In "Niemand regeert" leest Marc Chavannes een selectie van zijn columns voor die eerder werden gepubliceerd in de NRC. "De Nederlandse overheid is als een broodje zacht open asfaltbeton. Twee identieke zachte happen met een toegankelijk lijkende harde laag ertussen." Dat ontdekte Marc Chavannes na zijn terugkeer uit Frankrijk en Amerika.
Nederland heeft zich bekeerd tot een ingrijpend marktdenken, zónder helder idee over wat we van de overheid blijven verwachten. Vaak omdat 'het moest' van Europa. Meestal was het een welkome (schijn-)bezuiniging. De vermarkting van het openbaar bestuur heeft geleid tot privatisering van de politiek. Het onderscheid tussen publieke en private taken is zoek. Het call center van de belastingdienst is niet behulpzamer dan dat van kabel of bank.
Chavannes verbaast zich over de eindeloze besluitvaardigheid rond rekeningrijden, de verloren beroepseer en de provinciale dans om de energiemiljarden. Over het blind vertrouwen in de maakbaarheid van de samenleving en de alkunde van computersystemen. Als correspondent in eigen land beschrijft hij hoe Nederland zichzelf met een mengsel van grootspraak en uitstel-als-oplossing. Niemand heeft het hier ooit gedaan. Niemand regeert.
Een luisterboek voor iedereen die wil weten hoe Nederland ervoor staat na Paars, Pim en de ontploffing van het zelfbedieningskapitalisme. Een luisterboek over de verpulvering van de democratische politiek. Een pleidooi voor doe-het-zelf-politiek.
Introductie, Woord vooraf, Inleiding, Thema 1: De markt, voor al uw politieke vragen, Thema 2: We lossen het samen wel op, Thema 3: Nederlands kapitalisme, Thema 4: Nederland als wereldmacht, Thema 5: Kennis is vermoeiend, Thema 6: Regeren is vooruitschuiven, Thema 7: Hoe ver wilt u zich laten uitkleden?.
Een liberaal ziet zijn nationale systeem smelten, zijn staat oplossen in de wereldmarkt, het ontstaan van de BV Nederland die we nu als normaal erkennen. Het is vooral een interessante momentopname doordat deze bundel van collumns zijn geschreven rond 2008. Andere tijden. Nu zitten we tot onze lippen in imperialistisch conflict. De staat werd alvorens uitgekleed van vreedzame ondernemingen als zorg, onderwijs en openbaar vervoer zodat we nu genoeg budget hebben voor het Amerikaans industrieel-militair complex. Chavannes beschrijft maar begrijpt niet. Het zijn doorgeschoten marktdenken en de individuele poppetjes die alles uit handen geven. Symptoom is pas oorzaak als het in gang is gezet, waartoe dient, welke klasse dient deze politiek? Aan welke historische ontwikkeling zijn we onderhevig? Nee niet de poppetjes als Tatcher en Reagan, economisch gezien! Ah dat is een heel ander gesprek, maar er zijn hier genoeg voorbeelden verzameld dat het met wat eigen denkwerk goed op zijn plaats valt.
Ik vond dit boek moeizaam om te lezen. Ik had verwacht een heldere uiteenzetting te krijgen van hoe Nederland in de loop der jaren is geprivatiseerd, maar het boek zoomt vooral in op een paar specifieke voorbeelden van privatisering. Daarbij kwam dat ik de schrijfstijl niet fijn vond.