Cywilizacja Słowian. Prawdziwa historia największego ludu Europy

Prawdziwa historia

by Kamil Janicki

Czy Słowianom udało się stworzyć własną cywilizację?

Czy Słowianie znaleźli się na ziemiach polskich w czasie wielkich wędrówek ludów czy byli tu od tysiącleci, prawie "od zawsze"? Ten spór, który toczy się od dawna, ciągle jest obecny w myśleniu Polaków o swojej przeszłości. Kamil Janicki, autor wielu bestsellerów, m.in. Pańszczyzny i Warcholstwa, w swojej najnowszej książce przedstawia najbardziej aktualną wizję tych interpretacji i odsyła do ciekawych wniosków.

Autor łamie utarte stereotypy, opowiada, jak lud uważany za prymitywny stał się największą europejską wspólnotą językową. O zagadkowych prapoczątkach Słowian, o ich kulturowej atrakcyjności, o niechęci, z jaką byli opisywani przez współczesnych im antycznych pisarzy, i o tym, jak stworzyli cywilizację zdolną przeciwstawić się potomkom starożytnych Rzymian, Germanom czy imperiom azjatyckich koczowników. W czym tkwiła siła Słowian? Jak do tego doszło, że stali się największym ludem w Europie? Co zadecydowało o ich sukcesie? Odpowiedzi na te intrygujące pytania znajdziecie na kartach książki.

Genres: Audiobook, History, Nonfiction, Polish Literature, Poland, Historical, Favorites

400 pages, Hardcover

First published October 11, 2023

About the author

Absolwent historii na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz redaktor naczelny portalu „Ciekawostki historyczne.pl” (od 2010 roku). Jego artykuły ukazywały się między innymi na łamach „Gazety Wyborczej”, tygodnika „Do Rzeczy”, magazynu „Świat Wiedzy”, portalu „Onet.pl” oraz w portalu „Histmag.org”, którym kierował jako redaktor naczelny w latach 2008-2010.

Jest stałym publicystą „Faktu Historia” oraz „Newsweeka Historia”, w którym prowadzi comiesięczną rubrykę „Ciekawostki historyczne”. W latach 2013-2014 kierował redakcją wydawnictwa Znak Horyzont (grupa wydawnicza Znak).

Reviews

[Beata · Rating 5 out of 5]

Super ciekawa!

[kam · Rating 5 out of 5]

Jak dobrze przeczytać o Słowianach coś więcej niż zbiór ciekawostek, które niewiele mają wspólnego z dowodami, ale dobrze się sprzedają. Nareszcie.

[Jarek Kopeć · Rating 5 out of 5]

To mój ulubiony rodzaj popularnonaukowego podejścia do historii: zamiast opowiadać schludną historyjkę, Janicki rekonstruuje spory i debaty archeologów i historyków, pokazuje, na jakich dowodach opierali swoje teorie, jak na poszczególnych badaczy oddzialywaly czynniki polityczne albo osobiste, i nie boi się odpowiadać "nie wiadomo".

[zmorowisko · Rating 4 out of 5]

Jestem bardzo pozytywnie zaskoczona tą książką ☺️

[Agnieszka · Rating 5 out of 5]

Może tę książkę podsumować podobnym stwierdzeniem, co niedawno skończoną przeze mnie Barbarikę (temat jest dość podobny, choć autor Barbariki nie skupia się na samych Słowianach), „Wiemy, że nic nie wiemy”, czyli pozgadujmy 😅 Choć bardzo lubię czytać książki Janickiego (w większości są dobre) to jednak jak zawsze autor jest bardzo sceptyczny, a jednocześnie stronniczy w swojej książce i jeśli się „uczepi” jednego poglądu to się go trzyma i nie bardzo lubi podawać przykład na odmienne interpretacje. Oczywiście nie byłoby to kłopotliwe gdyby jego opinie nie były często kontrowersyjne.
Ale poza tym książka oczywiście świetna, płynie się przez nią, ciekawie napisana, na pewno warto.

[Ala · Rating 3 out of 5]

No okej, fajna książka, czy jest to wybitne, nie, są rozdziały nudniejsze i ciekawsze, na opisach pieców i tym podobnych trochę odlatywałam z myślami, na pewno trochę lepiej poznałam początek cywilizacji Słowian, historię zapomnianą, a przede wszystkim przemilczaną, rozdział o niewolnikach pozostanie ze mną na zawsze, nadal jestem w szoku

[kurp · Rating 5 out of 5]

Dobre! Kwestionuje wiele powszechnych (a pozbawionych podstaw) przekonań, ciekawie opowiada o tym, co wiemy, a czego nie. W wielu miejscach brakuje odpowiedzi na ważne pytania, ale to przecież nie wina książki, doceniam, że autor przywiązuje wagę do odróżnienia tego, co wiemy, od tego, co się nam wydaje. Czytałem z fascynacją, acz zastrzegam, że bardzo ciekawi mnie temat.

[Filon · Rating 4 out of 5]

Nie ma dowodów, nic nie jest pewne, to tylko domysły…
W skrócie cała książka.

Niektóre zagadnienia bardzo interesujące. Rozdział o niewolnikach TOP.

[Mateurz · Rating 4 out of 5]

Bardzo zgrabne przedstawienie i rozsądna ocena różnych teorii, plus podsumowanie faków. Czyta się naprawdę przyjemnie.

[Sebastian Gebski · Rating 4 out of 5]

Po "Cywilizację" sięgnąłem z ciekawości. Spodobało mi się "Średniowiecze w liczbach" tegoż autora i chciałem sprawdzić, czy to jego stały poziom, czy może jednorazowy wyskok :)

"Cywilizacja" daję radę, co - przyznam - nie jest proste, biorąc pod uwagę, że nie jest to książka "historyczna", a "archeologiczna". To żaden formalny podział, sam go sobie wprowadziłem, a różnica jest prozaiczna: o ile w książkach historycznych mamy już doczynienia z faktami, konkretnymi datami, potwierdzonymi wydarzeniami i postaciami historycznymi, to w przypadku książek archeologicznych mówimy tylko o tym, co udało się odkryć z wykopalisk - śladach kultury, sztuki, wojny, codziennego życia. Znacznie więcej tu spekulacji, interpretacji - niekoniecznie precyzyjnie określonej w czasie. To wszystko powoduje, że książkę archeologiczną ciężko uczynić naprawdę zajmującą - nie ma tu postaci, które można potępić/z nimi się utożsamiać, niewiele dramatycznych wydarzeń i piwotalnych momentów, gdy decydowały się losy cywilizacji (albo chociaż państwa, czy miasta).

Tym większe kudosy dla Janickiego, bo dał radę i książkę lekko się czyta (a w moim przypadku - słucha).

Sama książka jest dosyć długa, ale podzielona na konkretne, tematyczne rozdziały dot. np. handlu/płatności, niewolnictwa, władzy, itp. Nie zidentyfikowałem żadnego "grubego" tematu, który by autorowi umknął - nie było też żadnego rozdziału, który pozostawiłby specjalny niedosyt.

Duży plus za bardzo racjonalne i metodyczne podejście do budzących czasami kontrowersje tematów, takich jak: Turbosłowianie, kwestia zaawansowania technologicznego i kulturowego Słowian względem sąsiadów, roli handlu niewolnikami w kształtowania się mocnej państwowości w regionie.

Koniec końców - dobra robota. Przewidywalna, rzemieślnicza, bez efektu wow (nie to że spodziewałbym się odkrycia nowych faktów ;>), no i pewnie za parę tygodni nie będę o niej pamiętął (to jednak nie dzieło pokroju Le Goffa), ale i tak polecam - oczywiście tym lubiącym historię "niesensacyjną", bo wszyscy inni zasną po 20 stronach maks ;)

[colagatji · Rating 5 out of 5]

bardzo serdecznie polecam wszystkim,
nawet tym niezainteresowanym tematem

[Ada Tymińska · Rating 4 out of 5]

Okazała się znacznie lepsza, niż się spodziewałam. Oczywiście najlepsze są rozdziały o walkach archeologów - i o tym, że w sumie mało wiadomo, a to, co wiadomo, to też niekoniecznie jest ostateczny stan wiedzy historycznej.

[Justyna · Rating 4 out of 5]

To nie Atlantydy powinnismy szukac a historii Slowian! Moje archeologiczne, analityczne, ciekawskie serce sie bardzo cieszy! Kompleksowa opowiesc o historii Slowian, o tym co wiadomo i o tym co jest tajemnica. Ciekawy dla mnie byl eksperyment z ziemianka (rozwiazanie na upaly), pochowki z ucieta glowa zony, pismo runiczne, ktore nie bylo nasze i to, ze zylismy bez jakiejkolwiek struktury spolecznej, a mimo to dzis - jezyki slowianskie stanowia NAJWIEKSZA grupe uzytkownikow na swiecie, nawet w porownaniu z jezykami romanskimi czy germanskimi.
Czytajac czulam sie lokalsem, czulam, ze jestem w sredniowiecznej miniwiosce slowianskiej, wierze we wszystkich bogow i uzywam przemakalnych garnkow, ktore byly cudownym wynalazkiem.
Interesujaca jest tez hiistoria ze Swiatowidem podrobka. Nie swiat, ale świętym Witem z XIX w.:)

[agnes · Rating 3 out of 5]

3.75

dobrze napisana, a co ważniejsze w przystępny sposób dla laika, jednak informacji było tak dużo, że chyba do niej jeszcze kiedyś wrócę

[Matylda · Rating 4 out of 5]

Fajne fajne

[Monika · Rating 4 out of 5]

Dobra, przystępna, napisana lekko i na temat. Dobrze się słuchało tego w audio. Dobrze usystematyzowany i opracowany temat. Wiadome, niektóre zagadnienia były tylko wspomniane inne głębiej zanalizowane, ale ostatecznie jestem bardzo na tak.

[Zuzia · Rating 3 out of 5]

Doceniam wkład włożony w zdobycie informacji i napisanie tej książki, ale szczerze, tylko proszę bez bicia, trochę się nudziłam. Oczekiwałam chyba czegoś innego, mniej monotonnego, trochę żywszego. Ale fakt, można się dowiedzieć wielu ciekawych rzeczy

[Bartosz Pranczke · Rating 4 out of 5]

Świetnie jest przeczytać książkę historyczną w której autor bardzo otwarcie pisze co wiemy, a czego tylko się domyślamy. Szczególnie w oblepionej mitami i propagandą historii Słowian jest to bardzo miła odmiana.

[snyoprzeszlosci · Rating 4 out of 5]

Jest to recenzja z perspektywy osoby, której zależało na poznaniu nowego zagadnienia wiedzy — daleko mi więc do jakiegokolwiek rodzaju ekspertki, poznawałam ją po prostu jako zainteresowana historią licealistka. Warto wziąć to pod uwagę.

Przede wszystkim: "Cywilizacja Słowian" bardzo otwiera oczy na postrzeganie zarówno Słowian jako dawnej cywilizacji, jak i wiary słowiańskiej. Okazała się ona bowiem zaskakująco ograniczona w porównaniu do powszechnych założeń, swego rodzaju boomu na tę "mitologię" (do której pasuje bardziej określenie demonologii, co uważam nie za obrazę, a raczej element, dzięki któremu przedchrześcijańskie życie duchowe zdaje mi się jeszcze bardziej fascynujące). Pod tym względem przełamuje stereotypy.

Zresztą ta pozycja głównie tym się zajmuje — autor nieraz przywołuje dane "odkrycie" archeologiczne tylko po to, by je zaraz skutecznie obalić, ukazując przekręt lub zwykły brak jednoznacznych źródeł. Ponieważ bardzo łatwo wynieść tu jeden, dominujący wniosek: o słowiańskiej przeszłości nie wiadomo praktycznie nic.

Na szczęście mimo tego przedzierania przez niepewność można zapoznać się w tej pozycji z bardzo konkretną, zresztą szeroką w swym zakresie wiedzą przekazan�� we wciągający sposób. Chociażby przykładem tego jest opis budowy domów (czy raczej ziemianek) słowiańskich, życia w nich przy jednoczesnym przytoczeniu współczesnych eksperymentów powtórzenia takowych wyczynów jest podane w prostych słowach, co zatrzymuje uwagę czytelnika/słuchacza i pozwala na lepsze wyobrażenie sobie tego.

Także bardzo cenię sobie fragmenty językoznawcze. To przydatne dla osób uczących się rosyjskiego lub ukraińskiego i innych słowiańskich języków. Wiele wyjaśnia.

"Cywilizacja Słowian" ponadto pomaga zrozumieć średniowiecze w sensie ogólnym. Jest skierowane do współczesnego czytelnika, więc autor widzi konieczność wytłumaczenia znaczenia (a raczej jego braku) pisma w tak dawnych czasach — co zresztą robi, a rzecz ta okazuje się przydatna także poza kręgiem słowiańskim.

Uważam więc, iż naprawdę warto dać tej książce szansę. Jest napisana całkiem zrozumiałym, przystępnym językiem, a także dotyczy bardzo szerokiego zakresu wiedzy. Świetnie wprowadza do swojego zagadnienia, jednocześnie spierając się z utartymi błędnymi wizjami na ten temat.

Polecam więc "Cywilizację Słowian" i zachęcam każdego do zapoznania się z nią, ponadto dla mnie — jako dla osoby poszukującej takiego researchu dla swoich poczynań literackich — okazała się niezwykle przydatna dzięki ogromowi nienachalnie przekazanej wiedzy.

[iga · Rating 4 out of 5]

8/10, tak jak wszystkie poprzednie książki kamila janickiego jest tu dużo obalania mitów i można dowiedzieć się wielu ciekawych rzeczy. tę książkę akurat czytało (słuchało) mi się najciężej z 3, które znam, mimo że jest napisana bardzo przystępnie. chyba po prostu mniej mnie interesuje ta tematyka.
fajnie było się dowiedzieć czegoś na temat życia dawnych słowian, najbardziej zaciekawiła mnie właściwie druga połowa książki, szczególnie rozdziały o pieniądzach, piśmie, wierze i zwyczajach związanych z pochówkiem. zdecydowanie warto przeczytać jeśli ktoś chce się dowiedzieć czegoś więcej na te tematy.
utknął mi w pamięci fragment, w którym autor zwrócił uwagę na wiele nadinterpretacji różnych archeologicznych znalezisk, spowodowanych chęcią udowodnienia, że słowianie też od zawsze mieli rozwiniętą kulturę na miarę krajów zachodnich. w perspektywie książki daje dużo do myślenia.

[Kastiel · Rating 3 out of 5]

Brak wiedzy na temat naszych przodków jest frustrujący, ale nie powinien być ukrywany lub łatany domysłami, co Janicki nie tylko dobrze rozumie, ale też udowadnia, odwołując się do badań (tych wiarygodnych i tych mniej wiarygodnych) historyków, archeologów. ,,Cywilizacja Słowian" to nie tyle przewodnik po dziejach pradawnych Słowian, co miejsce obalenia mitów wokół nich krążacych. Autor nie daje wielu odpowiedzi, bo - jak sam przyznaje - wielu rzeczy po prostu nie wiemy (i to by mogło być podsumowaniem całej książki).

[Raspberry · Rating 4 out of 5]

Lekko napisana, przyjemna i do czytania i do słuchania.

[amper&#x1ae7 · Rating 5 out of 5]

MEGA‼️

[Magdalena Polena]

Super systematyzuje wiedzę. Autor wykonał tą kwerendą kawał dobrej roboty.

[Hannia · Rating 4 out of 5]

spoko, polecam, ale z książek Kamila Janickiego wolę "życie w chłopskiej chacie" i "warcholstwo"

[Magdalena Gniadek · Rating 3 out of 5]

ciekawie, naukowo

[Hania · Rating 5 out of 5]

jestem fanką twórczości pana Janickiego. bardzo podoba mi się sposób w jaki prowadzi narrację, jak odwołuje się do wielu źródeł i je ze sobą konfrontuje, a także to, że nie boi się przyznać, że o niektórych rzeczach po prostu nie wiemy. to już chyba jego 3 książka, którą miałam okazję przeczytać i póki co na żadnej się nie zawiodłam. kolejne już są zakolejkowane 🥰

[Hawk163pl · Rating 5 out of 5]

Przeczytałem i jestem zafascynowany tematem i chce więcej tak ciekawych treści.

[Chrupek · Rating 4 out of 5]

To bardziej jest ksiażka o ułomnościach archeologii i historii niż o Słowianach, ale bardzo dobrze się czytało, Janicki ma lekkość pióra i poczucie humoru.

[Szuwarek · Rating 5 out of 5]

Bardzo mi się podoba że ta książka konfrontuje ze sobą różne punkty widzenia i nie boi się przyznać że tak naprawdę to niewiele wiemy. Merytoryki nie mogę ocenić bo się nie znam.