Jan Peter Balkenende staat altijd overal bij te lachen. Het is vorm, persoonlijkheid misschien, en vervelend, dat is het ook. Langzaam is het lachen van ongelukkig handelsmerk tot succesvolle strategie geworden: afwachten, afzijdig blijven, niets willen, en de buit binnenhalen als anderen hun ruzies hebben uitgevochten _ voorlopig is het lachen hem nog niet vergaan. In De lachende derde kunnen wij ook eens lachen: de eerste, vlijmscherpe en buitengewoon rake beschrijving van premier Balkenende. Het is een schitterend geschreven, geestig en ook enigszins verontrustend boek over de man, zijn manieren en mankementen, macht en onmacht, de waarheid en de leugen.
Boekje uit 2009, een politieke eeuwigheid geleden, maar toch de moeite waard. We vergeten het verleden snel. Los van Middendorps vermakelijke stijl ook erg inzichtelijk: De deelname van ons land bij de inval in Irak en Balkendes zwijgen daarover doet mij denken aan recente politieke ontwikkelingen.
Middendorp heeft een zeer scherp analytisch vermogen en is prachtig in staat om de kleine gebaren en gewoontes van JPB te beschrijven. De stukken zijn bij tijd en wijle om te schaterlachen, maar ik hield toch een wat ongemakkelijk gevoel over aan het boek. Het is wel erg eenzijdig en afzeikerig. Daarmee is de balans een beetje zoek van wat een nog interessantere serie columns had kunnen zijn. Maar zeker boeiende kost om de politieke beginjaren van de huidige eeuw weer eens te herbeleven.