What do you think?
Rate this book
Memorias del calabozo
Testimonio militante de dos tupamaros, difundido ya por todo el mundo. Los autores consiguieron comunicarse a golpe de nudillo a través de los muros de la prisión donde pasaron 12 años, transmitiéndose mensajes, poemas y esperanzas. La astucia y la dignidad de los cimarrones uruguayos contada por ellos mismos.
- GenresNonfiction
253 pages, Paperback
First published January 1, 1989
About the author
Mauricio Rosencof
52 books32 followersMauricio Rosencof (born June 30, 1933) is a well-known Uruguayan playwright, poet and journalist from Florida, Uruguay. Since 2005 he has been Director of Culture of the Municipality of Montevideo.
He was a founder of the Communist Youth Union and leader of the National Liberation (Tupamaros) (MLN-T) and in 1972 was arrested and tortured. After the coup of 1973 he was held "hostage" with eight more prisoners. After twelve years in prison, he was released in 1985.
He lives in Montevideo.
He was a founder of the Communist Youth Union and leader of the National Liberation (Tupamaros) (MLN-T) and in 1972 was arrested and tortured. After the coup of 1973 he was held "hostage" with eight more prisoners. After twelve years in prison, he was released in 1985.
He lives in Montevideo.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 15 of 15 reviews
November 6, 2018
Un libro necesario para reconstruir la historia reciente de nuestro país. Escrito de tal manera de no caer simplemente en el morbo de describir las bestialidades, ni de llamar al odio. Un relato que se centra en la vivencia humana de la incomunicación, de la injusticia, de la soledad a través de las décadas. Testimonio desde la desafortunada perspectiva de los protagonistas, los rehenes.
Como es la transcripción de una charla, separada en capítulos cortos diferenciando distintas anécdotas más o menos en orden cronológico, el valor literario no radica en su forma o estructura, sino en el mensaje, en la memoria.
Como es la transcripción de una charla, separada en capítulos cortos diferenciando distintas anécdotas más o menos en orden cronológico, el valor literario no radica en su forma o estructura, sino en el mensaje, en la memoria.
February 3, 2019
Este libro es fascinante. Cargado de crudezas y verdades, logra transmitirte cada una de las vivencias de éstos ex integrantes del MLN-T tomados rehenes durante la última dictadura en Uruguay. Las torturas, el abuso, el hambre y el desasosiego que los rondaba permanentemente, te cala hondo por su manera de transmitir las cosas, sin esconder nada. Es uno de los testimonios fundamentales para revivir y no olvidar jamás los horrores cometidos durante la dictadura, que por lo pronto, la mayoría de ellos ahondan en la impunidad.
"El pueblo que no conoce su historia, está condenado a repetirla."
"El pueblo que no conoce su historia, está condenado a repetirla."
December 21, 2018
Μία κριτική μου για το βιβλίο των Mauricio Rosencof και Eleuterio Fernández Huidobro 'Ñato' "Τουπαμάρος. Ημερολόγιο Φυλακής" ["Memorias del Calabozo"] και παράλληλα, για την ταινία του Álvaro Brechner "Η Δωδεκάχρονη Νύχτα" ["La Noche de 12 años] (2018), η οποία βασίστηκε στο βιβλίο και προβλήθηκε κατά το 59ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσ/νίκης. Το πλήρες κείμενο βρίσκεται στο link: https://www.oanagnostis.gr/%ce%b7-%ce...
Τουπαμάρος. Ημερολόγιο Φυλακής των Μαουρίσιο Ροσενκόφ & Νιάτο Φερνάντες Ουιδόμπρο
Με αφορμή την προβολή τής ταινίας Η δωδεκάχρονη νύχτα [La noche de 12 años] (2018) του Álvaro Brechner, κατά το 59ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (2018)
Μια μέρα, μέσα σ’ εκείνα τα ατέλειωτα χρόνια, μπόρεσαν να κοιταχτούν
στον καθρέφτη: αντίκρισαν έναν άλλον. Αδυνατισμένοι σαν ασκητές,
κομματιασμένοι απ’ τα ασταμάτητα βασανιστήρια οι “όμηροι” της
στρατιωτικής δικτατορίας της Ουρουγουάης, να τους περιφέρουν από
στρατόπεδο σε στρατόπεδο, καταδικασμένους στη μοναξιά ενός κελιού
που δεν ήταν μεγαλύτερο από φέρετρο. Δεν μπορούσαν να μιλήσουν ούτε
καν με τα αντικείμενα. Γιατί στα κελιά τους δεν υπήρχαν αντικείμενα, δεν
υπήρχε τίποτε. Ξάπλωναν πάνω στο παγωμένο τσιμέντο, αλαφιάζονταν
από κάθε τρίξιμο της καγκελόπορτας, κάθε ήχο στρατιωτικής μπότας, που
μπορεί να σήμαινε γι’ αυτούς έναν ακόμη κύκλο βασανιστηρίων.
(Από τον Πρόλογο του Εδουάρδο Γκαλεάνο στο: Ροσενκόφ & Ουιδόμπρο, Τουπαμάρος. Ημερολόγιο Φυλακής).[1]
Ουρουγουάη: η ‘Ελβετία’ της Λατινικής Αμερικής – Σύντομη ιστορική αναδρομή
Από τις αρχές του εικοστού αιώνα και μέχρι λίγο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι κυβερνήσεις τής Ουρουγουάης ακολούθησαν με συνέπεια ένα πρόγραμμα ‘οικονομικού εθνικισμού’, το οποίο περιελάμβανε εκτεταμένες εθνικοποιήσεις λιμανιών, τραπεζών, σιδηροδρόμων και σφαγείων, καθώς και τη δημιουργία καταστάσεων κρατικού μονοπωλίου σε ζωτικούς τομείς τής οικονομίας και της κοινωνίας, όπως η παραγωγή πετρελαίου, τα αλκοολούχα ποτά, η ασφάλιση των εργαζομένων, το ηλεκτρικό ρεύμα, οι τηλεπικοινωνίες κλπ. Σταδιακά, ο βαθμός εξάρτησης της Ουρουγουάης από το ξένο κεφάλαιο έφτασε να είναι ένας από τους χαμηλότερους σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.[2]
Η Ουρουγουάη υπήρξε η πρώτη από τις χώρες τού λεγόμενου ‘Νότιου Κώνου’ [Cono Sur], στην οποία σχηματίστηκε ‘ριζοσπαστική’ κυβέρνηση. Ο ‘ριζοσπαστισμός’ [radicalismo] υπήρξε μία γενικότερη μεταρρυθμιστική τάση που εμφανίστηκε στη Λατινική Αμερική στις αρχές τού εικοστού αιώνα, με βασικά της προτάγματα την εδραίωση της δημοκρατίας, την ανακατανομή τού πλούτου και το μετριασμό των κοινωνικών ανισοτήτων, καθώς και τη δημιουργία εθνικών οικονομιών βασισμένων στον κρατικό παρεμβατισμό και την προστασία των εθνικών εξαγωγικών προϊόντων.
Ως Πρόεδρος της Ουρουγουάης, ο πρώτος ριζοσπάστης Πρόεδρος της Λ. Αμερικής, Χοσέ Μπάτγιε ι Ορδόνιες (1903-1907 και 1911-1915) ,“… επεδίωξε να καταστήσει τη χώρα του πρότυπο δημοκρατίας και να πετύχει τη μεγαλύτερη δυνατή κοινωνική δικαιοσύνη, βασιζόμενος στη λογική τής κοινωνικής αρμονίας.”[3] Σε αυτόν πρέπει να αποδοθούν οι βαθιές δημοκρατικές παραδόσεις τής Ουρουγουάης, με τη θέσπιση της καθολικής ψήφου, την αναγνώριση του δικαιώματος στο συνδικαλισμό και την απεργία, την υποχρεωτική οκτάωρη εργασία, τη θεσμοθέτηση ενός πλουραλιστικού συστήματος διακυβέρνησης της χώρας, το οποίο επέτρεπε την άσκηση της εξουσίας από ένα εννεαμελές Εκτελεστικό Σώμα – με τη συμμετοχή και μελών τού αντιπολιτευτικού κόμματος των Λευκών֗ [4] αλλά κι η επέκταση σε ολόκληρη την εθνική επικράτεια της υποχρεωτικής σχολικής εκπαίδευσης, ο διαχωρισμός Εκκλησίας-Κράτους (ήδη μέσω διατάξεων του Συντάγματος του 1917) κλπ.,[5] χαρακτηριστικά που προσέδωσαν στη χώρα το προσωνύμιο ‘Ελβετία’ τής Λατινικής Αμερικής.[6]
Ωστόσο, με το τέλος τού Β’ Παγκόσμιου Πολέμου και του λίγο μεταγενέστερου της Κορέας, οι προσωρινές συνθήκες τόνωσης της συνολικής ενεργού ζήτησης που είχαν δημιουργηθεί έπαψαν να υπάρχουν και τα πρώτα σημάδια κόπωσης του οικονομικού μοντέλου τής ‘αυτάρκειας’ – της δημιουργίας μίας αυτοδύναμης εθνικής οικονομίας, περιστρεφόμενης γύρω από μία ισχυρή βιομηχανία κι υπό την αιγίδα ενός έντονου κρατικού προστατευτισμού – έκαναν την εμφάνισή τους: η Ουρουγουάη είχε για καιρό εφησυχάσει στα απτά κι εντυπωσιακά αποτελέσματα του ‘Μπατγισμού’: σταδιακά έμεινε πίσω, από τεχνολογικής άποψης, στον καίριο για την οικονομία της τομέα τής βοσκής ζώων. Η παραγωγικότητά της παρέμεινε στάσιμη, ενόσω τα κόστη αυξάνονταν֗ υψηλό είχε καταστεί και το κόστος παραγωγής σιταριού, την καλλιέργεια του οποίου είχε ενθαρρύνει ενεργά η κυβέρνηση της Ουρουγουάης κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο֗ το ίδιο πρόβλημα χαμηλής ανταγωνιστικότητας αντιμετώπιζε κι η εγχώρια βιομηχανία στο σύνολό της, η οποία, όπως σημειώθηκε ήδη, είχε θέσει ως στόχο της την εθνική αυτονομία κι αυτάρκεια, ωστόσο, πολύ γρήγορα έφτασε στα όριά της, λόγω εν πολλοίς και του μικρού μεγέθους τής εγχώριας αγοράς֗ το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της χώρας, εμπνεύσεως Μπάτγιε, έφτασε επίσης σταδιακά στην εξάντλησή του και πλέον αποτελούσε ένα δυσβάστακτο για την οικονομία βάρος: ο μέσος Ουρουγουανός πολίτης είχε τη δυνατότητα να απασχολείται σε δύο και τρεις δουλειές ταυτόχρονα. Σε κάθε μία απ’ αυτές μπορούσε να παρευρίσκεται για λίγες μόνο ώρες την ημέρα, με αντίστοιχα πενιχρές απολαβές. Σε καμία από αυτές δεν μπορούσε προφανώς να είναι παραγωγικός κι από καμία τους δεν αμειβόταν με αρκετά χρήματα, ώστε να μπορεί να βιοποριστεί αποκλειστικά και μόνο από αυτήν֗ οι κοινωνικές πολιτικές τού Μπατγισμού κατέληξαν με τον καιρό να δημιουργήσουν έναν κρατικό μηχανισμό-τέρας. Σταδιακά, ο μόνιμα ελλειμματικός κρατικός προϋπολογισμός εγκατέστησε για τα καλά στη χώρα έναν ανεξέλεγκτο, καλπάζοντα πληθωρισμό, ήδη από τη δεκαετία τού ’50 και μετά.[7]
Τουπαμάρος. Ημερολόγιο Φυλακής των Μαουρίσιο Ροσενκόφ & Νιάτο Φερνάντες Ουιδόμπρο
Με αφορμή την προβολή τής ταινίας Η δωδεκάχρονη νύχτα [La noche de 12 años] (2018) του Álvaro Brechner, κατά το 59ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (2018)
Μια μέρα, μέσα σ’ εκείνα τα ατέλειωτα χρόνια, μπόρεσαν να κοιταχτούν
στον καθρέφτη: αντίκρισαν έναν άλλον. Αδυνατισμένοι σαν ασκητές,
κομματιασμένοι απ’ τα ασταμάτητα βασανιστήρια οι “όμηροι” της
στρατιωτικής δικτατορίας της Ουρουγουάης, να τους περιφέρουν από
στρατόπεδο σε στρατόπεδο, καταδικασμένους στη μοναξιά ενός κελιού
που δεν ήταν μεγαλύτερο από φέρετρο. Δεν μπορούσαν να μιλήσουν ούτε
καν με τα αντικείμενα. Γιατί στα κελιά τους δεν υπήρχαν αντικείμενα, δεν
υπήρχε τίποτε. Ξάπλωναν πάνω στο παγωμένο τσιμέντο, αλαφιάζονταν
από κάθε τρίξιμο της καγκελόπορτας, κάθε ήχο στρατιωτικής μπότας, που
μπορεί να σήμαινε γι’ αυτούς έναν ακόμη κύκλο βασανιστηρίων.
(Από τον Πρόλογο του Εδουάρδο Γκαλεάνο στο: Ροσενκόφ & Ουιδόμπρο, Τουπαμάρος. Ημερολόγιο Φυλακής).[1]
Ουρουγουάη: η ‘Ελβετία’ της Λατινικής Αμερικής – Σύντομη ιστορική αναδρομή
Από τις αρχές του εικοστού αιώνα και μέχρι λίγο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι κυβερνήσεις τής Ουρουγουάης ακολούθησαν με συνέπεια ένα πρόγραμμα ‘οικονομικού εθνικισμού’, το οποίο περιελάμβανε εκτεταμένες εθνικοποιήσεις λιμανιών, τραπεζών, σιδηροδρόμων και σφαγείων, καθώς και τη δημιουργία καταστάσεων κρατικού μονοπωλίου σε ζωτικούς τομείς τής οικονομίας και της κοινωνίας, όπως η παραγωγή πετρελαίου, τα αλκοολούχα ποτά, η ασφάλιση των εργαζομένων, το ηλεκτρικό ρεύμα, οι τηλεπικοινωνίες κλπ. Σταδιακά, ο βαθμός εξάρτησης της Ουρουγουάης από το ξένο κεφάλαιο έφτασε να είναι ένας από τους χαμηλότερους σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.[2]
Η Ουρουγουάη υπήρξε η πρώτη από τις χώρες τού λεγόμενου ‘Νότιου Κώνου’ [Cono Sur], στην οποία σχηματίστηκε ‘ριζοσπαστική’ κυβέρνηση. Ο ‘ριζοσπαστισμός’ [radicalismo] υπήρξε μία γενικότερη μεταρρυθμιστική τάση που εμφανίστηκε στη Λατινική Αμερική στις αρχές τού εικοστού αιώνα, με βασικά της προτάγματα την εδραίωση της δημοκρατίας, την ανακατανομή τού πλούτου και το μετριασμό των κοινωνικών ανισοτήτων, καθώς και τη δημιουργία εθνικών οικονομιών βασισμένων στον κρατικό παρεμβατισμό και την προστασία των εθνικών εξαγωγικών προϊόντων.
Ως Πρόεδρος της Ουρουγουάης, ο πρώτος ριζοσπάστης Πρόεδρος της Λ. Αμερικής, Χοσέ Μπάτγιε ι Ορδόνιες (1903-1907 και 1911-1915) ,“… επεδίωξε να καταστήσει τη χώρα του πρότυπο δημοκρατίας και να πετύχει τη μεγαλύτερη δυνατή κοινωνική δικαιοσύνη, βασιζόμενος στη λογική τής κοινωνικής αρμονίας.”[3] Σε αυτόν πρέπει να αποδοθούν οι βαθιές δημοκρατικές παραδόσεις τής Ουρουγουάης, με τη θέσπιση της καθολικής ψήφου, την αναγνώριση του δικαιώματος στο συνδικαλισμό και την απεργία, την υποχρεωτική οκτάωρη εργασία, τη θεσμοθέτηση ενός πλουραλιστικού συστήματος διακυβέρνησης της χώρας, το οποίο επέτρεπε την άσκηση της εξουσίας από ένα εννεαμελές Εκτελεστικό Σώμα – με τη συμμετοχή και μελών τού αντιπολιτευτικού κόμματος των Λευκών֗ [4] αλλά κι η επέκταση σε ολόκληρη την εθνική επικράτεια της υποχρεωτικής σχολικής εκπαίδευσης, ο διαχωρισμός Εκκλησίας-Κράτους (ήδη μέσω διατάξεων του Συντάγματος του 1917) κλπ.,[5] χαρακτηριστικά που προσέδωσαν στη χώρα το προσωνύμιο ‘Ελβετία’ τής Λατινικής Αμερικής.[6]
Ωστόσο, με το τέλος τού Β’ Παγκόσμιου Πολέμου και του λίγο μεταγενέστερου της Κορέας, οι προσωρινές συνθήκες τόνωσης της συνολικής ενεργού ζήτησης που είχαν δημιουργηθεί έπαψαν να υπάρχουν και τα πρώτα σημάδια κόπωσης του οικονομικού μοντέλου τής ‘αυτάρκειας’ – της δημιουργίας μίας αυτοδύναμης εθνικής οικονομίας, περιστρεφόμενης γύρω από μία ισχυρή βιομηχανία κι υπό την αιγίδα ενός έντονου κρατικού προστατευτισμού – έκαναν την εμφάνισή τους: η Ουρουγουάη είχε για καιρό εφησυχάσει στα απτά κι εντυπωσιακά αποτελέσματα του ‘Μπατγισμού’: σταδιακά έμεινε πίσω, από τεχνολογικής άποψης, στον καίριο για την οικονομία της τομέα τής βοσκής ζώων. Η παραγωγικότητά της παρέμεινε στάσιμη, ενόσω τα κόστη αυξάνονταν֗ υψηλό είχε καταστεί και το κόστος παραγωγής σιταριού, την καλλιέργεια του οποίου είχε ενθαρρύνει ενεργά η κυβέρνηση της Ουρουγουάης κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο֗ το ίδιο πρόβλημα χαμηλής ανταγωνιστικότητας αντιμετώπιζε κι η εγχώρια βιομηχανία στο σύνολό της, η οποία, όπως σημειώθηκε ήδη, είχε θέσει ως στόχο της την εθνική αυτονομία κι αυτάρκεια, ωστόσο, πολύ γρήγορα έφτασε στα όριά της, λόγω εν πολλοίς και του μικρού μεγέθους τής εγχώριας αγοράς֗ το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της χώρας, εμπνεύσεως Μπάτγιε, έφτασε επίσης σταδιακά στην εξάντλησή του και πλέον αποτελούσε ένα δυσβάστακτο για την οικονομία βάρος: ο μέσος Ουρουγουανός πολίτης είχε τη δυνατότητα να απασχολείται σε δύο και τρεις δουλειές ταυτόχρονα. Σε κάθε μία απ’ αυτές μπορούσε να παρευρίσκεται για λίγες μόνο ώρες την ημέρα, με αντίστοιχα πενιχρές απολαβές. Σε καμία από αυτές δεν μπορούσε προφανώς να είναι παραγωγικός κι από καμία τους δεν αμειβόταν με αρκετά χρήματα, ώστε να μπορεί να βιοποριστεί αποκλειστικά και μόνο από αυτήν֗ οι κοινωνικές πολιτικές τού Μπατγισμού κατέληξαν με τον καιρό να δημιουργήσουν έναν κρατικό μηχανισμό-τέρας. Σταδιακά, ο μόνιμα ελλειμματικός κρατικός προϋπολογισμός εγκατέστησε για τα καλά στη χώρα έναν ανεξέλεγκτο, καλπάζοντα πληθωρισμό, ήδη από τη δεκαετία τού ’50 και μετά.[7]
May 12, 2026
Brutal testimomi de la dictadura i repressió de la dictadura cívico-militar uruguaiana.
April 15, 2026
MEMORIE DAL CALABOZO _ di Mauricio Rosencof e Fernandez Huidobro
Un libro straordinario, crudo ed emozionante. Una storia tremenda narrata in forma di dialogo tra due compagni di prigionia (compagni particolare, perché per molta parte del tempo furono costretti all'isolamento) con uno stile asciutto, quasi lieve, a tratti addirittura ironico eppure sempre pieno della drammaticità della vicenda e schietto nel descrivere la cattiveria stolida ma feroce subita.
Propongo la sinossi perché potrei non essere l'unico a conoscere poco questa vicenda (del resto se non fossi stato incaricato di intervistare Gaja Cenciarelli sul suo bel IL RIVOLUZIONARIO E LA MAESTRA che tratta anche di questa vicenda non avrei conosciuto l'epopea dei Tupamaros ostaggi nell'Uruguay della dittatura e la profonda crudeltà dei militari - come le belle scoperte sono frutto di caso e curiosità che si accompagnano!):
SINOSSI
Uruguay 1973 - 1985: questi il luogo e il tempo del racconto scritto da Mauricio Rosencof e Eleuterio Fernández Huidobro, autori ma anche protagonisti di quella tragica parentesi storica che ha visto contrapposti i guerriglieri del Min (Movimento di liberazione nazionale) alla dittatura militare uruguayana. Tredici anni sottoterra, una prigionia lunga e disumana all'interno dei calabozos, celle d'isolamento alte 180 centimetri e profonde 60, di cui Mauricio Rosencof ed Eleuterio Fernández Huidobro evocano la memoria e il terrore; torture fisiche e psicologiche, alienazione e delirio sono il leitmotiv dei loro giorni e delle loro notti. Non c'è speranza per chi si oppone al regime. Finché una notte i due, relegati in calabozos contigui, riescono a squarciare il muro del silenzio creando un canale di comunicazione "altro" basato sul codice Morse: riattivare una qualsiasi forma di linguaggio significa per loro ritornare alla vita. Così "Memorie dal calabozo", che è la prima traduzione italiana dell'opera, ripercorre con sarcasmo e ironia la storia dell'Uruguay, dall'apogeo al declino della dittatura fino alla liberazione, attraverso la selezione di 154 testi sui 200 dell'edizione originale, diventando un vero e proprio canto alla vita contro tutte le barbarie.
Ci sono tanti stralci che assumono un valore esemplare per il messaggio che sostanza il racconto, che non è una semplice cronaca della prigionia ma una rivisitazione delle strategie per sopravvivere senza impazzire (come invece volevano accadesse i militari che torturavano fisicamente e mentalmente i prigionieri bene attenti a fermarsi un momento prima della loro morte perché non volevano martiri) e mantenendo ferma la loro opposizione - e contemporaneamente loro che dovevano essere invisibili non sono invece dimenticati dai compatrioti fino alla vittoria della democrazia. Ci sono tanti stralci, ma visto che ho conosciuto questa vicenda dalla storia di Wasem, scelgo un brano che lo racconta (è Rosencof a parlare):
" Condannato per un cancro che non fu mai curato, Nepo (il soprannome di Wasem) iniziava, dalla sua tetra nicchia dell'Ospedale Militare, uno sciopero della fame. Non poteva aspirare niente per se stesso. Lo sapeva. Tanto che la sua frase di quei giorni è oggi - deve esserlo oggi e per tutti - la parola d'ordina che marchia a fuoco la lotta per l'unità di tutti i combattenti, tupamaros e popolo, per la meta definitiva: , scrisse in una lettera clandestina diretta a tutti. Se ogni nostra azione di ogni giorno fosse segnata da questo indomabile spirito di fratellanza, lo stesso che campeggia dalle pagine del Vangelo a quelle del Manifesto, saremmo più vicini al Nuovo Patto per un futuro migliore e comune. .
Penso che questa citazione sia al cuore (un esempio tra molti, ma chiaro e limpido) del messaggio del libro, che nella sua umanità conquista (la protagonista del libro di Cenciarelli non riesce a smettere di leggerlo, ed è vero, accade questo), come quando a uno dei protagonisti, negli ultimi tempi quando il regime si sta sfaldando, arriva una maglia della squadra di calcio del Penarol (uno scoppio di felicità nei duri giorni del calabozo) o il ricorrente "prendere il mate", come una necessità quasi improrogabile in qualsiasi situazione.
Un libro da leggere, una storia da conoscere, un'altra memoria da conservare.
Un libro straordinario, crudo ed emozionante. Una storia tremenda narrata in forma di dialogo tra due compagni di prigionia (compagni particolare, perché per molta parte del tempo furono costretti all'isolamento) con uno stile asciutto, quasi lieve, a tratti addirittura ironico eppure sempre pieno della drammaticità della vicenda e schietto nel descrivere la cattiveria stolida ma feroce subita.
Propongo la sinossi perché potrei non essere l'unico a conoscere poco questa vicenda (del resto se non fossi stato incaricato di intervistare Gaja Cenciarelli sul suo bel IL RIVOLUZIONARIO E LA MAESTRA che tratta anche di questa vicenda non avrei conosciuto l'epopea dei Tupamaros ostaggi nell'Uruguay della dittatura e la profonda crudeltà dei militari - come le belle scoperte sono frutto di caso e curiosità che si accompagnano!):
SINOSSI
Uruguay 1973 - 1985: questi il luogo e il tempo del racconto scritto da Mauricio Rosencof e Eleuterio Fernández Huidobro, autori ma anche protagonisti di quella tragica parentesi storica che ha visto contrapposti i guerriglieri del Min (Movimento di liberazione nazionale) alla dittatura militare uruguayana. Tredici anni sottoterra, una prigionia lunga e disumana all'interno dei calabozos, celle d'isolamento alte 180 centimetri e profonde 60, di cui Mauricio Rosencof ed Eleuterio Fernández Huidobro evocano la memoria e il terrore; torture fisiche e psicologiche, alienazione e delirio sono il leitmotiv dei loro giorni e delle loro notti. Non c'è speranza per chi si oppone al regime. Finché una notte i due, relegati in calabozos contigui, riescono a squarciare il muro del silenzio creando un canale di comunicazione "altro" basato sul codice Morse: riattivare una qualsiasi forma di linguaggio significa per loro ritornare alla vita. Così "Memorie dal calabozo", che è la prima traduzione italiana dell'opera, ripercorre con sarcasmo e ironia la storia dell'Uruguay, dall'apogeo al declino della dittatura fino alla liberazione, attraverso la selezione di 154 testi sui 200 dell'edizione originale, diventando un vero e proprio canto alla vita contro tutte le barbarie.
Ci sono tanti stralci che assumono un valore esemplare per il messaggio che sostanza il racconto, che non è una semplice cronaca della prigionia ma una rivisitazione delle strategie per sopravvivere senza impazzire (come invece volevano accadesse i militari che torturavano fisicamente e mentalmente i prigionieri bene attenti a fermarsi un momento prima della loro morte perché non volevano martiri) e mantenendo ferma la loro opposizione - e contemporaneamente loro che dovevano essere invisibili non sono invece dimenticati dai compatrioti fino alla vittoria della democrazia. Ci sono tanti stralci, ma visto che ho conosciuto questa vicenda dalla storia di Wasem, scelgo un brano che lo racconta (è Rosencof a parlare):
" Condannato per un cancro che non fu mai curato, Nepo (il soprannome di Wasem) iniziava, dalla sua tetra nicchia dell'Ospedale Militare, uno sciopero della fame. Non poteva aspirare niente per se stesso. Lo sapeva. Tanto che la sua frase di quei giorni è oggi - deve esserlo oggi e per tutti - la parola d'ordina che marchia a fuoco la lotta per l'unità di tutti i combattenti, tupamaros e popolo, per la meta definitiva: , scrisse in una lettera clandestina diretta a tutti. Se ogni nostra azione di ogni giorno fosse segnata da questo indomabile spirito di fratellanza, lo stesso che campeggia dalle pagine del Vangelo a quelle del Manifesto, saremmo più vicini al Nuovo Patto per un futuro migliore e comune. .
Penso che questa citazione sia al cuore (un esempio tra molti, ma chiaro e limpido) del messaggio del libro, che nella sua umanità conquista (la protagonista del libro di Cenciarelli non riesce a smettere di leggerlo, ed è vero, accade questo), come quando a uno dei protagonisti, negli ultimi tempi quando il regime si sta sfaldando, arriva una maglia della squadra di calcio del Penarol (uno scoppio di felicità nei duri giorni del calabozo) o il ricorrente "prendere il mate", come una necessità quasi improrogabile in qualsiasi situazione.
Un libro da leggere, una storia da conoscere, un'altra memoria da conservare.
September 22, 2025
Relatos muy impactantes de más de una década de la vida de Mauricio Rosencof y Eleuterio Fernández Huidobro, así como los recuerdos que Pepe Mujica también sufrió con ellos, se perdieron en las mazmorras de la dictadura uruguaya com todo el tipo de inhumanidad, hambre, tortura física y psicológica, y la violencia sexual contra las prisioneras.
Todo esto debería bastar para que nadie le extrañe a las dictaduras de Latino America y que persona alguna mas sea torturada.
Todo esto debería bastar para que nadie le extrañe a las dictaduras de Latino America y que persona alguna mas sea torturada.
January 21, 2022
Muy buen libro, que logra mantener, a través de la narrativa, la fluidez y el compañerismo de las entrevistas. Su carácter biográfico permite que el lector reflexione sobre diversas temáticas, como política y ética.
October 14, 2019
Canto a la resistencia.
December 31, 2021
Lectura necesaria para entender la época de las dictaduras militares en América Latina.
April 12, 2022
nunca más. 🌼✊
April 15, 2026
Ben bé que a vegades la humanitat té molt poca humanitat.
December 31, 2024
Mas allá del horror de todo lo narrado, Rosencof mantiene un equilibro de lenguaje visceral pero a la vez medido, como si supiera hasta dónde empujar el cuchillito para que lastime pero no mate.
February 4, 2024
Un relato que te hace sentir parte de la historia. Al leerlo te imaginas en los lugares en que ellos estuvieron y al mismo no podes entender como alguien sobrevive a eso
April 28, 2022
A escolha narrativa não é a melhor, principalmente pra um audiobook, mas os relatos são um pitel
Want to Read
April 4, 2023As memórias de Pepe Mujica
This entire review has been hidden because of spoilers.
Displaying 1 - 15 of 15 reviews