Kritimu: Girit'im Benim

by Sabâ Altınsay

'Göç sadece gideni değil, kalanı da peşinden sürüklüyordu' diyor Sabâ Altınsay; 'insanın doğduğu toprak ile gömüleceği toprak aynı toprak olmayacaksa, ne kalır ki, geriye, ölürken, yaşamdan? Bu soruya bir yanıt bulma çabası bu roman.'
Oruç Aruoba

Kritimu, Girit'im Benim, Osmanlı Devleti'nin zayıfladığı, topraklarını kaybetmeye başladığı yıllarda Girit'te yaşanan gelişmeleri anlatıyor. Girit'te Müslüman ve Hıristiyan halklar yüzyıllarca bir arada yaşamıştır, dilleri dillerine karışmış, gelenekleri zamanla birbirine benzemiş, tam anlamıyla bir kaynaşma gerçekleşmiştir. Ama bu bile farklılıkların gün gelip düşmanlığa dönüşmesini önleyememiştir. Kritimu, Giritli bir Türk ailesinin adadan kopuşunu ustaca anlatıyor. Müslüman ve Hıristiyan halklar arasında mübadele gerçekleştiğinde Türkler adayı gemilerle terk ederler ve romanın baş kahramanlarından İbrahim Yarmakamakis, sevgili adasına bakarak "Kritimu..." diye fısıldar. Ama artık oraya dönme umudu kalmamıştır. Yine de romanın asıl kahramanı, benzersiz doğası ve insanın ruhunu çalan kokusuyla Girit Adası'dır.

Genres: History, Adult, Turkish

305 pages, Paperback

First published January 1, 2004

Reviews

[Norah Una Sumner · Rating 4 out of 5]

„Kad jednom jedna skupina stekne nezavisnost, na toj teritoriji ne želi nikog drugog. Sloboda i nezavisnost su kao samoća, majstore, ne mogu se deliti s drugima.“

Mnogo mi se dopala ova knjiga. Neočekivano sam je brzo pročitala i povezala se sa svim likovima i njihovim pričama. Zanimljiv prikaz psihološkog stanja kritskih muslimana u vremenu kada Osmansko carstvo napušta Krit. Stil pisanja Sabe Altinsaj je jako lep i rečit, prosto radnja teče nekim umerenim tokom i pre nego što i shvatite, već ste završili sa čitanjem knjige. Ne bih je drugačije pročitala da mi nije obavezna literatura za fakultet, ali je zaista dobra knjiga prepuna divnih citata o životu, slobodi, smrti, ljubavi...

[Joy · Rating 5 out of 5]

Bir; Kitap bitti ama ben de bittim, kitabının sonuna geldik. Bu kitabın beni bu kadar etkileyeceğini beklemiyordum. Ben genel olarak azınlık/göçmen kitaplarına ayrı bir ilgi duyuyorum, bu kitap janranın okuduğum en iyilerinden biri diyebilirim. Girit'in karıştığı dönemlerde doğan İbrahim'in hayatını okuyoruz aslında; evliliğini, ölümlerini, doğumlarını, göçmeleri. Dünya kadar acıyı hiçbir ajitasyona kaçmadan anlatıyor yazar, ve yumru oturuyor boğazınıza. Dönemin siyasal atmosferinden bahsediyor ama politikaya girmiyor. En güzeli de bu sanırım, insan anlatıyor. Savaşlar, politikalar, nefretler üretilirken bir yerlerde, hiçbir şeyden habersiz, bu sonuçlardan direkt etkilenen zavallı hayatları anlatıyor. Şimdiki gibi değil tabii, herkes birbirini ayrıştırma, parmak sallama meraklısı değil, kimse kimsenin etnisitesini hakaret olarak kullanmıyor o zamanlar, Hanya birbirini koruyor. hatta olay çıkarmak için ana karadan insan getirtiliyor bu yüzden. Ama ne yaparsın hayatında Girit'i görmeyenler veriyor kararı. Ne yazsam az gerçekten. yazdığı her sayfa canlı canlı gözünüzün önüne geliyor. Hele o göçmeye geri sayımda.. Kalbim ağzımda, bende bekledim sanki, o gemiye bende binecektim. Sonsözü okuyunca anladım aslında bu kitabın nasıl bu kadar derin olabildiğini. Herhangi bir sahneyi demagojiye kaçmadan nasıl bu kadar derine işletebildiğini. Kitabın içinde geçen ve beni en çok etkileyen bir paragrafla bitireyim yorumumu ve herkese de tavsiye edeyim tabii kitabı. (kapağı çok güzelmiş, neden değiştirdinizki sonradan? Benim ki çirkin kapaklı, bu asker yok bende. )
''Fakat, işte bu noktada zihnim bulanıyor. Biz, şimdi kendi istiklalimiz için harb etmeke haklıysak, istiklali için Osmanlı ile harb eden Giritli Hıristiyanlar haksız mı idi?''

[Maria Bikaki · Rating 4 out of 5]

Girit'im Benim, Κρήτη μου όμορφο νησί, Κρήτη μου όμορφο νησί…..
Η αλήθεια είναι πως μου είναι αρκετά δύσκολο να κριτικαρω το συγκεκριμένο βιβλίο. Ψάχνω πώς να ξεκινήσω. Λέω ότι μου είναι δύσκολο γιατί νομίζω ότι το εν λόγω κείμενο της Σαμπά Αλτινσάι μπορεί να σχολιαστεί από διαφορετικές οπτικές γωνίες και εξαρτάται από το πώς θέλει να το αναγνώσει ο καθένας. Από τη μια θα μπορούσε το βιβλίο με ευκολία να χαρακτηριστεί μια τούρκικη προπαγάνδα στην ιστορία άλλωστε το βιβλίο εκδόθηκε και με χρηματοδότηση του τούρκικου υπουργείου πολιτισμού και από την άλλη υπάρχει και η νοσταλγική διάθεση μιας σκουριασμένης μνήμης για μια ιστορική περίοδο ταραχώδη και σημαίνουσας σημασίας και για τους δύο λαούς. Το βιβλίο της Αλτινσάι άλλωστε αποτελεί μια ας πούμε λογοτεχνική προσέγγιση σε αυτή τη θυελλώδη περίοδο, μια προσωπογραφία, ένα πορτραίτο των προγόνων μου δοσμένο με σεβασμό και αγάπη όπου μουσουλμάνοι και χριστιανοί συνυπάρχουν αρμονικά σε μια Κρήτη μιας άλλης εποχής. Θα μου επιτρέψετε λοιπόν να επιλέξω τη δεύτερη οπτική γωνία. Ήταν πριν λίγους μήνες όταν στα πλαίσια της δουλειάς μου γνώρισα τους φίλους και δεύτερη οικογένεια μου πλέον. Τουρκοκρητικοί οι περισσότεροι επισκέφτηκαν τη Κρήτη για να φιλήσουν τα ιερά χώματα των προγόνων τους, για να ψάξουν τα σπίτια τους για να πάρουν λίγο χώμα πίσω στην Τουρκία. Μπροστά μου τους είδα να δακρύζουν στη θέα των σπιτιών τους, να πέφτουν στα γόνατα και να φιλούν το κρητικό έδαφος λες και δεν τους ένοιαζε αν πέθαιναν εκείνη κιόλας τη στιγμή γιατί είχαν πλέον εκπληρώσει το όνειρο τους. Όταν δανείστηκα το βιβλίο από τη βιβλιοθήκη κι εξήγησα στην βιβλιοθηκονόμο γιατί θέλω να το διαβάσω μου είπε την εξής φράση. Ο πόνος είναι ίδιος και δε γνωρίζει σύνορα. Για ολους λοιπόν τους παραπάνω λόγους επιτρέψτε στην ρομαντική και μάλλον τελικά περισσότερο ευαίσθητη από όσο τη νόμιζα ψυχή μου να επιλέξω συνειδητά να δω το βιβλίο από αυτό το πρίσμα αφήνοντας πίσω μου τυχόν προπαγάνδες, ανακρίβειες ή οτιδήποτε άλλο θα πρόσεχε ένα πιο κριτικό μάτι από μένα. Ζώντας στην εποχή της παγκοσμιοποίησης ο όρος πατρίδα θα έλεγε κανείς ότι δεν έχει πλέον συγκεκριμένα γεωγραφικά όρια ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που κείμενα και βιβλία όπως αυτό της Αλτινσαι λειτουργούν αποτελεσματικότερα από οποιαδήποτε πολιτική πρωτοβουλία. Εκεί που οι πολιτικοί αποτυγχάνουν υπάρχει πάντα η ανθρώπινη ψυχή που δε γνωρίζει θρησκείες και σύνορα. Και χαίρομαι να βλέπω πως η τούρκικη λογοτεχνία με την οποία εχω καταπιαστεί τελευταία έχει αναλάβει να γίνει η φωνή της ελπίδας για μια άλλη Τουρκία που κάπου, κάπως, κάποτε ίσως αποτελέσει και εκείνη μέλος της δυτικής μεγάλης οικογένειας.
Επιστρέφοντας στο βιβλίο το Κρήτη μου είναι ουσιαστικά η ιστορία του παππού της συγγραφέως ο οποίος αποτέλεσε μάρτυρας της περιόδου ανταλλαγής των πληθυσμών και ήταν και ο ίδιος που μαζί με την οικογένεια του αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την αγαπημένη του Κρήτη και τώρα μερικά χρόνια αργότερα η εγγονή του επέλεξε με το βιβλίο της να αποτίσει σε εκείνον και σε χιλιάδες άλλους τουρκοκρητικούς που εκδιώχτηκαν από τα σπίτια τους ένα μικρό φόρο τιμής με αγάπη και σεβασμό τόσο στους μουσουλμάνους ομοϊδεάτες της όσο και στους έλληνες χριστιανούς για μια περίοδο που ακόμα και τώρα 91 χρόνια φέρνει δάκρυα και θύμησες στα μάτια και από τις δύο όχθες του Αιγαίου που ο ένα ολόκληρο πέλαγος δεν είναι αρκετό για να τις βαστάξει. Πως το είπε η κυρία από τη βιβλιοθήκη? «ο ίδιος πόνος». Ο ίδιος πόνος, ο πόνος της προσφυγιάς και του ξεριζωμού, που δε γνωρίζει σύνορα.
Μέσα από το βιβλίο η Αλτινσάι μας μιλάει για τη δική της Κρήτη απόγονος Τουρκοκρητών, αφηγείται την ιστορία του παππού της, του Ιμπραήμ Γιαμαρκαμάκη, μουσουλμάνου των Χανίων ο οποίος υποχρεώθηκε μαζί με την οικογένειά του να εγκαταλείψει την Κρήτη στη διάρκεια της ανταλλαγής πληθυσμών του 1924. Όταν μαλιστα ήρθε στην Ελλάδα για την παρουσίαση του βιβλίου δήλωσε: «Είναι πολύ απλό να δείξεις τους καλούς και τους κακούς, αλλά αν είχα διαλέξει αυτόν τον δρόμο δεν θα ήμουνα σήμερα μαζί σας».
Αν και ξέρω πως θα λογοκριθώ γι αυτό που γράφω, θα κατηγορηθώ για ανιστόρητη, ότι ξεχνώ πόσους Έλληνες αντίστοιχα σφάγιασαν οι Τούρκοι και μπλα μπλα όμως ειλικρινά δε νομίζω ότι όποιος διαβάσει αυτό το βιβλίο περιμένει από ένα απλό μυθιστόρημα βασισμένο σε μερικές αναμνήσεις και εξιστορήσεις των προγόνων της να αποτελέσει ένα ακριβές ιστορικό βιβλίο και τελικά που βρίσκεται η αλήθεια, που η εθνική συνείδηση. Πειράζει που επιλέγω να κάνω τα στραβά μάτια. Πειράζει που δε θέλω να ψάξω? Πειράζει που ήπια ρακή με τους <<τουρκαλάδες>> που χόρεψαν μαζί τους κρητικούς χορούς? Κλείνω αφήνοντας σας μερικά αποσπάσματα από το βιβλίο
Οι ζωές παρανάλωμα των εθνικιστικών βλέψεων και των εθνικών μύθων: «Ας πούμε ότι οι χριστιανοί της Κρήτης ξεσηκώνονται για να αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους. Ότι αγωνίζονται για την υπεράσπιση της γης τους. Αλλά τίνος είναι αυτή η γη, σας παρακαλώ; Μήπως δεν είναι δική μας; Χριστιανοί-μουσουλμάνοι, όλοι ήρθαμε από άλλα και άλλα μέρη κι εγκατασταθήκαμε στην Κρήτη. Που ξέρουν ποιος είναι περισσότερο Κρητικός;»
Ο παραλογισμός σε όλο του το μεγαλείο: στην προβλήτα του λιμανιού των Χανίων συναντώνται οι μόλις αφιχθέντες χριστιανοί τουρκόφωνοι Μικρασιάτες, με τους αποχωρούντες μουσουλμάνους ελληνόφωνους Κρήτες.

Πήγε στην Τζεμιλέ. Έχωσε στο χώμα κάνα δυό κλαδιά δενδρολίβανο."Ας μείνει αυτό τουλάχιστον, αφού εγώ δε θα 'μαι πιά εδώ Τζεμιλέ.Κάθισε και της έπιασε την κουβέντα.
"Μη μου θυμώσεις που δεν θα έρχομαι, ναι; Έβγαλαν διαταγή. Κανείς δεν μπορεί να μείνει.Θα νιώθεις μόνη, μήπως δεν το ξέρω.Σ' τ' ορκίζομαι, είναι πολύ άσχημο να φεύγεις.Τέτοιο φόβο έχω, που τρέμω μέχρι τα κόκαλά μου.Ναμπορούσα... μα δεν μπορώ.Μη λυπάσαι που θα λείπω, σε ικετεύω.Καν' τα μου χαλάλι όλα, να μη φύγω έρημος και μόνος.Κάνε μου χαλάλι, ν αγιάσει η ψυχή σου, δεν αντέχω να περιμένω ως την άλλη ζωή".
Πριν φύγει απ το μνήμα, χάιδεψε την πέτρα και μετά γύριζε συχνά πυκνά το κεφάλι, και το κοίταζε.

Η ζωή συνεχίζεται. Το παιδί αναρωτιέται: «Μαμά τώρα θα βλέπω όνειρα στα τουρκικά;». Οι μεγαλύτεροι πρέπει να αναλογιστούν τα υπόλοιπα: «Τώρα πια η ειρήνη βρίσκεται από τη μέσα πλευρά των συνόρων, Χαϊριγέ. Θα έρθει όμως μια μέρα που οι άνθρωποι θα είναι πιο σημαντικοί απ’ όλα αυτά»!!!!
Esref, Emine,Fatma,Yansin, Yurol,Ahmet, Ersan Hasan Kritimu Girit'im Benim cok ozledim y cok seviyoruz arkadaşlarım. Tα Χανιά η γόησσα της Κρήτης και η Σπλάντζια σας περιμένουν ξανά για ένα ακόμα κρητικό γλέντι όπως μόνο εμείς ξέρουμε.

[Zeren · Rating 4 out of 5]

Satır satır, yıkanmış örtüleri, sabun kokan çarşafları, kireç ve anason kokularını, bakır sinileri, taze çekilmiş kahveleri, dibekleri, sohbetleri, ezan ve çan seslerini, kepenkleri kalkan dükkanları, kalimera'ları, yerel dansları, paskalya çöreklerini, mevlütleri, duaları, kahvelere nerden gelip nereye gittiği belli olmayan masalcıları bizzat yaşamış gibi duyduğum/kokladığım/hissettiğim bir romandı. Yazarın, Girit'in en güzel yeri diye tanımladığı Hanya'da dolaşmak, Hirisula'yı, Cemile'yi, Çakali'yi tanımış olmak şu dakikadan sonra ayrıcalığım. Tüm bu güzelliklerin üzerine yaşanan trajediler, gidenin de kalanın da hayatlarının bir daha hiç aynı olmaması çok fazla acıklı. Yarattığımız hiçbir güzelliği devamlı kılamamak da biz insanoğlunun laneti. Yazarın her bir duyguyu, sanki okuyucuya yaşatır gibi çok ince ince hissettirmesini çok sevdim. Sadece biraz daha Hirisula benzeri Hıristiyan karakterler de olsaydı diyorum. Bu açından özellikle sonlarda hikayeyi bir bacağı topal kalmış gibi hissettim. 5 değil 4 verme sebebim budur.
Ve benim için romanın en önemli politik cümlesini eden kişi Doktor Ragıp Bey idi:
"Biz, şimdi kendi istiklalimiz için (Kurtuluş savaşı) harp etmekte haklıysak, istiklali için Osmanlı ile harp eden Giritli Hıristiyanlar haksız mı idi? O halde yıllar boyu çektiğimiz eziyeti nasıl izah edeceğiz? Aradw kalanlar için ölümden başka bir kader yazılamaz mıydı?"

[Udai · Rating 1 out of 5]

رواية سردية نمطية مملة جداً

[Panagiotis Poutos · Rating 2 out of 5]

Άτεχνο. Το μόνο ενδιαφέρον είναι ότι προσφέρει την ματιά των Τουρκοκρητικών. Αλλά ακόμα και σε αυτό το κομμάτι το βιβλίο της Μάρως Δούκα "Αθώοι και φταίχτες" είναι πολύ ανώτερο.

[Irini Gergianaki · Rating 3 out of 5]

"Δεν έχω τόπο να σταθώ
ανάμεσα σε δύο κόσμους
ό,τι μου απέμεινε, τόπος είτε πατρίδα
είναι το μνήμα μου, μονάχα ένα μνήμα..."

"Εκείνη τη μέρα, την πέμπτη μέρα του μήνα Οκτώβρη του έτους 1921, ολάκερα τα Χανιά όλοι μα όλοι άκουσαν αυτή τη φωνή να τραγουδάει και έμειναν σαν στήλες άλατος στις θέσεις τους. Ηταν περασμένο μεσημέρι μετά την προσευχή, οι άνδρες της πόλης είχαν θάψει το Τσακάλι, οι γυναίκες έχυναν αρωματισμένο με φύλλαβασιλικού στα χέρια όσων επέστρεφαν από την κηδεία κι η πικραμένη ψυχή του Τσακαλιού πλανιόταν ακόμα εκεί κι αναδυόταν πάνω από τα κεφάλια τους τυλιγμένη στον πλάγιο ήχο της μεσημεριάτικης ψαλμωδίας. Τίποτα δε σάλευε εκείνη την ώρα που ακουγόταν το τραγούδι παρά μόνο τα δάκρυα που έτρεχαν αναπόφευκτα από τα μάτια χριστιανών και μουσουλμάνων"

[Yiota · Rating 4 out of 5]

Σα να διαβάζω την τουρκάλα Διδώ Σωτηρίου. Πολύ καλή αφήγηση της πλευράς των Μουσουλμάνων Κρητικών που και εκείνοι χωρίς να γνωρίζουν τούρκικα υποχρεώθηκαν το 1923 να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους και να πάνε να εγκατασταθούν στην Τουρκία.

[Başak Bircan · Rating 5 out of 5]

Bitmesin istedim … Bu kadar acı, nasıl böyle anlatılmış… Uzun yıllardır kitap okurken ağlamamıştım, Kritimu’yu okurken, iç çeke çeke ağladım. Çok sade ve akıcı bir anlatımı var.

[Julia Carlton · Rating 3 out of 5]

A WHOLE FUCKING MONTH READING THIS BOOK ToT
If it's not clear by anyone, but this put me in a reading slump. *glares at the book*
I love Turkish Literature, and that's my mistake for thinking every damned booked is gonna be great. This story had lots of potential, lots. It's a biography of a family who lived in Crete and who witnessed all the bloodshed between its muslim and christian inhabitants. I wanted to read about that history, but I only got bits of it here and there and some lines that mention what happened. Seriously? I wanted to know how it happened, and how people dealt with it...I wanted to see more of that, but I only got a drama that didn't know where to go. Reading was a literal struggle for me, even though I liked the characters, and their struggles. The only thing that saved the rating was the last 1/4 of the book..which gave me what I wanted. FINALLY. But a bit too late. :3
For the most part, the story felt lost and it just wandered here and there...some characters appeared like "hersula" and took a bit of our hearts, then poof, disappeared and no one cared to mention them again. :/
The story itself is amazing (being a real one) and the history is quite interesting, but the author mostly didn't seem to know how to portray all that. Sigh.

[Nurdan Kurtulus · Rating 5 out of 5]

Ada hikayelerine merakım sebebiyle aldığım bu kitap Saba Altınsoy un şahane kalemi ile bir edebiyat şölenine dönüştü. Hatta kitap bitmeden yazarın diğer iki kitabının da siparişini verdim. Betimlemeler ile Girit sokaklarında yaşamın gözümün önünde canlanması hele İbrahim ile Meletyos un düşmanlıkla dostluğunun harmanlandığı karşılıklı dansının canlandırıldığı sahne uzun süre aklımdan çıkmayacak. Benzer hikayeler Kıbrıs ta da duyduğum için iki kimlikli toplumda dostun düşman düşmanın dost olduğu karışık zamanların içtenlikli hikayesidir.

[Aphrodite Orf · Rating 3 out of 5]

Μια ιστορία που διαδραματίζεται στα Χανιά, τέλη του 19ου - αρχές του 20ου αιώνα, επί Ωθωμανικής Αυτοκρατορίας και αφορά στη συνύπαρξη της χριστιανικής με τη μουσουλμανική κοινότητα της πόλης. Μέσα από τα προσωπικά βιώματα και τη σκοπιά του παππού της συγγραφέως, του Ιμπραήμ Γιαμαρκαμάκη, ενός μουσουλμάνου Κρητικού, βλέπουμε τη συμβίωση των δύο κοινοτήτων, την καθημερινότητα, τα έθιμά τους, το εμπόριο, τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις, τις διαφορές τους, αλλά και τα κοινά τους, και μετέπειτα τις αναταραχές, τις συγκρούσεις και εξεγέρσεις, ως απόρροια των πολιτικών εξελίξεων. Καταλήγει με την ανταλλαγή πληθυσμών το 1923, έπειτα από τη Συνθήκη της Λωζάνης, που ανάγκασε τους μουσουλμάνους πολίτες της Ελλάδας και τους Έλληνες χριστιανούς πολίτες της Τουρκίας σε υποχρεωτική μετακίνηση.

"Τώρα πια η ειρήνη βρίσκεται από τη μέσα πλευρά των συνόρων, Χαϊριγέ. Θα έρθει όμως μια μέρα που οι άνθρωποι θα είναι πιο σημαντικοί από όλα αυτά"

Ένα μυθιστόρημα που γεννά κάποια συναισθήματα, είτε μέσω των οικογενειακών, είτε (περισσότερο) μέσω των πολιτικών γεγονότων και του αντίκτυπου που αυτά έχουν στη ζωή των ηρώων. Προσωπικά, ωστόσο, δεν με ενθουσίασε η γραφή της συγγραφέως.

[Özgür Oklap · Rating 4 out of 5]

''Kritimu'', aynı dili konuşan, neredeyse aynı gelenekleri, adetleri ve kültürel zenginliği paylaşan ve bu anlamda kaynaşmış Girit halkının farklı dini ve etnik aidiyetler nedeniyle düşmanlaş(tırıl)ması sürecinde bile insanlığını kaybetmemiş olanlarının dayanışmasını, komşuluğunu, kardeşliğini öne çıkarıyor ve bu tür romanlarda kolayca düşülebilecek 'taraf olma' tuzağına düşmüyor. Yani, Rumluğu ya da Türklüğü / Hristiyanlığı ya da Müslümanlığı romanının tasarımcısı yapmayarak, ortaya buram buram 'insan' çıkarıyor. Nitekim İbrahim Yarmakamakis, Hanya’daki mezarlıkta yatan ana-babasını, Cemile'sini ve can arkadaşı Piçiriko'yu, komşuları Hrisula’ya emanet ederek Girit’i terketmek zorunda kalıyor. Romanın gerçek kahramanı ise yazarın akıcı ve duru bir dille anlattığı, benzersiz doğası, kargaşası, tüm sesleri ve insanın içine işleyen havası ve kokusuyla Girit Adası’dır.

Yazının tamamı için: http://oklapkutuphanesi.blogspot.de/2...

[Maria · Rating 3 out of 5]

Δεν μπόρεσα να το τελειώσω. Κι όσο διάβασα με κουρασε αρκετά.
Η ιστορία του παππου της συγγραφέως, ένας Κρητικός μουσουλμάνος που βιώνει την ανταλλαγή πληθυσμών.
Δεν μπορώ να πω πολλά για την ιστορία μιας και δεν την ολοκλήρωσα. Ίσως το ξαναπιασω κάποια στιγμή και αν φτάσω στο τέλος, θα ρθω να συμπληρώσω το rating.

[Ruza Minić]

Историјски роман, описује дешавање на Криту, када почиње "буђење" националне свести Грка и Турака који живе на овом острву. Борбе, сукобе, прогон Турака...Мислим да се ово може применити и данас на многе територије. Аутор је потомак породице која напушта ово острво и сели се у Турску...

[okyrhoe · Rating 2 out of 5]

Το μυθιστόρημα ξεκινά σαν παραμύθι, με έναν ήρωα 'τόσο όμορφο που που έκλεβε τα μυαλά και των ίδιων των Κρητικών', λογοδοσμένος στην αγγελοπρόσωπη Τζεμιλέ, ή οποία παρομοιάζεται με την ίδια την γη της Κρήτης, πανέμορφη και καρπερή. Μάλιστα, 'την Κρήτη και την Τζεμιλέ, τους δύο του έρωτες τους θεωρούσε έναν.'
Στον γάμο τούς, η ένωση τους έχει την ευλογία της μητέρας-φύσης: 'Η υγρή ζέστη της Κρήτης είχε απλωθεί και χάιδευε τους πάντες και τα πάντα κι ο ύπνος αγκάλιασε τα κουρασμένα κορμιά του Ιμπραήμ και τη�� Φατμά.' Μόνο που η συμβίωση τους δεν θα διαρκέσει για πολύ. 'Όταν έρθει η στιγμή, η Τζεμιλέ πεθαίνει στην γέννα.
Αυτό το γεγονός, ο χαμός της Τζεμιλέ, εκτός από προσωπική τραγωδία που σημαδεύει συναισθηματικά & ψυχολογικά τον Ιμπραήμ, συμβολίζει επίσης την ιστορική εξέλιξη της Κρήτης. Αφού εκλείψε η Οθωμανική φεουδαρχία, ακολουθεί η πολύχρονη, ταλαίπωρη (ανα)γέννηση της νέας Κρήτης. Πολλοί θέλουν να ελέγξουν ή να αποτρέψουν την διαδικασία, πολλοί είναι οι 'μνηστήρες', και κανείς δεν γνωρίζει τελικά ποιος θα αναλάβει την 'πατρότητα' της νέας αυτής οντότητας.
'Όταν ο Ιμπραήμ βρίσκει την κατάλληλη δεύτερη σύζυγο, μία νέα μάνα για την ορφανή κόρη του, την επιλέγει (υπό την προτροπή της ίδιας του μάνα) επειδή η Φατμά είναι και αυτή έχει χάσει την μητέρα της.
Δεν γνωρίζω εάν αυτό είναι πράγματι η βιογραφική αλήθεια, ή ποιητική αδεία της συγγραφέως, πάντως ταιριάζει απόλυτα με την σχηματική θεματολογία... Στρατιωτικοί, πολιτικοί, θρησκευτικοί ηγέτες, και εθνοπατέρες που δεν διστάζουν να ξεριζώνουν ολόκληρους λαούς από την μάνα-γή, για τους ιδεολογικούς και πατριωτικούς σκοπούς τους.
Ο Ιμπραήμ αν και μικρός ο ρόλος του στις ιστορικές εξελίξεις, προσπαθεί να απαλύνει τον πόνο που βιώνουν οι συντοπίτες τους, οι μουσουλμάνοι Κριτικοί που διώκονται από τα κτήματα τους, τα χωριά τους, ώσπου να βρουν καταφύγιο στην πόλη των Χανίων. Σαν την κόρη του, σαν την δεύτερη σύζυγο του, και αυτοί έχουν χάσει την μάνα-γη τους.
Η συνέχεια του παραμυθιού συνεχίζει αυτήν την διαλεκτική δόμηση. Η Αζιζέ, η πρωτότοκη κόρη του Ιμπραήμ και της Τζεμιλέ αποφασίζει ότι έχει πια ενηλικιωθεί και μπορεί να τα καταφέρει χωρίς θετή μάνα (και χωρίς πατέρα συγχρόνως). Το αποδεικνύει και μετά, όταν ή ίδια επιλέγει τον σύζυγό της.
Και όταν η Φατμά φαντασιώνει ότι οι δικοί τις υιοί θα επαναφέρουν την Οθωμανική ηγεμονία στις (προσωρινά) 'χαμένες' πατρίδες, η μοίρα έχει άλλα σχέδια, αφού η παρατεταμένη του αρρώστια του αφαιρεί την δυνατότητα να εξελιχθεί σε παραμυθένιο ήρωα του έθνους.
Αυτές οι προσωπικές, οικογενειακές εξελίξεις καθρεφτίζουν την μετάβαση από φεουδαρχία στην δημοκρατία. Οι πολίτες τώρα αποφασίζουν για το μέλλον τους, οι βουλευτές είναι αυτοί που ορίζουν την πορεία της Κρήτης, και παράλληλα το νέο έθνος της Τουρκίας δεν χρειάζεται πολεμοχαρείς ήρωες, αλλά επιστήμονες και πολιτικούς, σαν τον ιατρό Ραγκίμπ που είναι από τους πρώτους που φεύγει από την Κρήτη για την Ανατολή.
Ο 'χαμός' του ανδρισμού του υιού της Φατμά είναι κάτι δεν μπορεί να αποδεχθεί σαν τετελεσμένο γεγονός, και αποτραβιέται από τον Ιμπραήμ. Αλλά και ο ίδιος ο Ιμπραήμ χάνει την τέχνη του, το δικό του βασίλειο, το χρυσοχοείο.
Τελικά όταν ανακοινώνεται επίσημα η απόφαση της ανταλλαγής των πληθυσμών, το μόνο που μένει στο ζευγάρι είναι ο ένας για τον άλλον. Σαν όλα τα παραμύθια, για να ζήσουν, να επιβιώσουν, πρέπει να ζήσουν μαζί, δεν μπορεί να υπάρξει μέλλον ατομικό. Δεν θα αφήσουν τα παιδιά τους να είναι 'ορφανά', εάν είναι να φύγουν για άγνωστα μέρη. Η τελευταία βόλτα για την οικογένεια είναι για να πάρουν μία τελευταία πανοραμική μνήμη της γενέτειρας τους πόλη, αλλά επίσης αφορμή για να σφραγίσουν την ενότητα της οικογένειας εν όψη την αβεβαιότητα του μέλλοντος.
Και όμως, ακολουθεί η τελική σκηνή, η τιτανική πάλη του Ιμπραήμ με την ψυχή του, πριν την αποβίβαση στο πλοίο του ξεριζωμού. Σε αυτό το σημείο της αφήγησης νομίζω ότι παρα-πάει, δεν ξέρω εάν ταιριάζει με το σύνολο. Μέχρι τώρα υπήρχε μία αρμονία στην αφήγηση, αυτή η εσωτερική διαμάχη δεν προσφέρει κάτι ουσιαστικό. Η πραγματική μάχη έχει ήδη διεξαχθεί, η πλοκή έχει βρει το τέλος της για τους συμμετέχοντες και για τον αναγνώστη. Αυτές οι δύο σελίδες είναι παρά μία συμβολική ανακεφαλαίωση, μία τελευταία μελοδραματική υπερβολή που χαλάει την ισορροπία μεταξύ λυρισμού και ρεαλισμού που είχε δημιουργήσει με μαεστρία η συγγραφέας μέχρι αυτή την στιγμή.

[Türkay · Rating 4 out of 5]

Mübadele öncesinden başlayıp, gelen bir Girit öyküsü...

Doğduğu, büyüdüğü, dilini konuştuğu topraklardan sökülüp atılan insanların hüzünlü öyküleri...

Yaşadıklarından ders almayan bir toplum olduğumuzu tekrar görmek için okuyunuz...