O Pera'daki Hayalet: Oğuz Haluk Alplaçin'in (Hayalet Oğuz) İnanılmaz Yaşamöyküsü ve Yapıtları

by Orhan Duru, Sezer Duru

Oğuz İstanbul'da yaşadı. Oğuz bir dönemi yaşadı. İncecikti. Çeviriler yaptı, şiirler yazdı, dünyayı ve çevresini izledi. Hiçbir zaman bir evi, tek bir sandalyesi bile olmadı, Arkadaşlarının evinde kaldı. Birlikte yaşadığı insanlar hep övgüyle andılar onu... Üzerinde daima bir kitap bulundururdu. Kitaplığı olmadı ama güçlü bir belleği oldu. Bir bavulu bile yoktu, gerektiği zaman üzerindekileri değiştirmekle yetindi. Eşya almadı, eşya tamir ettirmedi, belki de bir tek mobilya mağazasına girmedi. Pasaport almadı, karı almadı, karı boşamadı, kimseyi gebe bırakmadı, resmi dairelere girip çıkmadı... Her şeyi hiçbir şey, hiçbir şeyi her şey olarak yaşadı... Hayalet Oğuz: yaşamını bir sanat yapıtı haline getirebilmiş ender insanlardan biri...

Genres: Turkish Literature

153 pages, Paperback

First published January 1, 1996

About the author

Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi’ni bitirdi (1956). Bir süre vete­rinerlik ve aynı fakültede asistanlık yaptıktan sonra gazete­ciliğe yöneldi. 1961’de Ulus’ta başladığı mesleğini 1993’e dek Cumhuriyet, Milliyet, Güneş, Hürriyet ve Star TV’de sürdürdü; bir süre Yeni Yüzyıl gazetesinde yazdı. İlk öyküsü “Kadın ve İçki” 1953’te Küçük Dergi’de çıktı. Mavi, Evrim, Yeni Ufuklar, Pazar Postası, Yelken ve Dost dergilerindeki ürünleriyle dik­kat çekti. “a Kuşağı” ve “Mavi Hareketi” yazarları arasında yer aldı; 1950 Kuşağı öykücüleri arasında öne çıkan isimler­den biri oldu. “Ağır İşçiler” adlı öyküsüyle 1970 TRT Sanat Ödülleri Yarışması’nda başarı ödülünü, Sarmal ile 1996 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nü, Fırtına ile 1998 Sait Faik Hikâye Armağanı’nı kazandı.
Öykü: Bırakılmış Biri (1959), Denge Uzmanı (1962), Ağır İşçiler (1974), Yoksullar Geliyor (1982), Şişe (1989), Bir Büyülü Ortamda (1991), Sarmal: Toplu Öyküler (1996), Fırtına (1997), Yeni ve Sert Öyküler (2001), Düşümde ve Dışımda (2003), Kazı (2006), Küp (2008), Sarmal: Bütün Öyküleri I (2011), Boğultu: Bütün Öyküleri II (2011).
Deneme: Hormonlu Kafalar (1992), İstanbulin (1995), Tango Gece­leri (1999), Durgun ve İşsiz (2004), Öykü Yazmanın Sırları (2008), Roman Medyadan Önce Gelir - Seçme Yazılar (2012).
Öbür kitapları: Kıyı Kıyı Kent Kent (1977; 1987’de Mavi Gezi adıyla genişletildi), Kısas-ı Enbiya (1979; Cihat Burak’ın desen­leriyle), O Pera’daki Hayalet (1996; Sezer Duru’yla birlikte).
Çeviri ve Uyarlamalar: Sierra Madre’nin Hazineleri (B. Tra­ven), Gizli Tarih (Prokopius), Çağdaş Fizik’te Doğa (Werner Heisenberg, Vedat Günyol’la birlikte), Amerika (Ginsberg ve Ferlinghetti, Ferit Edgü’yle birlikte), Durdurun Dünyayı İnecek Var (Antony Newley ve Leslie Bricuss), Sınırdaki Ev (Slawomir Mrozek), Üzbik Baba (Alfred Jarry’nin Kral Übü’sünden).

Reviews

[Zeynep T. · Rating 4 out of 5]

Sezer Duru ve Orhan Duru'nu hazırladığı O Pera'daki Hayalet kitabı, okuduğum eserlerde - ismiyle müsemma - adeta bir görünüp bir kaybolarak sürekli karşıma çıkan Hayalet Oğuz nam-ı diğer Oğuz Haluk Alplaçin'e dair bir yaşantı/anı/tanıklık kitabı. En son Tezer Özlü'nün Eski Bahçe - Eski Sevgi kitabında kendisine dair hikayeyi okuyunca artık tanışmanın zamanı geldi dedim.

Peki kimdir Oğuz Haluk Alplaçin? Hayalet lakabını hakkını veren, bohem denilip geçilemeyecek kadar özgün ve kendi dünyasının içinde yaşamayı başarmış bir yazar/çevirmen. Çoğunlukla senaryo yazarak ve çeviri yaparak geçimini sağlasa da şiirleri ve yazdığı bilinen tek kitapla bence bir edebiyatçı olarak yeteneğini kanıtlamış birisi. Keşke daha çok romanını okuyabilseydik. Nasıl da duru, güzel, akıcı bir anlatımı var.

Bu kitapta Tezer Özlü, Ahmet Oktay, John Freely, Nezihe Meriç gibi tanıdıklarının kendisi hakkında aktardığı anektodların yanında Hayalet Oğuz'a ithafen yazılmış şiirler, çeşitli fotoğraflar, kendisinin yazdığı bir öykü ve yayımlanan tek kitabını bulmak mümkün.

Kuru bir biyografiden fazlası olmayı başarmış, Hayalet Oğuz'u bize tanıtmayı başaran kısa ve güzel bir kitap olmuş. Ayrıca yine Hayalet Oğuz ile ilgili Kaya Tanış'ın yazdığı "Burası Orası Değil" kitabını da istek listeme eklemiştim. En kısa zamanda okumayı umuyorum.

Not: Yazdığım yorumlar kayboluyor çözemedim sorunu, tekrar paylaşımdır.

[Berkay Mert · Rating 4 out of 5]

Kitap,başlangıcından itibaren insanı o edebiyat çevresine sokuyor.Markaların etiketlerin insanın önüne geçtiği bir devirde güzel bir kaçamak yaratıyor okuyucuya.Sanki Hayalet Oğuz çıkagelip akşam konuğumuz olacakmış gibi.

[Sıla]

öbür türlü hiç haberimizin olmayacağı, istanbul'un kıymetli kişiliklerinden birini tanıtıyor bu kitap bize. bahsi geçen kişinin eksantrik davranışlarıyla nasıl kendisini bu kadar çok kişiye sevdirdiğine akıl sır erdiremesem bile kitabı severek, hiç yaşamadığım bir zamana nostalji hissederek okudum

[TunaliHilmi · Rating 5 out of 5]

bohemce bir yaşam, hayalet oğuz. istanbul’un ve ankara’nın en gözde mekanlarında geçen kısa ama dopdolu bir hayat. diyarbakır’ın ağası, istanbul’un değerlisi, arkadaşlarının kıymetlisi oğuz! kaya tanış’ın hayalet hakkında yazdığı kitabı okumadan önce bunu okumak istemiştim. eserleri de kitaba dahil olduğu için okuması oldukça keyifliydi.

[NuhNaci]

hiç bir şeye sahip olmayan bir yaşam.

[Seda Yetik · Rating 4 out of 5]

Farklı bir karakter hayalet Oğuz.. bence dostlarının arasında Beyoğlu'nun sokaklarında hala yaşıyor..

[figuratifspiker · Rating 4 out of 5]

okurken kaç kere kahkahalara boğulduğumu bilmiyorum.

kendisini bana tanıtan Tezer Özlüydü. kitabın içinde, kendisi hakkında neredeyse en uzun yazıyı kaleme alan da oymuş ama "içimdeyken de hayalet gibiydi," lafıyla hatırlayacağım sanırım ilişkilerini... (çocukluğumun soğuk gecelerinden miydi emin değilim)

hakikaten müstesna bir kişiliği var. yaptığı çevirilere kafasına göre bölümler ekleyerek, onlardan bölümler çıkararak yapması, yersiz yurtsuzluğu, başka biri olsa yalancılık denilebilecek abartmaları, tatlı-sert nüktedanlığı, herkesin her şeyini bilirken kendisinin hiçbir şeyinin doğru dürüst bilinmemesi, ünü şöhreti parayı kovalamayışı (başkalarının eserini çevirir gibi kendi öykülerini yayımlatıyormuş ksgafjsdj), eyyamcılığı... ferit edgüye kakaladığı kitaplar ve bakkal defterine taktığı borç (23-24), yaptığı sefiller çevirisinin birazını Bülent Orana yazdırması (çevirtmesi değil bak) (77), kaldığı evin içinde de bir hayalet gibi yaşayışı (87), milletin eşyalarını götürüp rehin bırakarak satmaktan kurtulduğunu sanması (88) (Ferit Edgünün paltosunu ödünç alıp sonra sattığı yerde patladım aksdgk)

kurmaca olmayıp edebiyatımızda yer etmiş olması ayrı bir komik. adam her yerde ama hiçbir yerde değil gibi de. fiziksel, sembolik, davranışsal ve tarihsel olarak dört başı mamur bir hayalet bu hayalet oğuz. iyi ki var olmuş kral.


daha fazla bilgi için şuralara bakılır:
-tezer özlü: eski bahçe eski sevgi, hayalet oğuz öyküsü
-ahmet oktay: gizli çekmece

[Memed Koz · Rating 4 out of 5]

Çok enteresan bir karakterin yaşamına dair anekdotlar, hatıralar. Dostları tarafından aktarılanların yer aldığı bir kitap.
Yersiz, yurtsuz, mülksüz bir insan. Ve buna mecbur olduğundan değil, tercihen böyle olan bir insan. Kitapta yer alan dostları bugün edebiyat dünyasında nitelikli isimler olarak bilinen kişiler. Sadece bu açıdan bakarsak bile, Hayalet Oğuz, kuşkusuz başta edebiyat olmak üzere kültür ve sanata dair gayet birikimli bir insan ama kendisine dair anlatılan bazı ayrıntılar aslında pek de güven veren biri olmadığını hissettiriyor. Ama asıl başarı şu ki, böyle biri olmasına rağmen insanlarda bir bağımlılık yaratabilmiş biri. Öyle ki kimi şairlerin şiirlerinde bile Hayalet Oğuz ismi geçiyor.
Bulunabilen şiirleri de kitapta yer alıyor ki zaten edebiyatçı dostlarının da hemfikir olduğu üzre şiir konusunda pek yetenekli değil (yakın şair arkadaşı Metin Eloğlu’nun şiirinden çokça etkilendiği aşikar). Fakat bir de rock’n roll fırtınası ile ilgili daha 1956 yılında bir kitap yazmış ki o da bu kitabın sonunda yer alıyor. Fakat anlaşılıyor ki yazdığı kitap bana göre kendi yazdıklarından değil çevirilerinden oluşuyor.
Beyoğlu’nun enteresan tiplerinden. Merak ve endişe uyandıran bir tip benim açımdan. Bu açıdan bakarak, okurken keyif aldım diyebilirim.

[Devrim Güven · Rating 4 out of 5]

"Omuz omuza yüzdükleri bir ölü denizdir yalnızlık"
Unutulmuş, adsız sansız bir çevirmen-yazarı yadigar kılma çabası.
Çok iyiydi. Fakat, belki daha iyi bir şekilde derlenseydi iyi olurdu gibi. Özellikle başlarda çok fazla tekrar vardı.

[Hatice]

Evimi açtığım insan gidip kitaplarımı rehinciye bıraksa ben kendisiyle bi daha konuşmazdım ama Oğuz bey kendisini sevdirmeyi biliyomuş demek ki

[Hasan Karadeniz · Rating 4 out of 5]

Zor bir hayat. Ancak yaratıcı bir ruhun ideali olmuş. Hayatı boyunca sürdürmüş yaşama biçimini. Takdir edilesi...

[Azra · Rating 3 out of 5]

Oğuz beyi çevresinden dinlediğim kısımlar çok zevkliydi günümüz Beyoğlu’nda yaşantılarını okumak, kalan yarısını hızlıca okudum