رسانه شیعه

by محسن‌حسام مظاهری

هدف اصلی نویسنده در این كتاب، بررسی و تحلیل تغییرات و تطورات مناسكی ـ گفتمانی مجالس و آیین‌های عزاداری شیعیان ایرانی در طول تاریخ و خصوصاً در دوره‌ی ‌معاصر و فهم منطق این تغییرات است و پاسخ به این پرسش که آیا می‌توان تغییرات مناسکی را تابع الگویی تجربی ـ نظری دانست یا نه؟ رویكرد بنیادی او در این راستا بررسی مجالس و آیین‌های مذهبی به‌مثابه‌ی ‌پدیده‌ای اجتماعی است؛ پدیده‌ای در متن و بطن جامعه كه مختصاتش و تغییراتش متأثر از وضعیت جامعه در ادوار مختلف است.
*
کتاب حاضر دو بخش دارد: «بررسی تاریخی» و «بررسی جامعه‌شناختی». در بخش نخست، با نگاهی ‌تحلیلی، سبب‌شناسانه و كاركردی، تاریخ مجالس و آیین‌های عزاداری از واقعه‌ی عاشورا تا دوره‌ی معاصر در یك خط سیر مستمر بررسی شده است. در بخش دوم، ابتدا مفاهیم بنیادی در تحلیل آیین‌های عزاداری و هیئت‌های مذهبی تعریف شده و سپس الگوهای مختلف برای گونه‌شناسی هیئت‌ها بررسی شده‌اند. در ادامه، با محوریت‌ مدلی چهارگانه از گونه‌های کلان هیئت‌های مذهبی (که عبارتند از: «سنتی»، «سیاسی دوره‌ی جنگ»، «سیاسی دوره‌ی پس از جنگ» و «عامه‌پسند (پاپ)»، به‌اضافه‌ی گونه‌ی فرعی «شبه‌هیئت»)، در فصل‌های مستقل به تفصیل ویژگی‌ها و مختصات هریک از گونه‌های مذکور بررسی و تحلیل شده است.

611 pages, Paperback

About the author

نویسنده و پژوهشگر مطالعات اجتماعی دین، اسلام، تشیع و مناسک شیعی
عضو حلقه‌ی شیعه‌پژوهی سرو


/کتاب‌ها/
جشن‌های اسلامی شیعی در ایران
مجالس مذهبی در ایران معاصر. 5ج
تراژدی جهان اسلام. 3ج
رسانه شیعه: جامعه‌ شناسی آیین‌های سوگواری و هیئت‌های مذهبی در ایران
فرهنگ سوگ شیعی
کرونا و امر دینی
مأمور سیگاری خدا
بنی‌ هندل: مردم نگاری گفتگوهای تاکسی
شخم در مزرعه: نقدی بر روایت رسمی از جنگ
اسطوره‌ همت: نشانه‌ شناسی شهید همت
خطر سقوط بهمن: سه مقاله درباره‌ خاطرات جنگ
پیاده روی اربعین: تأملات جامعه شناختی
ساکن خیابان ایران
رنگ، رنگ، جنگ
کتاب کافی
کتاب راشد


/مسئولیت‌ها/
دبیر شورای نشر آرما
دبیر مجموعه کتاب‌های سرو
مدیر سابق انتشارات خیمه
سردبیر نشریه‌ هابیل


/حوزه‌ های پژوهشی/
مطالعات اجتماعی دین
مطالعات اجتماعی تشیع
مطالعات اجتماعی جنگ ایران و عراق
زندگی روزمره
تاریخ اجتماعی ایران و اسلام

Reviews

[Mohammad Mollanoori · Rating 4 out of 5]

کتاب همانگونه که بر نام تفصیلی اس مشخص شده است، به بررسی عزاداری عاشورا می پردازد. ادعای نهایی نویسنده که در فصول مختلف پایه ریزی شده است آنست که این آیینها از احوالات اجتماعی تاثیر پذیرفته اند. از همین روست که شاید بتوان به راحتی ادعا کرد که حتی سنت‌های قدیمی‌تری همچون علم و نخل هم آنچنان ترجیحی بر دوبس دوبس‌ها ندارد و اگر امروز آیینی مثل پیاده روی اربعین تقدس یابد، فردا در حد همین مراسم عزاداری عاشورا مقدس میشود.

آنچنان که نقل شده است قرار است پس از چند سال دوباره چاپ شود. کاش در ضمیمه این کتاب در مورد عزاداری 86 به این سمت هم کاری انجام میداد.

[محمدرضا معینی · Rating 4 out of 5]

جامعه شناس باید از دل کتابخانه و منابع مکتوب و غیرمکتوب بیاید بیرون، پایش را بگذارد در میان مردم، ببیندشان و پای صحبت ها و نگاه هایشان بنشیند، سالها بنشیند و بشنود و ببیند و یادداشت بردارد، بعد از سالها آرام آرام به خودش جرات بدهد که آن یادداشت ها را سر و سامان بدهد و بگذاردشان کنار هم و مبدل شان کند به یک پژوهش درست و حسابی.

ولی این چنین متاعی معمولا دست پخت غربی ها ست و در آکادمیای وطنی کمتر از این جنس ها پیدا می شود. محسن حسام مظاهری یکی از معدود جامعه شناس هایی است که به خودش جرات داده و به جای روش پژوهش کتابخانه ای، کف خیابان را به عنوان محل پژوهش انتخاب کرده است.
نگاه او به "هیات" به عنوان یک رسانه، نگاهی بدیع است که پیش از این رسمیت نداشته و کمتر بدان پرداخته شده است.
حسام مظاهری پس از سالها گشت و گذار در هیات های مختلف، از همه طیف و همه رنگ و پس از دیدن انواع و اقسام رسوم و آیین ها، کتابی نوشته است که نمی توان نسبت به آن بی تفاوت بود. خواندن این کتاب برای هر کس که در مورد هیات های مذهبی می اندیشد، می نگارد یا حتی در اتمسفر آنها زندگی می کند، لازم و ضروری است.

[حمید شاهکلائی · Rating 3 out of 5]

عنوان: کتاب رسانه شیعه: جامعه شناسى آیىنهاى سوگوارى و هیئتهاى مذهبى در ایران با تاكید بر دوران پس از پیروزى انقلاب اسلامى نوشته محسن حسام مظاهرى
این کتاب نوشته یکی از افسران راستین جنگ نرم است. در قسمت اول نویسنده به تاریخ تحلیلى تاسیس و استمرار آیینهای سوگواری و مذهبی پرداخته و در این فصل با ابداع ستودنی شواهدی از متون اصلی مورد اقتباس آورده است که لذت مطالعه را چند برابر کرد. در ادامه با وارد کردن ادبیات جامعه شناسی به بررسى هیاتهای عزاداری در قالب سنتى، انقلابى دوران جنگ، انقلابى بعد جنگ، هیاتهای عامه پسند و شبه هیاتها به كمك مفاهیم و ادبیات علوم اجتماعى پرداخت. این اثر تداوم یکی از کارهای پژوهشی آقای حسام مظاهری است که رساله فوق لیسانس ایشان نیز می باشد. جالب آنکه قبل از دفاع از پایان نامه، آن را به صورت کتاب منتشر کرد و مورد استقبال خوبی هم قرار گرفت. کاری به نقدهای وارد شده به این کتاب ندارم ولی از استادهای ایشان تو دانشگاهشون واقعا دعوت می کنم همچین کتبی بنویسند!
محسن حسام مظاهری یکی از نفرات اصلی مجله هابیل نیز هست. یک مجله علمی دانشجویی با کلاس در حوزه علوم انسانی بومی با نگاهی خاص به انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی.
راستی اگر فرصت خواندن کتاب را ندارید، حداقل نگاهی به عکس ها و زیر نویس آنها بیندازید!
کتابشناسی:
کتاب رسانه شیعه جامعه شناسى آیىنهاى سوگوارى و هیئتهاى مذهبى در ایران با تاكید بر دوران پس از پیروزى انقلاب اسلامى ، محسن حسام مظاهرى، تهران، سازمان تبلیغات اسلامى: شرکت چاپ و نشر بین الملل، 1387

[Hadis]

کتاب رسانه شیعه درباره احوال حاکمان و شاهان دردوره های تاریخی از آل بویه تا انقلاب اسلامی و نوع عزاداری و مداحان معروف هر دوره سخن گفته شده در کتاب از منابع معتبر و متکثر استفاده شده ودر نقل احادیث و روایات مقاتل هم متن عربی روایت به همراه ترجمه آورده‌شده که صحت گفته‌ها را تصدیق می‌کند یک خلاصه از کتاب در سایت ویکی حسین به آدرس https://fa.wikihussain.com/view/%D8%B...
است که پیشنهاد میدم بخونید

[Ghasem Safaeinejad · Rating 3 out of 5]

سالها بود این کتاب در لیست مطالعه من بود اما به هر دلیلی امکان مطالعه آن پیش نیامده بود تا اینکه محرم و صفر امسال قصد کردم آن را بخوانم.
کتاب رویکرد نوآورانه خوبی دارد، از پشتوانه میدانی برخوردار است و زبان و قلم روانی دارد که خواننده از مطالعه آن خسته نمی‌شود.
بیشتر به تحلیل کیفی تمرکز دارد تا آمار و داده‌های کمی و اینکه متمرکز بر ایران است و جوامع شیعی سراسر دنیا را بررسی نکرده است و در ایران هم گویی بیشتر بر تهران تمرکز دارد.