What do you think?
Rate this book
Die Frau ohne Stimme. Liebe und Ehe im Mittelalter
=The Woman without a voice. Love & marriage in the Middle Ages
Für die mittelalterliche Feudalgesellschaft bedeutete die Institution der Ehe vor allem zweierlei: den Fortbestand eines Geschlechts und die Wahrung des Besitztums. Der Kirche hingegen war sie ein willkommenes Instrument, die sündige Wollust zu bannen. Dass in einer solchen Praxis das Dasein der Ehefrau eher ein zweitrangiges war, liegt auf der Hand -- auch wenn die zeitgenössische mittelalterliche Literatur in den meisten Fällen eher das Gegenteil glauben machen wollte.
Für die mittelalterliche Feudalgesellschaft bedeutete die Institution der Ehe vor allem zweierlei: den Fortbestand eines Geschlechts und die Wahrung des Besitztums. Der Kirche hingegen war sie ein willkommenes Instrument, die sündige Wollust zu bannen. Dass in einer solchen Praxis das Dasein der Ehefrau eher ein zweitrangiges war, liegt auf der Hand -- auch wenn die zeitgenössische mittelalterliche Literatur in den meisten Fällen eher das Gegenteil glauben machen wollte.
George Duby (1919-1996) war einer der renommiertesten Mediävisten des französischsprachigen Raums. Seine Untersuchungen des europäischen Mittelalters fanden abseits der bloßen Aufzählungen von Herrschaftsabfolgen der Könige und Kaiser statt. Vor allem ihm verdankt die Wissenschaft den Blick auf das soziale Leben dieser Epoche -- letztlich nämlich hat er es dem ideologischen Schleier entrissen, hinter dem es lange verborgen war. Mit Die Frau ohne Stimme hat der Wagenbach Verlag nun vier der wichtigsten -- fast schon programmatisch zu nennenden -- Schriften Dubys zu den Themen Ehe und Liebe im Mittelalter zusammengestellt, die sich nicht nur an Studenten der mittelalterlichen Geschichte oder der Philologie wenden wollen. Dubys klare Ausdrucksweise und tiefgründige Schilderung des sozialen Lebens einer vergangenen Epoche ist eine verlockende und anregende Lektüre. --Stefan Wölfel
89 pages, Paperback
First published January 1, 1988
9 people are currently reading
320 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
May 6, 2023
O carte pe care am admirat-o dintotdeauna pentru eleganța stilului și limpezimea ideilor.
Oricît ar părea de neverosimil, frumuseţea femeii este o noutate, o descoperire a secolului trecut şi a cinematografului, în pofida îndrăznelilor picturii, în pofida nudurilor lui Tizian sau Rubens.
Ea s-a dezvăluit treptat, pe frînturi, timp de milenii, cu o lentoare exasperantă. Mai întîi, părul, partea minerală a corpului. Un teolog medieval aprecia la domniţe, înainte de orice, cosiţa. Restul rămînea tăinuit sub straturi succesive de straie și văluri. Mai tîrziu, buzele, gura mică, strînsă. Pentru un alt teolog, buzile subțiri erau semnul decisiv că femeia ştie să păstreze pretutindeni buna-cuviinţă şi discreţia, aşa cum o îndemnase apostolul neamurilor. În sfîrşit, mîinile…
În consecinţa acestei viziuni, care exclude dorinţa, iubirea, sexualitatea şi, în cele din urmă, chiar frumuseţea fizică, nu trebuie să ne mire cîtuşi de puţin sfaturile pe care le oferă episcopii, cînd sînt întrebaţi de femei cu privire la căsnicia justă.
Mariajul nu poate însemna plăcere, ci datorie asumată. Nu este o alăturare de sentimente, ci o unire, în primul rînd, spirituală. El trebuie să fie o ilustrare a virtuţii şi cumpătării: virtus in conjugio. Mariajul trebuie să respecte cu sfinţenie castitatea. În căsătorie nu există niciodată desfătare şi bucurie (alta decît „duhovnicească”). Soţii sînt îndemnaţi să evite voluptatea. Despre cutare fiică a ducelui de Lorena-de-Jos, Yda, căsătorită cu un văduv, contele de Boulogne, Eustache al II-lea, se spune că a observat cu stricteţe castitatea familiei şi a zămislit copii „folosindu-se de bărbat ca şi cînd nici nu ar fi avut unul” (p.57) .
În lumina acestor concepţii misogine, nu este de mirare că un călugăr precum Raoul Ardent (sec. XII) a consemnat fără să clipească următoarea enormitate: „A te uni trupeşte cu soția este un păcat la fel de mare ca acela de a o face cu propria-ţi mamă sau fiică” (p.26). Ideea nu era nicidecum o noutate. Înaintea lui, un filosof roman, Lucius Annaeus Seneca, în De matrimonio, fr.84, decretase abrupt: „Comite adulter cel care-şi iubeşte prea aprins soţia” – „Adulter est, inquit, in suam uxorem amator ardentior”. La rîndul lui, Seneca repeta o maximă a unui anume Sextius.
În fine, nu trebuie să ne mire nici faptul că femeia şi-a descoperit feminitatea (şi farmecul) atît de tîrziu. În Evul Mediu masculin, Georges Duby oferă cîteva fragmente din discursul dominant cu privire la femeie și finalitatea mariajului. Viziunea despre femeie a fost mult timp construită de bărbaţii necăsătoriţi, de sfinţii apostoli, de episcopi şi monahi. Repet, este o întreagă filosofie aici, una care vine de demult, din cultura greacă şi romană, din piesele lui Plaut, din satirele lui Juvenal, din romanele lui Petronius și Apuleius din Madaura.
Georges Duby crede că iubirea curtenească (fin amors) a fost doar o construcție ficțională a trubadurilor. Realitatea nu a cunoscut o astfel de iubire (pp.79-88)...
Oricît ar părea de neverosimil, frumuseţea femeii este o noutate, o descoperire a secolului trecut şi a cinematografului, în pofida îndrăznelilor picturii, în pofida nudurilor lui Tizian sau Rubens.
Ea s-a dezvăluit treptat, pe frînturi, timp de milenii, cu o lentoare exasperantă. Mai întîi, părul, partea minerală a corpului. Un teolog medieval aprecia la domniţe, înainte de orice, cosiţa. Restul rămînea tăinuit sub straturi succesive de straie și văluri. Mai tîrziu, buzele, gura mică, strînsă. Pentru un alt teolog, buzile subțiri erau semnul decisiv că femeia ştie să păstreze pretutindeni buna-cuviinţă şi discreţia, aşa cum o îndemnase apostolul neamurilor. În sfîrşit, mîinile…
În consecinţa acestei viziuni, care exclude dorinţa, iubirea, sexualitatea şi, în cele din urmă, chiar frumuseţea fizică, nu trebuie să ne mire cîtuşi de puţin sfaturile pe care le oferă episcopii, cînd sînt întrebaţi de femei cu privire la căsnicia justă.
Mariajul nu poate însemna plăcere, ci datorie asumată. Nu este o alăturare de sentimente, ci o unire, în primul rînd, spirituală. El trebuie să fie o ilustrare a virtuţii şi cumpătării: virtus in conjugio. Mariajul trebuie să respecte cu sfinţenie castitatea. În căsătorie nu există niciodată desfătare şi bucurie (alta decît „duhovnicească”). Soţii sînt îndemnaţi să evite voluptatea. Despre cutare fiică a ducelui de Lorena-de-Jos, Yda, căsătorită cu un văduv, contele de Boulogne, Eustache al II-lea, se spune că a observat cu stricteţe castitatea familiei şi a zămislit copii „folosindu-se de bărbat ca şi cînd nici nu ar fi avut unul” (p.57) .
În lumina acestor concepţii misogine, nu este de mirare că un călugăr precum Raoul Ardent (sec. XII) a consemnat fără să clipească următoarea enormitate: „A te uni trupeşte cu soția este un păcat la fel de mare ca acela de a o face cu propria-ţi mamă sau fiică” (p.26). Ideea nu era nicidecum o noutate. Înaintea lui, un filosof roman, Lucius Annaeus Seneca, în De matrimonio, fr.84, decretase abrupt: „Comite adulter cel care-şi iubeşte prea aprins soţia” – „Adulter est, inquit, in suam uxorem amator ardentior”. La rîndul lui, Seneca repeta o maximă a unui anume Sextius.
În fine, nu trebuie să ne mire nici faptul că femeia şi-a descoperit feminitatea (şi farmecul) atît de tîrziu. În Evul Mediu masculin, Georges Duby oferă cîteva fragmente din discursul dominant cu privire la femeie și finalitatea mariajului. Viziunea despre femeie a fost mult timp construită de bărbaţii necăsătoriţi, de sfinţii apostoli, de episcopi şi monahi. Repet, este o întreagă filosofie aici, una care vine de demult, din cultura greacă şi romană, din piesele lui Plaut, din satirele lui Juvenal, din romanele lui Petronius și Apuleius din Madaura.
Georges Duby crede că iubirea curtenească (fin amors) a fost doar o construcție ficțională a trubadurilor. Realitatea nu a cunoscut o astfel de iubire (pp.79-88)...
January 24, 2024
Sadly only the very beginning is about… love and marriage in the middle ages? Lots of musings on method and historiography and kinship systems – all things that deserve to be mentioned, but they kinda take over the original premise. The resulting product is not very cohesive. I’ll still try and read more Duby, who at his best is straight to the point and easy to follow, and often incredibly insightful.
May 20, 2022
Collezione di saggi un po' ripetitiva, che svela la condizione della ricerca storica sulla percezione del matrimonio e dell'amore (passionale e sponsale) durante il ME.
Il titolo è fuorviante, dato che comunque non ci si può sposare da soli, finora (che io sappia).
Il titolo è fuorviante, dato che comunque non ci si può sposare da soli, finora (che io sappia).
Read
July 18, 2017Love and Marriage in the Middle Ages. Georges Duby. Translated by Jane Durrett. Chicago: Univ. of Chicago Press, 1994. Original: Flamarion, 1988. Hardcover. 231 pages.
This book is by the French historian Georges Duby. It was originally published in French and translated into English. I have previously read a couple of the author’s other books, one a book on William Marshal, the other a book called The Knight, the Lady, and the Priest.
I was a little disappointed in this book. The truth is, it doesn’t really live up to its title very well – Love and Marriage in the Middle Ages. The book is a collection of essays about various topics in French medieval history covering mostly the time period between about the year 1000 and the year 1200, which is the author’s specialty. However, the essays didn’t really say a whole lot about love and marriage and the essays weren’t really very well connected to one another.
The reason that I wanted to read this book is to shed some light over some issues that I have been puzzling over concerning the inheritance of property, how it has changed through time, and how we got to the system that we have today, and on how property was transferred by way of marriage and inheritance during this early time period. Someone has said that in order to understand property law, an ounce of history is worth a ton of logic, or words to that effect. Though the book deals with France, the French system was brought to Great Britain in 1066 by William the Conqueror and has been a great influence on British property law, and therefore on the law of British colonies and the United States.
Though much of the book didn’t seem to cover what I wanted, I was able to take away a few things out of it. The author goes over some inheritance issues in his discussion of medieval genealogies. One reason for the genealogies is that, according to him, at this time the church was attempting to assert control over the secular culture, and one way that it did this was through regulating marriage. The church had a prohibition on incest, which to them meant that you could not marry someone who was related to you within seven degrees. For this reason, people began to construct genealogies tracing their ancestry back seven generations. Some of these genealogies are still in existence and are useful in studying inheritance patterns. Later the church came to the conclusion that a prohibition of marriage within 7 degrees was impractical and it changed the prohibition to 3 degrees.
This book covers genealogies which began to appear about the year 1000 and takes them up through about the year 1200. Interestingly, the farthest back that most of the genealogies go is no further than about 960 A.D. Usually there is more detail concerning the time period closer to the time it was written and as the genealogy goes back in time it becomes vaguer and vaguer.
Another reason for constructing genealogies was apparently to trace the history of a prominent house with an eye to enhancing the reputation of the house through a description of its illustrious founders.
There are very few writings in existence between the years 500 and the year 1000, namely from the fall of the Roman Empire until about 500 years later, so we don’t know very much about this period. After the year 1000 there was an increase in the number of writings. The author believes that society prior to the year 1000 was mostly feudal in nature, meaning that rather than inheriting property, each person held property from his lord on a personal basis and there wasn’t much property actually handed down. After around 1000, property was handed down in several different ways before it began to be standardized. The author believes that it was not until around 1200 or so that primogeniture became well established.
Although I did not find this book as informative as I would like, I think the book has an interesting perspective and I would like to read more from this author.
This book is by the French historian Georges Duby. It was originally published in French and translated into English. I have previously read a couple of the author’s other books, one a book on William Marshal, the other a book called The Knight, the Lady, and the Priest.
I was a little disappointed in this book. The truth is, it doesn’t really live up to its title very well – Love and Marriage in the Middle Ages. The book is a collection of essays about various topics in French medieval history covering mostly the time period between about the year 1000 and the year 1200, which is the author’s specialty. However, the essays didn’t really say a whole lot about love and marriage and the essays weren’t really very well connected to one another.
The reason that I wanted to read this book is to shed some light over some issues that I have been puzzling over concerning the inheritance of property, how it has changed through time, and how we got to the system that we have today, and on how property was transferred by way of marriage and inheritance during this early time period. Someone has said that in order to understand property law, an ounce of history is worth a ton of logic, or words to that effect. Though the book deals with France, the French system was brought to Great Britain in 1066 by William the Conqueror and has been a great influence on British property law, and therefore on the law of British colonies and the United States.
Though much of the book didn’t seem to cover what I wanted, I was able to take away a few things out of it. The author goes over some inheritance issues in his discussion of medieval genealogies. One reason for the genealogies is that, according to him, at this time the church was attempting to assert control over the secular culture, and one way that it did this was through regulating marriage. The church had a prohibition on incest, which to them meant that you could not marry someone who was related to you within seven degrees. For this reason, people began to construct genealogies tracing their ancestry back seven generations. Some of these genealogies are still in existence and are useful in studying inheritance patterns. Later the church came to the conclusion that a prohibition of marriage within 7 degrees was impractical and it changed the prohibition to 3 degrees.
This book covers genealogies which began to appear about the year 1000 and takes them up through about the year 1200. Interestingly, the farthest back that most of the genealogies go is no further than about 960 A.D. Usually there is more detail concerning the time period closer to the time it was written and as the genealogy goes back in time it becomes vaguer and vaguer.
Another reason for constructing genealogies was apparently to trace the history of a prominent house with an eye to enhancing the reputation of the house through a description of its illustrious founders.
There are very few writings in existence between the years 500 and the year 1000, namely from the fall of the Roman Empire until about 500 years later, so we don’t know very much about this period. After the year 1000 there was an increase in the number of writings. The author believes that society prior to the year 1000 was mostly feudal in nature, meaning that rather than inheriting property, each person held property from his lord on a personal basis and there wasn’t much property actually handed down. After around 1000, property was handed down in several different ways before it began to be standardized. The author believes that it was not until around 1200 or so that primogeniture became well established.
Although I did not find this book as informative as I would like, I think the book has an interesting perspective and I would like to read more from this author.
November 23, 2025
Bu kitabı 2 Ağusto 95'te Ankara'da Yeni İmge kitapevinden almışım. 2-13 Mart 1996'da ilk 120 sayfasını okuyup bırakmışım. Gerçi şimdiki okuma çabamda çok sonraki sayfalarda da kimi yerlerin kalemle belirtildiğini gördüm. Acaba okunmuş bir kitap mı satmışlardı bana? Kapak resmi hakkındaki bilgi de yanlış basılmış künyeye, hatanın üstüne doğrusunun yazılı olduğu bir kâğıt parçası basıp yapıştırmışlar.
Tahminim o yıllarda sonradan çöpe atacağım bir roman yazıyordum ve entel kahramanlarımın aşk hakkında yaptıkları konuşmalarda kullanabilecekleri özgün düşünceleri gereksiniyordum. O nedenle almış olmalıyım. Çevirmenini Braudel'in Akdeniz kitaplarını kötü çevirmiş biri diye tanıtmıştı Alper bana. Bu kitabı okurken hem o zaman hem de şimdi çok zorlanmam bence çevirisinden kaynaklanmıyor. Braudel'i de İngilizcesinden okuyorum, o da akan bir betik değil. Bence Fransız tarihçiler bizlere değil konunun uzmanlarına yazıyorlar. Anglosakson tarihçileri o nedenle belki daha rahat anlıyoruz; ya da belki onlarda da bizim haberimiz olmayan tarihçilere yazılmış yapıtlar var.
Fransızcadan böyle çeviriler yapabilen birisinin yani Kılıçbay'ın Ankara'da yaşamayı yeğlemesi bana garip gelmişti. İlk kez bu sabah hakkında bir şeyler araştırdım. Onu hep gür siyah sakallı (en azından 90'larda) bol sigara içen salaş bir insan olarak düşlemiştim. Eski kuşak üniversite hocalarındanmış. Onun ettiği sözleri etmek, onun korkutmaları bizler için olanaksız.
Peki yaklaşık bir yıl önce yılbaşında annemlere gidince niye yeniden elime almışım bu kitabı? Dahası şimdi nasıl kurtulacağım bu kitaptan? Bir yere kitap bağışlamaya utanır oldum. O denli çok kitap bağışlanıyor olmalı ki! Bir de benim imlediğim satırların sıfıra yakın bir olasılıkla da olsa başkalarınca okunmasından rahatsızlık duyuyorum.
Kitaba gelince: Üç yüzyıllık bir döneme bakıyor Duby. 10-13. yüzyıllar. Annales okulu denen, tarihin yalnızca egemenlerin yaptıklarıyla değil, köylüler, halk, coğrafya, ekonomi vs ile irdelenmesi gerektiğini ilke edinmiş bu okuldakiler. Braudel de onlardan. O nedenle şaşırdım birkaç ay önce Hakan'dan duyunca: Duby'nin çevrilmesi o yıllarda büyük heyecan yaratmış. Kaç kişi arasında? O da Fransız Külüter gittiği için duymuştur.
Birkaç yüzyıl bile ortaçağ gibi devinimin çok olmadığını düşündüğümüz bir dönem için aslında fazla uzun. Soylular yatırımlarını büyük oğula yapıyor, küçükler özellikle evlendirilmiyor ve macera peşinde koşmaya yönlendiriliyor yani şövalya olmaya. Ki toprak bölünmesin. Erkek çocuklar yedi yaşını geçer geçmez bir anda annelerinden koparılıp o sert askeri dünyaya fırlatılıyor. Kızlar daha ergenliğe yeni girmişken, böyle yetişmiş erkeklerin koynuna girmek zorunda kalıyor evlendiklerinde, o zamana dek erkeklerle toplumsal ilişkileri olmamışken hem de. Erkekler de sadist tiplerdi sanırım. Rahipler Latince bildikleri için soyluların da eğitmeni. Köylüler ata binemiyor vs ama isyan çıkarmalarından korkuluyor. Bir de saraylı aşkı denen bir şey var. O kadar şövalyeyi denetlemek zor. Onlara uygar davranmayı öğretme görevi senyörün eşine düşüyor. Ona duyulan platonik aşk (efendiye duyulan aşkın eğterilemesi miymi anlamadım ama) aynı zamanda işte onları disipline sokmaya yarıyormuş. Bunun dışında vır vır zor cümleler ama bilgi gelmiyordu. Biraz da ara verdiğim Braudel gibi tam yatmadan önce okumaya başladığım için çok iyi uykumu getiriyordu. Ne yapacağım ben bu kitabı yav? Bir sonraki Annales kitabını Fransızca okumaya çalışayım bakayım.
Tahminim o yıllarda sonradan çöpe atacağım bir roman yazıyordum ve entel kahramanlarımın aşk hakkında yaptıkları konuşmalarda kullanabilecekleri özgün düşünceleri gereksiniyordum. O nedenle almış olmalıyım. Çevirmenini Braudel'in Akdeniz kitaplarını kötü çevirmiş biri diye tanıtmıştı Alper bana. Bu kitabı okurken hem o zaman hem de şimdi çok zorlanmam bence çevirisinden kaynaklanmıyor. Braudel'i de İngilizcesinden okuyorum, o da akan bir betik değil. Bence Fransız tarihçiler bizlere değil konunun uzmanlarına yazıyorlar. Anglosakson tarihçileri o nedenle belki daha rahat anlıyoruz; ya da belki onlarda da bizim haberimiz olmayan tarihçilere yazılmış yapıtlar var.
Fransızcadan böyle çeviriler yapabilen birisinin yani Kılıçbay'ın Ankara'da yaşamayı yeğlemesi bana garip gelmişti. İlk kez bu sabah hakkında bir şeyler araştırdım. Onu hep gür siyah sakallı (en azından 90'larda) bol sigara içen salaş bir insan olarak düşlemiştim. Eski kuşak üniversite hocalarındanmış. Onun ettiği sözleri etmek, onun korkutmaları bizler için olanaksız.
Peki yaklaşık bir yıl önce yılbaşında annemlere gidince niye yeniden elime almışım bu kitabı? Dahası şimdi nasıl kurtulacağım bu kitaptan? Bir yere kitap bağışlamaya utanır oldum. O denli çok kitap bağışlanıyor olmalı ki! Bir de benim imlediğim satırların sıfıra yakın bir olasılıkla da olsa başkalarınca okunmasından rahatsızlık duyuyorum.
Kitaba gelince: Üç yüzyıllık bir döneme bakıyor Duby. 10-13. yüzyıllar. Annales okulu denen, tarihin yalnızca egemenlerin yaptıklarıyla değil, köylüler, halk, coğrafya, ekonomi vs ile irdelenmesi gerektiğini ilke edinmiş bu okuldakiler. Braudel de onlardan. O nedenle şaşırdım birkaç ay önce Hakan'dan duyunca: Duby'nin çevrilmesi o yıllarda büyük heyecan yaratmış. Kaç kişi arasında? O da Fransız Külüter gittiği için duymuştur.
Birkaç yüzyıl bile ortaçağ gibi devinimin çok olmadığını düşündüğümüz bir dönem için aslında fazla uzun. Soylular yatırımlarını büyük oğula yapıyor, küçükler özellikle evlendirilmiyor ve macera peşinde koşmaya yönlendiriliyor yani şövalya olmaya. Ki toprak bölünmesin. Erkek çocuklar yedi yaşını geçer geçmez bir anda annelerinden koparılıp o sert askeri dünyaya fırlatılıyor. Kızlar daha ergenliğe yeni girmişken, böyle yetişmiş erkeklerin koynuna girmek zorunda kalıyor evlendiklerinde, o zamana dek erkeklerle toplumsal ilişkileri olmamışken hem de. Erkekler de sadist tiplerdi sanırım. Rahipler Latince bildikleri için soyluların da eğitmeni. Köylüler ata binemiyor vs ama isyan çıkarmalarından korkuluyor. Bir de saraylı aşkı denen bir şey var. O kadar şövalyeyi denetlemek zor. Onlara uygar davranmayı öğretme görevi senyörün eşine düşüyor. Ona duyulan platonik aşk (efendiye duyulan aşkın eğterilemesi miymi anlamadım ama) aynı zamanda işte onları disipline sokmaya yarıyormuş. Bunun dışında vır vır zor cümleler ama bilgi gelmiyordu. Biraz da ara verdiğim Braudel gibi tam yatmadan önce okumaya başladığım için çok iyi uykumu getiriyordu. Ne yapacağım ben bu kitabı yav? Bir sonraki Annales kitabını Fransızca okumaya çalışayım bakayım.
April 15, 2024
O título desse livro é consideravelmente enganador. Na verdade, está mais para um compilado de projetos ou primeiros esboços de pesquisas acadêmicas.
Na primeira parte, umas sessenta páginas aproximadamente, trata em si do tema mas de forma ainda muito crua e o próprio autor deixa claro que ainda é um início de pesquisa sobre o assunto.
Essa mesma postura se repete nos demais capítulos, o que torna a experiência consideravelmente frustrante, já que nenhum tema acaba saindo da superfície da análise ou mesmo vai além de apresentar outras bibliografias.
Nos demais ensaios contidos então, acabam variando demais, um pouco sobre metodologia histórica, sobre história cultural, dos costumes e sobre o estudo do historiador na França do final do século XX (esse último eu só ignorei).
Na primeira parte, umas sessenta páginas aproximadamente, trata em si do tema mas de forma ainda muito crua e o próprio autor deixa claro que ainda é um início de pesquisa sobre o assunto.
Essa mesma postura se repete nos demais capítulos, o que torna a experiência consideravelmente frustrante, já que nenhum tema acaba saindo da superfície da análise ou mesmo vai além de apresentar outras bibliografias.
Nos demais ensaios contidos então, acabam variando demais, um pouco sobre metodologia histórica, sobre história cultural, dos costumes e sobre o estudo do historiador na França do final do século XX (esse último eu só ignorei).
August 11, 2023
Bel saggio, divertente ed ironico, con qualche spunto interessante ma nel complesso un po datato e a volte con diversioni fuori tema
Displaying 1 - 7 of 7 reviews