Das große Welttheater: Von der Macht der Vorstellungskraft in Zeiten des Umbruchs

by Philipp Blom

We leven in de best mogelijke wereld: we hebben nog nooit zo lang vrede gekend, we waren nooit eerder zo rijk of zo veilig. Dit verhaal houden we onszelf in elk geval voor. Maar wat nou als dit niet in overeenstemming is met de realiteit? Wat nou als democratieën ondertussen aan het afbrokkelen zijn, de haat tussen groepen toeneemt, de economische groei stagneert en het gevaar van klimaatrampen stijgt? In dit grootse filosofische essay laat Philipp Blom zien hoe het mogelijk is dat het Westen niet ondanks, maar juist vanwege vrede en welvaart in een crisis verkeert. Daar zijn we door ons verleden geenszins op voorbereid. De strijd voor de toekomst wordt ook een strijd om een nieuw groot verhaal, voor eenieders ogen, op het podium van het wereldtoneel.

Genres: Nonfiction, Philosophy, Essays, Current Affairs, Climate Change

Paperback

First published May 25, 2020

About the author

Philipp Blom is a German novelist who currently lives and works in Vienna, Austria. He is best known for his novel, The Simmons Papers (1995). His 2007 novel, Luxor has not yet been translated into English. He is a professional historian who studied at Vienna and Oxford with a focus on eighteenth-century intellectual history. His academic works include: To Have and to Hold: An Intimate History of Collectors and Collecting; Encyclopédie, and The Vertigo Years: Change and Culture in the West, 1900-1914. He is also the author of The Wines of Austria.

Reviews

[Marc Lamot · Rating 3 out of 5]

My previous experience with Blom, Was auf dem Spiel steht ('What's at stake'), was not so positive. That pamphlet was full of doom and gloom and, above all, seemed to have been written very hastily. I wanted to give Blom a second chance and so I ventured into this 'The great world stage'. Although this is actually a commemorative paper, on the occasion of the 100th Festspiele in Salzburg, this short book digs a little deeper.
Blom takes up a number of propositions that he made in his previous works, such as the importance of the cold wave between 1570 and 1700, which he refers to as the 'little ice age', which according to him was the basis of early capitalism, the rule of law, the Enlightenment and the scientific method. An imaginative hypothesis, but unfortunately a clear case of reductionist climate fetishism, in which historical reality is violated (climate experts don't see a real, continuous cold wave in these years).
Blom also reprises his apocalyptic scenes of the future, with an accumulation of ecological disaster scenarios, all of which he attributes to the Western obsession with growth, and to the insufficient scientific foundation of Enlightenment thinking. This piece suffers from the same inconsistencies as his previous pamphlet.
However, there are a few things in this book that appealed to me. For instance, Blom proposes that when human societies are challenged by major, traumatizing phenomena such as war, famine, epidemic or climate change, they must look for new, global 'stories' to get a grip on the new reality. That is of course true, and indeed it is a process of decades and even centuries. And so our time indeed needs a new way of looking at (changing) reality (not only because of climate). And the cultural sector and, for example, theatre and opera surely can also contribute to this. In this way, Blom offers a case of classic German idealistic thinking (going back to the 18th Century), which does contain a grain of truth. As a historian, Blom makes a bit of a mess of it, but as a philosopher I can appreciate him a little better. (rating 2.5 stars)

[Nathalie · Rating 4 out of 5]

Philipp Blom (1970) is een Duitse historicus en filosoof, en heeft via zijn Nederlandse moeder ook een band met Nederland. Hij schrijft voor verschillende bekende kranten waaronder The Independent, The Times Literary Supplement, Die Zeit, Frankfurter Allgemeine Zeitung en Vrij Nederland. In 2019 kreeg hij een eredoctoraat aan de Universiteit van Groningen. In zijn boek uit 2017, Wat op het spel staat, doet hij een beroep op de lezer om actief na te denken over de gevolgen van klimaatverandering en digitalisering, en om van het economisch model – uitsluitend gericht op groei – afscheid te nemen.

In zijn essay Het grote wereldtoneel. Over de kracht van verbeelding in crisistijd, dat hij schreef op aanvraag van de Salzburger Festspiele, gaat hij verder over deze thema’s. Er zijn meerdere essays in korte tijd verschenen naar aanleiding van de corona-epidemie, alleen was die nog niet helemaal tot in Europa doorgedrongen toen Blom dit essay schreef. Speciaal voor de Nederlandse vertaling voegde hij een hoofdstuk toe waarin hij dit extra kader nog toelicht, hoewel daar niet ver voor gezocht hoeft te worden. Zowel de klimaat- als de coronacrisis hebben volgens hem namelijk dezelfde oorzaak: de systematische destructieve en roofzuchtige impact van de mensheid op de planeet.

Blom brengt een scherp inzicht in onze tijd en plaatst die in een historisch verband. Hij laat ons met andere ogen kijken naar wat er zich in deze tijd rondom ons afspeelt, door de woorden van denkers te gebruiken die leefden op kantelmomenten in de geschiedenis. Door hen als inspiratiebron te nemen, tracht hij ons op een zoektocht te zetten naar een nieuw verhaal, met nieuwe woorden en beelden om een transformatie mee te creëren.

Een van de denkers waar hij regelmatig naar teruggrijpt, is de Egyptenaar Chacherperreseneb, die rond 1800 voor Christus leefde – een tijd van rampen. Deze filosoof zocht ook naar woorden om zijn wereld te begrijpen en probeerde zich een nieuwe (betere) toekomst voor te stellen:

'Had ik maar
Onbekende uitdrukkingen
Vreemde uitspraken
Nieuwe woorden
Vrij van herhalingen

O, wist ik maar
Wat anderen niet weten
Wat nog niet is gezegd'

Hoe diep die behoefte aan nieuwe verhalen in feite gaat, toont Blom onder andere aan door verband te leggen tussen het vastlopen van de huidige verhalen en de plotse stijging in verhalen rond samenzweringen en complottheorieën. Daarover vertelt hij ook enkele persoonlijke anekdotes. Dat nieuwe verhaal moet volgens hem voldoende 'poëtische resonantie' hebben; dat moet ons, de samenleving, in onze kern raken en voeden. Daarvoor kijkt hij naar de kunst.

Hebben de gewone man en vrouw in de coulissen van dat wereldtoneel wel een boodschap aan dit essay, dat wel erg abstract blijft en bij wie dit werk toch ook vooral over de hoofden zal gaan? Al zijn juist zij slachtoffer van de verslechterde ecologische en sociale toestand in de maatschappij, en hebben zij het minst bijgedragen aan de klimaatcrisis? Dat vraagt de Belgische ex-politicus Jos Geysels, die het sociaaleconomische aspect en de belangrijke notie van klimaatrechtvaardigheid niet voldoende vertegenwoordigd ziet in dit essay, zich terecht af.

Of de toon van dit essay niet te doemdenkend is, verschillen de meningen blijkbaar. Optimistisch is het essay in ieder geval zeker niet. Maar Blom gaat met de lezer samen op stap en bekijkt met hen de geleerde lessen uit de geschiedenis, zodat er een genuanceerde diepzinnige analyse voor hen ligt. De auteur komt uiteindelijk tot prachtige inzichten door verschillende bronnen samen te brengen, die over elkaar heen buitelen en allemaal op zichzelf in te kaderen zijn. Daarvoor alleen al is dit korte essay een sterke aanrader.

Recensie eerder verschenen op Hebban.nl: https://www.hebban.nl/recensie/nathal...

[Joachim Stoop · Rating 3 out of 5]

In opdracht van de Salzburger Festspiele schreef de Duitse historicus een filosofisch essay dat als een mixtape van zijn oeuvre aanvoelt. Geplet tussen de klimaatcrisis, de afbrokkelende verlichtingsidealen en de ineenstorting van waarheid en democratie heeft de mens nood aan nieuwe, coherente verhalen van hoop. Ironisch genoeg klinkt Blom’s ietwat onsamenhangende traktaat extreem wanhopig, behalve in het nawoord rond de huidige pandemie, waarbij de mensheid dankzij dit mondiaal gedeelde trauma een meer bescheiden en empathische rol zou kunnen vertolken.

[Lucas Sierra · Rating 3 out of 5]

Las palabras que habitamos (Comentario, 2023)

Leí este ensayo de Blom con el hambre de los prófugos, esperando morder en sus páginas algo que consiguiera saciar y alimentar, algo que diera fuerzas para seguir corriendo. Leí este ensayo llevando a él algunas de mis preguntas fundamentales. ¿Cómo puede la literatura sumar a la recuperación de refugios para vivir y morir bien sobre la Tierra? ¿De qué manera leer y escribir pueden ayudarnos a establecer parentescos raros? Encontré algo que masticar, quizás no nuevo, pero sí ordenado, y claro, y me entusiasma saber que esta insistencia está allí afuera. Luego me cansé de correr y reposé, que es algo que debiera haber hecho hace tiempo.

En El gran teatro del mundo, Blom habla del poder de las artes para crear discursos que modifiquen el futuro. No lo hace desde la ingenuidad de las representaciones, sino desde la amplitud del relato social, comprendiendo que la idea de narrativa común debe acontecer en lo simbólico antes o al tiempo de acontecer en lo práctico: somos experiencia de palabra antes de ser experiencia de vida (aquí hay un eco religioso del que ni Hegel podría librarse).

Profundiza el autor en dos manantiales potentes: los derechos humanos y el calentamiento global. Ambos temas de actualidad rampante cuyas preocupaciones en la ficción son también actuales, aunque no tan presentes. Para Blom hay una tarea pendiente en las artes. Dejar de crear para las ruinas, empezar a florecer entre las grietas.

Claro, ¿y cómo demonios se hace eso? Bueno, que cada quien siga huyendo tras su respuesta, aquí se cumple con dar un descanso, con reafirmar en la posibilidad de la ficción, con alentar a seguir en la imaginaria creación de posibilidades imaginarias.

Con eso es suficiente para continuar.

[Pieter Serrien · Rating 5 out of 5]

Topboek, gewoon lezen. Een historisch-filosofisch essay waarin Blom al zijn eerdere boeken verweeft met als kers op de taart een interessante extra over corona. Maar een kleine 150 pagina's maar zo veel meer inhoud. Deze ga ik nog eens lezen.

[Isabel · Rating 1 out of 5]

Nope

[Roel Jacobs · Rating 3 out of 5]

Goed geschreven boek maar wel erg pessimistisch. Ook kun je grote vraagtekens zetten bij veel beweringen. Blom stelt dat het Bijbelse wereldbeeld van de mens als heerser over de natuur ten einde loopt. Echter, hij zegt er niet bij dat er in hetzelfde boek Genesis staat dat de mens een goede rentmeester dient te zijn. Het is juist dit laatste punt waar de mens tekort is geschoten.

Blom schrijft ook dat de mens een oorlog tegen de toekomst voert. Zeker, de verspreiding van het hyperkaptialisme leidt tot plundering van de aarde en het huidige denkmodel van alsmaar economische groei dient te worden heroverwogen. Echter, als historicus dient Blom te weten dat we, tot nu toe in ieder geval, altijd oorlog tegen het verleden voerden. Door empirische wetenschap hebben we betere medicijnen gekregen, leven mensen steeds langer, hebben we meer scholing etc.

Nog een punt is dat Blom zegt dat de gangbare verhalen / mythen niet langer toereikend zijn en er nieuwe ideeen / verhalen moeten komen. Hij heeft niet ongelijk maar bagatelliseert de waarde van bestaande verhalen die door de geschiedenis heen zijn geherinterpreteerd.

Kortom, een interessant boek waarvan de kracht meer ligt dat het tot denken aanzet dan de konklusies die Blom trekt.

[Marjan Kloosterman · Rating 5 out of 5]

Het grote wereldtoneel waar we onze rollen kunnen vervullen als we dat maar goed willen doen. We vreten de aarde op . We maken meer gebruik van de natuurlijke bronnen ter eigen verheerlijking dan de aarde kan reproduceren omdat wij ons boven alles verheven voelen. Feitelijk leven we weer in een spiltijd waarin alle signalen aanwezig zijn dat wanneer we zo doorgaan het alle leven op aarde gaat kosten, ook het onze. We zijn hardleers. Wat mist is een goede weergave van wat gaande is, een verbeelding een collectieve taal om woorden te geven aan wat er gebeurt en hoe weer in een gezonde maatschappelijke, fysieke, sociale, economische, politieke en natuurlijke balans te raken. Blom geeft daar geen antwoord op omdat dat nog niet te geven is. Hij geeft een sterk signaal af over vroeger en nu, wat er nodig is, dat het hopelijk wel komt.

[Jan Peter van Kempen · Rating 4 out of 5]

Dit is een boek om rustig te lezen, te herkauwen, nog eens te lezen; en dat allemaal in kleine doses. Geen optimistisch essay, maar eerder een het-is-een-vijf-voor-twaalf verhaal. Wellicht ben ik zelf wat optimistischer: de geschiedenis leert ons dat het einde der tijden meer dan eens is aangekondigd. Mijn realistische ik zegt dan: ja, maar... Kortom, er valt nog genoeg te herkauwen.

[Santiago · Rating 3 out of 5]

Aquest llibre , contràriament als precedents ( Anys de vertigen, la Fractura) té un format més breu i obeeix a un encàrrec per l'efemèride del centenari del festival de Salzburg.
Es tracta d'un assaig on es reflexiona sobre la importància de la representació, la visualització de les idees per conformar la cohesió social. La representació, l'escenificació, es trasllada a la vida i n'esdevé model.
En un món exponencialment canviant com l'actual, demanar a l'art una funció transformadora de la realitat, no deixa de tenir un component d'ingenuïtat que al mateix Blom no se li escapa , les preguntes que es fa, són prou eloqüents:

"Existen realmente alternativas sólidas a este mundo de excesos y debordamientos? ¿Es posible creerlas, es posible al menos pensarlas sin volver a caer en la ingenuidad letal de los utópicos ilustrados? ¿Y es de verdad posible pensar fuera de la lógica a la que estamos acostumbrados, fuera de las huellas que han quedado grabadas?"

Philipp Blom fa un recorregut històric del món occidental on es valoren crisis i alternatives. La sensació d'un món que s'enfonsa és coneguda d'antic. L'autor es serveix d'escrits egipcis (Chacheperreseneb , 1800 a.C) per fer-ne pòrtic d'entrada reflexiva, un exemple:

Han expulsado a la justicia
lo injusto preside la sala del consejo
la hostilidad tampoco
desaparecerá mañana
Nadie es inocente
Todos cometen crímenes
Y nadie dice nada
Yo quiero hablar de ella.

Un món que va dret al desastre, necessita d'un canvi d'idees, d'imaginació i d'escenari per incentivar-les i fer-les visibles. De la dificultat en queda constància: "la lucha por el futuro la ganará la historia más eficaz, no la más noble" i el decreixement, sense fer-se explícit, sura entre les alternatives:
(...)Una fase Omega (...) el problema no radica en que todo esto sea difícil de comprender intelectualmente. Con recursos finitos es difícil pensar en un crecimiento infinito. Se trata más bien de que a quienes tenían la posibilidad de cambiar algo les va económicamente mejor que nunca, aún cuando se hayan vuelto más inseguros y vivan más estreados que la generación de sus padres".

Serem capaços de reinventarnos? Caldrà saber-ne trobar les claus, "En el gran teatro del mundo la función no se detiene"

[Erik Stevens · Rating 4 out of 5]

Philipp Blom is een belangrijke stem die in dit essay het ongebreidelde vooruitgangsgeloof van de neoliberale en de conservatieven in vraag stelt. Hij houdt een positief betoog om ons te herbronnen in tegenstelling tot de conservatieven die, gezeten op het dek van deze Titanic, steeds weer hetzelfde deuntje blijven spelen van de nood aan oneindig voortdurende groei en die de mens reduceren als hard werkende consumenten of luie profiteurs.

[Barrioviajero · Rating 3 out of 5]

Un pequeño ensayo-manifiesto sobre el supuesto fin de la ilustración y el desastre climático, con ecos de Calderón de la Barca, Shakespeare, Bruno Latour, etc. Un análisis crítico del mundo en el que vivimos, más dramático que apocalíptico.

[Esther López Díaz · Rating 5 out of 5]

Interesantisimo repaso por la historia antropología geopolítica....

[Andreu Escrivà · Rating 4 out of 5]

3.5, però la brevetat és un punt a favor. Idees una mica disperses i de vegades vagues, però sempre interessants.

[Santiago Balcells · Rating 4 out of 5]

Poco teatro, mucho mundo. Es como leerte “Sapiens” pero escrito por un dramaturgo algo demagogo

[Heba · Rating 3 out of 5]

عن السرديات وأهميتها في حياة البشر، وعن المراحل الانتقالية حيث يحتاج البشر إلى إيجاد سردية جديدة تمكنهم من إدراك التطورات الحادثة.

[lectornicolas · Rating 4 out of 5]

3.5

[Irina · Rating 4 out of 5]

Philipp Blom - Das große Welttheater

Mit „Das große Welttheater“ geht Philipp Blom der Frage nach, warum sich westliche Kulturen trotz nie dagewesene Wohlstand überrumpelt, überrannt, sogar oft bedroht fühlen. Dieses Angstverhalten geht weit in die Kulturgeschichte zurück und zeigt, wie wenig der vermeintlich moderne Mensch auf die Herausforderungen der heutigen Zeit vorbereitet ist und wie alles mit allem zusammenhängt. Klimawandel, Fremdenhass, politische Unruhen, Verlustängste - In Zeiten wie diesen spielen gemeinsame Identitäten, neue Geschichten und deren Erzähler eine wichtige Rolle, um ein Umdenken anzustoßen.

[Rudi · Rating 4 out of 5]

Er klinkt wel wat een negatief toekomstperspectief in door ( waar ik me wel iets bij kan voorstellen) met positieve lichtpuntjes ( die ik wat moeilijker kan voorstellen )
Als ik Homo sapiens wat vergelijk met Panthera leo en je zegt wel je zal wat minder koning van de jungle worden , wat meer op konijn en woelmuizen moeten jagen zal ie waarschijnlijk eens brullen en zal ik mij uit de voeten moeten maken , ...... tenzij er plotseling een tyrannosaurus opduikt dan zal ie waarschijnlijk andere denkwijzen krijgen , mss wordt tech sapiens Rex

[Gert Poot · Rating 3 out of 5]

Dit boek heeft van alles: het bevat open deuren, onnodig complex taalgebruik en verwijzingen naar andere auteurs en filosofen (iets dat kennelijk per se moet bij een filosofisch werk) en ook ronduit onzin (zoals de aanbeveling van de Gaia-theorie als nieuw groot verhaal), maar hier en daar bevat het boek ook mooie doordachte ideeën over de kracht van verhalen, het bewustzijn en de (maatschappelijke) identiteit.
In het nawoord wordt teveel nadruk gelegd op verandering van denken door Corona. Ik zou willen dat het waar was.

[thetwirlingtraveler · Rating 3 out of 5]

Voor een boek dat zo bekend is had ik een betere introductie in de filosofie verwacht. Bij vlagen was het boek erg interessant, maar soms miste ik context waardoor ik het lastig te begrijpen vond. Het mensbeeld was ook erg deprimerend, waardoor ik niet weet of dit het beste verhaal was om een ommekeer teweeg te brengen. Want aldus Blom gaat het allemaal over hoe een verhaal verteld wordt.

[Tom Horwitz · Rating 4 out of 5]

Very informative but still entertaining book. For me the beginning was a bit slow, also because maybe I didn't have the right expectations, but after that it was amazing to read.
All facts and claims are backed up nicely and really add to the story the writer wants to tell.
A book which really makes you think.

[Michiel · Rating 3 out of 5]

A treatise on how stories and imagination shape human societies.

[TienD · Rating 3 out of 5]

Een hulpmiddel om de huidige wereld in perspectief te plaatsen.

[Greta · Rating 3 out of 5]

einige starke Momente, die einzelnen Aussagen machen zwar Sinn, sind aber teilweise etwas nichtsaussagend. im großen und ganzen fehlt der rote Faden

[Mikael · Rating 4 out of 5]

Gedankenfutter

[Meret · Rating 4 out of 5]

Interessante Zusammenhänge kreiert und spannend erzählt.