Jump to ratings and reviews
Rate this book

Het vertrek van de mier

Rate this book
Op een dag besluit de mier van huis weg te gaan. De achterblijvende dieren gaan allemaal anders met het vertrek van de mier om. De een wordt treurig, de ander gaat nóg meer eten, een derde raakt in paniek. Maar één ding staat vast: ze missen de mier ontzettend.
Ook de mier laat van zich horen. Hij is ver van huis en hoort stemmen in zijn hoofd. Zijn het de andere dieren? In zijn aantekeningen doet hij poëtisch verslag van zijn heimwee.

195 pages, Paperback

First published January 1, 2009

20 people are currently reading
223 people want to read

About the author

Toon Tellegen

204 books278 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
147 (30%)
4 stars
207 (42%)
3 stars
100 (20%)
2 stars
28 (5%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 30 of 40 reviews
Profile Image for José Van Rosmalen.
1,445 reviews26 followers
March 8, 2025
Ik kreeg het boek ‘Het vertrek van de mier’ toen ik in 2009 met pensioen ging. Een passend cadeau omdat het thema van het boek het nemen van afscheid is en de complexe gevoelens die daarbij kunnen horen. Allerlei dieren reageren op het vertrek van de mier. Ook de mier zelf laat nog van zich horen met een reeks gedichten. Je zoekt de verte op, maar je weet niet wat de verte is. Het begrip weg zijn is voor veel dieren onbegrijpelijk. Het is lichtvoetig proza met een melancholieke ondertoon. Een boek voor op het nachtkastje. Leuk voor volwassenen en kinderen. Een plezier om te lezen.
Profile Image for Jasmijn Heyer.
75 reviews8 followers
April 11, 2021
Je mag me een basic bitch vinden, maar ik vind de verhalen van Toon Tellegen gewoon zo onwijs lief.
Profile Image for Peter.
195 reviews6 followers
July 30, 2021
Recent heb ik al mijn boeken van Toon Tellegen verkocht, omdat ik ze al jaren niet meer las. Maar toen ik afgelopen dinsdag bij de crematie van Oma Rietje was en ik in haar boekenkast Tellegens "Het vertrek van de mier" zag staan, voelde het gepast om het te gaan lezen. Omdat boeken lezen mijn hart en hoofd lijken te synchroniseren in een rouwproces (zie ook: Flip van Doorn, De Friezen), ook al was Rietje niet mijn eigen oma. Of misschien juist daarom.

In "Het vertrek van de Mier" doet Tellegen waar hij goed in is. Hij schrijft originele verhaaltjes vanuit het oogpunt van allerlei verschillende dieren, met hun gedachten over het vertrek van de mier, die van eenvoudig, sullig, tot briljant en quasi filosofisch reiken. En natuurlijk zijn gevoelens die te maken hebben met een vertrek ook van toepassing op het vertrek van een geliefde naar het eeuwige.

Neem de volgende passage (p.8). "Het was nog vroeg in de ochtend, aan het begin van de zomer. De zon kwam op en de lucht boven de bomen was rood en geel en lichtblauw. Aan de ander kant van het bos werd de lijster wakker en begon te zingen, en tussen het ruisen van de bomen door was soms, even, het kabbelen van de rivier te horen. De mier was weg." Of deze (p.10): "Het was een gewone dag, aan het begin van de zomer. Maar niemand vond het een gewone dag. Het is een rare dag, meende iedereen. De raarste dag die we ooit hebben meegemaakt. De zon klom omhoog, maar hij scheen anders dan anders. Geen wonder, dachten de dieren. Want de mier was weg."

Het is poëzie, over dieren die op zoek zijn naar de betekenis van het vertrek van de geliefde mier, net zoals mensen op een uitvaart op zoek zijn naar de betekenis van de overledene in hun leven. En iedereen voert er hun eigen eigen verhaal op: oma Rietje was niet zozeer eigenwijs als wel een vrouw met een Eigen Wijze, vertelt de een. Een ander leest een gedicht van Rabbi Nachman van Bratslav: "laat me mijn leven gebruiken voor het rijkste, de mens te worden zoals ik bedoeld ben." De stem van de derde slaat over en wordt overmand door zijn tranen. "Toen kwaakte hij iets heel ernstigs, vanuit het diepst van zijn keel. Het was iets wat hij nog nooit had gekwaakt. Een traan rolde langzaam over zijn wang en viel in het water. De maan kwam vanachter een wolk tevoorschijn en de wind ging liggen. Het was alsof de hele wereld naar de kikker luisterde. Voor de mier, dacht hij, dit is voor de mier. Want de mier was weg" (37/38).

Tellegens boek bestaat uit drie delen. In het tweede deel volgen we de mier, in zijn zoektocht naar de verte. In het derde deel staan aantekeningen die de mier onderweg gemaakt heeft. Het zijn zure, trieste, zelfkritische, vertwijfelde aantekeningen, die me enigszins droevig stemden, niet omdat ik meeleefde met de Mier maar omdat ik een luchtigheid miste die zo goed gebalanceerd zou kunnen worden met gemakzuchtig defaitisme. En het werd eens te meer duidelijk waarom ik Tellegen zo lang niet gelezen heb: het is leuk, met mate, maar niet in de lengte van een heuse roman.

"Geachte mier, Vindt u het goed als ik u een brief schrijf, ook al bent u weg?" vraagt de uil (67) "Als ik wegging zou ik een briefje achterlaten waarin stond: niet zoeken, niet roepen, niet treuren, niet missen, wel schrijven. Misschien hebt u wel zo'n briefje achtergelaten en is dat ook weg." Oma Rietje heeft inderdaad een briefje achtergelaten, maar het was niet weg. Enkele dagen voor haar verscheiden schreef ze in haar dagboek dat zij, net als iedereen, zou sterven. Ze dacht aan alle mensen om haar heen en constateerde dankbaar hoe goed ze voor haar gezorgd hadden. "Iedereen is geweldig," vond ze. "En ik ook." Concludeerde ze op eigenzinnige wijze haar dagboek.

Het contrast met de mier kon niet groter zijn. En we mogen dankbaar zijn dat zij het, in tegenstelling tot de stukjes van Tellegen, niet kort heeft gehouden in dit leven en dat zij in plaats daarvan zo veel mogelijk de mens is geworden die ze bedoeld was te zijn.

Rust Zacht, Rietje.
Profile Image for Ingrid.
1,556 reviews129 followers
November 21, 2016
Wat een mooi verhaal en wat een schitterende symboliek.
Profile Image for Lise .
95 reviews
Read
January 7, 2018
As confusing as you expect Dutch literature to be
Profile Image for Marlies.
200 reviews18 followers
February 7, 2020
Gelezen voor studie en tja het is wat toon tellegen altijd doet maar dan + meer verdrietigheid
Profile Image for Sjaan.
56 reviews
August 29, 2021
Het blijft heerlijk leesvoer! Verhalen over hoe de verschillende dieren elk op hun eigen manier omgaan met het vertrek van de mier. Geweldig treffend taalgebruik weer. Ik blijf me positief verbazen over de gedachtespinsels van de schrijver en de manier waarop hij het zo beeldend overbrengt, met regelmatig een grote glimlach als gevolg.

passages
-‘Onlangs heb ik van u vernomen dat de mier zowel mondeling als schriftelijk vertrokken en nu weg is. Dat spijt me zeer. […] Het hele leven is letterlijk!! (Ik zet daar met opzet twee vette uitroeptekens achter.) Kriebelig, maar letterlijk!!’ (twee passages uit een brief van de secretarisvogel)
-‘Pas als hij terug is, vergeet ik hem weer.’

Profile Image for Eifos.
250 reviews6 followers
January 20, 2013
Ik vrees dat ik het niet snap... maar misschien is het gewoon wel niet gemaakt om te snappen... eerder om te voelen en te vragen en te bedenken "ik snap het niet".

Om aan te beginnen en af en toe neer te leggen. Te laten bezinken. Te laten denken en dan toch weer niet denken.

Een 3-luik anders dan alle vorige boeken. Deel 1 is Tellegen zoals ik het gewend was, deel 2 is al iets donkerder, deel 3 is donkere chaos, onzekerheid.
Profile Image for Sterre Kranenburg.
46 reviews
August 20, 2024
Heel heel mooi. Ik las eerder de verzamel bundels van Toon, en dit was weer een totaal andere ervaring om binnen het boek echt een verhaal voorgeschoteld te krijgen. Erg prettig met de drie delen waaruit het boek is opgebouwd.

Wat mijn leeservaring nog mooier maakte: ik kocht dit boek in de kringloop en tijdens het lezen (het boek gaat over weg zijn en missen) kwam ik erachter dat er een aantal pagina’s uit het boek ontbraken, en ik was er eigenlijk heilig van overtuigd dat dit de bedoeling was. Prachtige illustratie van missen en weg zijn. De pagina’s bleken echter het verhaal over de mol te vertellen. Die zou ik er ook uit scheuren. Heel mooi.
Profile Image for Lotte Leenaerts.
Author 7 books31 followers
November 16, 2024
Toon Tellegen is een van de weinige auteurs die verdriet zo mooi kan maken.

Is dit boek iets voor jou?

JA, als je zin heb in een boek dat je aanzet tot filosoferen over de betekenis van abstracte concepten als 'weg' en 'verte'.

NEE, als je middenin een existentiële crisis zit (of net wel JA, het is jouw leven en jouw existentiële crisis en ik ben hier niet om te zeggen wat jij ermee moet doen).
Profile Image for Maud Weijers.
112 reviews
May 19, 2023
pfff, wat zal ik er eens over zeggen.... het laatste stuk pakte me toch wel een beetje! het is confronterend om te lezen over de mier's "verte", iets wat symbool staat voor de toekomst. alles zal daar beter zijn, fijner, mooier, en wij mensen zijn ons hele leven bezig met daar te komen, zonder te beseffen dat het verleden, heden en toekomst samensmelten in het nu. hier en nu, niks meer en niks minder dan dat. een mooie boodschap en zoals altijd prachtig beschreven door tellegen.
Profile Image for Bernadette.
120 reviews3 followers
January 4, 2023
“Ik ben op weg naar de verte
Wilde ik dat maar”


Ter nagedachtenis aan Puk.
25-03-1986 - 15-12-2022


Wat had ik dit boek graag 5 sterren gegeven. Mijn zus Puk is vorige maand zeer plotseling overleden en dit was een van haar favoriete schrijvers. Hoewel ik nog nooit een boek van hem heb gelezen kende ik wel wat verhaaltjes van hem die ik allemaal erg mooi vond.

Zoekend naar een mooie tekst voor haar uitvaart kwamen we bij dit boek uit. De tekst die we gebruikten was de brief die de Uil aan de Mier stuurde. Omdat ik dacht dat het misschien zou kunnen helpen bij de verwerking heb ik het boek gekocht.

En… ik weet niet. Het is zeker mooi. Maar het greep me niet zo. Sommige stukjes waren prachtig, maar ook een hoop waar ik me echt doorheen moest worstelen. Het is een kort boekje en toch heb ik het in 4 etappes gelezen. Het idee is mooi, ik denk misschien dat de vorm voor mij niet helemaal werkt. Allemaal korte verhaaltjes die een groot verhaal vormen, maar eigenlijk toch ook niet echt. Omdat je steeds hetzelfde stukje herhaalt raakte ik uiteindelijk de rode draad kwijt.

Maar sommige metaforen waren prachtig. De zin “ik ben op weg naar de verte, wilde ik dat maar” kwam als een bom binnen en heeft ervoor gezorgd dat de review nu 3 sterren heeft in plaats van 2. Ik heb nog even getwijfeld hem 5 sterren te geven voor Puk, of geen sterren, maar dat voelt ook niet goed.

Het boek heeft wel een mooi plekje in de woonkamer gekregen om Puk te herdenken.
Profile Image for Jitsje.
64 reviews3 followers
July 14, 2025
Dit boekje vond ik wat minder. Het kan zijn dat het onderwerp mij ook wat minder aansprak. Wat de mier bezighield begreep ik niet helemaal. Hij kwam depressief op mij over en hij leek ook af en toe te hallucineren.
De vorm van het schrijven vind ik wel weer leuk en dat maakte dat ik het boekje uit wilde lezen.
4 reviews
January 21, 2024
Hoe kan een schrijver de woorden zo binnenstebuiten draaien? Ik weet niet wat dat betekent, maar dat zijn de woorden die in me opkomen als ik aan dit boekje denk. Meneer Tellegen neemt een woord en dat woord wordt even een van de personages van het verhaal. Over personages gesproken: er waren zoveel dieren in dit boek, één of twee per verhaal, en ze worden zo kleurrijk omschreven met zo weinig woorden… Oh en mijn favoriete quote: “Ik weet alles, maar alles is minder dan niks”.
Profile Image for Hanne Beyens.
61 reviews1 follower
June 1, 2025
Prachtig boek dat over zoveel onderwerpen tegelijk gaat!

Mooiste quote uit het boek:

"Op een dag waren de slak en de schildpad ij een lang en zorgvuldig gesprek gewikkeld over hier en nu. Vooral nu beviel hun niet: zijn neiging voortdurend in toen te veranderen, zijn dreiging met straks en later, zijn schaamteloze spot met eens en ooit."
Profile Image for Roos Ferrero.
68 reviews
March 24, 2025
Toon Tellegen leest geweldig voor uit eigen werk. Verhalen zijn lief, zoals altijd.
Profile Image for floortjeleij.
1 review
August 18, 2025
Ik had een muur moeten bouwen, dacht de bever, waar hij niet overheen had kunnen klimmen.
Maar toen hij dat aan de krekel vertelde, die hij aan de rand van het bos tegenkwam, vroeg de krekel: 'En als er nu eens iemand is waar ik nog nooit van heb gehoord en die wil bij mij op bezoek komen en die woont aan de andere kant van die muur?'
Daar had de bever geen antwoord op.
'En als de mier echt had weg gewild en die muur stond er en hij zat zich nu te verbijten en wilde nooit meer iemand zien?' vroeg de krekel.
'Tja,' zei de bever.
En als hij er een tunnel onderdoor had gegraven?'
'Daar weet ik raad op!' riep de bever en hij sprong op. 'Ik kan ook omlaag bouwen!'
'En als hij dan toch was weggegaan, maar op een raadselachtige manier, waar nog nooit iemand van heeft gehoord en waar muren niet tegen helpen?' De bever zweeg.
'En als wij hem dan allemaal achterna wilden gaan, maar wel op een gewone manier, en die muur stond er?' vroeg de krekel.
'Ik had ook een heel kleine muur kunnen bouwen, zei de bever zachtjes. Hij keek naar de grond en liep zonder nog iets te zeggen door.
Thuisgekomen ging hij voor zijn deur zitten nadenken.

En toch had ik een muur moeten bouwen, dacht hij. Hij sloeg met zijn rechter vuist op zijn linker handpalm. Ik weet het zeker.
Hij zag de mier voor zijn muur staan.
Ai, zei de mier, daár had ik niet op gerekend...
Hij probeerde over de muur heen te klimmen, eronderdoor te kruipen en er dwars doorheen te lopen. Maar het lukte niet. Hij liep erlangs tot hij niet meer kon. Hij bleef staan voor een briefje dat aan de muur hing:

Onneembare muur.
Taart bij mij.
De bever

De mier las het briefje en plotseling kwamen zijn krachten terug en holde hij naar de bever toe.
De bever was thuis en had toevallig een honingtaart gebakken.
Ze aten de taart en spraken over onneembaarheid en de zomer, en de mier ging nooit meer weg.
Daar zie ik van af, bever, zei hij.
Dat is goed, mier, zei de bever.
Ik had zo'n muur moeten bouwen, dacht hij. Nu is het te laat.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Maroes.
16 reviews
November 4, 2025
Dit boek lag al twee jaar (letterlijk) te verstoffen op mijn nachtkastje, en nu ben ik het al een maand met tegenzin aan het lezen. Vanavond heb ik de laatste 40 pagina’s gelezen (hij is maar 195 pagina’s lang!). Op bladzijde 185 stond ik opeens stil, dwong mezelf om echt te lézen wat er danste voor mijn ogen (ik ben moe). Ik begrijp het nu.

Ik wist wel waar het over ging, ik kende de thema’s, maar ik las het niet terug. Het enige dat ik las was: “De rolmops hoorde van het vertrek van de mier. Hij zei tegen de gazelle: Heb je gehoord van de mier? Toen ging de rolmops thee drinken en denken over de mier” En: “De mier liep in de hitte. Hij klom op een rots en schreeuwde: ‘Ik ben de mier!’ En er kwam geen reactie”.

Ik heb ‘t boek niet de kans gegeven om tot me door te dringen want ik heb eigenlijk helemaal geen zin om door de eindeloze herhaling te prikken, het spijt me zeer. Ik vond ‘de verte’ wel heel mooi (beter dan dat eindeloze ‘weg’), het huis dat de mier bouwde in de woestijn en toen verdween. Het bootje naar de horizon.
Dit alles drong pas tot me door vanaf bladzijde 185. Toen werd de fantasie van me afgetrokken dat er een mooi rooskleurig einde op me zat te wachten aan het eind van de tunnel. Toen deed het pas iets met me.

Ik heb er niet van genoten maar ik kan de waarde ervan in zien. Ik denk, als je er eenmaal in zit, dat je een beter ervaring zal hebben dan ik. De kaft stond me al twee jaar aan te staren en ik was d’r wel klaar mee!
Profile Image for Arjan Van Nijnatten.
21 reviews
August 8, 2025
Het vertrek van de mier is een klein boekje dat me diep heeft geraakt. Het vroeg erom om met aandacht gelezen te worden. Niet omdat het moeilijk te lezen is, maar omdat er zoveel in verscholen ligt.

Een mier vertrekt. Zonder uitleg, zonder bestemming. De dieren om hem heen begrijpen het niet goed. Sommigen maken zich zorgen, anderen zijn boos, weer anderen proberen het te aanvaarden. Hun reacties zijn pijnlijk herkenbaar. Verdriet, verwarring, schuld, onbegrip, alles wat bij afscheid hoort.

Wat me het meest trof waren de dagboekfragmenten van de mier. Kort, aarzelend, soms droevig, soms licht. Hij zoekt, tast, stelt vragen. Over wie hij is, waar hij ophoudt en waar de ander begint. Over wat het betekent om te vertrekken. Niet alleen van een plek, maar ook van wie je was.

Toon Tellegen schrijft eenvoudig, maar niets is oppervlakkig. Er zit ruimte in zijn zinnen. Stilte tussen de woorden. Hij laat iets open wat je zelf mag invullen.

Dit boek is klein van formaat, maar groots in wat het oproept. Het heeft me geraakt, stil gemaakt, en iets in beweging gezet wat ik niet meteen een naam kan geven of hoeft te hebben.

Ik ben blij dat ik het gelezen heb. En ik weet dat ik het nog eens zal lezen. Misschien wel op een ander moment, met andere vragen.
Profile Image for Eveline.
123 reviews20 followers
February 17, 2018
In the beginning there was quite a lot of repetition. The book has three parts: one in which the animals are talking about why the Ant is gone, and what it means to be "gone". The second part is from the perspective of the Ant, where he is and how he looks at himself and what is means to be "him_self". The third part consists of the notes that the Ant made while wandering and wondering.

Why am I writing this review in English? Many times while reading, I thought how difficult it would be to translate this book.

Wonderlijke taalvondsten en nonchalante neologismen en verdraaiingen van datgene wat Nederlandstaligen vanzelfsprekend vinden in de taal.
Ik vermoed dat vele mensen zich kunnen herkennen in de mier, ook al zijn ze (nog) niet vertrokken.

Het boek bestaat uit hele korte hoofdstukjes en geeft verschillende persoonlijkheden en persoonlijke moeilijkheden. Iedereen in het bos is sociaal en heeft het goed met elkaar voor, en als de mier weggaat, komt dat als een verrassing en als voer voor filosofen - oftewel: voor elk dier.
Profile Image for Winnie.
50 reviews11 followers
August 20, 2022
Ik vond de verschillende perspectieven leuk, want elk dier had zijn eigen kijk op het vertrek en ik snapte de achterliggende gedachte en vergelijkingen van verwerkingen van verdriet of verlies. Maar het greep me gewoon niet zo als dat de achterflap me lokte. Ik merkte dat ik er een beetje plichtsmatig doorheen ging lezen. Het ene na het andere dier.. Jaja.. Okay... En toen de mier... En ook nog de aantekeningen. Ik ben niet iemand die boeken "verlaat" dus ik las het braaf uit, ook omdat het verhaal uit korte teksten is opgebouwd, dus ik dacht... Kom op.

Maar nee... Misschien moet ik nog iets anders van hem gaan lezen om beter te oordelen of Toon Tellegen wat voor mij is. En normaal ben ik best wel van proza en poëtisch, maar... Meh...

Een derde ster vooral voor de creatieve manier van eigenschappen van dieren kunnen verwerken op een antromorphistische manier naar menselijke emoties.
Profile Image for Alouette.
64 reviews9 followers
July 16, 2017
Ik had hele hoge verwachtingen van het boek. Ik merkte dat ik echter de symboliek te simpel vond om hem mij echt te laten raken. Misschien juist door mijn hoge verwachtingen.
Ik heb boeken van toon gelezen die ik veel beter vond.
Profile Image for Mich.
71 reviews
January 4, 2019
Ik denk de eerste maal dat Tellegen mij een beetje tegenvalt. Ik vond het soms een beetje langdradig en het herhaalt zich steeds, alsof het thema wat uitgemolken is.
Spijtig, want ik heb zo gehouden van sommige verhaaltjes van Tellegen.
Profile Image for Annemarie.
221 reviews4 followers
May 14, 2018
Niet zijn beste. Beetje té, over het randje van de emotie.
Profile Image for Manda.
113 reviews18 followers
April 25, 2022
Ben normaal wel fan van de boeken, maar deze deed me niet zoveel helaas.
Displaying 1 - 30 of 40 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.