Jump to ratings and reviews
Rate this book

Miroitements

Rate this book
Roman traduit du néerlandais (Belgique) par Marie Hooghe

Dans ce roman-miroir, Edgard Demont s’adresse à Matthew, son amant mais aussi l’époux de sa sœur Hélène, la narratrice de Sommeil des dieux . Ce long monologue d’Edgard est une sorte d’apologie de son existence, une recherche proustienne du temps perdu.
Edgard a survécu aux tranchées de 14-18, mais comme tous ceux qui sont passés par là, il ne s’en est jamais libéré. Le monde a radicalement changé, succombe à de nouvelles illusions et prépare de nouveaux cauchemars. Impuissant face à ces remous, Edgard cherche un soulagement dans la compagnie de ses cinq amants successifs, qui l’aident à vivre avec ses blessures, plus profondes que les cicatrices qu’il porte dans sa chair.
Ce portrait d’un homme qui veut fuir l’Histoire dans l’amour et le désir est porté par la langue éclatante et sensuelle d’Erwin Mortier : descriptions poétiques des lieux et des paysages, palette très physique, emplie de mélancolie et de désespoir.

Né en 1965 près de Gand, en Belgique, Erwin Mortier est poète, romancier et journaliste. Cinq de ses romans ont déjà été publiés en français, dont Sommeil des dieux , couronné aux Pays-Bas par le prestigieux prix AKO. En France, Psaumes balbutiés , véritable hymne à sa mère atteinte de la maladie d’Alzheimer, a été récompensé en 2013 par le Prix du meilleur livre étranger.

304 pages, Paperback

First published March 19, 2014

6 people are currently reading
254 people want to read

About the author

Erwin Mortier

53 books116 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
56 (19%)
4 stars
126 (43%)
3 stars
79 (27%)
2 stars
20 (6%)
1 star
9 (3%)
Displaying 1 - 30 of 35 reviews
Profile Image for Guido.
149 reviews
March 31, 2014
Net 'De spiegelingen' uit. Zal ik het in één woord samenvatten? Magistraal. Een waardig vervolg op 'Godenslaap'. Wat een onwaarschijnlijk schitterende woordkunstenaar is Erwin Mortier! Dit is Genieten met hoofdletter, bladzijde na bladzijde... Heerlijk taalgebruik, prachtige beelden, perfect weemoedige sfeerschepping...
Kijk, wat ik niet had moeten doen is even googelen wat er al over geschreven is. Verbazingwekkend weinig tot nu toe, zo blijkt, maar één recensie valt onmiddellijk op: die van ene Arie Storm in Het Parool (27.03.14). En wat schrijft die brave Arie? 'Als de taal Mortier in de steek laat, blijft er weinig over. Niets eigenlijk, blijkt in deze teleurstellende roman.' Zo staat het er. Ronduit verbijsterend vind ik zoiets, en ook zo totaal onjuist. Voor alles is er natuurlijk een verklaring te vinden (Arie is stikjaloers? Arie drinkt te veel? Arie heeft te weinig seks?), maar stuitend is het wél. Waarmee ik maar bedoel: lees 'De spiegelingen', en oordeel vooral zelf.

Een citaatje (p. 44)

"Het vlakke landschap rond onze stad houdt [de stroom] niet op, noch jaagt het hem voort. Loom en olieachtig trekt zijn gladde oppervlak aan de weerspiegeling van de oever, rekt hier een reiger uit, daar een koe, en drukt ze weer samen, en rekt ze weer uit, ook onze spiegelbeelden ongetwijfeld, voor wie ons aan de overkant zou zien, op elastische botten, ondersteboven opgehangen aan een zoldering van gras en biezen."
Profile Image for Marc Lamot.
3,474 reviews2,001 followers
June 24, 2019
Mortier is voor mij al een heel tijdje de beste woordkunstenaar in het Nederlandse taalgebied. Zijn “Godenslaap” was puur genieten, en ook het “Gestameld liedboek” was een lust voor het literaire oog. Maar in dit boek drijft Mortier zijn duivelskunsten te ver.

“De spiegelingen” is in zekere mate verwant met “Godenslaap”: de eerste wereldoorlog speelt er een prominente rol in, en de vertellende persoon, Edgar Demont, verschijnt even in de eerste roman als broer van hoofdfiguur Hélène. In dit boek, De Spiegelingen, is de homoseksuele Edgar zelf de hele tijd aan het woord in schrijfsels die voor het grootste deel gericht zijn aan zijn vroegere geliefde, de Engelse fotograaf Matthew, niet toevallig de echtgenoot van zus Hélène. Hun relatie begon al voor het huwelijk met Hélène, zet zich daarna sporadisch nog door, maar is intussen afgebroken door de dood van Matthew. Ook de relaties die Edgar tussendoor en daarna had, zijn telkens op niets uitgelopen.

Edgar is tijdens de eerste wereldoorlog bijna dood uit de modder van de loopgraven gevist en overleefde het ternauwernood, maar hij hield er een lichaam én een geest vol littekens aan over. Die littekens worden een telkens terugkerende metafoor, verwijzend naar een permanent trauma, de gebroken wereld om hem en de onmogelijkheid om de zoete onschuld van daarvoor te hervinden. Edgars hele verdere leven is getekend door dat smachten naar die vroegere wereld, en wel op een heel zinnelijke manier. In zijn schrijfsels komen vijf opeenvolgende en deels ook door elkaar lopende relaties aan bod, waarbij de lichamelijkheid centraal staat. Mortier brengt het homoseksuele aspect heel expliciet aan en onderstreept Edgars obsessie om in die lichamelijkheid zijn leven te hervinden, weer te helen. Uit het telkens weer uitgedrukte gevoel van onvoldaanheid, tekort en verlies valt op te maken dat die obsessieve zoektocht vergeefs was. De episodes uit het leven van Edgar, telkens in een andere relatie, worden ook verbonden met die van de ruimere wereld (de opkomst van de nazi’s bijvoorbeeld, de Londense Blitz Krieg en de geallieerde vuurbombardementen op Japanse steden), zodat dit een soort lichamelijke geschiedenis van de rampzalige eerste helft van de twintigste eeuw wordt.

Ik ga eerlijk zijn: dat altijd opnieuw beklemtoonde tekort, het zinnelijk smachten, de expliciete lichamelijkheid en het nostalgisch cultiveren van het gemis, werken op de duur wel erg op de zenuwen. Het lijkt alsof Edgar nooit verder komt dan het gevoelen dat hij al in de eerste pagina’s onder woorden brengt, en als een litanie blijft herhalen: een behoefte aan aandacht en warmte om terug heel te worden, te helen. Die obsessie is in al zijn relaties erg eenzijdig gericht, namelijk op zichzelf, en dan blijkt er naast de zinnelijkheid alleen maar leegheid te gapen, en die leegte voedt het tekort nog meer. Op die manier sleept het boek zich bijna 300 bladzijden voort.

Maar zoals ik al aangaf: Mortier blijft een woordkunstenaar, en daar laat hij in dit boek opnieuw behoorlijk wat staaltjes van zien, in onmogelijk mooie Nederlandse zinnen. Een voorbeeld: "De stad staat op uit het bad van de nacht, laat zich een handdoek aanreiken en kleedt zich op in zijn dracht van gevelstenen en stratenpatronen, van dienstroosters en openingstijden. Het licht trekt zich aan de daklijsten op en glijdt voortvluchtig over de pannen. Rolluiken worden opgetrokken, ontbloten etalages vol poppen roerloos als een dagdroom zonder ontknoping. Venters hangen in kiosken de dagverse kranten te drogen, in de zure lucht van hun inkt”.

Maar… woordkunst vergt ook een zekere subtiliteit, en die gaat in “De spiegelingen” geregeld verloren: Mortier schrijft soms zo gezocht en drijft zijn stilistische hoogstandjes zo ver dat het geregeld ook holle mooischrijverij wordt. Er zit ook iets repetitief aan de wijsheden die Edgar en zijn minnaars voortdurend in het rond strooien over het tekort van het menselijk leven; op de duur beginnen die ook hol en banaal te klinken, zoals deze: "Het leven is een lening waarop een rente rust die we nooit zullen kunnen aflossen", of deze: "De eenzaamheid van de jeugd raakt aan die van de ouderdom. De eerste is nog onbeschreven, de tweede getekend door het spijkerschrift van het verlies". Dubbel spijtig dus: zowel conceptueel als stilistisch heeft dit boek me eerder teleurgesteld. (1.5 sterren)
Profile Image for André.
2,514 reviews32 followers
January 8, 2023
Citaat : Ik heb geleerd de geschiedenis te ontwijken. Ik pretendeer niet dat het me lukt. Ik hoop dat ze me negeert wanneer haar lucht weer eens haar lust naar bloed en gedenktekens verraadt. Ik verkies haar stegen en achterbuurten, open pleinen vermijd ik.
Review : Het in 2008 verschenen Godenslaap over de Eerste Wereldoorlog leverde Erwin Mortier de AKO Literatuurprijs op. En nu is er zijn nieuwe roman De spiegelingen, waarvan de basis zich eveneens in WO I bevindt. Je hoeft niet per sé Godenslaap gelezen te hebben om De spiegelingen te kunnen volgen, maar het is wel handig want bepaalde personages uit het eerste boek keren terug, zij het vanuit een ander perspectief.



De kaarten liggen dus nu wel enigszins anders. Kreeg Helena in Godenslaap nog het woord, dan geeft Mortier de fakkel nu door aan haar broer Edgard. Dat is een homoseksueel oorlogsslachtoffer, die er een liaison op nahoudt met haar echtgenoot Matthew. In zijn laatste levensdagen tracht Edgar de herinneringen aan zijn beleefde liefdes, waarin zijn schoonbroer een van de hoofdrollen speelt, op een rij te zetten. De Groote Oorlog heeft hem lichamelijk en mentaal een flinke knauw gegeven. Om enigszins aan deze pijn en het lijden die het heeft veroorzaakt te ontsnappen heeft hij in diverse mannenlijven zijn troost gezocht.



Je kan De spiegelingen eigenlijk bekijken als een reeks vertellingen over zijn minnaars. Elk van hen ontmoet hij op een cruciaal tijdstip in de geschiedenis van de twintigste eeuw: het front op de grens tussen België en Noord-Frankrijk tijdens Wereldoorlog I, Berlijn in de jaren dertig, Marseille net voor het uitbreken van de tweede Wereldoorlog, London tijdens de bombardementen in WOII, Japan na Hiroshima en de overgave. Het zijn herinneringen aan ontmoetingen met pijn, vreugde en genot die telkens weer de stempel van een oorlog dragen. Edgard heeft gulzig geleefd én geleden. Vijf grote liefdes van Edgard naast Pierre zijn huisdienaar, zijn kameraad, zijn manusje van alles in de loopgraven, hebben zijn leven glans gegeven. De vijf liefdes zijn nu verdwenen, omdat ze zoals Matt overleden zijn of gesneuveld zoals Jean of te ver weg verblijven in het geval van Nobuku in Japan of zoals Paul uiteindelijk met een vrouw getrouwd zijn.



Erwin Mortier heeft in de prachtige taal die we van hem gewoon zijn in een heel intieme sfeer een zoektocht naar vriendschap, liefde en seksualiteit gevat in heel gevoelig verhaal over leven en overleven in tijden van en na de oorlog.
97 reviews2 followers
May 1, 2014
Dit boek was mijn kennismaking met het werk van Erwin Mortier. Hij houdt er een prachtige schrijfstijl op na die je door de pagina's zou doen hollen. Het verhaal is evenwel zo verkapt dat je gedwongen wordt je leestempo aan te passen om alle nuances te kunnen meepikken. Het boek verwoordt op niet-navolgbare wijze hoe het hoofdpersonage zijn oorlogstrauma levenslang op zijn schouders torst en littekens nalaat bij hemzelf en in zijn relaties.
Toch maar drie sterren? De zoveelste beschrijving van de herenliefde ging me op de duur toch wat vervelen. Een puntje van kritiek dat me niet zelden in de boeken Tom Lanoye ook stoort. Anders wel goed gezelschap...
Het boek verdient zeker jouw aandacht gedurende enkele leesavonden.
Profile Image for Bart Van Loon.
347 reviews30 followers
January 3, 2018
Wat een mooi boek! Schrijdend op de grens tussen poëzie en proza leidt Mortier u moeiteloos binnen in een door de grote oorlogen gehavend personage uit de vorige eeuw.

Het boek toont scherven uit het leven van Edgard Demont, zoals door hemzelf beschreven, die samen stuk voor stuk de spiegel vormen die we ons allemaal wat vaker zouden moeten voorhouden. Het boek nodigde me immers uit tot introspectie en het mooie taalgebruik deed me echt genieten van ons taaltje (waar ik overigens niet zo'n grote fan van ben).

Heel erg knap werk en wellicht een must read voor liefhebbers van de Vlaamse literatuur. Typisch natuurlijk dat ik voor deze uitspraak een Engelse uitdrukking nodig heb, maar dat zal Mortier me zeker vergeven.
Profile Image for Ans Luiken.
31 reviews
July 28, 2014
Verhaallijn loopt parallel aan Godenslaap. Maar dan in omgekeerde volgorde. Springerige compositie. Meer naar binnen gericht ( in de gedachtewereld van Egard) dan "Godenslaap". Soms is er m.i. sprake van "mooischrijverij". Sommige referenties naar de kosmos en religie heb ik waarschijnlijk niet begrepen. De schrijfstijl is barokker dan die van Stephan Hertmans in "Oorlog en terpentijn". Maar dat stoorde me niet. Ik genoot! Expliciete beschrijving van de homoseksuele liefde. Tot nu toe weinig recensies. Ik vond het weer een meesterlijk boek. Ik ga het beslist herlezen. Voel me bijna familie van Helena en Edgard. Wat zijn die Belgen toch taalkunstenaars.
Profile Image for Elisa Goudriaan.
Author 4 books41 followers
December 15, 2018
Wat geeft ons leven waarde? Wat is het belang van herinneringen? Bijvoorbeeld voor de vorming van onze identiteit. Heeft een mens één identiteit, of meerdere? Deze en andere vragen komen indirect langs in De Spiegelingen. Het zijn overpeinzingen over het leven, en over liefde, in een hele directe vorm, namelijk de briefvorm. Omdat het boek uit brieven bestaat, lijkt Mortier (of Edgard) tegen jou als lezer te praten en kan je met hem meedenken.

En Mortier denkt in hele mooie woorden.

Ter voorbereiding op dit boek herlas ik Godenslaap. Zonder deze prelude zou De Spiegelingen wel een deel van zijn kracht verliezen, denk ik. Maar samen vormen ze een compleet verhaal en ook voel je je als lezer serieus genomen. Zinnen in andere talen blijven onvertaald en zijn ook juist mooi door het eigen karakter van die talen en hun dialecten. Maar het belangrijkste is dat je je een gesprekspartner voelt en zo voelt het boek als een echte vriend voor een tijdje.
Profile Image for Marit.
312 reviews16 followers
March 27, 2023
De laatste honderd pagina's had ik de postmoderne stijl en de spiegelingen van Edgard wel gezien...
18 reviews
December 31, 2024
Edgar in constante zoektocht naar genegenheid om de pijn van oorlog een plaats te geven.
Profile Image for Bert.
560 reviews61 followers
October 8, 2014
Iedere zin is een beeldhouwwerk, een kleine sculptuur. Maar Erwin Mortier is geen beeldhouwer, hij is een schrijver. Hij boetseert taal.

Wanneer een beeldhouwer de ene sculptuur na de andere creëert, vervliegt zijn kunstenaarschap. Zijn kunst wordt bandwerk, routine.

Hoe kan je als schrijver ontkomen aan routine, en toch de ene sculptuur na de andere neerschrijven? Je maakt van taal een lichaam, en laat de tijd vervliegen.

'De spiegelingen' is een boek zonder vertelling, maar vol verhaal. Het is het inslaan van een spiegel, en in elke scherf zinnelijkheid weerspiegeld zien. In taal.
694 reviews7 followers
June 12, 2014
Edgar Demont kijkt terug op zijn jeugd, zijn verwondingen in de eerste wereldoorlog, de opmaat naar de tweede en zijn liefdesleven.
Zijn taalgebruik en het opsplitsen in korte stukken maken het een genot om te lezen. Zijn liefdes zijn mannen maar hij beschrijft dit zo mooi dat het niet ongemakkelijk is om met hem mee te leven.
Een aanrader!
Profile Image for Karine.
226 reviews9 followers
Read
August 26, 2016
Voor de derde keer begonnen in dit boek en weer opzij gelegd. Prachtige geschreven maar te veel 'pielen', kloten en pikken. Had soms het gevoel dat hij Herman Brusselmans poogde te evenaren. Spijtig, want er is geen enkele Vlaming die zo'n mooie zinnen kan maken.
Profile Image for Anouck.
15 reviews40 followers
May 11, 2014
Magistrale opvolger voor 'Godenslaap' door een van de grootste schrijvers van de Lage Landen wat mij betreft.
Profile Image for Katrien.
45 reviews1 follower
May 28, 2014
Prachtig geschreven! Erwin Mortier is een woordkunstenaar en verheft de Nederlandse taal tot iets buitenaards bijna. Puur genieten.
Profile Image for Maria.
12 reviews
June 18, 2015
Voor de verhaallijn moet je t niet lezen, maar elke zin een juweel.
Profile Image for Peter Blanckaert.
44 reviews4 followers
July 20, 2016
Een pareltje... hier moet je de tijd voor nemen, maar dan ook echt tijd voor nemen.
Profile Image for Gerbrand.
438 reviews17 followers
September 5, 2024
83 Ik vrees de ouderdom, die allang niet meer voor de deur staat. Hij heeft zichzelf ingelaten, in de hal zijn bagage naast zich neergezet. Hij blikt om zich heen, vergenoegd, en wrijft zich in de handen. Vroeg of laat komt hij naar boven en staan we oog in oog.
Wat zal hij dan zeggen: ‘Eindelijk, dierbare vriend, hier zijn we weer?’

In WOI is Edgard Demont namelijk ternauwernood aan de dood ontsnapt. In dit boek blikt hij op hoge leeftijd terug op zijn (liefdes)leven. Dat doet hij in de vorm van een brief die is gericht aan zijn minnaar Matthew, de vrouw van zijn zus Helena, en bestrijkt vooral de tijd vanaf het moment dat hij in het veldhospitaal ligt tot het einde van WOII. Als zijn moeder hem komt opzoeken in het hospitaal lezen we:

35 Ik sloeg haar gade in haar hulpeloosheid, de mij opeens zo naar de keel grijpende hulpeloosheid van deze vrouw, dat baken van gestrengheid, uitroeptekens, baleinen en masochistische zelfdiscipline, aan wier monumentale zwaartekracht ik me heb moeten ontrukken.
Ze keek op me neer, met ogen glazig van traanvocht, als of voor haar deze hele oorlog niet zozeer de helse machinerie was die me bijna had vermalen, als wel een tweede baarmoeder die haar kind voor zich had opgeëist, het opnieuw had uitgebroed en als een vreemde op de wereld gezet.

De spiegelingen is de pendant van het bekroonde Godenslaap. Als je dat nog niet hebt gelezen raad ik aan om daarmee te beginnen. In dat boek blikt zijn zus Helena terug op haar leven. Daar uit zij overigens al het vermoeden dat haar man iets heeft met haar broer. Ook Godenslaap kenmerkt zich door poëtisch proza maar er zat meer verhaal in. Ook toen schreef ik over de stijl: overdaad schaadt. En dat heb ik ook met dit boek. Het is daardoor een lange zit. Maar af en toe wel prachtig. Bijvoorbeeld als hij schrijft over zijn tienerjaren lezen we de frustratie van een jonge homoseksueel:

56 Er is geen hoop, ik weet niet wat of wie ik ben in dit leven. Ik weet alleen dat het leven me nooit zal passen, nooit als gegoten zal zitten.
Profile Image for Ann Meersseman.
36 reviews
May 24, 2024
De omslag van het boek illustreert mooi de weergave van een gebroken man uit de roman. Elk hoofdstuk weet de schrijver bij de eerste alinea een sfeer te scheppen. Zijn beeldspraak is voor mij dichterlijk mooi. Vaak bleef ik hangen, las ik passages, zinnen opnieuw. Het verhaal geeft voor mij pijnlijk verdriet en teloorgang weer van mensen in hun omgeving en in hun relaties door gruwelijke oorlogen. Er huist heel veel weemoed en verlies. Toch blijf je door het beeldend, vaak puur natuurlijk en zuiver taalgebruik warmte en zachtheid voelen. Een tastbaar werk die mij traag doet lezen.
249 reviews2 followers
July 19, 2020
Een noodzakelijk boek voor al wie Erwin Mortier graag leest, van zijn bespiegelingen houdt en zijn veeleer barokke lyrische stijl. Zijn taal is en blijft bijzonder en lijkt getrokken uit beregende klei die aan de handen/ogen blijft kleven. Plakken, zou Mortier wellicht schrijven
Profile Image for Anneliese Tirry.
370 reviews55 followers
February 5, 2015
Ik ben aan dit boek met zeer grote verwachtingen begonnen en die zijn allemaal ingelost.
Prachtige zinnen, verwoordingen van gedachten, dingen die ik zonder vaste vorm ook denk dat ik denk.
De (be)Spiegelingen van Mortier zijn formuleringen over de ouderdom, oorlog, kwetsuren, liefde, .... maar ook herken ik in bepaalde passages een duchtig afrekening met de wereld zoals wij ze nu bij ons kennen.
Er zijn erg erg veel mooie passages in het boek, veel onderstreepte zinnen, vooral in het begin van het boek.

We volgen de levensloop van hoofdpersonage Edgard (hij kijk terug) aan de hand van zijn liefdes en minnaars. Het viel me op dat al zijn minnaars ook gekwetst of onvolmaakt zijn in die leven, net als Edgard die gehavend uit WW1 terugkeert. Allen, behalve zijn grote liefde Matthew. Zo lijkt het althans toch voor mij.
Ik vond vele episoden mooi maar vooral het verhaal van Heinz en "de gewone dagen" en het verhaal van Norubu die de totale gevangenschap beleeft (blind, niet in staat te spreken, getekend door de atoombom) maar uiteindelijk de grote vrijheid vindt.

Grote meneer die Mortier!
Profile Image for Ilse.
16 reviews
December 3, 2014
Het verhaal van de broer van het hoofdpersonage in Godenslaap. Opnieuw dat poëtisch proza of die prozaïsche poëzie. Soms is het wat veel, en wil ik het boek wel even aan de kant leggen. Maar ik grijp er telkens naar terug, iets anders er tussen lezen zou barbaars zijn. Smaken, geuren, het tasten en het zien, je moet het ondergaan en het kruipt onder je vel; Mortier is hier meesterlijk in.
Profile Image for Dirk Vedder.
45 reviews5 followers
October 10, 2014
Opnieuw een prachtig verhaal geschreven met een taal- en vertelkunst van eenzame hoogte.
Bijna zo mooi als Godenslaap, zijn roman welke zich indringender in de Eerste Wereldoorlog afspeelt.
Wie ontroerd wil worden door onnavolgbaar originele fraaie beeldspraak, wijsheden, liefde en nuchtere (mannen) erotiek, lezen dat boek!
10 reviews1 follower
October 9, 2014
Door dit boek werd ik in de bekende sublieme taal uit zijn eerdere boeken meegenomen in de psyche van deze man, getraumatiseerd in de eerste wereldoorlog, zeer sensitief en vanuit zijn jeugd gevormd door een proces van uit de kast komen in een in mij ook goed bekende Vlaamse context. Oh, de pijn. Ik voelde hem tijdens het lezen.
11 reviews
April 11, 2021
Schitterend mooi geschreven van het eerste tot het laatste woord
200 reviews2 followers
November 22, 2014
De fraaie bewoordingen zitten het verhaal soms in de weg; daarom geen 5 sterren, maar heb er zeker wel van genoten.
39 reviews
December 11, 2014
Heerlijk bad van mooie woorden en boek vol liefde met als achtergrond twee oorlogen die afschuurlijk maar mooi zijn beschreven
Profile Image for Katti.
69 reviews
February 25, 2016
Prachtig boek. Prachtig geschreven. Wat een man lijden kan, of hoe de oorlog een man kan tekenen voor de rest van zijn leven. Meeslepend met wrede passages. Een heerlijk boek. Jammer dat het uit is.
Displaying 1 - 30 of 35 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.