Fereydun Adamiyat or Fereidoon Adamiyat was a leading social historian of contemporary Iran and particularly the Qajar era. He was the son of Abbasquli Adamiyat, a pioneer of the Iranian Constitutional Revolution. Fereydun Adamiyat received his B.A. from the University of Tehran and his Ph.D. in diplomatic history from the London School of Economics. He is known for his original works on various aspects of the social and political history of Persia, most of them dealing with the ideological foundations of the Iranian Constitutional Revolution. Believing firmly in history's "Rational Movement" , Adamiyat saw no conflict between normative judgement and claims to objectivity.
Although predominantly published in Persian, he is often cited by Western scholars. His most famous book was Amir Kabir and Iran.
Adamiyat was also a diplomat, serving as Iran's ambassador to the Netherlands and India. He also worked for the United Nations in various capacities.
تاریخ ایران معاصر ما بهطور معمول از جانب دو گروه نگاشته شده است: تاریخنگاران چپ امپریالیسمستیز، و تاریخنگاران «مشروعه»خواه و دوستدار استبداد. به همین دلیل است که روایتها و تبیینهای تهنشینشده در ذهن ایرانی، معاصریتش را یا تحت تأثیر استعمار و مداخلهی خارجی میبیند و یا بهکلی ضمن رهبری و نقشآفرینی عدهای از روحانیون. آدمیت، برخلاف دو گروه قبل، ملی، آزادیخواه و ترقیدوست است. در نتیجه عجیب نیست اگر با خواندن آثارش خواننده متوجه تحریفهای عجیبی شود که چپگرایی و اسلامگرایی سیاسی به خوردش دادهاند.
شانزده بخش کتاب، در چهار فصل کلی مرتب شدهاند: یک. شکست اصلاحات، که به افول قاجاریه و پاگرفتن اعتراضات اجتماعی در عهد ناصری و آگاهی ملی معترضان مربوط است.
دو. نهضت مشروطهخواهی، که مقدمات، علل و سیر وقایع تا امضای حکم مشروطیت را بررسی میکند
سه. فلسفهی اجتماعی و سیاسی، که ایدئولوژیهای موجود در جامعهی آن زمان را معرفی میکند، از مطلقهخواهی و مشروعهخواهی تا سوسیالدموکراسی، دموکراسی سیاسی و البته آراء گروه مشروطهخواه و نسبتا مترقی روحانیت
و نهایتا چهار. عصر حکومت ملی، که به اقدامات مجلس اول و کوششهای اصلاحی آن میپردازد، مجلسی که البته در کنار تمجید آدمیت، گهگاه مورد انتقاد او نیز هست. روایت این فصلِ آخر دقیقا پیش از ایام «استبداد صغیر» به پایان میرسد. این لحظه به بعد، موضوع جلد دوم، یعنی «مجلس اول و بحران آزادی» است.
باید به چندتا نکته درباره این کتاب توجه کرد، آدمیت مشخصا بین دوگانه روشنفکر-روحانی، طرف روشنفکرها رو میگیره به علل مختلفی که البته علل روانشناختی و پیشینه خودش و پدرش هم در اون دخیل هستن، دومین نکته هم اینه که بیشتر به اشخاص رجوع میکنه، مثلا در قیاس با کتاب دولت و جامعه در ایران از کاتوزیان،که اونجا کاتوزیان از گفتگوهای انگلیسیها بهره میبره، آدمیت از اکتهای روشنفکرا استفاده کرده برای توضیح، این مساله هم که این کتاب به بررسی کتابها و فضای ادبی اون دوره هم اشاره کرده و سعی کرده یه تحلیل جامعی از دوره و فضای مشروطه ارائه بده، خیلی مهمه
ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایرانی اثر پژوهشی ارزشمندیست که طیف وسیعی از اسناد و آثار ادبی و پژوهشی این دوره را از نظر میگذراند. آدمیت سیر تحول تفکر سیاسی را عمدتا از خلال آثار ادبی و کتابها، نشریه و روزنامهها، نامهنگاریها، گزارشهای مجلس و... دنبال میکند و در قالب نقلهای غیرمستقیم و مستقیم در اختیار خوانندهی اثر میگذارد. از ویژگیهای ممتاز این اثر رعایت دقیق امانت علمیست و تقریبا هیچ تحلیل و سخنی بدون ذکر منبع گفته نشده است. اما مهمترین اشکال این پژوهش شاید لحن نویسنده است که گاه گرفتار خصومت و طعنه و کنایه غیرضروری و غیرحرفهای میشود، رویکردی که تحلیل را هم خدشهدار کرده است.
زبان تحليلي و نكته سنج در عين حال گاها تند و صريح آدميت ديدي شفاف و به دور از كژتابي در ذهن خوانند تصوير ميكند شناخت مشروطه و پي بردن به ريشه ي حركت هاي ترقي جويانه و پيشرو از نظر من مبناي درك درست تر ي است از اوضاع جاري و سنجه اي است براي اندازه گيري قوت و پيوستگي حركت هاي ازادي طلب طي يكصد سال گذشته كه به خوبي در امروز ما قابل رصد است