What do you think?
Rate this book
Vloeibare tijden: Leven in een eeuw van onzekerheid
Zygmunt Baumans verontrustende inzichten over de ÔvloeibaarheidÕ van het moderne leven hebben ons denken over de hedendaagse wereld ingrijpend veranderd. In dit boek gaat hij op zoek naar de bronnen van de endemische onzekerheid die vandaag de dag ons leven bepaalt. Daarmee biedt hij de lezer een zeer toegankelijke inleiding tot en samenvatting van zijn hoogst originele en visionaire concept van de Ôvloeibare moderniteitÕ. Voor deze Nederlandse uitgave schreef de bekende Rotterdamse socioloog en Bauman-kenner Willem Schinkel een woord vooraf.
Paperback
5 people want to read
About the author
Zygmunt Bauman
290 books2,402 followersZygmunt Bauman was a world-renowned Polish sociologist and philosopher, and Emeritus Professor of Sociology at the University of Leeds. He was one of the world's most eminent social theorists, writing on issues as diverse as modernity and the Holocaust, postmodern consumerism and liquid modernity and one of the creators of the concept of “postmodernism”.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
May 30, 2023
Nogal onsamenhangende briefwisseling tussen een filosoof en één van zijn leerlingen over het tijdgeest anno 2018. Leoncini vraagt zich in zijn epiloog af: “Maar onbewust moet iedereen zich wel afvragen: wat moet ik daar allemaal mee?”
Parole parole parole…
Pfff wat kunnen filosofen praten praten praten.. maar wat zeggen ze nou eigenlijk met al die woorden? De auteurs noemen ‘jongeren van nu’ de vloeibare generatie (italics van de auteurs, red.). Ergens stelt Leoncini deze term gelijk met Generatie Y, Millennials, mensen geboren tussen 1980 en 2000. In haar voorwoord stelt Marli Huijer, destijds filosofe des vaderlands, dat ook dit boek ons niet vertelt hoe we voorbij de vluchtigheid en morele onverschilligheid van deze tijd kunnen komen. “De antwoorden zullen van steeds weer nieuwe generaties moeten komen.” Tja…
Mode
In het eerste deel spreken Leoncini en Bauman over individualisering die zich modieus uit in hoe mensen zich fysiek tonen aan anderen: kleding, hipsterbaard, tatoeages en plastische chirurgie. Volgens hen zijn esthetische én culturele mode dynamisch, dus gebonden aan tijd en tijdgeest. Zo hebben nu meer mensen dan ooit tatoeages. Volgens Bauman komt doordat tegenwoordig identiteit niet meer een gegeven is maar een opgave, iets dat moet worden opgelost. Mode speelt een grote rol in het aandragen van materiaal voor die oplossing. Daarbij komt dat rijkdom een selecterende rol speelt: niet iedereen kan zich cosmetische ingrepen permitteren. Verder duiden zij sociale agressie en pesten als een fundamenteel menselijk proces van uitsluiting. De gronden voor uitsluiting zijn, opnieuw, tijdgebonden, modegevoelig, en veranderen dus met de tijd. Voor de auteurs is in deze tijd het kwaad, incl pestgedrag, gebanaliseerd en verworden van doelgericht choqueren naar amusement.
Het internet
De auteurs betogen dat het internet niet zozeer een democratie is maar trekken heeft van totalitarisme. Zij halen onderzoek van Stanford aan dat laat zien dat de-individualisering leidt tot meer geweld zoals pesten. Dat komt onder andere doordat je op het internet je slachtoffer nooit in de ogen kijkt. Ook wijzen zij op het gemak waarmee op het internet wordt gelogen en bedrogen: misinformatie. Daarentegen biedt het internet meer mogelijkheden om bekend of beroemd te worden en de informele censuur van vroegere media te omzeilen. Zozeer zelfs dat onzichtbaarheid op het internet zich tegen mensen keert. Ook romantisch: tegenwoordig zijn vrouwen de jagers en mannen prooien. Relaties zijn minder duurzaam omdat er altijd alternatieven lonken (FOMO).
Flexibel
De auteurs betogen dat het opleidingsniveau in werk hoger is dan ooit. Traditioneel is de verwachting van de hoogopgeleide om een vaste baan met zeker inkomen te krijgen. Volgens de schrijvers staat dit op gespannen voet met de eisen vanuit de huidige samenleving naar flexibiliteit vanwege de grote en snelle veranderingen. Niet gewend aan flexibel werk zijn de vloeibare jongeren wel bedreven in flexibele liefde. Het boek eindigt met de vraag of polygamie niet eigenlijk de natuurlijke staat van de mens is…
Kritiek
Leoncini stelt dat het verleden voor ons vloeibaar is geworden, wat hij specificeert als vluchtig, dat het niet eeuwig kan voortbestaan. Ouderen kijken naar jongeren vanuit hun oudere blik op de wereld en niet vanuit de positie van de jongere die zij zelf ooit waren. Maar wat is daar eigenlijk nieuw of eigentijds aan, dat is toch altijd al zo geweest? Waarom dat nu ‘vloeibaar’ noemen?
Kritiekpunt 2. De auteurs schrijven nogal stellig en stevig: de stijlvorm van de overdrijving. Hierdoor heeft hun discours iets absoluuts en ongenuanceerds. Voorbeelden: “(…) volgens onze huidige schema’s, die volledig vloeibaar zijn geworden.” Niet een beetje, of op een bepaalde manier, maar onvoorwaardelijk ‘volledig’. Nog een: “Het kwaad is volledig gebanaliseerd.” “Om kwaad te doen heb je geen motivatie meer nodig.” Mwah.
Een andere stijlvorm waarmee je wordt doodgegooid in dit relaas is de paradox, of de omkering. Zoals hier: “Het verlangen is een verwoestende aandrang, beter gezegd, een aandrang tot zelfverwoesting.” Huh wordt verlangen niet meestal als iets positiefs gezien? Nee hoor: zelfverwoesting. Opnieuw ook overdrijving.
Ze stellen dat er een haast onoverbrugbare kloof is tussen behoren bij een samenleving en het afbakenen van het individu. Maar, denk ik dan, als het individu zich bedient van modeverschijnselen om zich als individu te uiten, dat maakt zij/hij daarmee toch per definitie onderdeel uit van de samenleving? Er zijn slechts enkelen die zich zo individueel uitdrukken dat zij zich buiten de samenleving plaatsen, en dan waarschijnlijk bewust. Je zou zelfs nog kunnen betogen dat anti-globalisten die zich tegen de huidige samenleving keren, een samenleving op zichzelf vormen of als subcultuur onderdeel van de samenleving,
Bauman wijst naar voetbalvelden voor tekenen van de tijd. Ik vind dat vreemd omdat voetbal, zeker spelers, een scheefgetrokken tot eenzijdige categorie mensen zijn. De toegang tot de groep van voetbalspelers is niet vrij, daar komt veel selectie bij kijken. En de groep mensen die in stadions maar voetbal gaat kijken is ook een specifieke selectie in de samenleving. In dat licht kun je ook andere subculturen nemen om naar tekenen van de tijd te kijken: nightclubbers, studenten, migranten, de lhbti+gemeenschap maar wat groepen te noemen die de fricties van de tijdgeest ervaren.
Bauman en Leoncini betogen dat de arbeidsmarkt flexibele arbeidskrachten nodig heeft en gaan volledig voorbij aan wat mens en samenleving nodig hebben. Dat vind ik uitermate zwak.
Bauman en Leoncini reageren losjes op elkaar. Er vindt geen argumentatie richting een conclusie plaats maar enkel gepraat. Dat komt op de lezer over als associatief, ongeorganiseerd en nogal doelloos. Op de manier waarop deze heren ongericht keuvelen over de huidige generatie en gebruikmakend van hun eigen stijlfiguren zou je kunnen zeggen dat de auteurs van dit boek de plank volledig misslaan door alleen maar doelloos te leuteren over cultuur maar dat daarin misschien wel de schoonheid en waarde van dit boek gelegen is.
Parole parole parole…
Pfff wat kunnen filosofen praten praten praten.. maar wat zeggen ze nou eigenlijk met al die woorden? De auteurs noemen ‘jongeren van nu’ de vloeibare generatie (italics van de auteurs, red.). Ergens stelt Leoncini deze term gelijk met Generatie Y, Millennials, mensen geboren tussen 1980 en 2000. In haar voorwoord stelt Marli Huijer, destijds filosofe des vaderlands, dat ook dit boek ons niet vertelt hoe we voorbij de vluchtigheid en morele onverschilligheid van deze tijd kunnen komen. “De antwoorden zullen van steeds weer nieuwe generaties moeten komen.” Tja…
Mode
In het eerste deel spreken Leoncini en Bauman over individualisering die zich modieus uit in hoe mensen zich fysiek tonen aan anderen: kleding, hipsterbaard, tatoeages en plastische chirurgie. Volgens hen zijn esthetische én culturele mode dynamisch, dus gebonden aan tijd en tijdgeest. Zo hebben nu meer mensen dan ooit tatoeages. Volgens Bauman komt doordat tegenwoordig identiteit niet meer een gegeven is maar een opgave, iets dat moet worden opgelost. Mode speelt een grote rol in het aandragen van materiaal voor die oplossing. Daarbij komt dat rijkdom een selecterende rol speelt: niet iedereen kan zich cosmetische ingrepen permitteren. Verder duiden zij sociale agressie en pesten als een fundamenteel menselijk proces van uitsluiting. De gronden voor uitsluiting zijn, opnieuw, tijdgebonden, modegevoelig, en veranderen dus met de tijd. Voor de auteurs is in deze tijd het kwaad, incl pestgedrag, gebanaliseerd en verworden van doelgericht choqueren naar amusement.
Het internet
De auteurs betogen dat het internet niet zozeer een democratie is maar trekken heeft van totalitarisme. Zij halen onderzoek van Stanford aan dat laat zien dat de-individualisering leidt tot meer geweld zoals pesten. Dat komt onder andere doordat je op het internet je slachtoffer nooit in de ogen kijkt. Ook wijzen zij op het gemak waarmee op het internet wordt gelogen en bedrogen: misinformatie. Daarentegen biedt het internet meer mogelijkheden om bekend of beroemd te worden en de informele censuur van vroegere media te omzeilen. Zozeer zelfs dat onzichtbaarheid op het internet zich tegen mensen keert. Ook romantisch: tegenwoordig zijn vrouwen de jagers en mannen prooien. Relaties zijn minder duurzaam omdat er altijd alternatieven lonken (FOMO).
Flexibel
De auteurs betogen dat het opleidingsniveau in werk hoger is dan ooit. Traditioneel is de verwachting van de hoogopgeleide om een vaste baan met zeker inkomen te krijgen. Volgens de schrijvers staat dit op gespannen voet met de eisen vanuit de huidige samenleving naar flexibiliteit vanwege de grote en snelle veranderingen. Niet gewend aan flexibel werk zijn de vloeibare jongeren wel bedreven in flexibele liefde. Het boek eindigt met de vraag of polygamie niet eigenlijk de natuurlijke staat van de mens is…
Kritiek
Leoncini stelt dat het verleden voor ons vloeibaar is geworden, wat hij specificeert als vluchtig, dat het niet eeuwig kan voortbestaan. Ouderen kijken naar jongeren vanuit hun oudere blik op de wereld en niet vanuit de positie van de jongere die zij zelf ooit waren. Maar wat is daar eigenlijk nieuw of eigentijds aan, dat is toch altijd al zo geweest? Waarom dat nu ‘vloeibaar’ noemen?
Kritiekpunt 2. De auteurs schrijven nogal stellig en stevig: de stijlvorm van de overdrijving. Hierdoor heeft hun discours iets absoluuts en ongenuanceerds. Voorbeelden: “(…) volgens onze huidige schema’s, die volledig vloeibaar zijn geworden.” Niet een beetje, of op een bepaalde manier, maar onvoorwaardelijk ‘volledig’. Nog een: “Het kwaad is volledig gebanaliseerd.” “Om kwaad te doen heb je geen motivatie meer nodig.” Mwah.
Een andere stijlvorm waarmee je wordt doodgegooid in dit relaas is de paradox, of de omkering. Zoals hier: “Het verlangen is een verwoestende aandrang, beter gezegd, een aandrang tot zelfverwoesting.” Huh wordt verlangen niet meestal als iets positiefs gezien? Nee hoor: zelfverwoesting. Opnieuw ook overdrijving.
Ze stellen dat er een haast onoverbrugbare kloof is tussen behoren bij een samenleving en het afbakenen van het individu. Maar, denk ik dan, als het individu zich bedient van modeverschijnselen om zich als individu te uiten, dat maakt zij/hij daarmee toch per definitie onderdeel uit van de samenleving? Er zijn slechts enkelen die zich zo individueel uitdrukken dat zij zich buiten de samenleving plaatsen, en dan waarschijnlijk bewust. Je zou zelfs nog kunnen betogen dat anti-globalisten die zich tegen de huidige samenleving keren, een samenleving op zichzelf vormen of als subcultuur onderdeel van de samenleving,
Bauman wijst naar voetbalvelden voor tekenen van de tijd. Ik vind dat vreemd omdat voetbal, zeker spelers, een scheefgetrokken tot eenzijdige categorie mensen zijn. De toegang tot de groep van voetbalspelers is niet vrij, daar komt veel selectie bij kijken. En de groep mensen die in stadions maar voetbal gaat kijken is ook een specifieke selectie in de samenleving. In dat licht kun je ook andere subculturen nemen om naar tekenen van de tijd te kijken: nightclubbers, studenten, migranten, de lhbti+gemeenschap maar wat groepen te noemen die de fricties van de tijdgeest ervaren.
Bauman en Leoncini betogen dat de arbeidsmarkt flexibele arbeidskrachten nodig heeft en gaan volledig voorbij aan wat mens en samenleving nodig hebben. Dat vind ik uitermate zwak.
Bauman en Leoncini reageren losjes op elkaar. Er vindt geen argumentatie richting een conclusie plaats maar enkel gepraat. Dat komt op de lezer over als associatief, ongeorganiseerd en nogal doelloos. Op de manier waarop deze heren ongericht keuvelen over de huidige generatie en gebruikmakend van hun eigen stijlfiguren zou je kunnen zeggen dat de auteurs van dit boek de plank volledig misslaan door alleen maar doelloos te leuteren over cultuur maar dat daarin misschien wel de schoonheid en waarde van dit boek gelegen is.
October 8, 2023
“We hebben nog nooit zo veel discontinuïteit tussen de verschillende generaties gezien als nu. Waarschijnlijk komt dat omdat veel jonge als oude mensen in onze wereld zijn afgedankt: het is niet meer in de mode om hen te raadplegen bij beslissingen, zelfs niet als zij zelf de meest betrokken zijn.”
De invloeden van de generatiekloof op onderwijs en opleiden is een thema dat ik onderzoek, maar ook tegenkom in de onderwijspraktijk. Dit beknopte boek biedt een interessant sociocultureel perspectief op de huidige ‘vloeibare’ generatie, waarin het verdwijnen van traditionele definities lijkt bij te dragen aan angst, morele onverschilligheid en identiteitscrisis. Disclaimer: “Je kunt je eigen veiligheid niet vergroten zonder je eigen vrijheid in te perken en je kunt je eigen vrijheid niet meer ruimte geven zonder wat minder op je veiligheid te letten.”
De invloeden van de generatiekloof op onderwijs en opleiden is een thema dat ik onderzoek, maar ook tegenkom in de onderwijspraktijk. Dit beknopte boek biedt een interessant sociocultureel perspectief op de huidige ‘vloeibare’ generatie, waarin het verdwijnen van traditionele definities lijkt bij te dragen aan angst, morele onverschilligheid en identiteitscrisis. Disclaimer: “Je kunt je eigen veiligheid niet vergroten zonder je eigen vrijheid in te perken en je kunt je eigen vrijheid niet meer ruimte geven zonder wat minder op je veiligheid te letten.”
July 26, 2019
Met stijgende verbazing heb ik dit boek uitgelezen. Een boek vol met drogredenen, zelfingenomenheid en open deuren. Er staat letterlijk een zin in dit boek waar het woord ‘feiten’ tussen aanhalingsteken geplaatst is, alsof deze er niet toe doen. Dromend van een idealistische wereld bekeken vanuit een enkel paradigma, wordt Zygmunt op een non-kritisch voetstuk geplaatst waarbij zijn stellingen niets meer dan meningen zonder onderbouwingen zijn. Jammer, ik had er meer van verwacht gezien de beschrijving op de achterkant van dit boek. Het boek snijdt wel goede onderwerpen aan, het is alleen de uitwerking van deze onderwerpen die op zijn zachtst gezegd bijzonder is.
November 9, 2018
Een bijzonder gesprek tussen "een jonge snotneus" (zoals Leoncini zichzelf noemt) en de oude wijsgeer Zygmunt Bauman over onderwerpen die ik als millenial leef. Tenminste, zo voelt het: al lezende herken ik thema's waar ik mee worstel en over nadenk. Dit boek is geen antwoord, maar een richtingwijzer, een discussiestuk en een bron van inzichten. Met voldoende verwijzingen naar de beste ideeën van sociologen om je verder in te verdiepen, opgesteld door 'schoolmeester' Bauman die ons het beste toewenst. Een aanrader voor iedere milennial en iedereen die deze wereld deelt met milennials.
March 3, 2019
Onderhoudend gesprek tussen Thomas Leocini en socioloog Zygmunt Bauman over grote thema's in de post-moderne samenleving. De paradoxen, dilemma's en taboes van identiteit, agressiviteit en liefde worden helder uiteengezet. Het zijn geijkte ideeën van Bauman over deze onderwerpen. Het boek is daardoor een mooi overzicht over deze belangrijke thema's maar levert weinig nieuwe inzichten. Helaas was het Bauman niet gegund om nog in te gaan op Leocini's vragen over arbeid.
Displaying 1 - 5 of 5 reviews