Comment penser la Révolution française lorsque l'on est anglaise et fille de william Godwin, le philosophe anarchiste, et de Mary Wollestonecraft, une des premières féministes ? La réponse est qu'on exprime à la fois son admiration et sa répulsion en créant un monstre, très bon et très méchant, qui participe du sans-culotte et de napoléon. Ce monstre, c'est la créature de Frankenstein, tel que l'imagina Mary Shelley en 1816. Le conte est un point de passage obligé pour qui se demande comment naît un mythe, quelle est sa fonction, comment il survit. La réponse proposée est qu'un mythe est une solution imaginaire à une contradiction réelle. Contradiction historique : soutenir et rejeter la Révolution ; contradiction discursive : le conte tient à la fois le discours philosophique des lumières et le discours religieux du diable ; contradiction subjective : l'objet de Frankenstein est aussi de répondre à cette question enfantine : comment fait-on les enfants ? Le glissement de l'une à l'autre de ces contradictions explique que le mythe ait si bien survécu, en passant au cinéma. Le livre analyse cette différence entre conte et films, qui est aussi une filiation.
Jean-Jacques Lecercle is Professor of English at the University of Paris at Nanterre. He has published widely in the fields of philosophy of language and literary theory, and is the author of The Violence of Language, Philosophy of Nonsense, Interpretations of Pragmatics and Deleuze and Language.
Świetny close read "Frankensteina", szczególnie w kontekście fantazmatu politycznego i historycznego, sporo psychoanalizy, ciekawe ujęcie ekranizacji i adaptacji teatralnych. Miałam mnóstwo radości z czytania tej analizy powieści.
"Frankenstein: mit i filozofia" to zdecydowanie udana pozycja eseistyczna dotycząca arcydzieła Mary Shelley. Pomimo niewielkiej objętości książki Lecercle podejmuje się analizy "Frankensteina" w naprawdę szerokiej perspektywie: filozoficznej, historycznej i psychologicznej, a także przedstawia mitologiczne korzenie opowieści (w tym nawiązania do Księgi Rodzaju, mitu o Prometeuszu i wielu innych) oraz późniejsze interpretacje tej historii, przede wszystkim filmowe. Książka Lecercle’a jest zróżnicowana pod względem trudności — przynajmniej tak było w moim przypadku. Jasne były dla mnie rozdziały o filozoficznym źródle mitu, odniesieniach historycznych (ten rozdział był swoją drogą moim ulubionym — otworzył dla mnie nieznaną wcześniej ścieżkę interpretacji dzieła Shelley) i ekranizacjach. Natomiast rozdział dotyczący fantazmatu był dla mnie absolutnie czarną magią i niewiele, mimo starań, udało mi się z niego wynieść. Dla całej reszty książki zdecydowanie warto po tę pozycję sięgnąć, jeśli chcemy spojrzeć na "Frankensteina" znacznie głębiej.
هكذا انتقم المسخ من والده و خالقه كما أخبره سابقا، أكثر ما كان يقتلني في رواية فرانكنشتاين هو أنه لم يمنح مخلوقه اسماً، بلا هوية، منبوذ، و معدم تماما. لم يكن المسخ إلا الابن الشرعي للفلسفة السياسية و الرواية القوطية.. مخلوق فرانكنشتاين كان تجسيد للجماهير إبان الثوره، يشابههم بالتخبط و الإرهاب "الثورة ضرورية و مستحبة، لكن الشعب الفرنسي لم يكن من النضج بحيث تتم كما يجب" و أيضا كما كانت اسطورة دراكولا تجسد"الجمود الكبير" أو الإنحدار الثقافي في الإمبراطورية البريطانية، لذلك نرى أن المسخ خدم الظرف التاريخي و البيئة العائلية لشيلي بشكل جبار جدا. المسخ كان مرآة لفرانكنشتاين، شخصه المنتصب أمامه، كان يظن أنه يسيطر عليه لكن في الحقيقة فرانكنشتاين هو الذي كان تحت سُلطة المسخ "كل سيد هو عبد عبده". تشريح نفسية المسخ و صراع الخير و الشر داخله كان مثالي بحق، هو خبيث لكنه طيب، طبيعته خيّرة لكن الوحدة صنعت منه نفسية أخرى و احساسا جديدا يتسم بالحقد و الكراهية تجاه للجنس البشري. أنا مؤمنة تماما أن الوحدة تصنع أكثر الضمائر شراً و قسوة، لذلك كان مؤلما بالنسبة لي و للمسخ تدمير فرانكشتاين لرفيقته أمام عينيه، لأنه ببساطة لم يكن بمقدوره أن يكون السبب في تكاثر نسل ممسوخ ينمو ليحل محل الجنس البشري. هؤلاء الذين هم أمثال المسخ، المعدمين، المنبوذين، أشعر أنني مسؤولة عنهم جميعا و يتولد داخلي إعجابٌ ممزوج بشيء من الشفقة، بإمكاني احتضانهم و منحهم كل شيء إلى الأبد.
بشكل عام الكتاب جميل جدا، الأسطورة تكرار للعنة المعرفة، و الإعتداد بالنفس، كما نراها عند هاملت، فاوست، و آدم. الرواية كانت مزيج من التاريخ، الفلسفة، علم النفس، و العلم. من خلال الإشارة للطابع الأوديبي في الحكاية حيث أن الابن تسبب مرتين في موت أبيه (فرانكشتاين-المسخ)، و الأخير من خلال ملامستها لتطلعات العلماء حيث بعث فرانكنشتاين الحياة في أنسجة ميتة. ماري شيلي.. وليدة الجيل الرومانسي أبدعت فعلت باستخدمها وسطها الثقافي الذي بلا شك دفعها لإبتداع الإسطورة العظيمة هذه
- الكتاب يشرح الأصول الاسطورية لرواية ماري شيللي الرائعة "فرانكنشتاين" التي نضرت في العام 1818. - كذلك يسلط الضوء على فلسفة القصة والإسقاطات الاجتماعية والسياسية الموجودة بها، ويتطرق كذلك للتأثيرات الاجتماعية في حياة الكاتبة على مجريات وأحداث وشخصيات القصة.
Bardzo ciekawe spojrzenie na jedno z arcydzieł romantyzmu. Jeśli ktoś lubi Freuda to pozycja idealna (ja fanką nie jestem, ale wytłumaczenie autora miało sens). Co ważne, poruszony został wątek ekranizacji filmowych "Frankensteina", które uwarunkowały nasze myślenie o tej powieści.