Berlijn

by Armando

Uitgebreide collectie korte essays, artikelen en persoonlijke beschouwingen van de Nederlandse kunstenaar/auteur (1929) over zijn ervaringen in Berlijn en ook elders in de beide Duitslanden van voor de val van de muur in 1989. Het is een bundeling van stukken uit 'Uit Berlijn' (1982), 'Machthebbers' (1983) en 'Krijgsgewoel' (1986). Zijn observaties zijn vooral van persoonlijke aard, maar daarbij van heel informatieve waarde. De schrijver schrijft op wat hij hoort, ziet, ontmoet, kent de geschiedenis van stad en land, maar vooral ook de mensen, die zeer verschillend van aard en karakter kunnen zijn. Natuurlijk komt de herinnering aan wat er in de nazi-tijd is gebeurd steeds weer aan de orde, maar de auteur weet te onderscheiden, toont aan hoe verkeerd, soms zelfs gevaarlijk van tevoren vaststaande meningen en oordelen zijn en behoudt de lichte toon die men van deze auteur mag verwachten. Hij weet afstand te bewaren, terwijl hij toch zeer betrokken blijft bij mensen en situaties. Heel helder geschreven, zeer informatief en voorzien van een nawoord door Trudy Favié.

285 pages, Paperback

First published January 1, 2009

About the author

Armando is the pen name of Herman Dirk van Dodeweerd.

Reviews

[Jan · Rating 4 out of 5]

Eigenlijk heb ik gelezen 'Uit Berlijn', een voorloper van 'Berlijn'uit 1983.
Armando schrijft heel goed; zijn observaties zijn altijd de moeite waard. Het bijzondere van dit boek is natuurlijk dat hij schrijft over een Berlijn dat niet meer bestaat en dat in meerdere opzichten. Armando is gefascineerd (wat onvriendelijker zou je kunnen zeggen geobsedeerd) door oude Berlijners. Wat deden jullie vanaf 1933 is wat hij zich altijd afvraagt en wanneer hij de kans heeft ook daadwerkelijk vraagt. Zo krijg je natuurlijk de meest verschillende en boeiende verhalen. Hij beschrijft daarnaast wat hij noemt schuldige plekken en die zijn er nog steeds meer dan genoeg in Berlijn. Hij is echter ook op zoek naar schuldige Berlijners én naar slachtoffers van het nazibewind en vindt ze allebei.
Deze oude Berlijners zijn nu (vrijwel allemaal) overleden en geschiedenis geworden. Een dergelijk boek zou nu vrijwel alleen kunnen gaan over plekken. Boeiend genoeg overigens te meer daar er nieuwe schuldige plekken zijn bijgekomen. Het Berlijn, verdeeld in West- en Oost-Berlijn met de muur en de DDR werden zo'n 7 jaar na dit boek ook geschiedenis. 'Uit Berlijn'beschrijft een stuk geschiedenis maar zelf ook geschiedenis geworden en dat is fascinerend. Overigens: nu kun je oudere en nog niet eens zo oude Berlijners vragen:'wat deed jij tijdens de tweedeling van Duitsland en Berlijn?'

[Eric Strijbos · Rating 4 out of 5]

Ik ben nooit een grote fan geweest van de generatie van Armando en bovendien bij vlagen Tweede-Wereldoorlogsmoe, maar ik houd wel van reisboeken en Berlijn, dus ik raapte het toch maar op in de winkel van het Armando-museum (Oud-Amelisweerd). Eigenlijk was ik al na drie alinea verkocht door zijn humoristische, nukkige toon en stijl:

'Een paar meter verder staat een hoekhuis, dat tot voor kort in de steigers stond. Gewoon, een huis. Kan gebeuren. Maar als je zo het een en ander leest en noteert, blijkt dat gewonen huis wel toevallig het huis te zijn waar de Rote Kapelle in de oorlog een zender had. Van hen die niet weten wat de Rote Kapelle was, neem ik bij deze [sic] hartelijk afscheid.'

Gewoon afscheid nemen van mensen die te beroerd zijn om iets te weten of uit te zoeken, dat zou meer moeten gebeuren in de Nederlandse media. In ieder geval, ik heb echt genoten van het boek en ik ben door het museum én door het boek ook meer van Armando's beeldende kunst gaan houden. De stukjes bestrijken de periode tot 1989, maar dat vind ik geen bezwaar. Er is evengoed genoeg om over na te denken en te gniffelen.

[Laetitia · Rating 5 out of 5]

I just love Armando. He's funny and bright and sensitive and sharp and still very dry. You have to like his style - and I do. I almost can see Berlin, the pre-1989 Berlin, as Armando tells the stories of the buildings, the streets, the people. The stories of a city that has experienced the chaos and cruelty of war, of a city that's literally divided. Armando talks about art, nature, life. I really like how sharp he is when describing the situation regarding the Wall (when writing about the mostly young people that consider the East-side some kind of paradise). A book that really breaths the atmosphere of Berlin - at least how I experience it.

[Ruby · Rating 4 out of 5]

O Armando (o park), I hope I can be a little bit like you when I am older.