Journal d'Irlande: Carnets de pêche et d'amour, 1977-2003

by Benoîte Groult

Pour Benoîte Groult et son mari, Paul Guimard, amoureux de la mer et du bateau, acharnés de pêche, l’Irlande fut un coup de foudre. Dans ce Journal tenu pendant vingt-trois étés, elle célèbre ce pays « toujours à la veille d’une tempête ». Elle fait surtout le récit sans fard du trio amoureux qu’elle forme avec son mari et son amant américain, Kurt, avec lequel elle vit une intense passion charnelle. Nombreux sont les amis venus leur rendre visite : François Mitterrand, Élisabeth et Robert Badinter, Éric Tabarly, Régis Debray… De chacun, elle dresse des portraits saisissants de justesse et, parfois, de rosserie. Son humour n’épargne personne, mais elle porte surtout un regard implacable sur le vieillissement de ses proches et sur le sien. Drôle, étonnant, bouleversant, ce Journal intime se lit comme le « roman vrai » de l’automne de Benoîte Groult. Interrompu par la maladie et la mort, le texte a été repris par sa fille, Blandine, pour ressusciter l’écrivaine à travers ce livre posthume établi selon sa volonté. On a le bonheur d’entendre de nouveau la voix claire, tranchante, de cette grande dame énergique au tempérament râpeux. Nathalie Crom, Télérama . Texte établi et préfacé par Blandine de Caunes.

Genres: Ebooks, Roman, Biography

440 pages, Pocket Book

First published April 11, 2018

About the author

see https://en.wikipedia.org/wiki/Beno%C3...

Reviews

[Dolf Patijn · Rating 4 out of 5]

Ik zag dit boek liggen toen ik in maart 2019 tijdens de boekenweek weer eens een weekje in Nederland was. Ik woon al 19 jaar in Ierland en was wel nieuwsgierig naar dit dagboek, vooral toen ik zag dat zij vlak bij Derrynane beach heeft gewoond, een plek waar ik wel af en toe kom. De aanschaf van dit boek was voor mij een motivatie om eerst "Zout op mijn huid" maar eens te lezen, dat ik thuis had liggen maar waar ik nog niet aan toe was gekomen. Van "Zout op mijn huid" was ik erg onder de indruk en ben nadat ik dat uit had begonnen aan het Iers dagboek.

Ik ben zelf vanaf 1989 twee keer per jaar op vakantie naar Ierland gegaan, tot ik in 2000 met mijn Ierse vriendin die ik in 1993 heb ontmoet, permanent in Ierland ging wonen. Ik had tijdens mijn vakanties meestal erg goed weer. Benoîte Groult kwam voornamelijk in augustus en trof het vaak niet met het weer. Het regent en waait veel in haar boek. Ze vist veel en vangt naast vis een diversiteit aan schelp en schaaldieren. Aan het eind van het boek heeft ze het erover dat de vangsten sterk verminderd zijn. Het verlies aan biodiversiteit is nu natuurlijk extra-actueel in deze tijd van klimaatverandering. Het verlies aan biodiversiteit in de oceaan bij Ierland is echter mede te wijten aan zalmkwekerijen en andere vervuiling.

Naast visserij is het ouder worden een thema in dit dagboek. Het laat ook zien hoe onafhankelijk zij is en hoe gedreven.

Er staan een paar voor mij storende fouten in het boek die waarschijnlijk gewoon van het origineel zijn overgenomen. Zo wordt er over het schiereiland "Beera" gesproken, hetgeen Beara moet zijn. Het stadje "Macroon" wordt een aantal keren genoemd. Dat moet Macroom zijn, met een m aan het eind. Macroon bestaat niet. Daarnaast wordt het woord steekbrem genoemd. Op zich niet fout want het is een bestaande volkse naam voor de gaspeldoorn. Toch had ik liever het gebruik van het woord gaspeldoorn gezien. In Ierland is de meest gebruikte naam Gorse.

Het is een mooi uitgebracht dagboek met toevoeging van zeven-en-een-halve pagina's met foto's. De vertaalster, Nele Ysebaert, verdient alle lof, mede vanwege de toevoeging van een groot aantal voetnoten die meerwaarde aan het dagboek geven.

Ik heb dit boek over een aantal maanden in 2019 gelezen: af en toe een jaar, want er komen behoorlijk wat passages over haar vangsten in voor die erg repetitief zijn. Daardoor vond ik het fijner om er af en toe wat in te lezen.

[Mélanie · Rating 4 out of 5]

Voir les jours irlandais défiler au fil des années. Voir ses protagonistes avancer dans le temps, leurs envies et leurs amours aussi.
Sublime intimité que celle de Benoîte Groult, dans ses étés irlandais en compagnie de Paul, son mari, ou Kurt, son amour-amant.
C'est beau, drôle, touchant. Des réflexions sur la vie et le temps qui passe qui résonnent en nous même si on ne partage pas son âge, ni sa passion pour la pêche.

[Joyce · Rating 3 out of 5]

Ik had nog nooit iets gelezen van Benoîte Groult toen ik aan dit boek begon. Ik hou gewoon heel erg van Ierland, en een Iers Dagboek klonk me dus ook als muziek in de oren. En ik moet zeggen, het is zo'n ontzettend eerlijk dagboek, dat je Groult ook echt beter leert kennen. Haar dochter Blandine, die haar toestemming gegeven heeft, heeft haar moeder niet gespaard door passages te verwijderen, zo lijkt het. En zo komen we tot de ontdekking dat Groult (een Franse, linkse intellectueel, die zich ook in die kringen begeeft en dus bezoek krijgt van allerlei hooggeplaatste Fransen in die tijd, waaronder François Mitterand, op dat moment president van Frankrijk, en filosoof Régis Debray) niet de allerleukste vrouw is. Ze brengt haar leven door met twee geliefdes: haar man, Paul Guimard, voor wie ze eigenlijk geen goed woord over heeft en met wie ze, naar eigen zeggen, vooral een intellectuele en "maritieme" relatie heeft, maar al sinds 1980 geen seksuele relatie, en haar minnaar Kurt, een Amerikaanse piloot, over wie we door het hele boek heen horen hoe ontzettend dom hij wel niet is, maar hoe goed in bed: '... alles wat me aan hem ergert als hij verticaal is verdwijnt spoorloos in het horizontale vlak!'
Naast dat ze veel over haar mannen klaagt, klaagt ze ook nog over het proces van ouder worden en verval. Wat op zich wonderlijk is, want ze begint al ergens in de jaren 80 te klagen over dat het einde in zicht is, terwijl ze uiteindelijk pas in 2004 (Guimard) en 2016 (Groult) overlijden. En dan zijn er nog de klaagzangen over veel van hun vrienden, die langs komen in Ierland, maar na hun vertrek via dit dagboek behoorlijk wat kritiek krijgen.
Het enige dat altijd haar grote liefde is geweest en bleef, was het vissen. Het zeevissen, waar ze Paul voor nodig had, aan boord, maar ook het voetvissen op het strand. Hele kilo's garnalen en krabben eet ze per week. Misschien is ze daarom wel zo oud geworden? Maar de verslagen over het vissen zijn vaak nogal erg oninteressant en te veel aanwezig.

[Belinda Vlasbaard · Rating 4 out of 5]

4 sterren- Nederlandse paperback

Tijdens het lezen, kreeg ik gewoon zin om te emigreren naar Kerry. Maar ja: Benoite Groult beschrijft wel de koude en natte zomers van een Ierland dat al niet meer bestaat. Wat zou ik graag de zomer of de kerstperiode doorbrengen in een droomhuisje aan de kust. Die ruige kust.

Dit boek bevat de geredigeerde dagboek-notities van die net iets meer dan 25 jaar. Het is geredigeerd door één van de dochters van Benoite, nadat zij is overleden.

De teksten zijn gebaseerd op een privé dagboek en een dagboek waarin Benoite haar visvangst noteerde. Ongelooflijk dat zij en vooral Paul niet eerder schoon genoeg kregen van garnalen.

Interessante mensen passeren de revue, inclusief Mitterand en twee dochters van Chaplin.

In de Nederlandse vertaling ook netjes veel noten van welk citaat waar vandaan komt en welk boek Benoite noemt. Dat levert lezers weer meer te lezen boeken op. Een interessante aanvulling op een aantal boeken van Benoite en haar zus Flora en de man van Benoite, Paul.

Voor liefhebbers van Ierland natuurlijkook een boek om bij weg te dromen.

[Eugenie · Rating 4 out of 5]

Ik kan het niet beter verwoorden dan deze recensie uit de Volkskrant:

Het is nu nauwelijks meer voor te stellen, maar dertig jaar geleden veroorzaakte Zout op mijn huid nogal wat sensatie. In deze roman van de Franse schrijfster en feminist Benoîte Groult (1920-2016) draait het om de liefde tussen een intellectuele Parisienne en een bronstige zeebonk uit Bretagne – beiden in eer en deugd getrouwd, maar niet met elkaar. Het levert zinnen op als: ‘Dan storten ze zich op het bed, onderzoeken elkaar nader, herkennen elkaar, nemen opnieuw bezit van elkaar met gebaren die heerlijk schaamteloos lijken, als van geliefden die elkaar pas kennen.’
Steile feministen verwierpen het boek als een hymne op de fallus, president François Mitterrand, tevens huisvriend van de auteur, durfde het ‘uit schaamte’ niet te lezen, en de meeste critici zetten het weg als de betere meisjesroman – in mijn ogen niet geheel ten onrechte. Het publiek dacht er anders over. Zout op mijn huidgroeide uit tot een heuse everseller, tot op de dag van vandaag onafgebroken leverbaar.
Iers dagboek, een project waaraan de schrijfster werkte tot de alzheimer toesloeg, na haar dood voltooid door dochter Blandine. Het bevestigt wat menigeen destijds al vermoedde: aan Zout op mijn huid was heel weinig verzonnen.
Zeevissen
In 1977 koopt Groult met haar derde echtgenoot, journalist en schrijver Paul Guimard, een lap grond in Bunavalla, pal aan de Ierse zuidkust. Ze laten er een huis bouwen, hun vierde welteverstaan. Voortaan zullen ze daar de lentes of zomers doorbrengen, schrijvend en vooral zeevissend – hun beider grote liefhebberij. Kinderen, familie en (beroemde) vrienden komen er graag logeren. Wel moet Paul elk jaar een tijdje verdwijnen. Dan wil Groult even alleen zijn met haar Amerikaanse minnaar Kurt.
Ooit, aan het eind van de oorlog, troffen de twee elkaar in Parijs, waar Kurt verbleef als privépiloot van generaal Eisenhower. Een stormachtige affaire volgde. Hij vroeg om haar hand, zij durfde het niet aan. Het dagelijks bestaan met hem, vreesde ze, zou haar gauw gaan vervelen.
Als ze elkaar decennia later weer tegenkomen, vlak voor het dagboek begint, slaat de hartstocht opnieuw toe. Nu vindt ze het juist heerlijk dat hij geen intellectueel is. ‘Ik heb geen zin meer om een Sartre of een BHL lief te hebben: te intelligent. Ik heb mezelf, dank je.’
Kleinburgerlijk
Man Paul zint de affaire heel matig. Lang was hun huwelijk zoals zoveel intellectuelenhuwelijken in die tijd waren: hij ‘een erge liefhebber’ van vrouwen en ‘erg ontrouw’, zij die deed alsof ze zijn affaires verdroeg – jaloezie gold immers als kleinburgerlijk. Maar als Groult in alle openheid (en met de zegen van de kinderen) de betrekkingen met Kurt hervat, kan Paul daar slecht tegen. ‘Het feit dat ik hem niet meer geheel ben toegewijd, vergalt voor hem een beetje het plezier anderen te bekoren.’
Zij daarentegen bloeit op. De knappe en zeer viriele Kurt draagt haar op handen, heeft haar lief ‘without reservation’, zoals hijzelf zegt. Jaar na jaar steekt hij de oceaan over voor een paar dagen en nachten samenzijn; zijn vrouw weet aanvankelijk van niets. Tussendoor schrijven de minnaars elkaar vurige brieven. Uiteraard fantaseren ze soms over breken met hun respectieve echtgenoten en definitief kiezen voor elkaar. Het zal er niet van komen.
In 1979 stelt Groult tevreden vast dat ze zich beweegt tussen twee zekerheden: de liefde van Paul en die van Kurt. ‘Van de eerste kan ik niet meer volop genieten. Die mooie tijd komt niet weerom. En van de laatste geniet ik slechts sporadisch, maar op een manier die me vervult en de andere dagen in een feestelijke gloed zet. Een onthutsende situatie: op je negenenvijftigste vuriger te worden bemind dan op je veertigste!’
‘Heel mooi’
Geestig: in de zomer van 1985 laat ze Paul het manuscript van Zout op mijn huid lezen. Hij vindt het ‘heel mooi’, noemt het de Roman van haar romans, al bevalt het hem niet dat ze voor haar boeken zoveel uit haar eigen leven put én uit het zijne.
Behalve over de liefde tobt Groult – die meerdere facelifts onderging en alle drie haar dochters er een cadeau deed – heel wat af over de ouderdom. Dat doet ze met een mengeling van zelfspot en bittere ernst. Als ze tegen de 60 loopt schrijft ze: ‘Gisteren was het mijn kin: voor het eerst merk ik op dat die niet meer glad en rond is, maar een beetje gevlekt met ondiepe kuiltjes. Op mijn bovenlip tekenen zich verticale rimpels af, erg lelijk.’ Vier jaar later: ‘Je kunt je huid opknappen wat je wilt, er komt een moment waarop de schoonheid van binnenuit verdwijnt. Vooral de ogen die hun glans verliezen. Het haar wordt ook minder dik. En boven mijn mond zijn allemaal verticale rimpeltjes, wat uitzonderlijk lelijk is.’ Weer een jaar later: ‘Elke dag ontdek ik in de grote spiegel iets wat me onherroepelijk ontvalt. De bil is haar bolling kwijt en eindigt onderaan in een druppel die uit de curve breekt.’
En heeft ze zich met deze feiten min of meer verzoend, dan dienen de kwaaltjes zich aan. Het maakt haar razend. Op zeker moment kan de altijd zo energieke Groult zich amper meer staande houden in wind en regen, niet langer zware viskorven tillen, de artritis niet meer negeren. Toch probeert ze vol te houden. Ierland en waar het voor staat blijft haar ‘droom’, schrijft ze als 79-jarige. ‘En ook wat me nog aan jeugd rest.’
Zandkasteel
Haar echtgenoot is, zacht uitgedrukt, minder strijdlustig. ‘Paul’, constateert ze, ‘laat zich door de ouderdom belegeren als een zandkasteel door het opkomende tij.’ Bijna wellustig beschrijft ze diens drankmisbruik, nicotineverslaving en groeiende onverschilligheid. ‘(...) hij kan nauwelijks bij zijn teennagels vanwege zijn pens, zijn voeten zijn gemummificeerd in sokken die hij niet uittrekt, zijn haar hangt op zijn kraag, zijn kamerjas is net zo onder de vlekken als die van Léautaud. ‘Van Balzac!’ corrigeert hij. Dat alles laat me toch niet onberoerd.’
De minnaar, acht jaar ouder dan Groult, ontsnapt evenmin aan haar kritische blik. ‘Soms zie ik zijn ouwemannenkop door de andere heen opdoemen en dat doet me pijn. Op bepaalde momenten doe ik liever mijn ogen dicht om me te verschuilen in tactiele gewaarwordingen.’ Zijn ze langere tijd samen dan ergert ze zich bovendien aan Kurts ‘ingesleten gemeenplaatsen’, zijn bekrompen opvattingen over ‘bonenvreters’, zwarten en Haïtianen (‘Was hij niet Joods geweest, dan was hij antisemiet!’). Maar wat haar in hem irriteert ‘als hij verticaal is’, verdwijnt spoorloos ‘in het horizontale vlak’.
Niet al Groults ontboezemingen maken indruk. Kurts onvoorwaardelijke liefde doet dat wel. Hij sterft in februari 2001. Een paar dagen later ontvangt ze zijn laatste brief, door diens dochter op de post gedaan. ‘Mijn aanbeden Benoîte, ik wilde dat je deze woorden die ik zo vaak heb gebruikt nog eenmaal zou lezen. Dat hart, zo vol van liefde voor jou, mijn lief, is nu tot rust gekomen. Ik ben het leven dankbaar dat ik voor jou ben gegaan, mijn lief: het zou ondraaglijk zijn geweest om zonder jou in deze wereld te zijn. (...) Mocht er een andere tijd, een andere plaats zijn, dan wil ik die aan jouw zijde. Ja?’
Dat voorjaar, weer terug in Ierland, draagt Groult de brief permanent bij zich. Ze kan hem niet herlezen zonder te huilen.

[Gijs Zandbergen · Rating 4 out of 5]

De oorspronkelijke Franse uitgave heeft als ondertitel 'notities over vissen en liefde'. Dat klopt helemaal, maar wat mij betreft had het wat minder over vissen mogen gaan, want elke dagelijkse vangst wordt tot op de tien gram nauwkeurig genoteerd. En dan de liefde.... Die is armoedig, zeker als het over haar echtgenoot, de culturele hotemetoot Paul Guimard gaat. Die is in Frankrijk erg beroemd en vertoeft in presidentiële kringen (Mitterand), maar in Ierland is hij jarenlang een lethargische zuipschuit, die tot ergernis van Benoîte niks doet en nergens zin in heeft. Dit in tegenstelling tot zijn Amerikaanse kutzwager Kurt, die hem regelmatig afwisselt in het Ierse vakaniehuis.
Wat heb ik geleerd van dit na Groults overlijden gepubliceerde dagboek? Benoîte Groult was een bijzonder vitale vrouw in de culturele elite van Frankrijk, maar ze durfde het toch niet aan te breken met haar bevoorrechte leven, hoe actief en goed de stapelverliefde Kurt als bedgenoot ook was. Dat schrijft ze spontaan en eerlijk op. Althans, dat hoop ik, want de uitgave is samengesteld en geredigeerd door een van haar haar dochters. Nochtans, een fijn boek om in stukjes te lezen.

[Emma · Rating 3 out of 5]

Pas mécontente d'être venue à bout de ce qui fut, je dois bien l'avouer, une déception.

J'ai une tendresse particulière pour Benoîte Groult, j'ai dévoré ses livres, adoré la BD de Catel qui lui est consacrée et même énormément apprécié le livre sur ses dernières années si douloureuses et sa mort que sa fille Blandine a publié récemment.
J'étais donc dans les meilleures dispositions du monde quand j'ai entamé Journal d'Irlande.

Mais j'y ai découvert Benoîte sous un jour qui ne m'a pas plu... râlant tout le temps, obsédée par les apparences et le physique (le sien et celui des autres), ayant le jugement facile et très souvent injuste. Il n'y a pas que ça, mais tout cela ressort beaucoup, elle n'a pas la moindre indulgence pour son mari ou son amant dont elle lamente la vieillesse ce qui lui permet un temps d'ignorer son âge à elle.

Mais justement plus le livre avance, plus la vieillesse s'installe et le journal n'est donc plus qu'une litanie de problèmes de santé et de choses auxquelles on doit renoncer. Je comprends, bien sûr, mais ce n'était sans doute pas le meilleur moment pour lire des pages aussi sombres. Tous les derniers chapitres ne sont qu'une descente, un fléchissement de plus en plus marqué.

Et par dessus tout cela, la pêche... alors certes, le livre est sous-titré "carnet de pêche" mais je ne m'attendais pas à autant d'énumérations (quasi quotidiennes) de grammes de crevettes, kilos de lieu et nombres de homards. J'aurai au moins beaucoup amélioré mon vocabulaire de la pêche, mais je ne peux pas prétendre m'y être intéressée un quart de seconde.

Par moments, on retrouve l'esprit de Benoîte Groult, j'ai adoré les passages sur sa soeur Flora, les visites (de Mitterrand entre autres) et sa vision de l'Irlande de la fin des années 70/années 80, bien loin du tigre celtique de ses dernières années, mais ça n'a pas suffi à mon bonheur.

[Marjan · Rating 3 out of 5]

Dagboeken...meestal vallen schrijvers ervan door de mand. Ook Benoite Groult, wat mij betreft. Net als veel andere dagboekenschrijvers is zij vooral bezig onvrede van zich af te schrijven. Niets deugt eigenlijk: Man 1, Man 2, het Ierse weer. Wat ik het interessantst vond, is haar beschrijving van de onafwendbare ouderdom. Je vraagt je steeds af: houdt ze het nog vol om naar Ierland te komen in de volgende zomer? Wie niet van vis houdt, moet het boek overigens maar niet lezen...

[Joyce van Eerden · Rating 3 out of 5]

Mooi boek dat de dagboeken bundelt van schrijfster en feministe Benoîte Groult over haar jaren als visseres (leuke noot van de vertaalster op het eind) in Ierland. Hoewel ik het een mooi boek vind, een heel eerlijk en ongezouten weergave van de personen die erin voorkomen, valt het na twee derde wel wat vaak in herhaling. Op het laatst stond het boek mee daarom een beetje tegen. Los daarvan, de moeite waard.

[Ilze · Rating 3 out of 5]

Een dagboek waardoor je echt aan de westkust van Ierland bent. Over verval, het gemene klimaat, 500 gr steurgarnalen en zoektocht naar liefde op late leeftijd.
Met een glimlach gelezen. Had graag 3,5 sterren gegeven.

[Gilles Russeil · Rating 4 out of 5]

25 étés en Irlande : la pêche, la météo, le temps qui passe, le vieux mari qui vieillit, le vieil amant qui comble physiquement, les visites, la vieillesse...drôle, gonflé et émouvant

[Els · Rating 1 out of 5]

Ik heb het niet uitgelezen. De beschrijvingen van haar dagelijkse vistochtjes en haar relaties met haar man en minnaar Kurt konden me niet boeien.

[Charlotte · Rating 4 out of 5]

Irrévérencieux comme d'habitude
Rappel que Benoîte est quand même fort bourgeoise
Mais elle décrit si bien les paysages irlandais...

[Mark Coenen · Rating 3 out of 5]

Beetje tegenvaller zeker voor mensen die niet van vissen houden.

[Fanny Nouar · Rating 3 out of 5]

J’ai aimé m’immiscer dans le journal d’une septuagénaire qui nous parle - entre autre - de sa vie sexuelle et de son rapport au corps. C’est simple, je crois bien que je n’avais jamais rien lu de tel.
Par contre, je ressens très peu d’affection pour le personnage de Benoîte Groult (et plus je lis sur elle, plus cela empire). Dans ce Journal d’Irlande, Benoîte se montre raciste sur les bords et franchement grossophobe, ce qui ne m’aide décidément pas à l’apprécier.