Eindelijk verschijnt er een degelijk en aangenaam leesboek over de Nerviërs, Eburonen, Menapiërs en de andere Gallische stammen die Oude Belgen werden genoemd. Ruim aandacht wordt besteed aan hun de Kelten.De Oude Belgen vergelijkt de jongste wetenschappelijke en andere standpunten over dit schemervolk uit verre tijden op historisch, archeologisch en natuurfilosofisch vlak. Het bekritiseert Caesars Commentarii de Bello Gallico en volgt de Belgen tussen Rijn en Seine, naar Zuid-Engeland en de oostelijke kusten van Eire. Bovendien achterhaalt het boek de leefwereld van de vrouw in de Keltische samenleving, de oorsprong van de Schotse ruit, de feesten van de 'oude religie' en wie de zeep, de dorsvlegel, de maliënkolder of de houten ton uitvond.De Oude Belgen vertelt in woord en beeld wat in eigen contreien bewaard bleef van dit volk van druïden, priesteressen, barden, strijdende koninginnen, kleine paarden, prinselijke graven, glazen armbanden, lapjesschalen én mede.
Ugo Janssens is auteur van historische werken. Geboren ten noorden van Antwerpen, woont hij nu al meerdere jaren in de Ardennen waar hij zich in alle rust kan wijden aan zijn grote passie: het schrijven van wetenschappelijke geschiedkundige werken en historische romans.
Een schat aan interessante informatie, maar helaas laat structuur en schrijfstijl te wensen over. Dit is eerder een naslagwerk dan een goed leesbaar boek, je moet de informatie er zelf uitpuren. Ook het archaïsch taalgebruik en het grote tekort aan degelijke illustraties (kaarten in grijswaardes maar met een kleurenlegende!, vele ellenlange beschrijvingen van versieringen op kledij en kunstvoorwerpen die in één oogopslag door een foto veel duidelijker zouden zijn,...) spelen dit boek parten. Een herwerking door een goede redacteur lijkt mij noodzakelijk.
Met "De Oude Belgen" streeft Ugo Janssens naar volledigheid. Dat is wat dit boek zowel de moeite maakt alsook hetgeen wat het ondergraaft.
Door geen enkel noemenswaardig feit buiten beschouwing te laten, maakt Janssens van dit boek toch in zekere mate een referentie voor (amateur) historici. Doch is het qua structuur hiervoor niet bepaald geschreven. Het exhaustieve karakter geeft het tevens een soms wel langdradig karakter. Dat laatste zal voor minder gepassioneerde kennisnemers van dit thema parten spelen. Laat dat nu net de opzet zijn van "De Oude Belgen", namelijk een breed publiek aanspreken met een onderwerp dat handelt over de voorouderlijke Belgae.
Ik had een aantal bedenkingen bij de uiteenzetting van het boek. Zo kon de soms wel ellenlange opsomming van alle Gallische stammen misschien beter gehouden worden als een bijlage op het einde van het boek. Het heeft zeker zijn nut, maar niet echt middenin een boek. De gedetailleerde beschrijvingen van de tactische manoeuvres van Belgae en Romeinen tijdens de Gallische Oorlog, van al de types boten die onze zeeën en meren aandeden, de weidse aan kledingstukken waarmee de Belgae zich tooiden en al de mogelijke handelsproducten kon naar mijn mening beter weggelaten worden voor een werk dat een groot publiek beoogt. Beeldmateriaal en de verwijzing hiernaar zouden veel beter van dienst geweest. Hoewel men als lezer begrip moet tonen hiervoor, want hieruit blijkt de blindheid van de auteur, die misschien zelf baat heeft bij een zo levendig mogelijke beschrijving en visualisatie, maar dat geldt weliswaar niet noodzakelijk voor zijn lezers.
Desalniettemin weet Ugo Janssens, zoals in andere werken van zijn hand, telkenmale zowel nieuwkomer als vertrouwde kenner te boeien met interessante feiten die men niet onmiddellijk elders zal vinden. Dat is wat mij betreft hetgeen me toch altijd zal doen terugkeren bij Janssens.
Goed voor een eerste kennismaking met onze voorouders. Veel nieuws ben ik zelf niet te weten gekomen.
Soms wat langdradig. Het ganse verhaal van de Gallische oorlog nog even uit de doeken doen, lijkt me wat overdreven.
De illustraties vallen wat tegen. Op een kaartje van Europa staan alle bekende stammen aangeduid, maar dit ging over de Belgen en daar vind je niets van. Het is ook vervelend als er in de tekst wordt gesproken over de typische versiermotieven van de gebruiksvoorwerpen, je die nergens geïllustreerd vindt.
Maar het boek leest vlot en is als zodanig best aangenaam.
Non-fictie lees ik maar zelden en als ik het lees is het doorgaans als research voor een eigen schrijfproject. Als dusdanig vond ik dit boek zeker interessant: het biedt een schat aan informatie over het leven van de stammen die zo'n 2000 jaar geleden deze streken bevolkten. En daar was ik uiteindelijk naar op zoek.
Ik zou dit boek echter niet aanraden als je graag non-fictie leest en in onze eigen geschiedenis wil duiken. Waarom? Het leest gewoonweg niet vlot. Het grootste deel van het boek omvat een hervertelling van de Gallische oorlogen, voor je bij de hoofdstukken over de levenswijze van de Oude Belgen aanbelandt. Op zich niks mis mee (al is de titel in dit opzicht wel wat misleidend), maar ik miste structuur. Waar is de rode lijn? Wat wil de auteur vertellen? Een tweede reden waarom het niet vlot leest, is het ouderwetse taalgebruik en zinsbouw. Op zeker moment ben ik in de flap gaan kijken hoe oud dit boek was en ik was verrast om te zien dat het geen vijftien jaar oud is. Het voelt eerder aan als iets dat geschreven is in de jaren 70 of 80 van de vorige eeuw. Bovendien struikelde ik regelmatig over een taal- of typfout. Dat kan als eens gebeuren, geen probleem. Maar als dat geregeld voorkomt, dan stoort mij dat toch. Ik was dan ook heel verbaasd dat ik hier op Goodreads zag dat dit al de 10de herziene druk was.
Wat ik ook erg vreemd vond, was de gespleten persoonlijkheid van dit boek. Enerzijds schrijft de auteur, vooral in de beginhoofdstukken, hoofdzakelijk historische feiten neer en vermeldt hij zeer uitdrukkelijk wanneer we iets niet weten of slechts kunnen vermoeden, wegens gebrek aan historische bronnen. Tot zover geen probleem. Maar naarmate het boek vordert en dan voornamelijk in het tweede deel, dat over de levenswijze van de 'Belgae' handelt, laat hij dat los. Vaak doet hij dan uitspraken waarbij ik me afvroeg of het niet eerder zijn eigen mening dan wel een historisch feit was. Met als summum het hoofdstuk over de rol van de vrouw in de Gallische samenleving. Goed, er zijn weinig bronnen uit die tijd. De auteur zegt dat trouwens zelf ook. En de enige degelijke bron die we hebben (De Bello Gallico) is niet echt betrouwbaar te noemen. Maar als je zelf aan het begin van een hoofdstuk zegt dat er weinig tot geen bronnen zijn die ons een beeld kunnen geven van de Gallische vrouwen, schrijf daar dan ook geen heel hoofdstuk over en beperk je tot wat je wel weet. Bovendien spreekt de auteur zichzelf ook enkele keren tegen.
Dit boek is een zeer interessant boek voor wie meer wil weten over de Keltische geschiedenis van onze streken. In verschillende hoofdstukken omschrijft Ugo Janssens het dagelijkse leven en de cultuur van de verschillende Belgische volksstammen. Het is een standaard werkstuk voor elke amateur historicus die zich wil verdiepen op de evolutie van de samenleving in België. Ugo Janssens legt op een zeer boeiende en levendige manier over elk aspect van de Keltische samenleving. Ook legt hij verbanden met de samenleving van nu en maakt zeer duidelijk dat we alles vanuit een historisch standpunt moeten bekijken om de samenleving van toen te begrijpen. Aan de hand van archeologische vondsten en klassieke teksten vormt hij een objectief beeld van het leven van toen. Ook is er verrassend veel gelijkenis tussen de samenleving van toen en nu. Ook worden de verschillende clichés rond de barbaarse Galliërs onder de loep genomen en bekeken of deze wel degelijk kloppen.
Voor iedereen die meer wilt weten over de beginselen van onze samenleving is dit zeker een aanrader.
Zeker de helft van het boek gaat over veldstrijden, oorlogsvoering en de verhouding tov de Romeinen. Ik had gehoopt wat meer te leren over de cultuur en gewoontes maar bleef daar wat op mujn honger zitten. Wellicht is over de oorlogsvoering nu eenmaal meer gekend dan over de cultuur. In ieder geval zeer informatief en de auteur geeft ook de nodige nuances weer bij sommige historische bronnen.
Het is een goed boek, maar geen echte klassieker of must-read door zijn verouderde schrijfwijze. Toch aan te raden voor mensen die geintresseerd zijn in de oude belgen.
De Oude Belgen is een boek bestemd voor beginnende 'vakidioten', mensen die alles over de Belgae of de 'Kelten' uit de lage landen willen weten. Het is niet voor de toevallige 'voorbijganger'.
De reden waarom ik dit zeg is omdat dit boek langdradig is en het telkens overspringt. Het is wel interessant, maar zelf moest ik me erdoor worstelen. Het is een beetje droog. Daarnaast wordt het lastig om er dingen in op te zoeken.
Daarnaast kloppen niet alle feiten. Voordat ik het boek ging lezen, werd er me gewaarschuwd dat niet alle feiten klopten. Van sommige dingen (de belgische kilt?) stond ik verbaasd te kijken.
Een ander minpunt is de obsessie van de schrijver van Ceasar's Commentarii de Bello Gallico. Te pas en te onpas wordt Ceasar aangehaald. Dat is zonde, want er zijn genoeg archeologische vondsten die nu ondergesneeuwd worden.
Mocht je tot het einde van het boek raken, daar staat nog een reisgids van enkele pagina's over interessante historische plekken en musea. Het is alleen jammer dat een behoorlijk aantal van deze plekken niet vrij toegankelijk zijn.
Kort samengevat is dit een boek voor de beginnende vakidioot. Het is een leuk boekje, maar de opzet is behoorlijk verwarrend en de stof is droog. Ik zou zeggen: mocht je nog niet veel weten over de ijzertijd en de belgae in het algemeen en je komt het toevallig tegen voor een paar euro - neem het mee. Anders is het misschien beter om een ander boek te lezen.