Wierna rzeka

by Stefan Żeromski

The Faithful River is one of the great novels of Central and East European literature. It is a complex, dramatic, story in which a passionate love affair is played out against a background of wartime privations, and the Polish struggle for independence is set against other conflicts of gender, sexuality, and class.

Genres: Classics, Polish Literature, Fiction, Historical Fiction, Romance, Poland, Literature

152 pages, Paperback

First published January 1, 1912

About the author

Stefan Żeromski ( [ˈstɛfan ʐɛˈrɔmski] Strawczyn near Kielce, October 14, 1864 – November 20, 1925, Warsaw) was a Polish novelist and dramatist. He was called the "conscience of Polish literature". He also wrote under the pen names: Maurycy Zych, Józef Katerla and Stefan Iksmoreż.

In 1892–96 Żeromski worked as a librarian—during the last two years, as the librarian—at the Polish National Museum in Rapperswil, Switzerland.

In recognition of his literary achievements, he was granted the privilege of using an apartment at the Royal Castle in Warsaw. In 1924 he was shortlisted for the Nobel Prize in literature.[2]

His novel were filmed by Walerian Borowczyk - Dzieje grzechu (A Story of Sin), Andrzej Wajda - Popioły (The Ashes), Filip Bajon - Przedwiośnie (The Spring to Come).

* The Spring to Come (Przedwiośnie)
* The Labors of Sisyphus (Syzyfowe prace), about 19th- and 20th-century Tsarist efforts to Russify the Russian-occupied part of Poland.
* Ashes (Popioły, 1902 – 03)
* The Faithful River (Wierna rzeka, 1912)
* Ravens and Crows Will Peck Us to Pieces (Rozdziobią nas kruki, wrony)
* Homeless People (Ludzie bezdomni, 1899)
* A Story of Sin (Dzieje grzechu)
* Elegy for a Hetman (Duma o hetmanie)
* Sułkowski
* The Rose (Róża)
* The Charm of Life (Uroda życia)
* Struggles with Satan (Walka z szatanem)
* Wind from the Sea (Wiatr od morza)
* The Little Quail Ran Away From Me (Uciekła mi przepióreczka)

His works have been translated into several languages. For example, they have been translated into Croatian by a member of the Croatian Academy, Stjepan Musulin.

Reviews

[None Ofyourbusiness Loves Israel · Rating 5 out of 5]

A stark, precise, and heartbreaking novel that encapsulates the quintessence of human resilience and affection amidst the upheaval of the January Uprising of 1863-1864. Set in an isolated manor house in central Poland, the story centers on Salomea, a young woman who finds herself tending to a wounded soldier, Józef Odrowąż, all torn by bullets and bayonet slashes. Żeromski's prose is both lyrical and compelling, immersing you in the harrowing but hopeful simultaneously. The author's adeptness at intertwining historical context with profound emotional insight renders this novel a timeless piece of literature.

Żeromski's depiction of Salomea's unwavering devotion to Józef is both heartrending and inspiring. Despite the formidable danger posed by the Russian forces, she conceals him within her family's manor and attends to his injuries. As the characters navigate the perils of their predicament, their burgeoning bond tests the power of love and sacrifice to its limits. The meticulous descriptions of the manor house, scarred by the ravages of war, imbue the story with a layer of vivid realism, producing a feeling as though the reader is present alongside the characters. Żeromski's writing is imbued with a sense of captivating urgency and fervor from beginning to end.

Żeromski employs the personal tribulations of his characters to reflect the broader struggle of the Polish people against oppression. The manor house itself becomes a symbol of both sanctuary and entrapment, mirroring the broader turmoil of the era. This novel transcends a mere love story; The Faithful River is indispensable for anyone interested in masterful literary prowess or Polish history. Amazing!

[Kaja Kulinicz-Szymankiewicz · Rating 4 out of 5]

Wciągające plastycznością języka, ale nie tylko. Bohaterowie żyją niczym, w nieustannym śmiertelnym zagrożeniu, bez perspektyw. Dziwnie, ciekawie i inaczej pokazane to życie w umarłym świecie. Czuję klimat Poe i powieści gotyckiej - choć główny temat to Powstanie Styczniowe i niedola ludzi, którzy wtedy żyli i walczyli.
Główny bohater - pełen sprzeczności. Waleczny w boju, wytrwały w bólu, odważny i samodzielny, a z drugiej strony - życiowy ciaćmok, jedną rozmową daje się nabrać i namówić, żeby zrobić wszystko odwrotnie do tego, czego pragnie i na co dał słowo. Ludzie kochani, ja rozumiem, że Żeromski miał potrzebę, żeby wszystko się źle skończyło, ale robienie rozlazłego idioty z głównego bohatera, który kilkakrotnie udowodnił że rozlazłym idiotą nie jest, nie gra.
Dużo personifikacji przyrody - kocham ten motyw.

[Szuwarek · Rating 3 out of 5]

Przeczytałem to bo:
a) znalazłem tą książkę u babci w szafie
b) polecała mi ją polonistka.

Ufam że to roman empire mojej nauczycielki. Rozmawiając ze mną mówiła w kółko jakie to romantico kiedy Salomea powiedziała że ta krew to jej była.

W zasadzie mam wrażenie że nie za dużo się stało. Dosłownie to było tylko "o jadą ruski, Szczepan chowaj kolegę" i "dobra czysto, sprawdzaj czy jeszcze żyje" i tak przez 150 ston.

Zakończenie dość rozczarowujące. Also nie rozumiem tytułu, jasne rzeka pojawiała się od czasu do czasu ale nie była szczególnie ważna dla fabuły.

Salomea jest dość spoko bohaterką, we stan strong women. Odrowąż nie za bardzo miał charakter bo leżał zbolały całe 150 stron.

Przeczytałem już dość sporo dzieł Żeromskiego i uważam że jest w porządku ale to nie zmienia faktu że nie byłem w stanie czytać tej książki bez audiobooka, tak samo jak Przedwiośnia czy Rozdzióbią nas kruki, wrony. Mimo to jednak czyta się dość szybko i bezproblemowo (może nie jestem dobrym przykładem bo mi zajęło to pół roku ale miałem swoje powody, okej?).

[wbobek · Rating 5 out of 5]

4.5
chłopaki ja się nie spodziewałem…

[Tomasz · Rating 1 out of 5]

Żeromszczyzna w najgorszym wydaniu. Spiżowy styl, pełen sztucznych, napuszonych fraz ("Zobaczył zmysłem wzroku dokonanie, które był przeżył"). Powieści brakuje jakiejkolwiek głębi. Postacie są blade, tekturowe, a ich zachowania przewidywalne. Ich psychologia ogranicza się do powierzchownych emocji (miłość i patriotyzm).

Opisując wydarzenia i otoczenie społeczne, autor zatrzymuje się na kilku szczegółach, nigdy nie wnikając głębiej i nie przedstawiając szerszego obrazu. Stosunki społeczne zaprezentowane są w powieści w sposób sztampowy i dość odpychający. Szlachetna szlachta - ludzie piękni i pełni wzniosłych uczuć, walcząca za Polskę, w tym za lud ciemny, niewdzięczny i okrutny. Żydzi są cwani, złodziejscy, okrutni, donoszą Rosjanom, a zadawanie się z nimi to wstyd. Dla przełamania tego obrazu wprowadzone są dwie tokenowe postacie pozytywne: kucharz Szczepan i Żydówka Ryfka. Szczepan jest ciemny, opryskliwy, ale wierny i ma "chłopski spryt". Ryfka jest brudna, tchórzliwa, ale wierna i pomocna.

Wartościowy jest opis życia w zrujnowanym majątku w trakcie powstania. Podobnie jak w innych dziełach Żeromskiego, nie ma tu też świętoszkowatości czy pruderii, dzięki czemu powieść zatrzymuje się przed granicą kiczowatej kliszy.

[Magdalena · Rating 5 out of 5]

Stefcio ugotował jak mam być szczera

[Czytam Sercem · Rating 5 out of 5]

Reread
Kocham i zawsze będę kochać, ale dziwię się, że jakimś cudem wyparłam zakończenie, zupełnie go nie pamiętałam 🤭

[Canis · Rating 1 out of 5]

no ale po co. znowu ta sama, co zawsze, tematyka u żeromskiego

[kacpermikolaj27 · Rating 5 out of 5]

4,5
TO BYLO TAKIE SUPER????
wziąłem to ze stosu wstydu z myślą ‘no pewno jakąś krotka byle historyjka może cos fajnego się dowiem z tamtych czasów’ - ta książka ma swój własny, odurzający zapach miłości!! Wyobraźcie sobie zmarzniętego, poranionego, ledwo żywego powstańca który cudem zostaje uratowany przez biedna dziewczynę pielęgniarkę. Czy to jest romans wpleciony w historie o powstaniu styczniowym? Czy może jest na odwrót? Proporcje są równe, bohaterowie zmagają się z trudami życia w polskiej wsi w drugiej połowie xix wieku, rozkochując się w sobie na amen. Czytelnik chce więcej i więcej ich miłości, autor trzyma nas w stałym głodzie i napięciu. Super książka która można przeczytać w dwa wieczorki !!! polecam

[dominika · Rating 4 out of 5]

Wspaniały opis realiów powstania styczniowego w skali jednostki (i can fix him w głównej roli)

[c_branwell]

Kolejna powieść, w której Żeromski nienawidzi kobiet (trochę żart trochę nie)

[Klaudia · Rating 4 out of 5]

bardzo mi się podobało!!

[Weronika Kalupa · Rating 5 out of 5]

Dawno nie trafiłam na tak angażujący tekst.

[Zofia Rubin · Rating 5 out of 5]

Świetnie napisane!

[Ania · Rating 5 out of 5]

KOCHAM TO

[Andżelika · Rating 3 out of 5]

3.5

[Hania♡ · Rating 5 out of 5]

zniszczyła mnie ta książka💔

[Szyszka · Rating 5 out of 5]

czuję się trochę żałośnie płacząc nad kuźwa ŻEROMSKIM

W skrócie: Salomea siedzi w tych jakże wspaniałych naturalistycznie pękających wrzodach Odrowąża. Sam Odrowąż 3/4 książki jęczy od swoich pękających wrzodów. Szczepan się kłóci z ogniem. A w tym dworze to w ogóle straszy sobie jeszcze duch Dominik

także świetne to było, cudowna książka

[Aleksandraaa;)) · Rating 3 out of 5]

jest fajna, zawiera motyw przemijania. Czasami się wyłączałam i później nie rozumiałam co się dzieje

[Andrew · Rating 5 out of 5]

This story reminded me a lot of two other famous Polish books, Quo Vadis? and The Painted Bird. All three deal with an intimate circle of characters who find themselves trapped in a world beseiged by war and genocide, and struggle to their limits to survive it. For its age, the book is very graphic in its description of violence and (implied) sex. The prose flows (like a faithful river?) and while some might find it a little melodramatic at times, it's keeps very close and true to the people in it. Based on the January Uprising in Poland during the mid 19th century.

[Veronica · Rating 4 out of 5]

Ale żeby kobieta kobiecie takie rzeczy robiła...

[Dwight]

My post on the book (with a link to a review of the movie based on the novel)

The Faithful River is set in the Kielce region of central Poland in the winter and spring of 1863, during the January Uprising. At this time the country of Poland did not exist; since the partitions of the late eighteenth century its territory had been carved up by Russia, Prussia, and Austria. In January 1863 a second armed insurrection (after the November Uprising of 1830-31) broke out in the Russian-occupied part of the country, with much of the fighting concentrated in the region where the novel is set. The Poles scored some notable victories but were ultimately crushed by the might of the Russian forces. The uprising finally collapsed in the fall of 1864. It was to be the last organized revolt against any of the occupying powers until World War I, which broke out two years after the publications of this novel.

(from the Translator’s Introduction, ix-x)

The Battle of Małogoszcz (February 24, 1863) precedes the narrative of the novel. Józef Odrowąż ,the lone surviving (and badly wounded) Polish soldier from his squadron, staggers from the battlefield to a nearby manor. Salomea Brynicka, a young woman looking after the manor for her guardians, and Szczepan Podkurek, the manor cook, take Odrowąż in and care for him. They tend his wounds and protect him from Russian troops and marauding Polish soldiers. Żeromski explores the meaning and impact of the war through the life of these civilians. Everything that Czeslaw Milosz noted about Stefan Żeromski in this post, good and bad, is on display in The Faithful River.



Odrowąż never asks Salomea why she exerts such effort to nurse him when the risks are so great but her reply to another question, about her father joining the Polish rebel cause, resonates throughout the novel:

"[T]he first duty of a Pole is to his fatherland, and only then to his family." She uttered this wise and conventional popular dictum with hieratic solemnity.

(page 33)

Impossibility and hopelessness make no difference. There is a martyrdom theme, especially in relation to freedom, which runs throughout the novel. (I’m seeing this in several Polish novels I'm currently reading and will note it again.) Żeromski doesn’t make things straightforward when it comes to causes or motivations, though. The Polish townspeople treat Odrowąż as if he were the enemy, fearing reprisal from the Russians if he is discovered. Their pathetic attempts at arresting him, along with their lack of help to find an important bag in the nearby river, paints them as pitiable instead of contemptible. The leaderless marauding Polish soldiers treat Salomea and Szczepan just as bad or worse than the Russian troops. The Russian commanders demonstrate courtesy amid their confrontations with Salomea during their efforts to find Odrowąż. Nothing is clear cut and there are no easy answers.



Żeromski includes plenty of symbolism in the novel, not the least of which is the River Łośna of the title. Running near the manor, the river provides the setting for sevearl key points in the novel. It washes the wounds of the injured Odrowąż, hides the important bag of papers thrown by a fleeing Polish insurgant, and receives the gift Salomea flings away in disgust. There is much more symbolism, some powerful, some cheesy. When Żeromski is good the scenes are quite moving, such as when Salomea provides one of several demands in the novel to provide meaning to the sacrifice required.

"Which of you will dare to say that he’ll defeat those who come here in the night to torment innocent people like us? And if you can’t defeat them, which of you dared to unleash the savagery that they brought here in their souls from the cruel snows? Do you have in yourselves a strength that is equal to their savagery and is capable of crushing that evil?"


Olbromski [a leading figure in the uprising] was silent. She gave a sob and went on with her accusations: "The Russian soldiers burn down manor houses and kill the wounded on the battlefields. The farmers tie up the insurgents—"


He interrupted her in a different, hard voice: "You prefer their savagery to wounds and death? That savagery will reign over you for all time!"


"It already does, in spite of all the wounds."


"The Polish tribe has found itself between millstones of destruction: the Germans and Moscow. It must either become a millstone itself or be ground up as fodder for the other two. There is no other choice. Any further discussion is superfluous."


"What can we believe in? What can we live by?"


(pages 100-101)

There are many moments, though, that are almost too painful to read, such as the labored symbolism in a “slim birch sapling, which was soon to become a tree yet was still frail and thin.” Or the melodrama in this scene:

In those few days Salomea and Józef Odrowąż’s mother grew so close together that they became as one person. They communicated with each other by thoughts; above all, the feelings of each were an open book for the other. What for anyone else was only a word, a name, was for them the entire world. One understood the other’s emotions, could recognize them when they were merely referred to, could see them for what they were, and could move about them as if they were a land in another world, filled with hills, flower-covered valleys, cliffs, and deathly ravines. While the injured man slept, they sat in each other’s arms and recounted their impressions and their memories. A thousand times over Salomea divulged all the vicissitudes of the young man’s stay at the manor, all the stages of his sufferings, the mishaps, sorrows, and joys. For the mother it was all so fascinating and perpetually of interest that Salomea had to repeat it over and again.



They were incapable of talking about anything else. Their world existed only in the room where the young man lay. The more his life hung by a thread, the deeper, more ecstatic, and the closer to madness these two women’s love for each other became. With a single squeeze of the hand they conveyed more than could be expressed in a long conversation. With one look they told each other everything. When the sick man coughed or groaned, they ran like two wings of the same angel to tend to him, to mop his brow, and to comfort him—one openly, the other in secret, one with words and a tender touch, the other only with a look, a hand stretched out toward him, and a prayer.

(page 156)

In the novel Żeromski seems to run through a litany of things that must change, such as the importance Polish society places on nobility, while demonstrating the costs and burdens that must be borne in order to realize Polish autonomy. To put it in the context of the novel, Żeromski joins in with his characters to ask what they are fighting for. The final scenes prove to be moving and melodramatic, highlighting some of the costs involved the dream of autonomy. All in all, an interesting read. Since the novel is extremely emotional in its approach, good and bad sections are amplified—when good, Żeromski is very good. When bad…well, just read the above for one of many examples.



I plan to post on the 1980s Polish movie based on this novel (Wierna rzeka) soon. Update: the post on the movie can be found here.



An essay on the Polish national anthem (Dąbrowski's Mazurka) can be found here and may lend some insight to the emotions Żeromski targets. The English translation:

1. Poland is not yet lost

while we live

We will fight (with swords) for all/

That our enemies had taken from us.



     Refrain:

     March, march Dabrowski

     from Italy to Poland

     Under your command

     we will reunite with the nation.



2. We will cross the Vistula and Warta Rivers,/

we will be Poles,/ Bonaparte showed us/ how to win.



      Refrain: March, march...



3. Like Czarniecki to Poznan, after Swedish annexation,

We will come back across the sea to save our motherland



     Refrain: March, march...



4. Father, in tears, says to his Basia: "Just listen,

It seems that our people are beating the drums."



     Refrain: March, march...

[Sarah Werkmeister]

oh this was fire!!! i love mija so much, i was pleasantly surprised at how realistic and complex she was. i read this for an eastern european history class which has been so interesting, and i will definitely be looking back on this book for some assignments. i was very invested- kind of heartbroken about the ending, but it got spoiled in class before i got to finish it so i was emotionally prepared

[Magda Przybylska · Rating 5 out of 5]

Z wszystkich lekturowych autorów, Żeromski jest chyba moim ulubionym. Być może chodzi o moje zamiłowanie do tragicznych scen w powieściach, ale jest też coś niezwykle hipnotycznego w prozie Żeromskiego. Z ręką na sercu powiem, że nie mogłam się od Wielkiej Rzeki oderwać, a zakończenie ułamało kawałek mojego serca. Serdecznie polecam!

[Miszor · Rating 4 out of 5]

piękna książka, niezwykle psychologiczna, choć czasem cierpi od stylu prezydenta Zakopanego. znacznie lepsza od żeromszczyźnianego chłamu, który karmi się polską młodzież w szkołach - może gdyby na liście lektur widniały jego dobre książki, to nie byłby on tak nienawidzonym. polecam

[Leo · Rating 4 out of 5]

Oszust z ciebie, Józefie

Obiecałeś, że zostaniesz, a wyszło jak zwykle ☹️

[Oleh · Rating 4 out of 5]

Piękny język

[Wołowski Julian · Rating 1 out of 5]

Czemu to ma taki rating, fabuła jest tak płaska i nużąca.Na tyle nudne to wszystko jest, że zasypiałem srednio co 15 stron na tym.

[werka ludzka nerka · Rating 4 out of 5]

3.75

[Piotrek Perdun · Rating 3 out of 5]

całość 3, koniec 4, więc środkuję na 3.5