What do you think?
Rate this book
Naar jouw Amerika en terug
New York, 30 juli 1921, een zaterdagavond. De weerslag van de Grote Oorlog is nog voelbaar, het optimisme van de Jazz Age lonkt. Met veel vertraging meert de luxueuze ss France aan. Een jonge vrouw van eenvoudige komaf gaat aan wal, een nieuw leven tegemoet. Elf jaar later keert Anna Remmerie terug naar huis, naar België. De Depressie is dan al overgewaaid vanuit de VS. De onheilspellende voortekenen van de dreigende wereldbrand zijn zichtbaar aan de horizon en de tijd van de grote trans-Atlantische migratie is voorbij. Anna sticht een gezin in een Vlaams vlassersdorp dat in de ban raakt van de Nieuwe Orde. De sporen van haar leven aan de andere kant van de oceaan vervagen…
Naar jouw Amerika en terug is het waargebeurde relaas van twee broers op twee continenten die het (buiten)gewone leven van hun grootmoeder in kaart brengen. ‘Ze ging dienen in Amerika’, zo werd gezegd, maar wat betekent dat? Vergeten brieven, verkleurde foto’s en een versleten adresboekje werpen licht op het verleden en wijzen naar New York, New Jersey en Long Island in het oosten van het land, en Thomasville in het zuiden. Het boek voert terug naar een turbulent verleden dat vandaag toch vrij vertrouwd een wereld van globalisering, migratie en ongelijkheid.
Naar jouw Amerika en terug is het waargebeurde relaas van twee broers op twee continenten die het (buiten)gewone leven van hun grootmoeder in kaart brengen. ‘Ze ging dienen in Amerika’, zo werd gezegd, maar wat betekent dat? Vergeten brieven, verkleurde foto’s en een versleten adresboekje werpen licht op het verleden en wijzen naar New York, New Jersey en Long Island in het oosten van het land, en Thomasville in het zuiden. Het boek voert terug naar een turbulent verleden dat vandaag toch vrij vertrouwd een wereld van globalisering, migratie en ongelijkheid.
321 pages, Kindle Edition
Published October 6, 2022
2 people are currently reading
4 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
January 3, 2024
Het is vandaag haast niet voor te stellen hoe Anna als prille twintiger de boot neemt naar de VS om er als meid te dienen. Communicatie met het thuisfront in België verloopt per post met enkele weken vertraging. Via de brieven krijgen we een inkijk in haar leven. Wat een avontuur moet het geweest zijn om de VS in de jaren 20 te leren kennen, geheel anders dan het vlaswezen in België waarin ze opgroeide. Als meid werkt Anna voor spraakmakende figuren zoals Nelson Cromwell, een lobbyist die doorslaggevend was in de aanleg van het Panama kanaal. We volgen Anna van het noorden van Ohio tot in de “deep south” in Florida waar de familie Buttler grote vistochten op zee houdt. Het is boeiend om te lezen over emigratie uit eigen land. Naar jouw Amerika en terug is een verhaal die inspireert. Het is een verhaal over doorzetting, ambitie en opoffering, een aanrader!
June 1, 2023
Recensie in Volkskunde, 2023, 124-1.
Peter Debaere & Steven Debaere, Naar jouw Amerika en terug. Brief voor Anna, Kalmthout, Pelckmans, 2022, 279 blz., ill.; ISBN 978 94 6401 921 6; € 25; e-boek € 12,99.
De lectuur van het boek van de broers Debaere was een wat bevreemdende ervaring. Het voelde enerzijds aan als een nostalgische trip down memory lane en anderzijds als een nieuwsoortig egodocument in de vorm van een briefboek.
Die nostalgie heeft te maken met onze eigen afkomst in en rond Kortrijk en de restanten van de vlasnijverheid die nog als rottingsgeur zelfs na meer dan vijftig jaren in onze neuzen is blijven hangen. Mochten geuren erfgoed zijn, dan is die specifieke geur die over de Leiedorpen hing een absolute kanshebber om op de lijst van het immateriële geurerfgoed terecht te komen. Een andere geur uit die tijd – 4711 eau de cologne, aka Kölnisch Wasser – zou evenzeer een kanshebber zijn om de vlasgeur uit de neusvleugels te verjagen. Herkenbare plaatsen – zoals de Pottelberg in Kortrijk of de Ieperstraat in Bissegem – en namen brengen een verhaal altijd dichterbij. Zeker wanneer je zelf op de Pottelberg hebt schoolgelopen en je moeder en grootouders van Bissegem waren.
Maar je mag je bij een recensie natuurlijk niet laten beïnvloeden door die persoonlijke gevoelens van nostalgie. Dit boek is wel degelijk een geslaagde poging om de zoektocht naar het merkwaardige migratieverhaal van de grootmoeder van de auteurs meer dan veertig jaar na haar dood op papier te zetten. Dit had gekund als een soort egodocument, een pseudo-autobiografische roman, aan de hand van de spaarzame gegevens waarover ze beschikten, maar het schrijvende broederduo koos voor een uitgesponnen brief, en niet voor een soort rechtlijnige chronologische biografie. Een goede keuze.
De zoektocht naar de merkwaardige en zeer persoonlijke (jouw Amerika) geschiedenis van Anna Remmerie is er één van feitelijke gegevens, aangevuld met mogelijke interpretaties van twee kleinzonen die het levensverhaal van hun grootmoeder willen begrijpen. Wat brengt een laaggeschoold meisje ertoe om tijdens de jaren twintig van vorige eeuw tot twee keer toe als dienstmeisje naar de Verenigde Staten af te reizen, maar om uiteindelijk toch te besluiten om definitief terug te keren en een West-Vlaamse vlashandelaar te trouwen en – heel traditioneel – vier kinderen groot te brengen en - behalve naar Lourdes – de rest van haar leven in Bissegem (Kortrijk) te blijven. Het is in ieder geval geen klassiek migratieverhaal om te ontsnappen aan bittere armoede, want haar eerste reis deed ze in dienst van de steenrijke familie Hennebique, pioniers in gewapend beton. Anna wou niet in de fabriek werken en trad in dienst van die familie. Eerst in Kortrijk en daarna via Brussel zelfs in Parijs. Haar eerste reis naar New York in 1921 doet ze met twaalf dollar op zak, maar wel in tweede klasse, wat meteen duidelijk het verschil aanduidt met andere arbeidsmigranten. Ze werkt en woont in bij puissant rijke families. Anna voelt zich thuis in Amerika en vraagt zelfs het Amerikaans staatsburgerschap aan. Ze keert in 1927 even terug naar België en leert er haar toekomstige echtgenoot, vlashandelaar Alfons Debaere, beter kennen. Tijdens haar tweede verblijf beslist ze om niet permanent in de VS te blijven en ze verzaakt aan de Amerikaanse identiteit. Ze woont en werkt dan wel zelfstandig in het multiculturele Harlem, dat voor zeventig procent uit zwarte bewoners bestaat. Ook op dat gebied spoort Anna niet onmiddellijk met gangbare migratiepatronen. Met een goedgevulde spaarboek keert ze terug naar België, trouwt ze en krijgt ze vier kinderen. Ze leidt daarna een eerder onopgemerkt bestaan als moeder en huisvrouw en sterft in 1979 in een Kortrijks RVT. Dat is in het kort het levensverhaal van Anna Remmerie.
Op zich niks bijzonders. Of toch weer wel, want haar Amerikaanse odyssee is toch niet alledaags. De auteurs proberen om die levensloop en haar verblijf in Amerika te tekenen aan de hand van het materiaal dat ze in haar Amerikakist hebben geërfd. Voornamelijk aan de hand van de foto’s en aanvullend onderzoek worden haar elf jaar Amerika – voor zo ver mogelijk – ontrafeld. En beetje bij beetje leren we toch een intelligente en geëmancipeerde vrouw kennen, die – zonder dat ze dat waarschijnlijk zelf besefte – haar tijd toch wel vooruit was. Het beklijvende verhaal toont dat moed, volharding, toewijding, zelfstandigheid en kracht kunnen resulteren in een rijkgevuld leven. En toch blijven we willens nillens op onze honger zitten. Niet de schuld van de auteurs natuurlijk, maar het ontbreken van archivalisch materiaal en de idee dat de Debaeres hun grootmoeder niet meer kunnen uitvragen over haar grote avontuur. Het gevaar van de foto’s bestaat natuurlijk ion het feit dat de verbeeldingskracht van het getoonde ook maar een interpretatie is van wat de kijker ziet. Of wil zien.
Naast het beeld van de grootmoeder schetsen de auteurs ook de historische, economische en sociale context van de gelaagde migratie in een sterk veranderend tijdsbeeld. Het einde van de Eerste Wereldoorlog, de gevolgen van de slavenhandel, de beurscrash, de opkomst van het nazisme, de Tweede Wereldoorlog, de collaboratie en de teloorgang van de vlasindustrie. Dit zijn enkele scharnierpunten die mee het leven van Anna Remmerie hebben bepaald.
Steven Debaere is historicus en broer Peter econoom (aan een Amerikaanse universiteit). Zij hebben de nodige kennis om die referentiepunten te kaderen en te becommentariëren. Veelvuldig leggen ze dan ook verbanden met de huidige tijd. Misschien niet altijd even evident of toepasselijk (zoals bij de Black-Lives-Matterbeweging en de referentie aan Leopold II), maar meestal wel verhelderend (zoals het beeld van de mondialisering in de jaren twintig en nu) en een duidelijk bewijs van het sociaal engagement van het auteursduo.
Het boek zelf is een heel mooie uitgave, waarin de vele beschreven foto’s perfect tot hun recht komen en nooit alleen maar bladvulling zijn. De zeer uitgebreide verantwoording is wel degelijk verantwoord, omdat het dit persoonlijke verhaal uit het individuele vlak naar een grotere historische achtergrond tilt. De eerste vijftig bladzijden lezen dan wel weer wat moeizaam, omdat er nogal veel losse eindjes zijn die pas bij het verder lezen aan het geheel worden vastgeknoopt. De taal had hier en daar wat verzorgder kunnen zijn: (“Uit volle borst verwelkomde je muziekdoos”, p. 192), kleine foutjes (de naamgeving van het stadje is een sage, geen legende, p. 75) en het West-Vlaamse bucht zouden we niet als afval, maar eerder als rommel omschrijven. Het zijn echter maar details in een mooie poging om een passend eerbetoon aan een merkwaardige grootmoeder te geven en haar uit de particuliere vergetelheid te onttrekken en in een groter algemeen tijdskader een plaats te geven. En dat daarbij de empathische emotie af en toe de bovenhand haalt, is volstrekt normaal en bezorgt dit boek zelfs de nodige glans dat het verdient.
(met Ann Debrabandere)
Peter Debaere & Steven Debaere, Naar jouw Amerika en terug. Brief voor Anna, Kalmthout, Pelckmans, 2022, 279 blz., ill.; ISBN 978 94 6401 921 6; € 25; e-boek € 12,99.
De lectuur van het boek van de broers Debaere was een wat bevreemdende ervaring. Het voelde enerzijds aan als een nostalgische trip down memory lane en anderzijds als een nieuwsoortig egodocument in de vorm van een briefboek.
Die nostalgie heeft te maken met onze eigen afkomst in en rond Kortrijk en de restanten van de vlasnijverheid die nog als rottingsgeur zelfs na meer dan vijftig jaren in onze neuzen is blijven hangen. Mochten geuren erfgoed zijn, dan is die specifieke geur die over de Leiedorpen hing een absolute kanshebber om op de lijst van het immateriële geurerfgoed terecht te komen. Een andere geur uit die tijd – 4711 eau de cologne, aka Kölnisch Wasser – zou evenzeer een kanshebber zijn om de vlasgeur uit de neusvleugels te verjagen. Herkenbare plaatsen – zoals de Pottelberg in Kortrijk of de Ieperstraat in Bissegem – en namen brengen een verhaal altijd dichterbij. Zeker wanneer je zelf op de Pottelberg hebt schoolgelopen en je moeder en grootouders van Bissegem waren.
Maar je mag je bij een recensie natuurlijk niet laten beïnvloeden door die persoonlijke gevoelens van nostalgie. Dit boek is wel degelijk een geslaagde poging om de zoektocht naar het merkwaardige migratieverhaal van de grootmoeder van de auteurs meer dan veertig jaar na haar dood op papier te zetten. Dit had gekund als een soort egodocument, een pseudo-autobiografische roman, aan de hand van de spaarzame gegevens waarover ze beschikten, maar het schrijvende broederduo koos voor een uitgesponnen brief, en niet voor een soort rechtlijnige chronologische biografie. Een goede keuze.
De zoektocht naar de merkwaardige en zeer persoonlijke (jouw Amerika) geschiedenis van Anna Remmerie is er één van feitelijke gegevens, aangevuld met mogelijke interpretaties van twee kleinzonen die het levensverhaal van hun grootmoeder willen begrijpen. Wat brengt een laaggeschoold meisje ertoe om tijdens de jaren twintig van vorige eeuw tot twee keer toe als dienstmeisje naar de Verenigde Staten af te reizen, maar om uiteindelijk toch te besluiten om definitief terug te keren en een West-Vlaamse vlashandelaar te trouwen en – heel traditioneel – vier kinderen groot te brengen en - behalve naar Lourdes – de rest van haar leven in Bissegem (Kortrijk) te blijven. Het is in ieder geval geen klassiek migratieverhaal om te ontsnappen aan bittere armoede, want haar eerste reis deed ze in dienst van de steenrijke familie Hennebique, pioniers in gewapend beton. Anna wou niet in de fabriek werken en trad in dienst van die familie. Eerst in Kortrijk en daarna via Brussel zelfs in Parijs. Haar eerste reis naar New York in 1921 doet ze met twaalf dollar op zak, maar wel in tweede klasse, wat meteen duidelijk het verschil aanduidt met andere arbeidsmigranten. Ze werkt en woont in bij puissant rijke families. Anna voelt zich thuis in Amerika en vraagt zelfs het Amerikaans staatsburgerschap aan. Ze keert in 1927 even terug naar België en leert er haar toekomstige echtgenoot, vlashandelaar Alfons Debaere, beter kennen. Tijdens haar tweede verblijf beslist ze om niet permanent in de VS te blijven en ze verzaakt aan de Amerikaanse identiteit. Ze woont en werkt dan wel zelfstandig in het multiculturele Harlem, dat voor zeventig procent uit zwarte bewoners bestaat. Ook op dat gebied spoort Anna niet onmiddellijk met gangbare migratiepatronen. Met een goedgevulde spaarboek keert ze terug naar België, trouwt ze en krijgt ze vier kinderen. Ze leidt daarna een eerder onopgemerkt bestaan als moeder en huisvrouw en sterft in 1979 in een Kortrijks RVT. Dat is in het kort het levensverhaal van Anna Remmerie.
Op zich niks bijzonders. Of toch weer wel, want haar Amerikaanse odyssee is toch niet alledaags. De auteurs proberen om die levensloop en haar verblijf in Amerika te tekenen aan de hand van het materiaal dat ze in haar Amerikakist hebben geërfd. Voornamelijk aan de hand van de foto’s en aanvullend onderzoek worden haar elf jaar Amerika – voor zo ver mogelijk – ontrafeld. En beetje bij beetje leren we toch een intelligente en geëmancipeerde vrouw kennen, die – zonder dat ze dat waarschijnlijk zelf besefte – haar tijd toch wel vooruit was. Het beklijvende verhaal toont dat moed, volharding, toewijding, zelfstandigheid en kracht kunnen resulteren in een rijkgevuld leven. En toch blijven we willens nillens op onze honger zitten. Niet de schuld van de auteurs natuurlijk, maar het ontbreken van archivalisch materiaal en de idee dat de Debaeres hun grootmoeder niet meer kunnen uitvragen over haar grote avontuur. Het gevaar van de foto’s bestaat natuurlijk ion het feit dat de verbeeldingskracht van het getoonde ook maar een interpretatie is van wat de kijker ziet. Of wil zien.
Naast het beeld van de grootmoeder schetsen de auteurs ook de historische, economische en sociale context van de gelaagde migratie in een sterk veranderend tijdsbeeld. Het einde van de Eerste Wereldoorlog, de gevolgen van de slavenhandel, de beurscrash, de opkomst van het nazisme, de Tweede Wereldoorlog, de collaboratie en de teloorgang van de vlasindustrie. Dit zijn enkele scharnierpunten die mee het leven van Anna Remmerie hebben bepaald.
Steven Debaere is historicus en broer Peter econoom (aan een Amerikaanse universiteit). Zij hebben de nodige kennis om die referentiepunten te kaderen en te becommentariëren. Veelvuldig leggen ze dan ook verbanden met de huidige tijd. Misschien niet altijd even evident of toepasselijk (zoals bij de Black-Lives-Matterbeweging en de referentie aan Leopold II), maar meestal wel verhelderend (zoals het beeld van de mondialisering in de jaren twintig en nu) en een duidelijk bewijs van het sociaal engagement van het auteursduo.
Het boek zelf is een heel mooie uitgave, waarin de vele beschreven foto’s perfect tot hun recht komen en nooit alleen maar bladvulling zijn. De zeer uitgebreide verantwoording is wel degelijk verantwoord, omdat het dit persoonlijke verhaal uit het individuele vlak naar een grotere historische achtergrond tilt. De eerste vijftig bladzijden lezen dan wel weer wat moeizaam, omdat er nogal veel losse eindjes zijn die pas bij het verder lezen aan het geheel worden vastgeknoopt. De taal had hier en daar wat verzorgder kunnen zijn: (“Uit volle borst verwelkomde je muziekdoos”, p. 192), kleine foutjes (de naamgeving van het stadje is een sage, geen legende, p. 75) en het West-Vlaamse bucht zouden we niet als afval, maar eerder als rommel omschrijven. Het zijn echter maar details in een mooie poging om een passend eerbetoon aan een merkwaardige grootmoeder te geven en haar uit de particuliere vergetelheid te onttrekken en in een groter algemeen tijdskader een plaats te geven. En dat daarbij de empathische emotie af en toe de bovenhand haalt, is volstrekt normaal en bezorgt dit boek zelfs de nodige glans dat het verdient.
(met Ann Debrabandere)
January 31, 2024
Een familiegeschiedenis verteld aan de hand van brieven aan een oma. 2 broers sprokkelenden aan de hand van onder meer ansichtkaarten de geschiedenis bijeen. Terwijl we een zicht krijgen op levensloop van de dame uit Bissegem komen we ook meer te weten van het tijdskader waar haar leven zich afspeelt.
Een 3 en geen 4 sterren omdat de focus voor mij nog net iets meer op de geschiedenis mocht liggen dan op de grootmoeder. Anders was beter helemaal voor een romanstijl gekozen.
Een 3 en geen 4 sterren omdat de focus voor mij nog net iets meer op de geschiedenis mocht liggen dan op de grootmoeder. Anders was beter helemaal voor een romanstijl gekozen.
February 15, 2023
Een aanrader ! Mooi hoe een persoonlijke geschiedenis wordt verweven met de wereldgeschiedenis.
Read
April 23, 2025Leuk bedacht, maar het mist diepgang. Ik mis het directe vertellen van de oma. Nu is het een gesuggereerd verhaal. Ik vind het niet interessant.
Displaying 1 - 5 of 5 reviews