Το μυστικό του άσπρου βράχου

Υποθέσεις του Αστυνόμου Μπέκα & άλλες ιστορίες #24

by Yannis Maris, Γιάννης Μαρής

Η υπόθεση εξελίσσεται στα τέλη του περασμένου αιώνα στη Θεσσαλία, σ' ένα απέραντο τσιφλίκι με την ονομασία "Ασπρος Βράχος". Κάποια νύχτα φτάνει εκεί απο την Αθήνα, ο Αλέξης Ερμόλαος για να προσφέρει τις υπηρεσίες του στον ιδιοκτήτη Πήτερ Χατζησταυρή. Από την πρώτη στιγμή αισθάνεται ότι επικρατεί ένα μυστηριώδες "κλίμα". Οι άνθρωποι φέρονται ψυχρά και περίεργα. Και τότε...

Genres: Mystery, Crime, Noir

328 pages, Paperback

First published June 1, 1959

About the author

Yannis Maris (Greek: Γιάννης Μαρής) also known as Yannis Maris-Tsirimokos, Giannis Haniotis, was a novelist and screenwriter.

Reviews

[Γιάννης Πιταροκοίλης · Rating 4 out of 5]

Γράφτηκε το 1959 και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Ακρόπολις", σε συνέχειες.
Ο αγαπημένος δάσκαλος του Ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος, μάς δίνει εδώ μια υπέροχη αστυνομική περιπέτεια εποχής με ιδιαίτερα έντονη ατμόσφαιρα, συγκινησιακή φόρτιση, πολλές ανατροπές και εκπλήξεις.
Η εποχή των τσιφλικάδων του Θεσσαλικού κάμπου, οι ίντριγκες, τα πάθη και η πλοκή δίνουν, με την πένα του Μαρή, μια συνεχή ανελέητη δράση και αγωνία για την άγνωστη εξέλιξη και την αλήθεια που παραμένει στο σκοτάδι.
Σκιαγράφηση μιας ολάκερης εποχής με τον καλύτερο τρόπο, χαρακτήρες δυνατοί, συναισθήματα πολύ δυνατά.
Ο Γιάννης Μαρής στα καλύτερά του, ένα φινάλε καθηλωτικό γεμάτο συγκίνηση και συναίσθημα.
To έχω διαβάσει επανειλημμένες φορές και κάθε φορά είναι διαφορετική. Το προτείνω ανεπιφύλακτα.

[Tim Orfanos · Rating 4 out of 5]

Tip: Μαζί με 'Το τρένο των 9.45' είναι τα απόλυτα page turners του Μαρή χωρίς τον Αστυνόμο Μπέκα - η αποτύπωση της ατμόσφαιρας των τελών του 19ου αιώνα έχει κάτι το εντελώς μυστηριακό.

[Κώστας · Rating 4 out of 5]

Μαρής.
Χωρίς τον Μπέκα.
Ρεσιτάλ.
Αριστοτεχνικό τελείωμα.

Ο Μαρής ήταν πάντα για μένα επαμφοτερίζων. Αμφίσημος. Όταν υπάρχει ο συνήθης ήρωάς του ο αστυνόμος Μπέκας, το μυθιστόρημα νερουλιάζει. Σαν να αραίωσε το μίγμα περισσότερο από όσο θάπρεπε. Χάνεται η νοστιμιά και όποιο ενδιαφέρον γέννησε η πλοκή ώσπου να εμφανιστεί ο τρισμέγιστος και άτρωτος.
Όταν απουσιάζει, όπως σε τούτο, την εξαφάνιση του Τ.Αυλακιώτη, το κόκκινο βαζο κλπ, η ιστορία απογειώνεται και μένει στο ταβάνι σε όλη τη διάρκειά της ενώ περιλαμβάνει και εξαιρετικά φινάλε.

Αναγνώστης από δεκαετίες, θεωρώ εαυτόν έμπειρο πια στο να ξετρυπώσει μια ιστορία πολλά υποσχόμενη.
Μια τέτοια υπάρχει και στο "το μυστικό του άσπρου βράχου". Όπου εάν ήταν και τριτοπρόσωπη η γραφή, θα σας μιλούσα για ένα αριστούργημα.
Σε περασμένες μου κριτικές είχα κάνει αντιπαράθεση α' και γ' προσώπου γραφής. Δεν θα πλατιάσω να τα επαναλάβω, προσωπικά κρατώ την προβλεψιμότητα η οποία με ενδιαφέρει περισσότερο. Διαβάζω χρόνια όπως προανέφερα και, με εξαίρεση τον δαιμόνιο James Chase, δεν έχω δει κανέναν συγγραφέα που να "σκοτώνει" τον πρώτου προσώπου αναφερόμενο πρωταγωνιστή του. Συνεπώς έχουμε μία προβλεψιμότητα η οποία με αποστρέφει.
Κι αυτό είναι το μόνο στοιχείο που στερεί τα 5 αστέρια από αυτό εδώ το βιβλίο.
Επιστροφή στον Γιάννη Μαρή και στο μυστικό του άσπρου βράχου. Που μας μεταφέρει στα τέλη του 19ου αιώνα σε μια Ελλάδα που άρχισε να διευρύνει τα σύνορά της και να παίρνει τις μεγάλες εκτάσεις των μπέηδων, τα λεγόμενα τσιφλίκια. Αυτοί οι πύργοι τύπου Μάνης όπως βλέπουμε και στη σειρά "μάγισσα", κονάκια λέγονταν τότε στη Θεσσαλία, είναι αυτόνομα κράτη εντός του κράτους. Απροσπέλαστα από ληστές, χωροφυλακή και ότι αλλο παρείσακτο. Ο αφέντης τσιφλικάς έχει απόλυτη εξουσία σε πρόσωπα και πράγματα. Αυτό είναι το κάδρο της ιστορίας εδώ. Κι από ενα κάδρο, από ένα στατικό πλάνο, ο Μαρής έχει την ικανότητα να παράγει πολλά ερωτήματα που, όσο κυλάει η πλοκή, προστίθενται κι άλλα και γίνονται μυστήρια.
Η πλοκή δεν είναι στατική και δεν περιορίζεται σε μια έπαυλη. Υπάρχουν και κινηματογραφικές σκηνές που χρειάζονται εξωτερικά γυρίσματα. Αυτό το αναφέρω για να δείξω την αντίθεση με άλλα έργα του ιδιου πχ τον θάνατο του Τιμόθεου Κώνστα οπου το μεγαλύτερο μέρος είναι να κάθονται σε εναν καναπέ και να μιλάνε μιλάνε μιλάνε...μετά και από την εμφάνιση του Μπέκα η στερεοτυπία της γνωστής διαδικασίας φέρνει χασμουρητά. Μιλώ πάντα σύμφωνα με την δική μου οπτική. Οπου τα ίδια μου συμβαίνουν σε κάθε επαφή μου με μια χρυσόκοτα*.
Ωστόσο εδώ έχουμε να κάνουμε με μια δυναμική και με χαρακτήρες που ο αναγνώστης νοιάζεται για την τύχη τους. Αυτό σημαίνει ότι είναι page turner και μπορεί να πάει μονορούφι. Είναι πολύ σημαντικό το νοιάξιμο επειδή φέρνει το δέσιμο για να συνεχίσω. Για παράδειγμα να πω ότι, όταν το ξεκίνησα, σταμάτησα το "η τζαζ του δολοφόνου" ακριβώς γι αυτό. Διότι αντί να δώσει αγωνία και μυστήριο, αντί να δείχνει τις κινήσεις αυτών που δημιουργούν τις εξελίξεις, μονοπωλούσαν το πλάνο 2 αστυνομικοί και το περιβάλλον τους κι ένα αυθαίρετο φλας μπακ στο παρελθόν με άσκοπη φλυαρία.

Ξεφεύγω όμως.

Ανακεφαλαιώνοντας, το παρόν βιβλίο πετυχαίνει το σκοπό του, να ξυπνήσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη και να το κρατήσει αμείωτο έως το τέλος. Ένα τέλος που θα τον εντυπωσιάσει.


* Χρυσόκοτες ονομάζω τους κεντρικούς πρωταγωνιστές που χρησιμοποιούν οι συγγραφείς στα βιβλία τους φιλοδοξώντας να μακροημερεύσουν με τη μορφή χ-λογιών. Είναι η "μόδα" της εποχής στα βιβλία σήμερα. Δεν έχει σημασία αν έχουμε να κάνουμε με αστυνομική λογοτεχνία με κοινωνικά δράματα με επιστημονική φαντασία ή οτιδήποτε άλλο αφορά τη μυθοπλασία. Ο συγγραφέας θα προσπαθήσει να μείνει στην επικαιρότητα οσο περισσότερο μπορέσει. Με τη βοήθεια του μάρκετιγκ που πλέκει κατευθυνόμενα και πλασματικά εγκώμια όπου μυρίζεται χρήμα, η αγορά έχει γεμίσει μπεστ σέλλερ της κακιάς ώρας. Πάτρικ Χέντστρομ, χάρρυ χόλε, Ηρακλής πουαρώ, Μπέκας, Ρόμπερτ χάντερ, ρόϋ γκρέης και η λίστα ουκ έστιν αριθμό. Η πλάκα είναι ότι όλες οι ιστορίες σχεδόν μοιάζουν μεταξύ τους λίγο έως πολύ. Δεν μπορώ να βγάλω από πάνω μου αυτή την αίσθηση πως ξαναδιαβάζω το επιχείρημα εκατοντάδων ιστοριών όπου ο δολοφόνος ήταν ή ο ένας ή ο άλλος αλλά ο μηχανισμός της υπόθεσης ήταν, ουσιαστικά, πάντα ο ίδιος.
Οι διαδικασίες για την ανακάλυψη του ενόχου έχουν αρχίσει πλέον να μου φαίνονται σαν εικόνες από παζλ αόριστα διαφοροποιημένες, φτιαγμένες πάντα με τα ίδια κομμάτια αν και με διαφορετική σειρά.

Ωστόσο η μάζα δείχνει να τα αποδέχεται, τα περισσότερα από αυτά το πλήθος τα έχει αγκαλιάσει. Μόνο μία εξήγηση μπορώ να δώσω εδώ, ότι οι περισσότεροι δεν έχουν κορεστεί από την επανάληψη επειδή δεν έχουν πάρει μεγάλες δόσεις για να την νιώσουν. Κι εγώ όταν ήμουν 20-25 ετών ενθουσιαζόμουν με τα happy end, με την εύρεση των κακών αλλά...κάποια στιγμή καταντάει βαρετό. Είναι το σημείο εκείνο που λέμε "άντε χάσου εσύ κι ο γρύλος σου".

[George K. · Rating 5 out of 5]

Βαθμολογία: 9/10

Το συγκεκριμένο βιβλίο το έψαχνα για πολύ καιρό με μια κάποια μανία, χωρίς αποτέλεσμα. Ούτε καν την έκδοση που είχε κυκλοφορήσει με την εφημερίδα Το Βήμα δεν μπορούσα να βρω, πόσο μάλλον αυτή των εκδόσεων Ατλαντίς. Τελικά οι εκδόσεις Άγρα έκαναν το αυτονόητο και πλέον το εξαιρετικό αυτό βιβλίο κυκλοφορεί κανονικά στα βιβλιοπωλεία, σε πολύ ωραία και προσεγμένη έκδοση. Ναι, το βρήκα εξαιρετικό! Με διαφορά το καλύτερο του Γιάννη Μαρή που έχω διαβάσει μέχρι στιγμής (αυτό είναι το όγδοο) και αμφιβάλλω πολύ αν υπάρξει άλλο που θα μου αρέσει περισσότερο. Φαίνεται, κάτι ήξερα που το ήθελα τόσο πολύ. Πρόκειται για ένα πολύ καλογραμμένο, ενδιαφέρον, συναρπαστικό και ατμοσφαιρικό ιστορικό μυθιστόρημα με στοιχεία μυστηρίου (ή ιστορία μυστηρίου με στοιχεία ιστορικού μυθιστορήματος), γεμάτο περιπέτειες και ίντριγκες, με φόντο τον Θεσσαλικό κάμπο και με ιστορικό πλαίσιο τα τέλη του 19ου αιώνα. Ο Ανδρέας Αποστολίδης γράφει ότι θεωρείται και είναι από τα πιο μυθιστορηματικά βιβλία του Μαρή, και συμφωνώ απόλυτα. Εδώ ο Μαρής είναι πιο περιγραφικός, λιγότερο βιαστικός, εξιστορεί μια συναρπαστική ιστορία με όλες τις απαραίτητες λεπτομέρειες και με γλαφυρές περιγραφές τοπίων, γεγονότων και ανθρώπων, και με τον τρόπο που (δια)χειρίζεται την πλοκή και τους χαρακτήρες του, με το στιλ γραφής και το βάθος που διαθέτει η ιστορία του, δεν έχει και πολλά να ζηλέψει από ποιοτικούς ξένους συγγραφείς με ανάλογη θεματολογία. Από την αρχή μέχρι το τέλος ο συγγραφέας κατάφερε να με καθηλώσει και να με κάνει ένα με τον πολύ καλά σκιαγραφημένο και συμπαθή αφηγητή/πρωταγωνιστή της ιστορίας, που έμπλεξε σε μια απίστευτη περιπέτεια. Μέχρι τις τελευταίες σελίδες και εμείς οι αναγνώστες είμαστε λίγο στο σκοτάδι -όπως και ο πρωταγωνιστής-, κάτι που νομίζω ότι δίνει έναν έξτρα βαθμό στην όλη αναγνωστική εμπειρία, γιατί, όπως και ο πρωταγωνιστής, θες και εσύ σαν αναγνώστης να μάθεις τι στο διάτανο γίνεται! Ναι, πράγματι, πολύ ωραίο βιβλίο, όχι βέβαια δίχως ψεγάδια (υπάρχουν κάποιες επαναλήψεις, μάλλον κάτι λογικό όμως γιατί αρχικά κυκλοφόρησε σε συνέχειες στην εφημερίδα Ακρόπολις), αλλά αναμφισβήτητα συναρπαστικό, καθηλωτικό και ατμοσφαιρικό!

[Γιώργος Π · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό! Γλώσσα που τρέχει, πλοκή που σε πάει με αγωνία μέχρι την τελευταία σελίδα, δυνατοί χαρακτήρες, μέσα στο ιδιαίτερο περιβάλλον του θεσσαλικού κάμπου τα χρόνια μετά την απελευθέρωση. Σαν να έβλεπα ταινία.

[Δήμος Καραχάλιος · Rating 3 out of 5]

Τσιφλικάδες, λήσταρχοι, αξιωματικοί του ιππικού , ωραίες γυναίκες και το απαραιτητο μυστήριο. Διαβάζεται πολύ εύκολα όπως όλα του Μαρή.

[John Avlakiotis · Rating 4 out of 5]

Πολυ καλο ! Με κρατησε ως το τελος ! 4.5

[Melpomene Kolokytha · Rating 5 out of 5]

Κινηματογραφικό και απολύτως συναρπαστικό!

[D.S. · Rating 3 out of 5]

Πρόκειται για μια ιστορία που εκτυλίσσεται στη Θεσσαλία, προ του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897.
Προτιμώ τον Μπέκα με τις αναφορές στην Ελλάδα του '50 και του '60.
Και στον Μαρή, δεν είναι τόσο η πλοκή που με τραβάει, όσο οι αναφορές του σε μια εποχή που πέρασε, αλλά μου είναι σχετικά οικεία.