แผ่นดินอื่น

by กนกพงศ์ สงสมพันธุ์

รวมเรื่องสั้นชุดที่สามของนักเขียนหนุ่มจากปักษ์ใต้ ซึ่งผ่านการเคี่ยวกรำจนข้นเข้ม เพื่อพิสูจน์ถึงคุณภาพของ "คลื่นลูกใหม่" แห่งวงวรรณกรรมไทย กระทั่งได้รับการตัดสินให้เป็นวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียน (ซีไรท์) ประจำปี พ.ศ.2539 การใช้ชีวิตคลุกคลีกับผู้คนพื้นถิ่นด้วยสายตาของนักสังเกตการณ์ทงาสังคมเชิงวิพากษ์ คือรากฐานของการทำความเข้าใจปัญหาแต่ละกระแสซึ่งกำลังโถมเข้าใส่สังคมชนบท แสดงให้เห็นถึงการเผชิญกันระหว่างพัฒนาการของเมืองกับมรรควิถีแบบเก่า สะท้อนถึงปัญหาของสังคมร่วมสมัย ทั้งในแง่การเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ประกอบกับการลงลึกถึงภาวะภายในของระดับปัจเจกซึ่งเกี่ยวโยงอยู่ด้วยปัญหาทางสังคม ทำให้แต่ละเรื่องสั้นใน "แผ่นดินอื่น" ฉายภาพสะท้อนสังคมในแง่มุมใหม่ เป็นบทบันทึกของยุคสมัย ทั้งจริงจัง เข้มข้น สะเทือนใจ และอุดมด้วยอารมณ์ขันขื่น

ได้รับรางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียน (ซีไรท์) ประจำปี พ.ศ. 2539

Genres: Fiction

304 pages, Hardcover

First published January 1, 1996

About the author

กนกพงศ์ สงสมพันธุ์ (9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2509 จ.นครศรีธรรมราช— 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549) เป็นนักเขียนรางวัลซีไรต์ ปี พ.ศ. 2539 จากหนังสือรวมเรื่องสั้น แผ่นดินอื่น

กนกพงศ์จบชั้นประถมศึกษาตอนต้นจากโรงเรียนวัดไทรโกบ ประถมศึกษาตอนปลายจากโรงเรียนวัดพิกุลทอง มัธยมศึกษาจากโรงเรียนพัทลุง การศึกษาในระบบขั้นสุดท้ายสาขาวิชาบริหารธุรกิจ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ทว่าไม่จบ ออกมาทำงานด้านสำนักพิมพ์ในช่วงเวลาสั้นๆ ก่อนหันไปใช้ชีวิตคลุกคลีกับชาวบ้านแถบเทือกเขาหลวง จังหวัดนครศรีธรรมราช

กวีบทแรก “ความจริงที่เป็นไป” ตีพิมพ์ใน “สยามใหม่” ขณะเรียนชั้นมัธยมต้น (2523)

เรื่องสั้นเรื่องแรก “ดุจตะวันอันเจิดจ้า” ขณะเรียนชั้นมัธยมปลาย (2527)

เป็นสมาชิกยุคก่อตั้งของ “กลุ่มนาคร” กลุ่มทำงานด้านศิลปะวรรณกรรมอันสำคัญของภาคใต้

เคยเป็นบรรณาธิการหนังสือไรเตอร์ แมกกาซีน

ปี พ.ศ. 2532 เรื่องสั้น “สะพานขาด” ได้รับรางวัลเรื่องสั้นช่อการะเกด และคัดเลือกแปลเป็นภาษาญี่ปุ่น

ปี 2533 เรื่องสั้น “โลกใบเล็กของซัลมาน” ได้รับรางวัลเรื่องสั้นช่อการะเกดอีกครั้ง

ผลงานหลายชิ้นได้รับการแปลเป็นภาษาญี่ปุ่น มาเลเซีย สเปน ฝรั่งเศส เยอรมันและอังกฤษ รวมทั้งเป็นหนี่งในนักเขียนดีเด่นของอาเซียนที่คัดสรรโดยสถาบันวัฒนธรรมเดวาน แห่งมาเลเซีย

Reviews

[ฐณฐ จินดานนท์ · Rating 5 out of 5]

จากการอ่านหนังสือที่ผ่านมาของข้าพเจ้า เล่มนี้คือเล่มที่ตราตรึงในความนึกคิดมากที่สุดเล่มหนึ่ง

[Nattawat Supachawarote · Rating 5 out of 5]

รวมเรื่องสั้น 8 เรื่อง ที่ถูกเขียนขึ้นช่วงที่กนกพงศ์ลงไปใช้ชีวิตอยู่แถบเขาหลวง นครศรีธรรมราชเป็นเวลา 5 ปี เรื่องสั้นทั้ง 8 เรื่องค่อนข้างมืดหม่น แต่ทรงพลัง สะท้อนความคิดของเขาต่อสถานการณ์ทางสังคมที่เกิดขึ้นในช่วงหนึ่งๆ

เรื่องสั้นส่วนใหญ่ถูกนำเสนอแบบ narrative ผ่านตัวเอกของเรื่อง สื่อสารโดยตรงกับผู้อ่าน แต่มี 3 เรื่องที่ถูกนำเสนอในลักษณะการหวนคำนึง/ตัดพ้อของตัวละคร โดยที่ผู้อ่านเป็นเพียงผู้สังเกตุการณ์

กนกพงศ์เล่าเรื่องทั้งแบบเป็นเส้นตรง และแบบค่อยๆ ให้รายละเอียดก่อนที่จะนำมาสู่บทสรุปของเรื่องราวในบทนั้นๆ ที่เอาเข้าจริงดูเหมือนจะเป็นการตัดจบไปซะดื้อๆ มากกว่าในบางที

เรื่องสั้นบางเรื่องก็ทิ้งรายละเอียดบางอย่างให้เป็นปริศนาแก่ผู้อ่าน ('หนังสืออื่น' ใน 'บ้านเกิด') บางเรื่องคือทิ้งจริงๆ คือเปิดประเด็นมาแล้วก็ไม่พูดถึงสิ่งนั้นอีกเลย ('ผู้หญิงในบาร์' ใน 'แพะในกุโบร์')

ทั้งนี้การรับรู้และเข้าใจเหตุการณ์บางอย่างทางสังคมน่าจะทำให้เกิดอรรถรสในการอ่านมากขึ้น (บ้านเกิด-ลัทธิคอมมิวนิสต์ในไทย, แมวแห่งบูเก๊ะกรือซอ-ปัญหาสามจังหวัดภาคใต้ และ ผีอยู่ในบ้าน-พฤษภาทมิฬ)

-----

เรื่องสั้นของกนกพงศ์เกือบทั้งหมดจะนำเสนอประเด็นความขัดแย้งทางสังคม ที่มีผลต่อปัจเจกในระดับต่างๆ กัน

ความขัดแย้งที่กนกพงศ์นำเสนอเป็นความขัดแย้งที่เกิดขึ้นระหว่างรัฐ ชุมชน ครอบครัว หรือแม้กระทั่งในตัวปัจเจกเอง ทั้งในเรื่องของอำนาจ ผลประโยชน์ วัฒนธรรม ความเชื่อ

ความขัดแย้งเหล่านี้ส่งผลต่อบุคคลในสองระดับ ระดับแรก ความขัดแย้งก่อให้เกิดให้ความรู้สึกอึดอัดขึ้นภายในจิตใจ ซึ่งเกิดจากความรู้สึกไม่เห็นด้วย กลืนไม่เข้าคายไม่ออก ควบคุมสถานการณ์ไม่ได้

...'เธอบอกว่าเธอเหนื่อยที่จะปลูกฝังให้เด็กๆ แห่งบูเก๊ะกรือซอเดินไปในหนทางที่ถูกต้อง เธอจะสอนให้พวกเขารักสันติได้อย่างไร? ในเมื่อเพียงหันหน้าออกนอกห้องเรียน พวกเขาก็เห็นผู้ใหญ่ถือปืนอยู่เต็มสนาม' - แมวแห่งบูเก๊ะกรือซอ...

ในอีกระดับ ความขัดแย้งนั้นส่งผลกระทบโดยตรงต่อสภาพการณ์ของชีวิต โดยไปกดทับ ควบคุม ทำลาย ปัจเจกทั้งทางกายภาพ และทางจิตใจ จนนำพาคนเหล่านี้ไปสู่จุดจบที่น่าสังเวชในที่สุด

...'เซ็กส์เป็นเพียงความรื่นรมย์เดียวที่ฉันมี มันคือสิ่งเดียวที่ช่วยปลอบประโลมให้ฉันมีชีวิตอยู่ต่อ มันคงเหมือนแม่ที่จมอยู่กับละครหลังข่าว หรือเหมือนเหล้าซึ่งพ่อดื่มอยู่ทุกวันนั่น' - บางสิ่งบางอย่างเกิดขึ้น...

เรื่องสั้นทั้งหมดที่กนกพงศ์เขียนสื่อถึงทัศนคติของเขาที่ค่อนข้างมองสังคมในแง่ร้าย เขามองว่าการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มักทำให้สังคมเสื่อมลง

ความเสื่อมลงนี้ ทำให้คนโดยเฉพาะคนระดับล่างที่เป็นส่วนหนึ่งของสังคมมักต้องกลายเป็นเหยื่อของการเปลี่ยนแปลงไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

-----

โดยรวมคือชอบ ทั้งการเล่าเรื่อง การนำเสนอ ประเด็นที่เกี่ยวข้อง เรื่องสั้นเหล่านี้ช่วยขยายขอบเขตการในการมองสังคม และผู้คนให้กว้างขึ้นอีกระดับหนึ่ง

[คุณชายกอล์ฟ นิรัติศัย · Rating 4 out of 5]

ชอบเรื่อง 'บ้านเกิด' กับ 'บางสิ่งบางอย่างเกิดขึ้น..' มากที่สุด รองลงมาเป็นเรื่อง 'แมวแห่งบูเก๊ะกรือซอ' กับ 'แม่มดแห่งหุบเขา'

[1] บนถนนโคลีเซียม ⭐⭐⭐1/2
[2] บ้านเกิด ⭐⭐⭐⭐⭐
[3] แมวแห่งบูเก๊ะกรือซอ ⭐⭐⭐⭐
[4] บางสิ่งบางอย่างเกิดขึ้น.. ⭐⭐⭐⭐⭐
[5] ผีอยู่ในบ้าน ⭐⭐⭐
[6] แม่มดแห่งหุบเขา ⭐⭐⭐⭐
[7] แพะในกุโบร์ ⭐⭐⭐1/2
[8] น้ำตก ⭐⭐⭐

#ประโยคสะกิดใจ 👇👇👇

"ลำพังความเลวร้ายไม่ใช่สิ่งน่ากลัว แต่ความเลวร้ายที่ถูกห่อหุ้มไว้ด้วยความลี้ลับ เหมือนเวทมนตร์ของปีศาจนั่นสิ คือสิ่งซึ่งเราไม่อาจหาญเผชิญหน้ากับมันได้" — p.30

"สายน้ำซึ่งเราเห็นยังคงเดิม มันไม่ใช่น้ำเดิมอีกแล้ว แม้เพียงชั่วเราผันหลังให้ เมื่อหันกลับไปมองอีกครั้งมันจะเปลี่ยนเป็นน้ำใหม่... สายน้ำไหลเข้ามาตลอดเวลา น้ำซึ่งเราเห็นได้ไหลผ่านไปแล้ว เราไม่สามารถแม้เพียงจะวิ่งตามไปจ้วงตักมันขึ้นมาอีก

...เราไม่มีโอกาสรู้หรอกว่าปัจจุบันเรากำลังทำอะไรกับอนาคต แต่เพียงเราหันหลังให้ ปัจจุบันได้เลื่อนไหลไปเป็นอดีต พร้อมกับเราถูกผลักไปอยู่ในอนาคต... หากเราทำวันนี้ผิดพลาด เพียงชั่วลมหายใจผ่าน เราจะกลับพบตัวเองกำลังปวดร้าวอยู่ในวันพรุ่งนี้เสียแล้ว ซ้ำยังเอื้อมมือมาไม่ถึงวันวานอีก" — p.85

"ฉันรู้ว่าพิษสงของอดีตทำเราเจ็บปวดขนาดไหน แม้วันวานจะไม่มีวันหวนเกิดขึ้นอีกครั้ง ทว่าที่มันเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าในจิตหวนระลึกก็เพียงพอให้เราต้องทุรนทุราย" — p.93

"บางขณะฉันคิดนะว่า เธอโชคดีจริงๆ ที่ไม่เหลือความทรงจำใดๆ ให้ต้องปวดร้าวอีก เธอไม่มีวันวาน ไม่มีวันพรุ่งนี้ หรือแม้แต่วันนี้ ขณะแม่ ฉัน หรือพี่ ยังจมอยู่กับความโหดร้ายของวันวาน, อยู่กับความปวดร้าวของวันนี้ และอาจจะยังอยู่กับความว่างเปล่าของวันพรุ่งนี้" — p.98

"เหนื่อยเหลือเกิน.. พ่อ - ฉันเหนื่อยเหลือเกิน.. ฉันนึกไม่ออกหรอกว่า คนเราต้องเดินเท้าสักกี่พันกิโลฯ ถึงจะพบกับความเหน็ดเหนื่อยเยี่ยงนี้ ชีวิตช่างเป็นเรื่องเหน็ดเหนื่อยและไร้ค่า ทำไมคนเราถึงไม่รีบตายๆ กันไปเสียนะ? บางทีฉันก็นึกประหลาดใจ เราทนมีชีวิตอยู่กันไปทำไม ในเมื่อสิ่งที่วิ่งเข้ามาหาเราล้วนแล้วแต่เป็นเรื่องเลวร้ายเช่นนี้? พ่อ.. เป็นเรื่องมหัศจรรย์ใช่ไหมพ่อ? ที่เรามีชีวิตอยู่มาได้ทั้งๆ ที่ไม่เคยมีความหวังใดๆ เลย" — p.175

[Nutdanai · Rating 4 out of 5]

ถ้ามีเรื่องที่ขัดใจ คือการเรียงลำดับของเรื่องสั้นในเล่ม เหมือนความหนักและความดิบมันไต่ลำดับมาตั้งแต่เรื่องแรกมาเรื่อย ๆ แต่กลับโดนหักอารมณ์ด้วยสองเรื่องสุดท้ายที่มันดร็อปไปเยอะ คือ แพะในกุโบร์ กับ น้ำตก หากหยิบสองเรื่องนี้มาไว้ตั้งแต่เริ่ม อารมณ์ของหนังสืออาจไต่ลำดับได้ดีกว่านี้ หรือจะมองว่ามันเป็นช่วง cooldown ให้เราที่เจอเรื่องหนัก ๆ มาติดกันก็ได้

นอกนั้นคือชอบประเด็นที่หยิบมาทั้งหมด คือ 'แก่น' ของมันอาจจะซ้ำ ๆ แต่เรื่องที่ยกมาเล่าและวิธีการเล่าเรื่องนั้นน่าสนใจมาก น่าเสียดาย อยากรู้ว่าถ้าแกยังอยู่ในวันนี้จะผลิตงานอะไรออกมาให้เราได้อ่านกันอีกบ้าง

[Sahathust Num · Rating 5 out of 5]

เป็นหนังสือที่ทรงพลังสมจริงยิ่งกว่าเรื่องเล่าใดๆที่เคยอ่านมาผู้เขียนมี ได้บอกเล่ารายละเอียดเรื่องราว ใ���อดีตในช่วงที่เกิดขึ้นซึ่งแฝงไว้ด้วยค่านิยม ความคิด อคติ สองขั้วที่แตกต่างกัน ในแต่ละเนื้อเรื่องให้บรรยากาศแตกต่างกันทั้งหมด เวลาอ่านต้องค่อยๆอ่านไปทีละเรื่องและซึมซับกับเนื่อเรื่องอรรถรสที่ได้จริงๆ

[Tao Anantachai · Rating 4 out of 5]

ชอบที่เรื่องสั้นส่วนใหญ่พูดถึงประเด็นที่ชัดเจนเกี่ยวกับโครงสร้างพื้นฐานสังคม ผลกระทบจากการเปลี่่ยนแปลงที่มีต่อวัฒนธรรม แม้บางเรื่องอาจไม่ได้ว้าวมาก แต่ในส่วนเรื่องที่ดีก็ถือว่าดีมากๆ เลย

[Faraway S. · Rating 5 out of 5]

อ่านเรื่องแรกจบไป ตอนแรกเหมือนจะไม่เข้าใจสภาพเลวร้ายบนถนนโคลีเซียม แต่เมื่ออ่านไปจนจบ ส่วนตัวตีความว่าแม่เฒ่าเราะห์บูร์เป็นสัญญะของความชั่วร้ายและบรรดาความบิดเบี้ยวโสมมในโลกอันเหลื่อมล้ำ ตัวละคร 'ผม' อยู่ในโลกอันปกติสุข การได้เข้าไปรู้เห็นสังคมอีกแบบหนึ่งซึ่งเริ่มต้นด้วยความคะนองก็สะท้อนว่าโลกสองแบบนี้ตั้งอยู่ใกล้ชิดกันมากแค่ไหน แต่แตกต่างกันสิ้นเชิง 'ผม' ย่างเท้าเข้าไปในโลกแห่งนั้นได้ง่ายดาย ขณะที่เด็กๆ ในโลกนั้นเอื้อมแตะอะไรในโลกอันปกติสุขไม่ได้สักอย่าง สะท้อนปัญหาสังคมจากความเหลื่อมล้ำ ผู้เขียนไม่ได้เล่าตรงๆ ด้วยคีย์เวิร์ด แต่ก็เห็นชัดจากสภาพชีวิตที่ดำเนินไปในห้องหับเล็กแคบ เซ็นเซอร์อะไรจากลูกเล็กเด็กแดงไม่ได้เลย กลอนประตูซึ่งมีก็เหมือนไม่มี และบางบ้านก็ไม่มี เพราะชีวิตนั้นไร้ทรัพย์สินอันพึงรักษา แม้แต่ชีวิตก็ถูกหมางเมิน ไม่ใคร่จะอยากรักษาไว้ด้วยซ้ำ

สะท้อนผ่านการใฝ่ใจใคร่รู้ของ 'ม็อก' เด็กที่ดูจะศรัทธาในความอำมหิตต่ำช้าเสียเหลือเกิน ผู้ซึ่งพร้อมรับเอาแบบแผนชั่วร้ายมาไว้กับตัวทุกขณะจิต สะท้อนผ่านเด็กผู้หญิงและโสเภณีที่โดนกดขี่ทารุณเพียงเพราะมีสถานะเป็นโสเภณี หากเด็กผู้ชายมีแนวโน้มโตมาก่ออาชญากรรมรุนแรงทุกรูปแบบ เด็กผู้หญิงก็คงไม่สิ้นพ้นไปจากการลักขโมยและขายร่างกายประทังชีพ แถมสุ่มเสี่ยงจะโดนผู้ซื้อกักขฬะทารุณกรรมอีก (คิดว่าผู้เขียนน่าจะจงใจสอดแทรกประเด็นความรุนแรงที่เกิดกับผู้หญิงและเด็กผู้หญิง โผล่มาไม่กี่ประโยค ไม่เน้นนัก แต่ก็สื่อให้เห็น ส่วนตัวมองว่าขยี้และขยายได้มากกว่านี้ ไหนๆ ผู้เขียนก็เป็นนักเขียนเรื่องสั้นขนาดยาวแล้ว แอบอยากให้ขยายมากกว่านี้จริงๆ ถ้าสื่อสารไปถึงคุณกนกพงศ์ได้ ก็อยากให้คุณได้ยิน ยังอยากอ่านสร้อยอักษรที่คุณร้อยเรียงเสมอไป ตามรอย 'แผ่นดินอื่น' มาจาก 'หยดน้ำหวานในหยาดน้ำตา' แล้วฉันก็มีน้ำตาคลอเบ้า เพราะจะไม่มีวันได้อ่านงานอันเป็นปัจจุบันของคุณแล้ว ช้ำใจยิ่งยวด 🥹)

เป็นเรื่องเปิดเล่มที่ดี ไม่ได้ตรงทื่อขนาดนั้น และชวนติดตาม

[Nats Lakkatham · Rating 4 out of 5]

- เป็น 8 เรื่องสั้นที่อ่านแล้วหน่วงอารมณ์ ทุกเรื่องคือเหมือนมีคนมาเล่าให้เราฟัง เน้นความคิดของปัจเจกที่ใช้สายตามองบริบทแวดล้อม ณ เวลาหนึ่งๆของชุมชนที่ตนอยู่

1. บนถนนโคลีเซียม : มองสิ่งต่างๆเป็นเรื่องชั่วร้าย และยิ่งโตยิ่งมองเห็น
2. บ้านเกิด : ทัศนคติการเมืองทำให้บ้านไม่เป็นบ้าน (เด็กชายกับพี่สาวที่เป็นบ้า)
3. แมวแห่งบูเก๊ะกรือซอ : ปัญหาความแตกต่างด้านมุมมองทางศาสนาและวิถีชีวิตในจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ทหาร)
4. บางสิ่งบางอย่างเกิดขึ้น : ปัญหาปัจเจกก่อให้เกิดปัญหาสังคม และปัญหาสังคมก่อให้เกิดปัญหาปัจเจก (โรงรม)
5. ผีอยู่ในบ้าน : สะท้อนช่วงเวลาการเมืองของไทยได้ลึกซึ้ง (ผัวฆ่าเมียในบ้าน)
6. แม่มดแห่งหุบเขา : ความเชื่อเก่าไม่อาจต้านทานทุนนิยมและความโลภได้ (บ้านหญิงแก่ตาบอดอยู่่บนเนินดิน)
7. แพะในกุโบร์ : ลูกคนรวยจะเอาที่มรดกที่เป็นสุสานไปทำธุรกิจ
8. น้ำตก : ชายหนุ่มที่ทั้งรักทั้งเกลียดสาวสวยวัยคราวแม่

[Sowaree Jantaratsamee · Rating 4 out of 5]

3.75

[ณัฐพงศ์ แป้นทอง · Rating 5 out of 5]

ของจริง

[Pas]

good story line. showing life in a perspective i don't normally see.

[Niroon · Rating 5 out of 5]

เยี่ยมมากครับ

[Hesome Chemamah · Rating 5 out of 5]

Masterpiece อ่านจบมาหลายปีแล้วแต่หลายเรื่องสั้นยังวนเวียนในใจเสมอ ชอบภาษาของกนกพงศ์มากๆ

[Petch Manopawitr · Rating 5 out of 5]

แผ่นดินอื่น ของ กนกพงศ์ สงสมพันธุ์ งานรวมเรื่องสั้นสะท้อนสังคมแนวหนักหัว อ่านจบแต่ละเรื่องหัวใจหนักอึ้ง รู้สึกเหมือนถูกคาดคั้น สมองอื้ออึง แต่ก็ทึ่งกับกระแสธารความคิด และลีลาการเขียนที่หนักแน่นจริงจัง ได้อ่านบางเรื่องในช่อการะเกดของสิงห์สนามหลวงก่อนจะมารวมเล่ม รู้สึกช่วงนั้นเรื่องสั้นแนวหนักๆดีๆเบ่งบานมาก ยังจำได้ลางๆว่าวินทร์เคยให้สัมภาษณ์ทำนองว่า "ยอม" เขาเองคงไม่สามารถเขียนงานที่ "หนัก" ขนาดนี้ได้

ชอบที่กนกพงศ์เป็นคนสัตย์ซื่อกับวิชาชีพ และพิสูจน์ความเชื่อมั่นในอาชีพนักเขียนด้วยชีวิตและการทำงานหนัก

[Warin Nilsirisuk · Rating 5 out of 5]

One of the best Thai short stories books that I have ever read. period. Beautifully written, mixing hard truths with folklore this book will inspire you to be a writer, but also sets you up for failure because you will realize eventually that you will never create something as good as this masterpiece.

[... · Rating 5 out of 5]

Epic !!!

[ไม่บอก เดี่ยวรู้]

พพพ

[Mew Meow]

อยากอ่านมากค่ะ