In Post uit Rusland beschrijft Laura Starink wat ze heeft zien veranderen in het land, maar wijst ze ook op de echoÕs uit het gewelddadige verleden. Als slavist in Leningrad ontdekte Starink de Sovjet-Unie van Brezjnev als een land met twee warm, open en grappig aan de keukentafel, maar hard, gesloten en huichelachtig in de buitenwereld. Tien jaar later deed ze als correspondent van NRC Handelsblad verslag van de perestrojka van Gorbatsjov. De Russen roken de vrijheid maar niemand voorzag dat de Sovjet-Unie uiteen zou vallen. Dat leidde tot armoede, chaos en criminaliteit. Nu bereist ze het Rusland van Poetin, die orde bracht door de autocratie te herstellen. In het gevecht tussen staat en burger trekt de laatste nog steeds aan het kortste eind. Dit boek is een lofzang op de eenling die het systeem weerstaat.
Bij het zien van de schitterende cover van Post uit Rusland van Laura Starink wil je weten wat voor lied de man zingt. Zou het een vrolijk of een melancholisch lied zijn? Je vindt het haast jammer dat je de muziek niet hoort. Ondertussen wil je ook weten wie die man is en wat zijn achtergrond is. De titel doet vermoeden dat het boek brieven bevat van mensen uit Rusland, dat het om diverse briefwisselingen gaat, maar dat is niet waar. De auteur heeft haar ontmoetingen met vele mensen uit Rusland en haar mening over Rusland in een boek verwerkt. In Post uit Rusland van Laura Starink neemt de auteur je mee naar Rusland. Na de proloog begint ze haar reis in Glazok en zal voor dit boek daar ook eindigen. Vanaf Glazok tot en met Glazok en er tussenin vertelt de auteur over de vele ontmoetingen die ze in Rusland had. Ze praat met de mensen over de politiek, het leven in Rusland, de veranderingen die het land ondergaat / heeft ondergaan, maar ook over hoe sommigen weer terug willen in de tijd en weer anderen die het anders willen. De verhalen laten bijvoorbeeld zien hoe hard het leven voor heel veel mensen is in Rusland, waarom ze altijd op hun hoede zijn voor iedereen, wat ze krijgen te horen over de rest van de wereld, hoe ze denken over de diverse presidenten, hoe mensen bang worden gemaakt, hun afkeer voor het westen en de Amerikanen, hoe de rechtspraken daar zijn en nog veel meer.
De voorbije week - onderweg in onze contreien met de fiets - las ik een dikke turf: ‘Post uit Rusland, 1972-2019’ van Laura Starink. Ze studeerde in de jaren zeventig in Leningrad. Zo ontdekte ze de Sovjet-Unie van Brezjnev als een land met twee gezichten: warm, open en grappig aan de keukentafel, maar hard, gesloten en huichelachtig in de buitenwereld. Tien jaar later deed ze als correspondent van NRC Handelsblad verslag van de perestrojka van Gorbatsjov. De Russen roken de vrijheid maar niemand voorzag dat de Sovjet-Unie uiteen zou vallen. Dat leidde tot armoede, chaos en criminaliteit. Nu bereist ze het Rusland van Poetin, die orde bracht door de autocratie te herstellen. In het gevecht tussen staat en burger trekt de laatste nog steeds aan het kortste eind. Dit boek is een lofzang op de eenling die het systeem weerstaat.
Het boek is een echte aanrader. Starink schrijft met erg veel kennis van zaken. Ze heeft een netwerk uitgebouwd van honderden Russen: van eenvoudige arbeiders tot adviseurs in het entourage van Poetin.
Wat bijblijft is dat je Rusland niet kan meten met westerse maatstaven. Machtsconcentratie, corruptie, onderdrukking, leugens … maken al vele eeuwen deel uit van het leven van de Russen. Veel Russen doorzien dit systeem en trachten er in hun dagelijks leven zo weinig mogen mee geconfronteerd te worden.
De doorsnee Rus is warm en openhartig en heeft het hart op de tong. Niet te verwonderen dat Laura Starink haar instinct laat leiden in het kunnen capteren van goede verhalen.
En voor wie wil weten hoe Rusland evolueerde tussen 2019 en 2023 surft best eens naar https://www.raamoprusland.nl/, de informatieve site die Starink met een schare kenners uit Nederland en Vlaanderen onderhoudt. Veel te weinig gekend bij ons. Jammer…
En nu we toch bezig zijn. Ik vond het boek op het gratis e-boeken uitleenplatform cloudLibrary, het samenwerkingsverband van de Vlaamse bibliotheken. Je kan er kiezen uit meer dan 10.000 titels om te lezen op je eigen toestel. Ik vind het platform prima, maar nog steeds te conservatief. Alle boeken die je ‘materieel’ kan ontlenen in een bib in Vlaanderen zouden hier onmiddellijk ook beschikbaar moeten zijn. Dit is helaas allesbehalve het geval.
Mijn liefde voor Rusland is geboren als jongvolwassene door het lezen van de Russische Konsalik boeken van mijn vader. Op de school was ik heel erg geïnteresseerd in Rusland en de manier hoe ze daar dingen georganiseerd hadden. De interesse is gebleven maar nu ik dit boek zo lees blijkt wel hoe oppervlakkig mijn ideeën waren, hoe beïnvloed door het nieuws dat naar buitenkomt. Ik heb genoten van de reis van Laura door Rusland van Glazok naar Siberië en weer terug. Zij beschrijft het Rusland van de gewone man/vrouw en van de wat meer invloedrijke mensen. Het maakt dat ik anders over dingen ga nadenken en me nog meer ga afvragen welk nieuws krijgen we hier voorgeschoteld en klopt dit wel. Zo kende ik Siberië alleen van de strafkampen maar dat er nog veel meer over te vertellen is had ik geen idee van. Dat het communisme diep in het bloed van de bewoners zit, generatie lang ook al wordt het land niet meer op die manier aangestuurd, heb ik me nooit zo beseft. Daarnaast is de schrijfstijl van Laura erg mooi, beeldend geschreven. “Als je de Russische lente hebt gezien, ken je de kruiende rivier die losbreekt uit de houdgreep van het ijs.” En ook om de uitgestrektheid weer te geven van Siberië vertelt ze van uitgestrekte gebieden, niet ontsloten die worden omschreven als “bezdorozje (wegloosheid)”. Het is een echt non-fictie boek met een zeer passende voorkant, duidelijke hoofdstuk indeling en een schat aan informatie. Het zet je aan het denken om eens een Russische roman te lezen of om op reis te willen naar dit bijzondere land en tot die tijd laat je je door Laura meenemen. Het is geen boek om in een keer uit te lezen. Het is een boek om stukje bij beetje te lezen en te herlezen en te genieten. Het is zeker geen opsomming van droge feiten maar vraagt wel om je aandacht. Er worden veel Russische woorden gebruikt, weliswaar met vertalingen erbij maar dat vraagt wel enige aandacht en concentratie.
Starink komt al sinds de jaren '70 in Rusland, eerst als student en daarna als journalist. Zij heeft de enorme veranderingen daar ter plekke voor haar neus zien voltrekken en dat geeft perspectief. Ze lijkt een groot netwerk te hebben en spreekt mensen uit allerlei verschillende hoeken van de Russische samenleving. Ze geeft een behoorlijk genuanceerd beeld van een land waarin lang niet iedereen er hetzelfde over denkt en waarin het heel moeilijk blijkt te zijn om echt de gang van zaken te veranderen. Alles ziet er nu moderner uit, mensen zijn niet meer zo arm als vroeger maar in feite zijn veel dingen onveranderd sinds de Sovjettijd.
Starink trekt de lijn van de geschiedenis door naar het heden en geeft precies het soort analyse waar ik naar op zoek was. Hedendaagse trollenfabrieken waarin mensen tegen betaling het internet vol kladden met Kremlingestuurde meningen blijken bijvoorbeeld de moderne variant van het in kranten uitgebreid beschimpen van Sovjetburgers die in showprocessen werden veroordeeld onder Stalin. De Russische samenleving is niet transpararant en wie wat doet blijft vaak in nevelen gehuld (wie welke gifmoord op zijn geweten heeft bijvoorbeeld) maar van dit boek word je in ieder geval iets wijzer.
Ik heb absoluut genoten van dit laatste boek van Laura Starink. Opnieuw, want zij schrijft toegankelijk, begrijpelijk en ontsluit in ‘Post uit Rusland’ de materie van het leven, de 2 gezichten van het leven, in Rusland van 1972 - 2000. Het boek verdiept de kennis over een groot land, diens historie, heroïek en tragiek, hoop en wanhoop, burger en staat, ontwikkeling en stagnatie, leven en overleven. De wil is er onder de burgers wel om verder te komen, ook al is het ‘oude systeem’ verdwenen er is een nieuwe orde die eigentijds op de vroegere tentakels van de macht van een overheid lijkt. Daarbinnen zoekt de bevolking een weg van bestaan in armoede of rijkdom en wat daartussenin mogelijk is.
Een mooie inkijk in de ontwikkeling van Rusland vanaf circa 1970. Met de vele literatuursuggesties een mooi startpunt voor een verdere verdieping in de russische cultuur. Minpunten zijn dat het wel ontbreekt aan structuur in de opbouw van het boek. Het zijn veel schijnbaar losstaande anekdotes. Verder is het heel duidelijk een betoog op basis van de ervaring van de auteur, maar vond het soms iets teveel doordrammen.
Overall: veel geleerd over de ontwikkelingen in Rusland en onderbelichte aspecten langs zien komen, maar het is door het gebrek aan structuur soms wat te veel van de hak op de tak.
Eerder las ik het boek van Michel Krielaars over Rusland (Het brilletje van Tsjechov). Dat geeft close-ups, refereert - de titel zegt het al - aan literatuur en beschrijft een reis van de auteur. Laura Starink benut haar rijke ervaring als correspondent van de krant en profiteert van decennia aan persoonlijke contacten met Russen. Het boek geeft een diep inzicht in de Russische samenleving en politiek. Dankzij deze twee boeken begrijp ik veel meer van Rusland. En ik begrijp ook dat niet alles te doorgronden is.
Laura Starink, die enige tijd in Leningrad heeft gewoond en van 1987 tot 1992 voor NRC correspondent in Moskou was, schrijft over haar persoonlijke ervaringen in de Sovjet-Unie, later Rusland. Zij beschrijft het land en de politiek in de tijd van Brezjnev tot en met nu Poetin en doet met vlotte pen verslag van haar vele ontmoetingen met allerlei Russen. Heel interessant!
De moeite waard. Verslagen van diverse bezoeken aan Rusland, in verschillende tijden (als student en in latere jaren als correspondent van NRC). Leest gemakkelijk en veel duiding en terugblikken. Rol van Poetin en de inval van De Krim is bijzonder om te lezen zeker zoals de situatie nu in Oekraine is, na februari 2022.
Het eerste hoofdstuk is een aaneenschakeling van anekdotes over het dorpje Glazok. Dat is te lang uitgestrekt, met teveel voorbeelden die niet wezenlijk van elkaar afwijken. Ze lijkt me niet zozeer geïnteresseerd in de mensen zelf, als wel in hun politieke visie. Dan zijn enkele personen genoeg. Vervolgens volgt er ook nog een serie dichters. Voor zo'n boek moet je Paustovski heten.
De politieke gedeelten zijn beter, al kunnen ook die korter wat mij betreft. Sommige belevenissen (interview met de KGB-directeur (!), treincontrole in de jaren '70) zijn erg interessant. Die had ze beter in een serie krantenartikelen kunnen verpakken.