Clizia

by Niccolò Machiavelli, Guido Davico Bonino (Editor)

"La Clizia è, in nuce, proprio questo: una parabola profana sul tentativo, da parte dell'individuo, di sottrarsi ad un insieme di regole - le cosiddette consuetudini del vivere civile - e sulla sua inevitabile sconfitta. Nel microcosmo della famiglia, speculare al macrocosmo della società, Nicomaco è l'"irregolare" che, sulla spinta di una molla irrazionale (l'Amore), tenta di infrangere la barriera delle norme elevate dalla società a sua difesa (in base alla Ragione): non la spezzerà, e sarà risucchiato dalla collettività nella griglia delle proprie consuetudini. Il "lieto fine" della commedia è, non a caso, tra i più miserevoli. Il perdono benevolmente concesso a Nicomaco equivale ad una regressione: in uno stato "che egli è una compassione vederlo", sconfortato e straziato, il vecchio è disposto a "ritornare al segno", "a non uscire fuora" dell'ordine: è ricondotto (in altri termini) ad una totale passività ('Sofronia mia, fa' ciò che tu vuoi... Io lascio avere ora a te il pensiero delle cose di Cleandro... Governala come tu vuoi...'" (Guido Davico Bonino)

Genres: Literature, Italian Literature, Italy, Fiction, Theatre, Classics, Drama

89 pages, Paperback

First published January 1, 1526

About the author

The Prince , book of Niccolò Machiavelli, Italian political theorist, in
1513 describes an indifferent ruler to moral considerations with determination to achieve and to maintain power.

Niccolò di Bernardo dei Machiavelli, a philosopher, musician, and poet, wrote plays. He figured centrally in component of the Renaissance, and people most widely know his realist treatises on the one hand and republicanism of Discourses on Livy .

https://en.wikipedia.org/wiki/Niccol%...

Reviews

[Ali Di · Rating 3 out of 5]

نمایشنامۀ کمدی کلیزیا، از کارهای کمتر دیده شدۀ نیکولو ماکیاولی است که در سال 1525 میلادی با الهام از نمایشنامۀ کلاسیک کاسینا اثر پلوتس، نویسنده و نمایش‌نامه نویس مشهور روم باستان نوشته شده است.
داستان حول محور عشق یک پدر و پسر به دختری می‌باشد که از کودکی در خانه‌شان بزرگ شده است.
از نکات مهم این نمایشنامه اینکه تمام داستان حول محور یک شخصیت غائب است؛ شبیه به نمایشنامه‌های خانۀ برناردا آلبا اثر لورکا و در انتظار گودو اثر ساموئل بکت.
این کتاب چه پیش از انقلاب و چه پس از آن ترجمه نشده و یا من ترجمه‌ای از آن ندیده‌ام.

داستان
مردی، دختر خردسال خود را نزد خانوادۀ دوستش سپرده و خود عازم جبهه‌های جنگ می‌گردد. این خانواده، شامل پدر، مادر، پسربچه و تعدادی نوکر و کلفت است. از دختربچه، جز اسم او که کلیزیا است، چیز بیشتری نمی‌دانیم.
از زبان پسربچه گفته می‌شود که کنار هم بزرگ می‌شوند، هر روز بیش از پیش عاشق او شده و پدر و مادر، این دو را با هم تنها نمی‌گذارند. تا اینکه هر دو به سنی می‌رسند که پسر تصمیم به ازدواج با کلیزیا می‌گیرد اما مشکلی در این بین وجود دارد: پدر نیز عاشق دختر شده و تصمیم دارد تا کام بستاند از او.
مادر که در جریان عشق شوهرش به دختر جوان قرار گرفته، تصمیم می‌گیرد که او را با فرد دیگری آشنا کند و به واسطۀ ازدواج این دو با هم، دختر را از خانه دور کند. اما پدر که در جریان نقشۀ همسرش قرار می‌گیرد، به نوکر خود دستور می‌دهد که باید با این دختر ازدواج کرده تا او در این خانه بماند و با حیله و نیرنگ، در شب ازدواج کلیزیا و نوکرش، فقط یک شب بتواند با او بخوابد.
در انتهای داستان نیز، همسر این مرد درسی به او می‌دهد تا این فرد هوس‌باز، شرمنده و رسوای عالم گردد.

در قسمتی از کتاب، جر و بحثی مرد (نیکوماکو) و زن (سوفرونیا) در می‌گیرد:

نیکوماکو: یکی باید بین‌مون داوری کنه، هیشکی بهتر از اون کشیشه نیست، تیموتِئو. حالا درسته که خیلی اسم و رسمی هم نداره ولی خب یه چندتایی هم معجزه داشته.
سوفرونیا: مثلا چه معجزه‌ای؟!
نیکوماکو: منظورت چیه چه ‌معجزه‌ای؟ مگه از جریان زنِ نیکیا خبر نداری که بچه‌دار نمی‌شد ولی با معجزۀ کشیش، الان بارداره.
سوفرونیا: الان این شد معجزه که طرف، یکی رو باردار کرده؟ البته شاید بتونه برای راهبه‌های دور و برش هم یه دونه از این معجزه‌ها کنه!

[Zach · Rating 4 out of 5]

very good play, strong woman. Machiavelli might have used womanhood as a metaphor for youth and his project of italian conquest but i still think he was a feminist i cannot be dissuaded

[Jessica Orrell · Rating 2 out of 5]

Also read for class. Pretty boring won’t lie

[Kadir Eryilmaz · Rating 5 out of 5]

Bu önemli komedya eserinin yazarı dönemin Floransa’sında, hatta İtalya’sında toplumsal moraliteyi ele almış; çevirmeni de prolog, epilog ve dipnotlarla esere derinlik katmış. Okunmasını şiddetle tavsiye ediyorum.

[Murat AYDIN · Rating 4 out of 5]

İlk defa okumuş olduğum Batı kaynaklı bir kitapta, eserin kendi içeriğinden ve üslûbundan çok, kitabın editoryal biçimini ve çeviri tarzını beğendim.

Bir tiyatro oyunu kurgusunda sunulmuş olan hikâyede, idealize edilmemiş, her biri kendine özgü kişilik sorunu taşıyan karakterler yer almakta. Oğlunun âşık olduğu kıza iştah duyan ihtiyar bir baba, bu babanın zaafını kendine ihanetten çok, mülkiyet ve asalet açısından kınayan bir anne, aşık olmasına rağmen annesine ve babasına karşı samimi ve dirayetli davranmayan bir erkek evlat, efendilerinin verdiği her bir emri hiçbir tereddüt göstermeden uygulayan, hiçbir değer yargısını gözetmeyen uşaklar, arkadaşının derdini dinlemeye dahi imtina eden bir arkadaş, vb.

Spoyler vermemek adına, hikâyeye ait kısmı burada bırakıp, kitabın tasarımına geçeyim:

Kitabın girişi, eserin aslı ve kaynağı, yazarın tanıtılması, dipnotlar, kitabın sonundaki değerlendirme kısmı (epiloglar), kaynakça ve dizin itibariyle kitap her yönüyle kendi kendini çok güzel bir şekilde, fazlasıyla ifade ediyor. Özelllikle çevirmen notları memnuniyet verici biçimde detaylı ve doyurucu açıklamalar içermekte. Bu noktada, çevirmen Hakan Sönmez'i de ayrıca tebrik etmek lâzım.

Her ne kadar eserin asıl sahibine haksızlık etmek istemesem de hikâyenin kendisini 7,5'tan 8 olarak değerlendiriyorum. Editoryal kurgu ve çeviri bana göre daha fazlasını hak ediyor. Tabi ki bu benim subjektif değerlendirmem; umarım haddimi aşmıyorumdur.

[Marco De' Medici · Rating 5 out of 5]

Decisamente migliore della commedia di Plauto (Casina). Qui il padre tesse una trama piu fitta con il servo Pirro (non il fattore) e decide di mandarlo a letto prima di lui. Peraltro va fatta attenzione a un altro elemento: durante la notte Nicomaco sente un pugnale che è in realtà il membro di Siro (che io ricordi questo particolare non c'è in Plauto).
Cleandro, poi, è molto più presente di Eutinico, è lui a scoprire i piani del padre e di Pirro. In apertura riprende un monologo degli Amores di Ovidio e, pur non essendo un personaggio centrale, quantomeno esiste e investe un ruolo importante.
Sofronia, invece, è più subdola: vuole il potere e non è interessata al matrimonio di Cleandro e Clizia.
Damone, corrispettivo di Alcesimo, è il personaggio che riferisce del ritorno di Ramondo, ricco cittadino napoletano padre di Clizia che consente il matrimonio.
Vi è poi uno sconto tra Nicomaco e Cleandro e un cambio radicale dell'ambientazione (ci troviamo a Firenze in un momento storico ben preciso: come dice Cleandro 12 anni dopo l'arrivo di Carlo VIII in Italia [1494] e dunque nel 1506).

[Gabriela Tudor · Rating 5 out of 5]

(4.5) Very funny, liked it a lot. I especially enjoyed the fact that there are reoccurring characters from his other work, "Mandragola".
I don't know how I feel about the fact that Clizia never even shows up.
Sofronia is an absolute Girlboss.

[Mar · Rating 4 out of 5]

Maquiavelo me está gustando muchísimo!

[Rachel Leyrer · Rating 4 out of 5]

A fun story. I love the political works.

[Mary Elizabeth · Rating 5 out of 5]

A beautiful example of the commedia dell'arte. Machiavelli's strong morals and ideas shine through an entertaining and hilarious comedy.

[kiki🪷 · Rating 3 out of 5]

old man gooning

[Jessica Temzen · Rating 3 out of 5]

carino e comico, solo che a volte è un po' peso. sicuramente è a causa della lingua cinquecentesca

[Eric · Rating 3 out of 5]

Entertaining enough, but much inferior to Machiavelli's great play The Mandrake Root.