Σωματίδια

by Ματίνα Αποστόλου

Κάποτε οι επιστήμονες θα ανακαλύψουν τα σωματίδια που εκπέμπονται μεταξύ ανθρώπων που αγαπιούνται. Θα τους δώσουν μια πολύπλοκη ονομασία και θα γυρίσουν ικανοποιημένοι στα εργαστήριά τους. Στα σύννεφα θα συνεχίζουν να σκορπίζονται σκέψεις, λέξεις, φωνές και δάκρυα που δραπετεύουν από δωμάτια όπου άνθρωποι σταμάτησαν να αγαπιούνται. Στη θάλασσα θα διαλύονται θυμός, θλίψη και ενοχές που ξεπλένονται στις ντουζιέρες από ανθρώπους που πονάνε. Αποσπάσματα ζωής, ψηφίδες που συνθέτουν την εσωτερική εικόνα μιας γυναίκας καθώς μεταμορφώνεται από κόρη, σε σύντροφο και μητέρα. Το παρελθόν σκιάχτρο, οι δύσκολες σχέσεις, η μητρότητα, το πένθος, η διαχείριση των απωλειών, η ανάγκη των μικρών καθημερινών χαρών που μας κρατούν εθισμένους στη ζωή, η μνήμη. Και πάντοτε η ανάγκη για παρηγοριά και ελπίδα.

Genres: Fiction

136 pages, Paperback

First published December 19, 2022

About the author

Η Ματίνα Αποστόλου γεννήθηκε στην Άρτα το 1980. Εμφανίστηκε στα social media το 2019 μιλώντας για τα βιβλία με το ιδιαίτερο ύφος της. Σπούδασε χημικός μηχανικός, παρέδωσε τη μεταπτυχιακή της εργασία για τα αιωρούμενα σωματίδια αποφασισμένη να μην ασχοληθεί ξανά μαζί τους, μέχρι που συνειδητοποίησε ότι το πρώτο της βιβλίο έχει τον τίτλο Σωματίδια.

Reviews

[Ant · Rating 2 out of 5]

Ας ξεκινήσουμε από το εξής: στη κβαντομηχανική υπάρχει ήδη η ιδέα των entanglement particles (ο κβαντικός εναγκαλισμός/διεμπλοκή), δηλαδή σωματιδίων που είναι "μπλεγμένα" μεταξύ τους και μπορούν να ασκήσουν επίδραση το ένα στο άλλο ακόμα κι αν είναι έτη φωτός μακριά. Το φαινόμενο αυτό μελετάται διεπιστημονικά, εκτός των άλλων, και στην μοριακή βιολογία, ή ακόμα και στην γνωστική ψυχολογία κατά περιπτώσεις. Άρα αυτό που μας γράφει η κ.Αποστόλου: "Κάποτε οι επιστήμονες θα ανακαλύψουν τα σωματίδια που εκπέμπονται μεταξύ ανθρώπων που αγαπιούνται. Θα τους δώσουν μια πολύπλοκη ονομασία γιατί θα ντραπούν να τα πουν αγαπόνια" είναι κάπως επισφαλές, αφού αυτά τα σωματίδια έχουν ανακαλυφθεί ήδη, χωρίς φυσικά να υπάρχει απαραίτητα μια άμεση αιτιακή συσχέτιση του ερωτικού φαινομένου με το φαινόμενο της κβαντικής διεμπλοκής (θα ήταν αδύνατο επιστημονικά κάτι τέτοιο). 

Πέρα όμως από την σφαλερότητα του χωρίου, ίσως και την αφέλειά του, αξίζει να αναφερθεί πως ούτε ο όρος "αγαπόνιο" είναι εύρημα της κ.Αποστόλου. Το βρήκα χαριτωμένο κι έτσι το έψαξα. Το αγαπόνιο ως λέξη αναβρίσκεται στο διαδίκτυο από το 2013, πιθανόν και παλαιότερα. 

Βρήκα τη σχέση του τίτλου (Σωματίδια) με την αποσπασματικότητα και την χρονική ασυνέχεια της αφήγησης το σημαντικότερο προτέρημα του βιβλίου. Δυστυχώς όμως τόσο υφολογικά όσο και θεματικά, το μυθιστόρημα χωλαίνει (επιλέγω να το αποκαλέσω μυθιστόρημα, γιατί θεωρώ ότι ταιριάζει περισσότερο στον ορισμό του composite novel και πολύ λιγότερο σε συλλογή διηγημάτων ή αποσπασματικων κειμενων)


Η ηρωίδα του βιβλίου, η Αλίκη, την οποία βλέπουμε σε διάφορες φάσεις της ζωής της, κυρίως σε σχέση με τη μητέρα και τον γάμο της, είναι μια αρκετά συμβατική φιγούρα και παρόλα αυτά καταφερνει να παραμένει σε όλο το βιβλίο αρκετά απρόσιτη. Η ιστορία θα ήταν πολυ καλύτερη αν έλειπε εξολοκλήρου το κομμάτι του Θάνου και του θανάτου του. Ή θα ήταν, έστω, ενδιαφέρουσα, αν βλέπαμε την Αλίκη ανακουφισμένη από τον θάνατό του, με την έννοια ότι αυτό θα ήταν η αφορμή για να ξεφύγει από την βαρετή και συμβατική καθημερινότητα της ελληνίδας μάνας που περιγράφει.
Ο Κώστας είναι μια μάλλον κακογραμμενη φιγούρα που άλλοτε αφήνεται να εννοηθεί πως γίνεται βίαιος, άλλοτε είναι απλώς διακοσμητικός ως εξωτερικός παρατηρητής της Αλίκης. Η υπονοια για ψυχαναγκασμους δοθηκε πολυ ατσαλα και χωρις να υπαρχει σχεση με πραγματικά συμπτωματα της ΙΔΨ διαταραχης.
Η σχέση του ζευγαριού με το παιδί είναι εντελώς σχηματική και μη αληθοφανής. Ο ίδιος ο Θάνος ως φιγούρα είναι ένα σύνολο από κομμάτια, παρά κάτι υπαρκτό, λες και τα παιδιά δεν έχουν προσωπικότητα. Ετσι, ακομα και το πένθος της Αλικης καταλήγει μη αληθοφανες, χωρίς βαθος και χωρίς το φάσμα των ανθρώπινων συναισθημάτων που περικλείει.

Το βιβλίο φυσικά πλασάρεται, εκτός των άλλων, για την "γυναικεία φωνή" του. Ναι, συμφωνώ, η φωνή του είναι γυναικεία, μιας και το γραφει γυναικα, αλλά αυτό δεν απολύει την σεξιστική χροιά της, χωρίς φυσικά αυτό να γίνεται εκκούσια, εικάζω. Η κ.Αποστόλου μας μεταφέρει εξαίσια μια γκάμα σεξιστικών αντιλήψεων περί εγκεφαλικής διαφορετικότητας των φύλων (μεταξύ άλλων, το πιο τρανταχτό παράδειγμα στη σελ 45 "Πρέπει να το πάρεις απόφαση, λειτουργεί διαφορετικά το μυαλό τους") που επικρατεί στην αντίληψη του μέσου πολίτη αυτής της χώρας, ακόμα και εντός, υποτίθεται, φεμινιστικών κύκλων. 



Οι σταθμοί στη ζωή της Αλίκης παρουσιάζονται πάντοτε πένθιμα και άνευρα. Ήδη στην αρχή, η απώλεια του παρθενικού υμένα είναι κάτι το τελεσίδικα ντροπιαστικό. Κοινωνικά, υποθέτω, πως εννοεί η κ.Αποστόλου, λόγω των μισογυνιστικών αντιλήψεων, αλλά πού δίνεται αυτό στο κείμενο; Ποιοι είναι αυτοί που κρίνουν την Αλίκη; Και γιατί δεν μας παρουσιάστηκε, έστω, το δίπολο της αντίθεσης μεταξύ της ευχαρίστησης που εισέπραξε η Αλίκη από την σεξουαλική πράξη και της επίκρισης των φωνών της κοινωνίας; 


Το πιο ενδιαφέρον σχήμα του βιβλίου είναι η παρουσίαση μιας διαφορετικής πτυχής της μητρότητας, ίσως λόγω επιλόχειας κατάθλιψης καθώς και των εσωτερικών συγκρούσεων της Αλίκης λόγω της σχέσης με τη δική της μητέρα. Ωστόσο και αυτό το κομμάτι φαίνεται να προσεγγίζεται με κάποια δειλία, ενώ δεν λείπει και ένας μάλλον άκομψος βιολογικός ντετερμινισμός που συνδέει την Αλίκη με το Θάνο εντελώς άβουλα (σελ 46 "Τη στιγμή ακριβώς που γεννούσε στο πίσω μέρος του κεφαλιού της σχηματιζόταν ένας όγκος. (...) εξαιτίας του θα βλέπει παντού κινδύνους σχετικά με το παιδί") 


 Η γλώσσα που χρησιμοποιείται είναι εντελώς καθημερινή και διανθισμένη με πολλα εκφραστικά κλισέ ( σημειώνω μερικά, υπάρχουν κι άλλα: "ο χρόνος πλαστελίνη στα χέρια αναποφασιστου παιδιού", "Ορμησα εξω απο την πορτα", "ο αριθμός του τηλεφώνου γλιστρούσε από το μυαλό μου" . "με ένα χαμόγελο φωτεινότερο από τον ήλιο" [υπέφερα όταν το διάβασα, υποφέρω και τώρα που το γράφω], "τύλιξα σαν μικρές κουβέρτες" κ.ά)


Δεν είναι αρνητικό το απλό λογοτεχνικό ύφος, αρκει να ειναι οντως υφος δουλεμένο από την γράφουσα και οχι αδυναμια. Χρειαζεται, δηλαδη, να υπαρχει ενα βαθος νοηματος και, ταυτόχρονα, να αντισταθμίζεται η απλοτητα από έναν εσωτερικό ρυθμό στο κείμενο, μια συμμετρία των λέξεων που να αναπληρώνει την έλλειψη λογοτεχνικότητας στο λόγο, προκειμενου η απλότητα να μην καταλήξει απλούστευση.
Δυστυχως, στα Σωματιδια, δεν υπαρχει αυτο το υφος. Πολλές φορές, μαλιστα, διάβασα αρκετά χωρία δυνατά προσπαθώντας να ανακαλύψω τον παλμό της συγγραφέως, χωρίς αυτό να σταθεί δυνατό. Το ξέρω πως οι λιγοστοι Έλληνες αναγνώστες επιζητούν τον απλοποιημένο λόγο, και αυτό ολοένα και θα χειροτερεύει με τα σύνδρομα απόσπασης προσοχής που αναπτύσσουν πολλοί λόγω συνεχούς χρήσης των ΜΚΔ, αλλά ένα βιβλίο που δεν σου αφήνει τίποτα τερπνό υφολογικά σίγουρα υπολείπεται σε σχέση με ένα βιβλίο που δουλεύει και το ύφος εκτός της θεματικής του.


 Υπήρξαν μερικες ενδιαφέρουσες στιγμές αφήγησης, όπως για παράδειγμα στο κομμάτι που ο Κώστας διάβαζε κρυφά το ημερολόγιο καλών στιγμών της Αλίκης. Εκεί ανακατεύτηκε αρκετά επιδέξια η προηγούμενη αφήγηση με τη γάτα, η αποσπασματικότητα της σκέψης του Κώστα καθώς μπλεκόταν με όσα διάβαζε και τα χωρία του σημειωματάριου ως μερος της αφήγησης. 

Αν η συγγραφέας δεν είχε θεωρήσει απαραίτητο να ενσταλάξει στην ιστορία της κομμάτια προφανούς τραγωδίας, τότε ισως θα μιλούσαμε για ένα διαφορετικό βιβλίο, που δεν θα χρειαζοταν να καταφεύγει σε τέτοιες κλισέ αγκυλώσεις πλοκής για να κερδίσει τον αναγνώστη και να εξασφαλίσει τον οίκτο και τη συμπάθειά του για την ηρωίδα και το ίδιο το βιβλίο. Από μόνη της η αφήγηση για τη σχέση της Αλίκης με την μητέρα της ήταν αρκετή για να συγκροτήσει το κείμενο, το υπόλοιπο κομματι μοιαζει κενο, δεν συνδέεται απαραίτητα με την Αλίκη προ της τραγωδίας και φανερωνει την συγγραφική αβεβαιότητα για τον τελικο στοχο του κειμένου. Φαίνεται σαν η απώλεια του παιδιού να ήταν μια λύση ανάγκης για την συγγραφέα προκειμένου να υπάρχει ένα τελεσίδικο σημείο πλοκής για τον αναγνώστη, κάτι που είναι εμφανώς αχρείαστο. 


Δεν ξερω ποια ειναι η σχέση της κ. Αποστόλου με την λογοτεχνία. Εννοώ, δεν γνωρίζω αν το να γράψει ένα βιβλίο ήταν κάτι που ήταν η βασική της επιδίωξη εξαρχής ή αν προέκυψε επειδή θεωρήθηκε καλή και λογική εξέλιξη λόγω του λογαριασμού της στο instagram. Τείνω προς το δεύτερο, χωρίς να το στιγματίζω θετικά ή αρνητικά, γιατί θα περίμενα πως αν ήταν κάτι που είχε χρονια στα σκαριά, θα ήταν κάτι πιο ευμεγεθές, κάτι πιο μεγάλο και σε σελίδες και σε πυκνότητα γραφής και σε νοημα. Γνωριζω φυσικα πως οι εκδοτικοί δεν αρέσκονται στα εκτενή μυθιστορήματα. Οι "επαγγελματίες" αναγνώστες τους, κωλυσιεργώντας και πλήττοντας, τα σνομπάρουν επειδή, όπως είχε γραψει και ο αγαπημενος μας wanna be ειδικος, ο  κ.Αθανασιάδης, στον ανεκδιήγητο οδηγό του "δεν είναι Προυστ ο νεος συγγραφεας". Ναι, δεν είναι Προυστ ο νεοφανής συγγραφέας, αλλά από την άλλη κι εμείς οι αναγνώστες θέλουμε επιτέλους ένα καλό μυθιστόρημα 200-300 σελίδων χωρίς να το λογοκρίνει η φοβία των εκδοτικών πως δεν θα πουλήσει, γιατί έχουμε βαρεθεί τη μικρή φόρμα στην οποία ο καθένας θεωρεί ότι μεγαλουργεί και ότι είναι πιο δύσκολο να κριθεί (και φυσικά και είναι, γιατί καμουφλάρει ευκολότερα ατέλειες του κειμένου που σε ένα εκτενές μυθιστόρημα θα ήταν αδύνατο να καμουφλάρει) 

Όπως πάντως λέει και η ίδια η συγγραφέας σε συνέντευξή της, η πληθώρα των ακολούθων της τής έδωσε  ένα σαφες προβάδισμα και αρκετές επιλογές εκδοτικών για πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέα. Κατά τη γνώμη μου αυτό δεν δικαιολογείται από το κείμενο καθώς χρειαζόταν αναμφισβήτητα παραπάνω δουλειά. Δεν δικαιολογειται, επισης, με βάση παντα την παραγόμενη έως τωρα δουλεια της, η συμμετοχή της σε λογοτεχνικα περιοδικα που αξιωνουν τον τιτλο του ποιοτικου εντυπου αλλα ταυτοχρονα καταφευγουν στη δημοφιλία, ή οτι θεωρουν δημοφιλια, αναλογων περσονων ευελπιστόντας μεσω της προβολης τους να πουλησουν μερικα αντιτυπα παραπανω. Και, τέλος, δεν δικαιολογειται το να μας πουλάει ο εκδοτικος χωρος, ξαφνικα, ως ιερειες της Λογοτεχνιας, περσονες των ΜΚΔ μονο και μονο επειδη εχουν ένα σχετικό following. Δεν είναι δίκαιο για τους αναγνώστες κάτι τέτοιο.


 Ίσως πολλοί εκδοτικοί θεωρούν προτέρημα την ευρεία παρουσία στα ΜΚΔ και είναι λογικό, μιας και πρόκειται για επιχειρήσεις με σκοπό το κέρδος, αλλά οι ίδιοι οι συγγραφείς θα έπρεπε να μην διαπραττουν τοσο εξωφθαλμα, αυτό που γίνεται κατά κόρον, δηλαδή την εξασφάλιση δημοσιων σχέσεων για την προώθηση του βιβλίου τους και μερικες θετικες γνωμες χωρις υπόβαθρο. 

Εκτιμώ βέβαια που η κ. Αποστόλου αναφέρει πως διάλεξε τον εκδοτικό όπου τελικά εκδόθηκε, αξιολογώντας την συνεργασία και την μεταξύ τους συμβατότητα, και δεν επέλεξε απαραίτητα αυτόν με την μεγαλύτερη υποσχόμενα πώληση αντιτύπων.

Πιθανολογώ, και ίσως κάποτε καθίσω να το εξακριβώσω, πως οι περισσότεροι ακόλουθοι της κ. Αποστόλου δεν είναι συστηματικοί αναγνώστες ή και καθόλου αναγνώστες, αλλά η βασική της κοινότητα αποτελείται από έναν πολύ μικρότερο αριθμό πιστών ακολούθων που αλληλεπιδρούν μαζί της και έναν ακόμα μικρότερο αριθμό που πράγματι εντέλει αγοράζει τα ίδια βιβλία που προβάλει στη σελίδα της. Αυτό θα έπρεπε να το σκεφτούν οι εκδοτικοί που θεωρούν ότι η προβολή είναι το άλφα και το ωμέγα σε μια εκδοτική κίνηση και όχι η ποιότητα. Επειδή όμως μιλάμε για τον εκδοτικό χώρο της Ελλάδας του σημερα, δυστυχώς αυτή είναι η πραγματικότητα και έτσι είμαστε αναγκασμένοι ως αναγνώστες να υφιστάμεθα τα αποτελέσματα αυτού του σαχλού κυνηγιού δημοσίων σχέσεων με την εκβολή του ναρκισσισμού κάθε νεαρού χιπστεροσυγγραφίσκου στα ΜΚΔ , όπου παρουσιάζει ανερυθρίαστα τον εαυτό του στα σόσιαλ ως, πράγματι, τον επόμενο Προυστ, με πολλαπλές ιδιότητες μαλιστα,  το next big thing στα ελληνικά δεδομένα χωρίς πράγματι να είναι αφού αν σταματούσε να κάνει τόση φασαρία δεν θα τον θυμόταν κανεις, συνεισφέροντας εντέλει στην απογόητευση του αναγνώστη που διαπιστώνει ότι η προβολή και η συστηματική διαφήμιση δεν σήμαιναν και εξαργύρωση σε αντιστοιχες ποσοτητες ταλέντου.  Δεν θέλω να παρεξηγηθω: Δεν τασσομαι υπέρ συντηρικων φωνών ταχα φτασμενων συγγραφέων/κριτικων που κατακρίνουν την ονλαιν παρουσία και τους/τις bookfluencer (αν και ειναι ενα τεραστιο ζητημα το οτι αρκετοι απο αυτους μπερδευουν την προσωπικη γνωμη με την εννοια της κριτικης, χωρις κανενα υποβαθρο επιχειρηματων ή αξιολογικων κριτιριων για την κάθε βιβλιακή σαβούρα που θέλει να προωθήσει ο εκαστοτε εκδοτικος μεσω αυτων) , εστιάζω περισσότερο στο ότι πρέπει, η αντίστοιχη πλατφόρμα, να συνοδεύεται και από την αντίστοιχη ποιότητα και τον αντίστοιχο χαρακτήρα. Αυτό δυστυχώς δεν το διαβλεπω στις δημοσιεύσεις της κ.Αποστόλου. Αν ο Ναμπόκοφ είχε αποφασίσει όσο ζουσε να εκδόσει τις κριτικές του παρατηρήσεις με ένα λεύκωμα φωτογραφιών με τα μπούτια του, θα το αγοραζα, αλλά εκεί θα μιλούσαμε και για συνοδεία αντίστοιχου ποιοτικού περιεχομένου.

Κλείνω με ένα αποσπασμα απο το δευτερο βιβλιο της σειρας You, της Kepnes,οπου ο Τζο Γκολμπεργκ μας λεει (εκεί με έχει οδηγήσει η νεοελληνική λογοτεχνία, να κουοτάρω fictional serial killers): In addition to facebook and twitter, Calvin has a website where he reveals everything you could ever want to know about him. He's an aspiring writer-director-actor-producer-comic designer-improvplayer. Can you imagine yearning for attention so badly that your identity required all those hyphens?"


Can you?

[MimbleWimble___ Elli Maria Moutsopoulou · Rating 5 out of 5]

[Αν έχετε βιώσει την απώλεια θα καταλάβετε. Δεν ξέρω πώς το κατάφερε αλλά τη μετουσίωσε σε λέξεις και μ' ένα σχήμα ασύνδετο κατάφερε να συνδέσει όλα τα κομμάτια του πόνου, όλες εκείνες τις ανθρώπινες στιγμές, που είναι κοινές σε όλα μας.]

Η υπόλοιπη ανάρτηση στο ινσταγκραμΙ το τίμιο.

[Vaso · Rating 3 out of 5]

3,5 αστέρια

[Nasia · Rating 3 out of 5]

18 ιστορίες μας δίνουν θράυσματα από την ζωή και τα συναισθήματα της Αλίκης, μας κάνουν κοινωνούς των εμπειριών της ως κόρης, μητέρας και συζύγου, μας μεταφέρουν στιγμές μητότητας αλλά και πένθους, όπως και του ρόλου που παίρνει η Αλίκη στην κοινωνία. Όλα αυτά με τρόπο πολύ ωμό, μας κάνουν να σκεφτόμαστε πως η Αλική είναι μία από εμάς, μας φτάνουν σε έναν μεγάλο βαθμό ενσυναίσθησης.
Διαβάζοντάς το είχα το οικείο αίσθημα της ανάγνωσης μιας ανάρτησης της Ματίνας στα σοσιαλ και αυτό μόνο καλό μπορεί να είναι, έχει ταυτότητα η γραφή της και δίνει πολύ καλά πρώτα δείγματα. Η αλήθεια μου βρίσκεται κάπου στο 3.5/5 για να μην αδικώ.
Νοιώθω ότι η Ματίνα στην προσπάθειά της να μας δείξει όλους αυτούς τους ρόλους που παίρνει μια γυναίκα στην κοινωνία, καταπιάνεται με πολλά θέματα και θα ήθελα μεγαλύτερη εστίαση σε κάτι πιο συγκεκριμένα, γιατί είναι δύσκολο να πιάσει κάποι@ τόσα ζητήματα παράλληλα σε μια τόσο μικρή έκταση.
Θα αναμένω να δω την εξέλιξή της, όμως το πρωτόλειο αυτό έχει σίγουρα πολύ ενδιαφέρον και υπάρχουν φράσεις του που θα κρατώ βαθιά μέσα του και ας μην είμαι η ίδια μητέρα.
"Τη στιγμή ακριβώς που γεννούσε, στο πίσω μέρος του κεφαλιού της σχηματιζόταν ένας όγκος. Για την υπόλοιπη ζωή της θα πιέζει συγκεκριμένους νευρώνες και θα δυσκολεύει τη λειτουργία της λογικής σκέψης, εξαιτίας του θα βλέπει παντού κινδύνους σχετικά με το παιδί - μεγαλώνοντας λένε πως μικραίνει, δεν φεύγει ποτέ εντελώς, συνηθίζει κανείς να ζει μαζί του."
"Θέλουμε να γίνουν άνθρωποι καλοί, θέλουμε να γίνουν έξυπνοί αλλά όχι τόσο που να τους δημιουργήσει πρόβλη,α, να είναι ευγενικοί αλλά όχι μαλάκες, ευαίσθητοι αλλά όχι μαλθακοί, προσέχουμε τη συμπεριφορά μας, δεν βρίζουμε μπροστά τους - όταν βρίζουμε, ζητάμε συγγνώμη - δεν βρίζουμε γαμώτο κι ελπίζουμε ότι θα μεγαλώσουν και θα γίνουν κάτι για το οποίο δεν θα φοβόμαστε να αναλάβουμε την ευθύνη. Είμαστε σίγουρες ότι θα τα αγαπάμε έτσι κι αλλιώς, αλλά ελπίζουμε να το κάνουν εύκολο, ελπίζουμε ότι θα γίνουν καλύτεροι από εμάς."

[Σάββας Σκληρός · Rating 4 out of 5]

Θα προσπαθήσω να μην πω πολλά για το βιβλίο της Ματίνας. Θα γράψω τις σκέψεις μου όπως ακριβώς θα έκανε η Αλίκη στο κόκκινο σημειωματάριο.

Είναι μια βαθιά εξομολόγηση για την αγάπη μεταξύ των ανθρώπων που δοκιμάζονται συνεχώς. Είναι όμως και μια παραδοχή των λαθών, των πνιγμένων συναισθημάτων, των πραγμάτων που μας καταπιέζουν και μας φοβίζουν.

Την Αλίκη την γνωρίζεις από την παιδική ηλικία, την ενηλικίωση μέχρι τη μητρότητα. Βιώνεις το βουβό πένθος της, γνωρίζεις τους ανθρώπους που την συνθέτουν και διαβάζεις τις σκέψεις της σε ότι συμβαίνει, με ότι αντιμετωπίζει. Η Αλίκη δεν μιλάει πολύ, μοιράζεται τις αληθινές σκέψεις της με ανθρώπους που νιώθει μια επαφή, ίσως ένα ίδιο βίωμα. Αλλά τον τελευταίο λόγο τον έχει αυτή, χωρίς φλυαρίες.

Η Αλίκη δεν θέλει να την καταλάβεις. Θέλει να την νιώσεις. Ίσως η φυγή στο ντουζ και η παροδική κάθαρση της θλίψης, των ενόχων και των τύψεων να μην λειτουργεί, να μην είναι αρκετό. Θέλει να ξαπλώσεις και να "πονέσεις μαζί της".

Είναι ένα βιβλίο που σε συνθλίβει με την αυθεντικότητα των σκέψεων των ανθρώπων του. Υπάρχουν όμως στιγμές που σε πνίγει με αγάπη και τρυφερότητα όπως ο Θάνος και ο Κώστας γεμίζουν με φιλιά το κορμί της Αλίκης. Εκείνη τον έχει βρει τον τόπο όπου τα συναισθήματα της είναι καθαρά, οι άνθρωποι είναι ζωντανοί και αγαπιούνται απαλλαγμένοι από τους βράχους και τις κόκκινες γραμμές από αίμα στο σώμα που τους βασανίζουν.

Ματίνα, σε ευχαριστώ πολύ! ❤️

[Panos Kantzavelos · Rating 5 out of 5]

το «σωματίδια» ξεκινάει με μια ευχή, δανειζόμενη από τον καρτερ, κ από τις πρώτες σελίδες του καταλαβαίνεις πως όταν το τελειώσεις η ευχή θα έχει πραγματοποιηθεί.

ένα τραγικό γεγονός διατρέχει το κείμενο, που σταδιακά φωτίζεται από διαφορετικές φωνές και σε ριχνει στον ψυχικό της βασικής του ηρωίδας, της Αλίκης.

είχα μεγάλη αγωνία κ λαχτάρα για το βιβλίο γιατι, όπως διάβασα πρόσφατα στον «επιβάτη» αν με έναν ανθρωπο εχεις διαβάσει κοινά πάνω από εκατό βιβλία τότε είστε συγγενής, και δανειζόμενος αυτόν τον όρο θεωρώ πως με την @intellectual_thighs κρεμόμαστε από το ίδιο γενεαλογικό δεντρο. Βαρύ κ βαθύ, με ουσία κ ποιότητες, ασχαστο!

υγ: είναι απίστευτες οι λεπτομέρειες που προσεχεις στο εξώφυλλο αφού το διαβάσεις.

είχα μια υποψία πως η αναγνώστρια Ματινα ήταν και συγγραφέας, τελικά επιβεβαιώθηκα.

υπέροχο

[BunnySuicides · Rating 5 out of 5]

Διάβασα το δεύτερο μισό στο αεροπλάνο, η αεροσυνοδός όταν έβγαινα μου ειπε "I hope you had a nice flight", τι nice μωρή δεν εβλεπες που ειχα πλανταξει;

[Γρηγόρης · Rating 4 out of 5]

Μεγαλώνοντας, αλλά και σχεδόν από πάντα, συμπαθούσα και ένιωθα πιο κοντά με άτομα που δεν φοβόντουσαν να μιλήσουν. Το έκανα και το κάνω ασυναίσθητα. Μιλάω για αυτά τα βαθιά ειλικρινή όντα που ξεστομίζουν αυτό που έχουν να σου πουν ( κάποιες φορές πονάει, άλλες όχι ), με έναν αυθορμητισμό σχεδόν μικρού παιδιού. Αλλά, πάντα πρόκειται για την αλήθεια τους, χωρίς φίλτρα και καθαρή. Αυτό το εκτιμώ πολύ στους ανθρώπους.

Θεωρώ, πως αυτό ακριβώς κατάφερε να κάνει και η αγαπημένη Ματίνα, στο πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα. Δημιούργησε ένα ειλικρινές αφηγήσεων που ως ολότητα συνθέτει ένα αφήγημα με δυνατό σώμα και πολλή ουσία.

Καθημερινά, καλούμαστε να ανταποκριθούμε στους «ρόλους» και στις κοινωνικές επιταγές. «Ο καλός γιος», «ο στοργικός γονιός», «η αφοσιωμένη σύζυγος» μας ταλανίζουν το κεφάλι διαρκώς και μας αποσπούν από την ελευθερία να υπάρξουμε, να αισθανθούμε και να λειτουργήσουμε όπως εμείς οι ίδιοι επιθυμούμε. Ευτυχώς, τα βήματα γίνονται, τα κουτάκια σπάνε και ψευδαίσθηση των «ανθρώπων βγαλμένοι από διαφήμιση» σιγά σιγά διαλύεται. Απόδειξη αυτό το βιβλίο, το οποίο τα αντιμετωπίζει κατά πρόσωπο.

Πάντα πίστευα ότι η Ματίνα μπορεί να γράψει κάτι καλό. Και να σας πω και ένα μυστικό; Μου αρέσει όταν βγαίνω σωστός. Τα «σωματίδια» που συνθέτουν τον Γρηγόρη, είναι χαρούμενα, διότι η χρονιά τελειώνει με ένα σύγγραμμα που θα θυμάμαι για καιρό.

[Ioulia Ilvanidou · Rating 3 out of 5]

3,5

[Zizeloni · Rating 4 out of 5]

Ξεκινησαμε οκ με ιστορίες για μια νέα γυναίκα, που ερωτεύεται και παντρεύεται. Συνεχίσαμε με κεφάλαιο για νέα μητρότητα που το ένιωσα, όχι δεν είχα τις αρκετά βαριές σκέψεις τις πρωταγωνίστριας, αλλά κάποια συναισθήματα ήταν κοινά. Τα κεφάλαια με τη μητέρα της μου άρεσαν πολύ, ειδικά αυτό με τη μάνα και τη θεία.

Και μετά πιάνει ένα θέμα που δεν θέλω ούτε να το διαβάζω ούτε να το σκέφτομαι τα τελευταία δύο χρόνια. Θα μου περάσει? Δεν ξέρω. Ακόμα θυμάμαι που πήγα να διαβάσω το Άδεια Σπίτια πέρσι και δεν μπορούσα. Από τότε λοιπόν που έπιασε αυτό το θέμα το βιβλίο, εγώ να είμαι έτοιμη να κλαψω και να αναρωτιέμαι ταυτόχρονα πόσο ρεαλιστικό είναι αυτό που διαβάζω, είναι δυνατόν να βγαίνεις, να μιλάς, να σηκώνεις τηλέφωνο (πως δεν την έβρισε?), να είσαι ακόμα ζευγάρι? Δεν ξέρω.

Θα πω λοιπόν ότι είναι ένα βιβλίο που δημιουργεί πολλά συναισθήματα. Ένα βιβλίο που διαβάζεται σε λίγες ώρες και για πρώτη φορά θα πω ότι αυτό μάλλον δεν είναι τόσο καλό, το αδικούμε με το να το διαβάζουμε τόσο γρήγορα. Και περιμένω με ανυπομονησία το επόμενο. Αν θέλει, δεν πιεζω!

[Takisx · Rating 4 out of 5]

Η Αλίκη στην Χώρα των τραυμάτων και των τραυματιών, είναι εδω και παλεύει με τις ενοχικές μανάδες, αλλά και με την άβολη συνθήκη του πόσο δύσκολο είναι να μεγαλώνει κανείς, αλλά και το ακόμη πιο δύσκολο το να δημιουργήσεις μια νέα οικογένεια πάνω στα συντρίμμια μιας άλλης, αλλά πάνω από όλα πώς να ταξινομήσεις σωστά όσα λάθη έμαθες σε λάθος (;) παραλήπτες.

Η Αλίκη κυρίως είναι μία ερωτευμένη γυναίκα που γίνεται και τυχαία μάνα, και θέλει να τα κάνει όλα μαντάρα, δηλαδή, όλα σωστά. Έξοχη.

[elliepe · Rating 4 out of 5]

Το πρώτο βιβλίο του 2023 διαβάστηκε σε δύο ωριαίες διαδρομές με το τρόλλεϋ. Το πιο ενδιαφέρον με τη δημόσια ανάγνωση σε μμμ είναι ότι οι ιστορίες δεν καθρεφτίζονται μόνο προς τον αναγνώστη, αλλά προς ένα σωρό (κυριολεκτικά) δρώντα υποκείμενα που μπαίνουν και βγαίνουν σε συγκεκριμένα σημεία, μιλάνε στο τηλέφωνο, κλαίνε, γελάνε, βρίζονται, σιωπούν, αντιδρούν σε ερεθίσματα του περιβάλλοντος.

Και κάπου εκεί, όταν σηκώνεις το βλέμμα, οι φωνές αποκτούν πρόσωπα και όσα μας λένε αποκτούν περισσότερες πτυχώσεις.

Το βιβλίο ήδη έχει δανειστεί σε 2 άτομα και χαριστεί σε άλλα 2. Που με τη σειρά τους θα το διαβάσουν σε διαφορετικά περιβάλλοντα, θα το προτείνουν, θα το δανείσουν, θα το χαρίσουν, και κάπως έτσι θα απλωθούν οι φωνές του, με την ευχή να ακουστούν, επιτέλους.

Το ένα δόθηκε με την εξής αφιέρωση:
Γι’ αυτά που λέμε, και γι΄ αυτά που δε λέμε.
Για όσα κάποτε θα πούμε, και για όσα θα θέλαμε, αλλά δε θα μπορέσουμε ποτέ να πούμε.

Τσακισμένες σελίδες:
45, για όσα συμπυκνώνει η φράση «Τι να κάνουμε.»

[Michael Kotsarinis]

Ένα βιβλίο που ξεκίνησα να το διαβάζω κυρίως από περιέργεια για τη συγγραφέα, την οποία παρακολουθούσα σε γνωστό κοινωνικό μέσο αλλά το οποίο πραγματικά αξίζει τις εξαιρετικές κριτικές που έχει πάρει και είναι ένα από τα λίγα βιβλία Ελλήνων συγγραφέων για τα οποία το έχω πει αυτό.

Πολύ καλή γραφή, μεταφέρει με λίγες, προσεκτικά δουλεμένες προτάσεις απίστευτα πολλά συναισθήματα και καταφέρνει να διεισδύει στην ψυχή του αναγνώστη με ένα ιδιαίτερα συγκινησιακό φορτίο.

Δείτε λίγο περισσότερα στο Ex Libris.

[Natalie · Rating 4 out of 5]

Τελειώνω το βιβλίο με ένα σφίξιμο στην καρδιά και στο στομάχι...αυτό το αίσθημα της απώλειας σε κατακλύζει και σε μουδιάζει ολόκληρο...

[Maria Manoleli · Rating 5 out of 5]

Διαβάζοντας το θα μπουν αρκετά μαχαιράκια στο κόκκαλο και δάχτυλα στην πληγή. Κι αν έχεις και κανένα θέμα που δεν σου αρέσει να το συζητάς δημοσίως θα πας να του ρίξεις μια ματιά από κοντά.
Πολύ ωραία γραφή που ρέει κι ένα συναισθηματικό ξύπνημα που έρχεται σε διάφορα σημεία του βιβλίου να σε πιάσει από το γιακά. Το έβαλα στο ράφι με τα βιβλία που θέλω να ξαναδιαβάσω.

[Esmeraldamn · Rating 5 out of 5]

Αυτό το βιβλίο με άγγιξε περισσότερο απ'όσο φανταζόμουν . Δεν θα ήθελα να στριμωξω λέξεις που κατακλύζουν το κεφάλι μου , γιατί δεν μπορώ να τις βάλω στη σωστή σειρά . Με ρούφηξε και το ρουφηξα και εγώ σε μια στιγμή, τουλάχιστον τόσο μου φάνηκε . Με έκανε να ζήσω μια ζωή που δεν έχω ζήσει και ίσως να μην ζήσω και ποτέ. Δεν θέλω να πω τίποτα για την πλοκή . Προτείνω απλά να το διαβάσετε.

[Dafni · Rating 5 out of 5]

«Καποτε οι επιστήμονες θα ανακαλύψουν τα σωματίδια που εκπέμπονται μεταξύ ανθρώπων που αγαπιούνται»

σκέφτηκε η Αλίκη, και με έκανε κι εμένα να σκεφτώ όλες τις απλές μορφές και στιγμές αγάπης που βιώνω καθημερινά. Ένα αίσθημα θέρμης και θαλπωρής, προστασίας και ασφάλειας, που όσοι αγαπούν και αγαπιούνται ξέρουν, δεν χρειάζονται λέξεις να το περιγράψεις. Με πήρε από το χέρι και με ταξίδεψε από τα παιδικά έως ερωτικά νιάτα της, μοιράστηκε μαζί μου τις αμφιβολίες και τις λεπτές χαρές της μητρότητας που ακόμα δεν έχω ζήσει, την θλίψη και το θρήνο της. Η ωμή γραφή και συνάμα τόσο μελαγχολική με έκανε να δακρύσω, να θυμηθώ και να φοβηθώ τις δικές μου απώλειες, αυτές που βίωσα και αυ��ές που φοβάμαι να έρθουν. Μα περισσότερο από όλα, αυτές οι λίγες σελίδες μου υπενθύμισαν την απλότητα και σημαντικότητα των όμορφων στιγμών, αυτών που πολλές φορές δεν εκτιμούμε, δεν παρατηρούμε και αφήνουμε να αιωρούνται.

«Μη σου φαίνεται μικρό πράγμα η στιγμή, αν τις βάλεις όλες τις στιγμές μαζί θα ξαφνιαστείς»

[Kat · Rating 3 out of 5]

Liked it, όπως δηλώνουν τα 3 αστέρια. Αυτό που μου άρεσε ήταν πως σε κάποια σημεία, ένιωσα ένα βάθος συναισθημάτων το οποίο με άγγιξε, με κέρδισε.
Πέρα από αυτό, εάν σκεφτώ το σύνολο του αναγνώσματος, μου δημιουργείται μια απορία. Τα τελευταία χρόνια ό,τι έχω διαβάσει από νέες εκδόσεις Ελληνικής λογοτεχνίας, τα κείμενα είναι ασυνάτηρτα, χωρίς ξεκάθαρο νόημα. Είναι κάποια μόδα όπου το να μην καταλαβαίνεις τι διαβάζεις θεωρείται καλό; Ίσως καθυστέρησα να το συνηδειτοποιήσω μιας και δεν επιλέγω συχνά αυτή την κατηγορία (και πολύ καλά κάνω από ότι φαίνεται).

[Leonidas Moumouris · Rating 4 out of 5]

Δεν ξέρω πως να κρίνω ένα βιβλίο μιας από μας. Διάβασα το βιβλίο της και κατέληξα στο ίδιο συναίσθημα. Ότι όπως γραφει την άποψη της εδώ ή στο Instagram της όταν διαβάζει ένα βιβλίο, έτσι έγραψε και το πρώτο της (;) - ίσως να έχει κι άλλα κρυμμένα στο συρτάρι - βιβλίο.
Με ειλικρίνεια, με συναίσθημα, χωρίς τσιγκουνιά.
Και αυτό το εκτιμώ. Όπως και τους ανθρώπους που δεν φοβούνται να εκφραστούν.

[Eva Fiolitaki · Rating 5 out of 5]

Σ' αυτό το βιβλίο δίχως χρόνο και σειρά ξεδιπλώνεται η ιστορία της Αλίκης, μιας άλλοτε μικρής κι άλλοτε μεγαλύτερης γυναίκας. Η ζωή της Αλίκης μοιάζει γεμάτη μα και τόσο άδεια. Η αγάπη βρίσκεται σε κάθε σελίδα, ο πόνος επίσης, κι ίσως η συγγραφέας να μην το άφησε αυτό στην τύχη.

Ήρθε στα χέρια μου πρωί και αμέσως φρόντισα να το ρουφήξω. Η αλήθεια είναι πως καμία στιγμή δεν αισθάνθηκα ότι μου δόθηκε και άλλη επιλογή. Πάντα θα κατέχουν ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου τα βιβλία που μιλάνε όχι για μια ιστορία, αλλά για τους ανθρώπους της. Κι ας μου τη βάρυνε εν τέλει, δε θα το ήθελα αλλιώς.

Τόσο ο τρόπος που είναι γραμμένο όσο κι όλα όσα περιέχει στις λέξεις που ορίζουν τις λίγες σελίδες του ήταν αρκετά για να το αγαπήσω κι εγώ, όπως απ' ό,τι φαίνεται και πολλοί άλλοι πριν και μετά από μένα. Εύχομαι να είστε και εσείς σε αυτούς τους 'μετά', εάν φυσικά δεν έχετε ήδη υπάρξει στους 'πριν'.

[Giorgos Serepas · Rating 4 out of 5]

3.5
Τα σωματίδια της Ματίνας Αποστόλου, χτίζουν την ιστορία της Αλίκης μέσα από μικρές ιστορίες που εστιάζουν σε διαφορετικές στιγμές της ζωής της και τις δένει ένα δραματικό γεγονός.

Πολλές φορές στην λογοτεχνία το δράμα αντιμετωπίζεται λες και έχουμε εξ αρχής άποψη για το μέγεθος της καταστροφής και το τι αλλαγές θα επιφέρει και αυτή η οπτική ανήκει σε ιστορικές αναδρομές και όχι σε ανθρώπινες ιστορίες. Γι'αυτό και χαίρομαι πάντα να βρίσκω βιβλία που στέκονται στο ύψος του ανθρώπου, και μιλάνε για το δράμα κοιτάζοντας εμάς και όχι το γεγονός. Γιατί το γεγονός είναι απλά μια εγγραφή στον χωροχρόνο και τίποτα άλλο, οτιδήποτε σημαντικό με αυτό κρύβεται πάνω μας, στην θέση μας, στον τρόπο που έχουμε να συνδιαλαγούμε με αυτό, στις λύσεις που εφευρίσκουμε να το αναχαιτίσουμε. Και εμείς τις περισσότερες φορές είμαστε ανήμποροι γιατί κανείς δεν μας προετοίμασε, γιατί η ζωή δεν ρωτάει, ούτε περιμένει κατάλληλες στιγμές.

Η Αποστόλου φαίνεται να τα γνωρίζει αυτά και μας παρουσιάζει ανθρώπους μουδιασμένους να προσπαθούν να αποκτήσουν επαφή είτε με παιδιά τους, είτε με μία νέα πραγματικότητα. Ανθρώπους ευάλωτους που προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν, να συμπεράνουν, να ταυτιστούν. Βρήκα στην διαχείριση και την επιλογή των γεγονότων με τα οποία έρχονται σε επαφή οι χαρακτήρες μια υγιή ιδέα για το τι μπορεί να σημαίνει ζωή και άνθρωπος και αυτό είναι που κρατάω ως το καλύτερο στοιχείο του βιβλίου.

Η αλήθεια είναι ότι δεν ήξερα τι να περιμένω και κατέληξε ευχάριστη έκπληξη. Ως ντεμπούτο έχει τα θέματά του, θα προτιμούσα κάτι άλλο ως την κλωστή που δένει μεταξύ τους τις ιστορίες, αλλά αυτά είναι λεπτομέρειες και τέτοιων ειδών παρατηρήσεις υπάρχουν σε κάθε ντεμπούτο και λύνονται εύκολα. Τα βασικά συστατικά για μια συγγραφέα που μπορεί να μιλήσει ειλικρινά και ανθρώπινα για εμάς, είναι εδώ και χάρηκα ιδιαίτερα.

[Dimitrouela · Rating 5 out of 5]

Πρώτο βιβλίο της χρονιάς το πρώτο βιβλίο της Ματίνας.
Υπέροχο, ώμο, σκληρό, τρυφερό, αληθινό. Κατάλαβα ότι το διάβαζα με σφιγμένα δόντια και χωρίς να αναπνέω, όταν το τελείωσα και πήρα μια βαθιά ανάσα.

[Danae Kantzavelou · Rating 5 out of 5]

Υπέροχο!

[Anna Varna · Rating 3 out of 5]

Σημαντική πρώτη προσπάθεια. Οι προμετωπίδες κάθε κεφαλαίου, με αποσπάσματα από συγγραφείς όπως ο Κάρβερ, η Ατγουντ, ο ΜακΓκρέγκορ είναι σαν να μας δίνουν ένα χάρτη των επιρροών της Αποστόλου. Πολύ καίριες οι περιγραφές των όψεων της μητρότητας, με τα εκστατικά και τα επώδυνα κομμάτια τους. Πιστεύω ότι η φωνή που αποδίδεται καλύτερα από όλες είναι αυτή της κεντρικής ηρωίδας.

[Erasmia Kritikou · Rating 5 out of 5]

"Δε νιώθεις τον πόνο όταν δεν τον σκέφτεσαι"


Ξεκίνησα επιφυλακτική, ίσως και καχύποπτη, εξαιτίας του όγκου των 'πολλά υποσχόμενων ' μετριοτήτων που έχω διαβάσει τελευταία, όμως πραγματικά αυτό το βιβλίο με κέρδισε.

Ταυτίστηκα σε επικίνδυνο βαθμό, μου θύμισε σκοτεινά πράγματα που νόμιζα ότι είχα ξεχάσει. Και λέει κάτι - έμμεσα ίσως - που για χρόνια δεν τολμούσε να ειπωθεί: η μητρότητα είναι μια συνεχής κατάβαση στον Άδη, όσο και ανύψωση στη Νιρβάνα του έβδομου ουρανού. Ίσως αυτό να είναι μέρος του πόσο εξαντλητική είναι σε καθημερινή και χρόνια βάση.

Για μένα, συγκλονιστικό.
Πέντε αστέρια *****

[Anarane · Rating 5 out of 5]

Petition στις εκδόσεις Ποταμός για να δίνουν ένα πακέτο χαρτομάντιλα μαζί με κάθε αντίτυπο, παρακαλώ. Συγκλονιστικό ανάγνωσμα, μπράβο στη συγγραφέα για την πρώτη της βουτιά, κατευθείαν στα βαθιά χωρίς δυσκολία!

[Maria Lianou · Rating 4 out of 5]

4,5*

[Dimitris Ktistakis · Rating 3 out of 5]

3.5/5

Το βιβλίο καταπιάνεται με πολύ σοβαρά θέματα και τραύματα στα πλαίσια μιας ζωής. Θίγει τόσο τα οικογενειακά προβλήματα από την οπτική ενός παιδιού, όσο και δύσκολες καταστάσεις από την οπτική ενηλίκων. Σε σημεία έχει πολύ ωραία περιγραφική γραφή καθώς και μερικές εικόνες που με εντυπωσίασαν!

Ενώ όμως η θεματολογία είναι καταπληκτική και ικανή να δώσει ένα δυνατό αποτέλεσμα, δεν κατάφερε να το κάνει. Ίσως έφταιγαν τα μικρά κεφάλαια που με το που σε τραβούσαν στο κόσμο του βιβλίου, τελείωναν και άλλαζαν την κατάσταση για την οποία μιλούσαν. Ίσως έφταιγε το ότι ο χρόνος δεν είναι γραμμικός, αλλά έχει διάφορα μπρος πίσω τα οποία αφενός μπερδεύουν και αφετέρου σε βγάζουν από την κατάλληλη ψυχολογική κατάσταση. Ίσως ήταν ο λόγος που σε πολλά σημεία παραήταν ποιητικός και κάπως μειωνόταν το αίσθημα της αφήγησης.

Μάλλον όλα τα παραπάνω μαζί, με οδήγησαν στο να μη μου αρέσει όσο θα μπορούσε. Το τέλος επίσης μου άφησε πολλά ερωτήματα, όχι για λόγους μυστηρίου αλλά επειδή δεν γράφτηκαν παραπάνω σελίδες. Τουλάχιστον έτσι το εξέλαβα εγώ...

[Varvara Nikolaidou · Rating 5 out of 5]

«[…]ο κόσμος θα μπορούσε εκείνη τη στιγμή να τελειώσει και να μη με αφορά, γιατί δεν ήμουν άνθρωπος, ήμουν θλίψη σε σχήμα γυναίκας και δεν είχα χώρο για συγχώρεση ή αγάπη.»

5 αστέρια για το βιβλίο που με έκανε να σταματήσω και να το κλείσω δυο φορές γιατί δάκρυσα την ώρα που το διάβαζα σ’ ένα καφέ. Που με έκανε να θέλω να το αγκαλιάσω, να χαϊδέψω τις σελίδες του για παρηγοριά. Δεν ξέρω αν θα με επηρέαζε τόσο πολύ αν δεν ήμουν κι εγώ η ίδια μητέρα, όμως αισθάνομαι ότι με διέλυσε λίγο. Μ’ αυτόν τον γλυκόπικρο τρόπο που σε διαλύει ένα τόσο συναισθηματικά φορτισμένο βιβλίο.

«‘Μην σου φαίνεται μικρό πράγμα η στιγμή’, της είπα, ‘αν τις βάλεις όλες τις στιγμές μαζί θα ξαφνιαστείς’»

[mybooksbestfriend · Rating 5 out of 5]

«Θα επιστρέφω και θα σε ψάχνω στο νησί όπου είμαστε για πάντα ζωντανοί».
Νομίζω αυτή η τελευταία φράση του βιβλίου της Ματίνας συνοψίζει όλα μα όλα όσα θα ήθελα να γράψω για αυτό το βιβλίο, αλλά δε θα το κάνω γιατί απλά δεν έχω τις κατάλληλες λέξεις. Δε θέλω να πω τίποτα άλλο, μόνο να σας προτρέψω να το διαβάσετε.