Piętnaście sekund. Żołnierze polscy na froncie wschodnim

by Piotr Korczyński

Ta książka jest inna. Tu najważniejsza jest perspektywa okopu lub wieży czołgu, czyli doświadczenia frontowców.

Po tym jak nie zdążyli do armii Andersa, mogli czuć się jak pogrzebani za życia. Nieoczekiwanie otrzymali jednak jeszcze jedną szansę wyrwania się z nieludzkiej ziemi i powrotu do Polski. Przekraczając bramę obozu w Sielcach nad Oką, większość nie miała wątpliwości, że oto stali się żołnierzami polskiego wojska. A jeśli nawet one się pojawiły, to i tak ich jedynym „programem politycznym” pozostawało zaspokoić straszny głód i wyrwać się z nieludzkiej ziemi wraz z pozostającą za Uralem rodziną. Pod Lenino otworzyły się dla nich wrota piekła frontu wschodniego. Ci, którzy przeżyli lub zostali wcieleni później do 1 i 2 Armii doświadczyli jego kolejnych kręgów – desantów na Wiśle, przełamywania Wału Pomorskiego, zdobywania Kołobrzegu, forsowania Odry, walk na ulicach Berlina i rzezi pod Budziszynem. Ginęli tysiącami na pierwszej linii, natomiast na zapleczu frontu nie mogli zaznać spokoju przez osławioną Informację Wojskową lub NKWD... 

Unknown Binding

First published March 20, 2023

Reviews

[Kamil Bryl · Rating 3 out of 5]

Z jednej strony można śmiało powiedzieć, że Piotr Korczyński wykonał kawał dobrej, popularyzatorskiej roboty. Sięgając po archiwalne dokumenty, prace innych historyków, wreszcie rozmowy z samymi weteranami opisuje okoliczności powstania polskiej armii w ZSRR, przebieg najważniejszych bitew z udziałem polskich żołnierzy oraz wykorzystanie LWP w umacnianiu władzy “ludowej”. Autor nie zgadza się z postulatem mówiącym, że wśród berlingowców przeważali komuniści, że było to komunistyczne wojsko. Przytaczając historie żołnierzy, często tragiczne i poruszające oraz ubierając je w szerszy kontekst, Korczyński staje na straży honoru i pamięci bohaterów, traktowanych dziś jak weteranów drugiej kategorii. Chwała mu za to.

Nie podobało mi się natomiast to, że samego autora jest w książce irytująco dużo. Częste, ironizujące wtrącenia i komentarze nie pasują, moim zdaniem, do treści książki, a już na pewno nie w takiej ilości. Co więcej, Korczyński powiela mit, jakoby Stalin wstrzymał cały front tylko po to, by wykrwawiło się powstanie warszawskie… Autor robi też znienawidzoną przeze mnie rzecz, czyli pisze “historycy uważają” i nie podaje jacy historycy. Dlaczego? Czy istnieje jakiś kodeks historyka zabraniający nazywania badaczy, z którymi się nie zgadzamy, z imienia i nazwiska? Konkrety, nie farmazon!

W książce znajdziemy też bardzo ciekawy rozdział o oddziale propagandowym przy polskim wojsku, gdzie przeczytamy między innymi o procesie tworzenia propagandowych plakatów. Przeczytamy, ale nie zobaczymy, bo z jakiegoś powodu postanowiono nie załączyć skanów czy zdjęć tychże plakatów, o które wręcz się prosiło, tym bardziej, że wydanie zawiera fotografie żołnierzy i dokumentów…

Podobnie jak autor uważam, że losy naszego wojska na wschodzie są warte poznania, a sami żołnierze powinni być traktowani na równi z innymi bohaterami historii polskiego oręża. Szkoda jedynie, że sama książka wypada tak sobie.

[Tomasz · Rating 2 out of 5]

Chaotyczna kompilacyjka relacji i opublikowanych wspomnień żołnierzy "berlingowskiego" Wojska Polskiego, zmontowana przez histeryzującego niedouka. Są błędy merytoryczne, są i ortograficzne, bo czemu nie. Na siłę, łokciem dopchnięty jeszcze rozdział o Polakach w Wietnamie. Żadnej myśli przewodniej nie wykryto, tu nie ma wywodu, nie ma choćby cienia podejścia krytycznego (pod tym względem bardzo blisko tej książce do rozmaitych hagiografii tzw. "Żołnierzy Wyklętych"), tu poza wypowiedziami samych weteranów jest tylko bełkot i machanie rączkami. Słabiutko.

[Sebastian Król · Rating 2 out of 5]

Warstwa wspomnieniowa - Ok. Reszta chaotyczna do bólu. Można lepiej wydać pieniądze.