. "Rudolf" nie jest książką dla wszystkich, ale wartą ją poznać.
[Data zakończenia czytania książki; Wrzesień/2018]
[Update recenzji; Wrzesień/2021]
Displaying 1 - 6 of 6 reviews