فردوسی

by محمدامین ریاحی

فردوسی 329 - 416 هجری قمری
Muhammad Amin Riahi. Ferdausi
از سری بنیانگذاران فرهنگ امروز 29 - ویژه فرهنگ ایران و اسلام
فهرست مندرجات: فردوسی و شاهنامه، از افتادن تا برخاستن، تدوین حماسه ی ملی ایران، دهقان زاده ی پاژ، در بهار جوانی، سالهای آفرینش شاهنامه، ورق برمی گردد، در عهد شاهنامه ستیزی، پیام شاهنامه، ارزش والای شاهنامه، میراث فردوسی، جهان شاهنامه شناسی، بزرگداشت فردوسی، برای مطالعه ی بیشتر.

408 pages, Paperback

First published January 1, 1996

About the author

Mohammad-Amin Riahi (Persian: محمدامین ریاحی; June 1923, Khoy – 15 May 2009, Tehran) was a prominent Iranian literary scholar of Persian literature, a historian, writer and statesman. Apart from being one of the authors of Dehkhoda Dictionary and Encyclopædia Iranica, he was the author and editor of several well-known scholarly books. Mohammad-Amin Riahi received his PHD on Persian literature from Tehran University under the supervision of Badiozzaman Forouzanfar. Riahi is best known for his scholarly works on Shahnameh and Ferdowsi, Hafiz, and the ancient iranian languages (especially Azari Language). He has produced critical editions of some of the major classical Persian texts such as Mersad-al-ebad and Nozhat-al-majalis. During a course of 60 years he published numerous scholarly articles, a selection of which are gathered in a volume titled Forty essays on language, literature and history of Iran.
Among numerous cultural positions he held during his career, Riahi was a professor of Tehran University, the founding member and later president of the Shahnameh Foundation (1971–1979), vice-chairman of the Iranian Academy of Literature and Arts, and Iranian Minister of Education (1979).

محمدامین ریاحی سال ۱۳۰۲ در شهرستان خوی متولد شد
وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خود به پایان برد و بعد راهی تهران شد.
دکتر ریاحی، فرهنگ‌پژوه، ادیب و مصحح و پژوهشگر ‌نامدار ادبیات در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت و به دریافت دکتری زبان و ادبیات فارسی نائل آمد.
ریاحی پس از فراغت از تحصیل به تدریس ادبیات پرداخت.
وی در سمت‌های عضویت هیئت مؤلفان لغتنامه دهخدا، مدیر ملی وزارت فرهنگ سابق، رایزنی فرهنگی ایران در کشور ترکیه، استادی دانشگاه آنکارا، دبیر کلی هیئت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور، استادی دانشگاه تهران، نیابت ریاست فرهنگستان ادب و هنر ایران، ریاست دانشکده هنرهای دراماتیک، ریاست بنیاد شاهنامه فردوسی (به مدت دو سال و پس از مجتبی مینوی) به خدمت فرهنگی ‌پرداخت.
او مدت کوتاهی نیز کسوت وزیری آموزش و پرورش را بر عهده داشت.
از فعالیت‌های مطبوعاتی او سردبیری هفته‌نامه مهرگان و آموزش و پرورش و سیمرغ را باید نام برد. از وی اشعاری نیز به جا مانده است.
از آثار او می‌توان به «زبان و ادبیات فارسی در قلمرو عثمانی»، «گلگشت در شعر و اندیشه حافظ»، «تاریخ خوی»، «کسایی مروزی - زندگی و اندیشه و شعر او»، «سرچشمه‌های فردوسی‌شناسی»، «فردوسی: زندگی، اندیشه و شعر او»، «مجموعه مقالات - حاوی 50 مقاله تاریخی و ادبی» و «تاریخ روابط سیاسی ایران و عثمانی» اشاره کرد.
علاوه بر تألیف، تعدادی از متون کهن فارسی به تحقیق و تصحیح او به چاپ رسیده که از جمله آنها می‌توان «مرصاد العباد نجم الدین رازی»، «مفتاح المعاملات» قدیمی‌ترین متن ریاضی فارسی و همچنین «جهان نامه متن قدیم جغرافیایی» را نام برد.

Reviews

[amin akbari · Rating 4 out of 5]

به نام او

استاد محمدامین ریاحی یکی از اساتید برجسته و والامقام زبان و ادبیات فارسی بودند و نوشته‌ها و پژوهش‌های علمی ایشان تا به امروز برای فارسی‌دوستان مغتنم و مورد استفاده است. یکی از حوزه‌های مورد علاقه استاد ریاحی شاهنامه فردوسی است ایشان تالیفات زیادی درباره حکیم توس دارند که متاسفانه بیشترنه این آثار در بازار کتاب موجود نیست مثل همین کتابی که میخواهم معرفی کنم.
فردوسی نوشته استاد ریاحی اول‌بار در سری بنیان گذاران فرهنگ امروز (در این سری کتابها، کتاب مفید و خوب بسیار است) منتشر شد و بعد از چند نوبت چاپ، بعد از مدتها توسط نشر سخن بازچاپ شد که متاسفانه مدتی‌ست که در بازار موجود نیست.
حالا به هر رو من معرفی خودم را مینویسم، امید که کتاب منتشر شود.
کتاب شرحی علمی بر زندگی فردوسی و فرآیند سرایش شاهنامه توسط اوست. استاد ریاحی با جمع‌آوری اطلاعات تاریخی سعی در روشن کردن چگونگی سرایش شاهنامه و دوره‌هایی که فردوسی طی کرده تا به اثر نهایی‌اش برسد، دارد. و الحق که ایشان با ارائه این سندها بسیاری از ابهامات را در این زمینه برطرف می‌کنند و بر بسیاری از افسانه هایی که پیرامون فردوسی بزرگ و اثر سترگش شکل گرفته و شهرت یافته خط بطلان می‌کشند. فردوسی نوشته محمدامین ریاحی در عین علمی بودن ساده و همه‌فهم است و تمام اقشار ادب‌دوست فارسی‌زبان می‌توانند به آن مراجعه کنند و بیش از پیش با زندگی، افکار و عقاید شاعر ملی‌شان آشنا شوند. در ضمن برای کسانی هم که می‌خواهند به صورت جدی مطالعات ادبی داشته باشند و با شاهنامه انس بگیرند کتاب خوبی برای گام نهادن در این عرصه است.
و اما نکته جالب برای من وطن‌دوستی استاد محمدامین ریاحی است که از سطر سطر این کتاب به چشم می‌خورد علاقمندی و شیفتگی این دانشی‌مرد که زبان مادری‌اش ترکی است، به زبان فارسی که زبان فرهنگی‌ همه ایرانیان است رشک‌برانگیز است. و این نه فقط به حرف بلکه به واسطه فعالیت دقیق علمی ایشان که هدفی جز صیانت از زبان فارسی ندارد، قابل مشاهده است.
برخی از دوستان در مرورهایی که بر این کتاب نوشته‌اند اشاره کرده‌اند که مولف درباره فردوسی و شاهنامه اغراق کرده و حق دیگر شاعران فارسی‌زبان را در قیاس با فردوسی به‌خوبی ادا نکرده است. به این دوستان باید گفت ریاحی از فردوسی و شاهنامه‌اش با شوق و ذوق می‌گوید که ارادتش را به ایران و زبان فارسی را نشان دهد. سخنان او فراتر از داوریهای معمول ادبی‌ست.

[Mana Ravanbod · Rating 4 out of 5]

درآمدی موجز و درست و خوب (حداقل برای سی سال پیش) به شاهنامه و فردوسی است. چاپ جدیدترش در نشر سخن را ندیدم هنوز. ولی این روزها که بعد چندین سال برگشتم و کتاب را ورق زدم دنبال چیزی بودم که پیداش نمی‌کردم و همینجوری ورق میزدم دیدم نشسته‌ام دارم می‌خوانم و مسیر حرف را می‌شود پی گرفت و هنوز گیراست. کاش پیرایشی با آخرین یافته‌ها و کشفیات انجام می‌شد و چاپ جدید تمیزی از این کتاب بیرون می‌امد. مقدمه هم کمتر کلی‌گویی و بیشتر مسئله‌محور می‌شد.

[Reihaneh_T · Rating 3 out of 5]

کتاب یه سری سوگیری هایی داره که اصلاً جالب نیست ! یعنی تقریبا کار نصف شاعر ها رو زیر سوال برده که بگه فردوسی چقدرررر شاعر مهمی بوده و چه کار مهمی کرده و به راحتی بعضی حرفاشو با دلیل میشه رد کرد ...
ولی از حق که نگذریم تونست من رو تا حدودی به شاهنامه علاقه مند کنه و مطالب مفیدی ازش یاد گرفتم ! :-"
و درکل خوندنش رو به افرادی که دوست دارن به فردوسی و شاهنامه علاقه مند بشن رو توصیه میکنم !
جمله بندیام هم که مثل همیشه عالیه !:د
و مرسی لیلی =))

[Mostafa · Rating 4 out of 5]

خیلی کتاب و خوب و مفیدی برای شناخت فردوسیه
نکات و اشاره های تاریخی خوبی داره، بررسی دقیقی از احوال فردوسی انجام داده
و نکته منفی کتاب مرعوب بودن نویسنده در برابر بزرگی فردوسیه که جایگاهی پیامبرگونه برایش درنظرگفته جز ستایش چیزی از شاعر بزرگ نگفته

[Maa jed · Rating 4 out of 5]

کاش اینجور کتابها رو آموزش پرورش غلط پندار و بدرفتار ما تو برنامه ی آموزشی دانش آموزا میذاشت که تازه توی این سن و سال لازم نباشه بفهمم فردوسی کی بوده و چه کاری کرده و چرا اینقدر شاهنامه مهمه . تا فقط اسم فردوسی به گوش امثال من نخورده باشه و بدون اندکی فهم و دانش فقط به داشتن فردوسی افتخار کنم و نفهمم و ندونم که کی بوده و چیکار کرده و منابع داستانهاش چی بوده و از کجا آورده این روایتها رو . شعری که من از فردوسی تو مدرسه خوندم و یادمه همون میازار موری که دانه کش است بوده که تازه به برکت این کتاب فهمیدم همون هم غلطه و اصلش این نیست . خیلی کتاب باارزش و خوبیه ولی خیلی زودتر از اینها لازم بوده که این اطلاعات رو داشته باشم

[Sia · Rating 4 out of 5]

خیلی کتاب و خوب و مفیدی برای شناخت فردوسیه
نکات و اشاره های تاریخی خوبی داره، بررسی دقیقی از احوال فردوسی انجام داده
و نکته منفی کتاب مرعوب بودن نویسنده در برابر بزرگی فردوسیه که جایگاهی پیامبرگونه برایش درنظرگفته جز ستایش چیزی از شاعر بزرگ نگفته