What do you think?
Rate this book
Economics Unmasked: From Power and Greed to Compassion and the Common Good
Shows how our economic system perpetuates injustice & inequality and Proposes a new system based on the values of human dignity, compassion and sustainability.
207 pages, Paperback
First published January 1, 2011
15 people are currently reading
233 people want to read
About the author
Philip B. Smith
9 books3 followersPhilip Bartlett Smith was an American-Dutch experimental physicist. He taught for eight years in Brazil as a McCarthy-era exile, and later joined the University of Groningen as a Professor of Physics, where he remained until his retirement in 1988. He was a member of the Board of Pugwash Netherlands until 2003. He had a tense relationship with his native US, which he labelled “The Holy American Empire” and whose power policy he abhorred. After his retirement he concentrated on the subjects of deep economics. He was co-editor with S.E. Okay, J. de Wilde and P. Deshingkar of The World at the Crossroads: Towards a sustainable, equitable and lovable Congress ‘Challenges of Sustainable Development’, Amsterdam, August 1996.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
January 28, 2024
Većina knjige bavi se analizom neoliberalizma sa osnovnom tezom da je moderna neoliberalna ekonomija ima za cilj samo zaštitu privilegija bogatih uz njihovo dodatno bogaćenje, a siromašenje svih ostalih. Poslednja poglavlja knjige tiču se predloga rešenja kroz koncept "ekonomije po meri čoveka".
Autori podsećaju da je ekonomska/finansijska moć podređena političkoj moći jer bogati lako mogu da steknu politički uticaj i obrnuto, oni bez finansijske moći su lišeni sredstava za sticanje ekonomske moći. Štaviše, autori upozoravaju otežavajuću okolnost u borbi protiv nepravednog ekonomskog sistema: "nepravedni politički sistemi prouzrokuju veliku patnju, ali politički režim je vidljiv i moguće mu je, u principu, suprotstaviti mu se. Ali ne na isti način kao i ekonomskom sistemu, čije dejstovanje je u velikoj meri nevidljivo."
U ranijim vremenima, privilegije bogatih mogle su se braniti pozivanjem na božanstva i/ili poreklom. Da bi nepravedni odnosi moći u moderno vreme mogli da izgledaju prirodno bilo je potrebno "naučno" odbraniti privilegije moćnih. Još od 19. veka ekonomisti su težili tome da ekonomiji daju formu prirodnih nauka (njutnovske fizike). Za razliku od Njutna koji je svoje zakone izvukao iz vekovima prikupljanih empirijskih podataka, ekonomija je u tom pogledu bila "naopaka nauka" - počinjala je sa apriornim zakonima i odnosima u koje je kasnije treblao uklopiti empirijske podatke. Matematika je postala cilj, umesto da bude sredstvo. U vezi sa time, kao problematično navodi se i to što se u toj težnji da se približi fizici ekonomija dehumanizovala i fokusirala na stvari koje se mogu izmeriti, poput BDP-a, izostavljujući stvarnu dobrobit čoveka i čak zasnivajući svoje teorije na pretpostavci o sebičnom čoveku koji nadmećući se sa ostalima mari samo o svojim ličnim interesijma: "Pohlepa, koju su kroz celu ljudsku istoriju osuđivali sve religije i sva filozofska učenja, danas se smatra hvale vrednom u svetu mejnstrim ekonomiste. Ali niko ne može zastupati i pohlepu i pravdu istovremeno, niti može da brani budućnost života eksploatišući danas, bez ograničenja, bogatstva sveta."
Svoj trijumf i zvanično priznanje kao "prave" nauke ekonomija je doživela 1969. god:
"Džinovski korak u ovom smeru je to što je Švedska Nacionalna Banka 1969. godine u ime Alfreda Nobela (mrtav nije mogao da se brani) ustanovila godišnju nagradu za 'najboljeg' ekonomistu. Imena dobitnika su objavljena na godišnjici Nobelove smrti, baš kao i imena dobitnika prave Nobelove Nagrade. Izgleda da nema smetnji da se u jednoj godini odaberu dva pobednika čije su ekonomske 'istine' potpuno kontradiktorne; niti deluje da je banka posramljena ako se ispostavi da su dobitnici kriminalci."
U knjizi se dalje analiziraju stavovi neoliberalnog teoretičara Fridriha fon Hajeka i analizira ekonomski rast kao merilo dobre ekonomije. Dve su osnovne kritike:
1) Ekonomski rast najčešće znači dodatno bogaćenje bogatih i povećanje socijalnih razlika. "Ekonomski rast dovodi do neprekidnog povećanja materijalnog dobrostanja onih dobrostojećih. Ali mnogo je onih koji ne zarađuju od ekonomskog rasta. Zapravo, nakon nekoliko vekova ekonomskog rasta većina svetske populacije još uvek ima manje u pogledu stanovanja, hrane i infrastrukture od najniže granice koja je potrebna za siguran i dostojanstven život. Ekonomski rast njima ne pomaže. Ne žive svi koji su toliko osiromašeni u siromašnim zemljama; mnogi u bogatim zemljama žive u siromaštvu koje ih drobi i lišava izgleda za budućnost."
2) Beskrajni rast na ograničenoj planeti je fizički nemoguć. Ekonomski rast do sada je (i još uvek je) omogućen sagorevanjem ogromne količine fosilnih goriva koje ponestaju. Čak i u slučaju obnovljivih resursa, procena iz 2011. je da "je prirodi potrebno 16 meseci da regeneriše obnovljive resurse koji iskoristimo za 12 meseci."
Nadalje se analizira globalizacija - kao pomeranje neoliberalne logike sa nivoa pojedinca na nivo država. Analizira se slučaj Kosta Rike koja se ponekad uzima kao školski primer države kojoj su integracija u globalno tržište, primena neoliberalnih zakona i direktne strane investicije pomogle da se "razvije". Rezultat razvoja je taj da su dugovi države povećani, budžet za obrazovanje i socijalno staranje umanjen, status bogatijih poboljšan a siromašnih pogoršan, resursi (zemljište) uništeni. Povećan je izvoz poljoprivrednih proizvoda i uvoz luksuzne robe (za one koji su profitirali od razvoja).
"Kada se jednom vežete za vrtešku globalne ekonomije, izgleda da nema izlaska. Da bi otplatila dugove, država mora da se kontinuirano ulaže napore da povećava izvoz i smanjuje socijalne rashode. Bogati uzimaju sve veći procenat nacionalnog dohotka i troše na luksuznu robu iz inostranstva – kao što smo pomenuli, naročito iz bogatih država (i veoma očigledno u korist životnog ciklusa elite). Spirala propadanja se ne može zaustaviti jer država postaje potpuno zavisna od kredita i ne može nikako da iskorači iz ovog začaranog kruga bez potpunog uništenja svoje ekonomije. U međuvremenu, resursna baza države je istrošena tako da dostizanje održivosti, makar u dalekoj budućnosti, postaje problematično. Jednom kada se država potčini strukturnim prilagođavanjima, nekada se više ne može osloboditi. Odbijanje neotplativih dugova, dugova koje su uzeti pod uslovima Bretonvudskih institucija (BI – MMF i Svetska banka), dovelo bi do represalija BI-ja koje bi finansijski uništile državu. Sa pojavom Svetske trgovinske organizacije i njihovim još strožim pravilima, put nazad deluje zauvek blokiran. "
Kao rešenje problema, autori predlažu humanizaciju ekonomije, jačanje lokalnih i samoodrživih zajednica i napuštanje neoliberalne doktrine i zalaganja za beskonačnim rastom. Predlog "ekonomije po meri čoveka" (engl. human-scale economics) sažet je u pet postulata i jednom vrednosnom principu:
Postulat 1: Ekonomija treba da služi ljudima, ne da ljudi služe ekonomiji.
Postulat 2: Razvoj se tiče ljudi, ne stvari.
Postulat 3: Rast nije isto što i razvoj, a razvoj ne zahteva nužno i razvoj.
Postulat 4: Nijedna ekonomija nije moguća bez održanja ekosistema.
Postulat 5: Ekonomija je podsistem većeg i ograničenog sistema, biosfere; stoga je stalni rast nemoguć.
Vrednosni princip: Nikakav ekonomski interes, pod bilo kojim okolnostima, ne može da bude iznad svetosti života.
Autori smatraju da promena mora doći odozdo, iz lokalnih zajednica i umrežavanja i navode primer švedskih eko-opština i drugih sličnih zajednica. Ovi postulati mogu se ugraditi u bilo koju od alternativnih škola mišljenja u ekonomiji. Nadu im ulivaju i nove generacije ekonomista i ponovno javljanja pluralizma u podučavanju ekonomije.
Autori podsećaju da je ekonomska/finansijska moć podređena političkoj moći jer bogati lako mogu da steknu politički uticaj i obrnuto, oni bez finansijske moći su lišeni sredstava za sticanje ekonomske moći. Štaviše, autori upozoravaju otežavajuću okolnost u borbi protiv nepravednog ekonomskog sistema: "nepravedni politički sistemi prouzrokuju veliku patnju, ali politički režim je vidljiv i moguće mu je, u principu, suprotstaviti mu se. Ali ne na isti način kao i ekonomskom sistemu, čije dejstovanje je u velikoj meri nevidljivo."
U ranijim vremenima, privilegije bogatih mogle su se braniti pozivanjem na božanstva i/ili poreklom. Da bi nepravedni odnosi moći u moderno vreme mogli da izgledaju prirodno bilo je potrebno "naučno" odbraniti privilegije moćnih. Još od 19. veka ekonomisti su težili tome da ekonomiji daju formu prirodnih nauka (njutnovske fizike). Za razliku od Njutna koji je svoje zakone izvukao iz vekovima prikupljanih empirijskih podataka, ekonomija je u tom pogledu bila "naopaka nauka" - počinjala je sa apriornim zakonima i odnosima u koje je kasnije treblao uklopiti empirijske podatke. Matematika je postala cilj, umesto da bude sredstvo. U vezi sa time, kao problematično navodi se i to što se u toj težnji da se približi fizici ekonomija dehumanizovala i fokusirala na stvari koje se mogu izmeriti, poput BDP-a, izostavljujući stvarnu dobrobit čoveka i čak zasnivajući svoje teorije na pretpostavci o sebičnom čoveku koji nadmećući se sa ostalima mari samo o svojim ličnim interesijma: "Pohlepa, koju su kroz celu ljudsku istoriju osuđivali sve religije i sva filozofska učenja, danas se smatra hvale vrednom u svetu mejnstrim ekonomiste. Ali niko ne može zastupati i pohlepu i pravdu istovremeno, niti može da brani budućnost života eksploatišući danas, bez ograničenja, bogatstva sveta."
Svoj trijumf i zvanično priznanje kao "prave" nauke ekonomija je doživela 1969. god:
"Džinovski korak u ovom smeru je to što je Švedska Nacionalna Banka 1969. godine u ime Alfreda Nobela (mrtav nije mogao da se brani) ustanovila godišnju nagradu za 'najboljeg' ekonomistu. Imena dobitnika su objavljena na godišnjici Nobelove smrti, baš kao i imena dobitnika prave Nobelove Nagrade. Izgleda da nema smetnji da se u jednoj godini odaberu dva pobednika čije su ekonomske 'istine' potpuno kontradiktorne; niti deluje da je banka posramljena ako se ispostavi da su dobitnici kriminalci."
U knjizi se dalje analiziraju stavovi neoliberalnog teoretičara Fridriha fon Hajeka i analizira ekonomski rast kao merilo dobre ekonomije. Dve su osnovne kritike:
1) Ekonomski rast najčešće znači dodatno bogaćenje bogatih i povećanje socijalnih razlika. "Ekonomski rast dovodi do neprekidnog povećanja materijalnog dobrostanja onih dobrostojećih. Ali mnogo je onih koji ne zarađuju od ekonomskog rasta. Zapravo, nakon nekoliko vekova ekonomskog rasta većina svetske populacije još uvek ima manje u pogledu stanovanja, hrane i infrastrukture od najniže granice koja je potrebna za siguran i dostojanstven život. Ekonomski rast njima ne pomaže. Ne žive svi koji su toliko osiromašeni u siromašnim zemljama; mnogi u bogatim zemljama žive u siromaštvu koje ih drobi i lišava izgleda za budućnost."
2) Beskrajni rast na ograničenoj planeti je fizički nemoguć. Ekonomski rast do sada je (i još uvek je) omogućen sagorevanjem ogromne količine fosilnih goriva koje ponestaju. Čak i u slučaju obnovljivih resursa, procena iz 2011. je da "je prirodi potrebno 16 meseci da regeneriše obnovljive resurse koji iskoristimo za 12 meseci."
Nadalje se analizira globalizacija - kao pomeranje neoliberalne logike sa nivoa pojedinca na nivo država. Analizira se slučaj Kosta Rike koja se ponekad uzima kao školski primer države kojoj su integracija u globalno tržište, primena neoliberalnih zakona i direktne strane investicije pomogle da se "razvije". Rezultat razvoja je taj da su dugovi države povećani, budžet za obrazovanje i socijalno staranje umanjen, status bogatijih poboljšan a siromašnih pogoršan, resursi (zemljište) uništeni. Povećan je izvoz poljoprivrednih proizvoda i uvoz luksuzne robe (za one koji su profitirali od razvoja).
"Kada se jednom vežete za vrtešku globalne ekonomije, izgleda da nema izlaska. Da bi otplatila dugove, država mora da se kontinuirano ulaže napore da povećava izvoz i smanjuje socijalne rashode. Bogati uzimaju sve veći procenat nacionalnog dohotka i troše na luksuznu robu iz inostranstva – kao što smo pomenuli, naročito iz bogatih država (i veoma očigledno u korist životnog ciklusa elite). Spirala propadanja se ne može zaustaviti jer država postaje potpuno zavisna od kredita i ne može nikako da iskorači iz ovog začaranog kruga bez potpunog uništenja svoje ekonomije. U međuvremenu, resursna baza države je istrošena tako da dostizanje održivosti, makar u dalekoj budućnosti, postaje problematično. Jednom kada se država potčini strukturnim prilagođavanjima, nekada se više ne može osloboditi. Odbijanje neotplativih dugova, dugova koje su uzeti pod uslovima Bretonvudskih institucija (BI – MMF i Svetska banka), dovelo bi do represalija BI-ja koje bi finansijski uništile državu. Sa pojavom Svetske trgovinske organizacije i njihovim još strožim pravilima, put nazad deluje zauvek blokiran. "
Kao rešenje problema, autori predlažu humanizaciju ekonomije, jačanje lokalnih i samoodrživih zajednica i napuštanje neoliberalne doktrine i zalaganja za beskonačnim rastom. Predlog "ekonomije po meri čoveka" (engl. human-scale economics) sažet je u pet postulata i jednom vrednosnom principu:
Postulat 1: Ekonomija treba da služi ljudima, ne da ljudi služe ekonomiji.
Postulat 2: Razvoj se tiče ljudi, ne stvari.
Postulat 3: Rast nije isto što i razvoj, a razvoj ne zahteva nužno i razvoj.
Postulat 4: Nijedna ekonomija nije moguća bez održanja ekosistema.
Postulat 5: Ekonomija je podsistem većeg i ograničenog sistema, biosfere; stoga je stalni rast nemoguć.
Vrednosni princip: Nikakav ekonomski interes, pod bilo kojim okolnostima, ne može da bude iznad svetosti života.
Autori smatraju da promena mora doći odozdo, iz lokalnih zajednica i umrežavanja i navode primer švedskih eko-opština i drugih sličnih zajednica. Ovi postulati mogu se ugraditi u bilo koju od alternativnih škola mišljenja u ekonomiji. Nadu im ulivaju i nove generacije ekonomista i ponovno javljanja pluralizma u podučavanju ekonomije.
October 25, 2011
A magnificent book that offers an alternate economic reality centered on the reverence for life and needs rather than the vast oppression of life and greed - which currently dominates economic consciousness. Not only does it reveal and educate the reader on the birthing of Neo-liberal ideology and it's destructive patterns, but also shares an alternate economic structure that can bring change and therefore a different reality for all life. Well worth reading.
August 28, 2011
Extremely good book on rethinking economics and how the "science" of economics has chosen one
interpretation. How there are other interpretations and how to quantify another definition of
economics as it pertains to the benefit of all people, not just those in power (financially or politically).
interpretation. How there are other interpretations and how to quantify another definition of
economics as it pertains to the benefit of all people, not just those in power (financially or politically).
October 8, 2019
A deceitful book. This is not about economics, but rather the credo of a political sect.
August 13, 2013
This was an excellent, excellent book (though I skimmed the first few chapters) - I especially love his 5 principals of a new economy (ie. meet human needs to improve quality of life and economy is bounded by ecosystem limits), his definition/understanding of quality of life, and the definition of wealth, which is based on energy. This is not in Hennepin county's library system - Interlibrary loan only.
November 15, 2016
As a economics major, i'm surprised by how uninformed I was about the subject before this book especially the lack of coverage of serfdom. I was informed of the negative role that finance and the other commerce subjects has had on the role of society (housing/credit crisis) and inequality but never before have I been persuaded against the teachings of economics as a basis for a negative political agenda. This book is a must read for all readers.
November 4, 2016
Some great info throughout, but a bit difficult to read in spots. Highlight was some great examples of sustainable development towards the end of the book.
Displaying 1 - 7 of 7 reviews