What do you think?
Rate this book
Godenschemering: De geschiedenis van ons geloof in God
‘Godenschemering’ van Daniël de Waele is een theologische cultuurgeschiedenis die de evolutie van het geloof in God uitdiept in de loop der tijd. Israël ontdekte in een polytheïstische wereld de Ene God, die door de tijd heen steeds humaner werd en dichterbij kwam. Hoe is het geloof na die grote stap geëvolueerd? Hoe past het verdampen van het geloof, dat uiteindelijk eindigde in de dood van God, in deze evolutie? En welke rol heeft het bestormen van de godenbeelden gespeeld? De Waele ontwaart naast deze geloofsevolutie een andere een blijvende zoektocht naar de ene God.
537 pages, Kindle Edition
Published February 9, 2023
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
August 4, 2026
Een goed leesbaar en verrassend volledig overzicht van de geschiedenis van het geloof in (de christelijke) God. Het boek is niet per se chronologisch, maar meer thematisch opgedeeld. O.a. het onstaan van monotheïsme, christelijke dogma's, verlichting en mystieke ervaringen komen aan bod. De auteur citeert veel uit primaire bronnen, wat ook een leuke inkijk geeft in de rijke geschiedenis aan theologie en filosofie. Al met al een leerzaam boek dat tot denken aanzet.
December 27, 2023
4 sterren voor de lezer , 5 voor de schrijver, 4 sterren omdat ik al enkele verhalen had gelezen in andere boeken , 5 voor de schrijver omdat hij mooi de verhalen kan omschrijven en de passie die hij waarschijnlijk geeft voor , theologie, geschiedenis, geloven , goed kan overbrengen ,
Het boek brengt boeiende verhalen over de geschiedenis van het ( Christelijk ) geloof ,
Op het einde brengt de schrijver wat eigen gedachten, maar wat precies mag men net als het boek zelf wat interpreteren en invullen ,… ergens denk ik dat de schrijver mss wat heimwee heeft naar vollere kerken , het blijft een zoektocht , de identiteit en groepsidentiteit , iedereen lijkt verbonden met het internet en toch lijken ( sommige) mensen een soort verbondenheid te missen , ( mss meer de ouderen dan de jongere, ik weet het niet ) .. ofwel klopt deze meningsgedachte niet ,
4,5 sterren een boeiend geschreven boek ,
Het boek brengt boeiende verhalen over de geschiedenis van het ( Christelijk ) geloof ,
Op het einde brengt de schrijver wat eigen gedachten, maar wat precies mag men net als het boek zelf wat interpreteren en invullen ,… ergens denk ik dat de schrijver mss wat heimwee heeft naar vollere kerken , het blijft een zoektocht , de identiteit en groepsidentiteit , iedereen lijkt verbonden met het internet en toch lijken ( sommige) mensen een soort verbondenheid te missen , ( mss meer de ouderen dan de jongere, ik weet het niet ) .. ofwel klopt deze meningsgedachte niet ,
4,5 sterren een boeiend geschreven boek ,
October 5, 2024
Complimenten aan de auteur voor de moedige onderneming om in slechts 400 pagina’s ‘de geschiedenis van ons geloof in God’ te verwoorden!
Vol verwachting begon ik aan Godenschemering (2023) om te zien hoe Daniël de Waele onze eeuwenlange geschiedenis met God zou samenvatten – een thema van een dermate omvangrijke aard dat samenvatten werkelijk een kunst is! Dit is het tweede werk van Dr. De Waele dat ik gelezen heb, en wederom ben ik erg onder de indruk. Er zijn maar weinig schrijvers die met zoveel helderheid en tegelijk levendigheid complexe materie weten te beschrijven.
De keuze voor de titel 'Godenschemering' is even origineel als betekenisvol. Het woord is een vertaling van Ragnarøkkr, afkomstig uit de Oudnoorse mythologie zoals overgeleverd in de Edda. Richard Wagner verwerkte deze mythe in Der Ring des Nibelungen, waarvan het derde deel de titel Götterdämmerung draagt, waarin verhaalt wordt hoe de verblijfplaats der goden vlam vat en de goden verteerd worden. “De mensen aanschouwen verbijsterd hun ondergang. Voortaan is de mensheid aan zichzelf overgeleverd, maar aan de horizon gloort een nieuwe toekomst” (pp. 10-11). Het is een treffend en origineel beeld dat de schrijver kiest als titel.
Wat dit boek zo bijzonder maakt, is dat het niet louter een chronologische opsomming biedt van ‘God in de geschiedenis’, maar dat het inzicht geeft in de manier waarop ons beeld van God door de eeuwen heen aanzienlijk veranderde! De (geleidelijke) overstap van het veelgodendom naar het monotheïsme is vanzelfsprekend een belangrijke ontwikkeling, maar even cruciaal is de verschuiving waarbij God geleidelijk minder direct betrokken lijkt te zijn in de wereldgeschiedenis (moderniteit) dan eerder het geval was (middeleeuwen). De Waele weet deze veranderingen niet droog of afstandelijk te beschrijven, maar vat ze in duidelijke taal waarbij hij rijkelijk gebruikt maakt van primaire bronnen, net zoals in zijn andere boeken. De terugkerende thematiek van het hart als schuilplaats voor God vind ik daarbij bijzonder treffend. Waar God in onze perceptie meer naar de achtergrond is verdwenen, wordt Hij nu vooral in het innerlijk van de gelovige ervaren – een idee dat De Waele fraai doch subtiel illustreert.
Er heeft zich in de westerse wereld ontegenzeggelijk een ontwikkeling voltrokken van een ‘betoverde’ wereld, waarin God en het heilige alomtegenwoordig waren, naar een ‘onttoverde’ wereld, d.i. een louter immanente wereld zonder God. Zowel de gelovige als de ongelovige leeft nu in deze onttoverde wereld, met als cruciaal verschil dat de gelovige leeft onder een ‘open hemel’, en de ongelovige onder een ‘gesloten hemel’, aldus Charles Taylor, een filosoof die De Waele geregeld aanhaalt. De auteur doet scherpe observaties over de postmoderne tijd en onderzoekt waarom het idee van een gesloten hemel zo aantrekkelijk is geworden. Hij merkt terecht op dat de menselijke drang naar autonomie hierbij een grote rol speelt. Zoals Odo Marquard stelde: “De autonomie van de mens leeft van de ontkrachting van God.” In plaats van de Tien Geboden heerst nu het éne gebod: ‘wees authentiek, realiseer jezelf’. Hoewel De Waele m.i. een goede voorlopige analyse biedt, hoop ik op nog een boek van zijn hand met daarin een meer uitgewerkte kritische analyse van onze tijd (deel I), gevolgd door een blik op de ‘toekomst van God’ (deel II).
Voor de lezer die zich interesseert voor theologie, religiewetenschappen of simpelweg een beter begrip wil krijgen van hoe de ‘betoverde’ wereld ‘onttoverd’ is geraakt, en daarnaast waarde hecht aan de verwerking van talrijke primaire bronnen, is dit boek zonder meer een aanrader!
Vol verwachting begon ik aan Godenschemering (2023) om te zien hoe Daniël de Waele onze eeuwenlange geschiedenis met God zou samenvatten – een thema van een dermate omvangrijke aard dat samenvatten werkelijk een kunst is! Dit is het tweede werk van Dr. De Waele dat ik gelezen heb, en wederom ben ik erg onder de indruk. Er zijn maar weinig schrijvers die met zoveel helderheid en tegelijk levendigheid complexe materie weten te beschrijven.
De keuze voor de titel 'Godenschemering' is even origineel als betekenisvol. Het woord is een vertaling van Ragnarøkkr, afkomstig uit de Oudnoorse mythologie zoals overgeleverd in de Edda. Richard Wagner verwerkte deze mythe in Der Ring des Nibelungen, waarvan het derde deel de titel Götterdämmerung draagt, waarin verhaalt wordt hoe de verblijfplaats der goden vlam vat en de goden verteerd worden. “De mensen aanschouwen verbijsterd hun ondergang. Voortaan is de mensheid aan zichzelf overgeleverd, maar aan de horizon gloort een nieuwe toekomst” (pp. 10-11). Het is een treffend en origineel beeld dat de schrijver kiest als titel.
Wat dit boek zo bijzonder maakt, is dat het niet louter een chronologische opsomming biedt van ‘God in de geschiedenis’, maar dat het inzicht geeft in de manier waarop ons beeld van God door de eeuwen heen aanzienlijk veranderde! De (geleidelijke) overstap van het veelgodendom naar het monotheïsme is vanzelfsprekend een belangrijke ontwikkeling, maar even cruciaal is de verschuiving waarbij God geleidelijk minder direct betrokken lijkt te zijn in de wereldgeschiedenis (moderniteit) dan eerder het geval was (middeleeuwen). De Waele weet deze veranderingen niet droog of afstandelijk te beschrijven, maar vat ze in duidelijke taal waarbij hij rijkelijk gebruikt maakt van primaire bronnen, net zoals in zijn andere boeken. De terugkerende thematiek van het hart als schuilplaats voor God vind ik daarbij bijzonder treffend. Waar God in onze perceptie meer naar de achtergrond is verdwenen, wordt Hij nu vooral in het innerlijk van de gelovige ervaren – een idee dat De Waele fraai doch subtiel illustreert.
Er heeft zich in de westerse wereld ontegenzeggelijk een ontwikkeling voltrokken van een ‘betoverde’ wereld, waarin God en het heilige alomtegenwoordig waren, naar een ‘onttoverde’ wereld, d.i. een louter immanente wereld zonder God. Zowel de gelovige als de ongelovige leeft nu in deze onttoverde wereld, met als cruciaal verschil dat de gelovige leeft onder een ‘open hemel’, en de ongelovige onder een ‘gesloten hemel’, aldus Charles Taylor, een filosoof die De Waele geregeld aanhaalt. De auteur doet scherpe observaties over de postmoderne tijd en onderzoekt waarom het idee van een gesloten hemel zo aantrekkelijk is geworden. Hij merkt terecht op dat de menselijke drang naar autonomie hierbij een grote rol speelt. Zoals Odo Marquard stelde: “De autonomie van de mens leeft van de ontkrachting van God.” In plaats van de Tien Geboden heerst nu het éne gebod: ‘wees authentiek, realiseer jezelf’. Hoewel De Waele m.i. een goede voorlopige analyse biedt, hoop ik op nog een boek van zijn hand met daarin een meer uitgewerkte kritische analyse van onze tijd (deel I), gevolgd door een blik op de ‘toekomst van God’ (deel II).
Voor de lezer die zich interesseert voor theologie, religiewetenschappen of simpelweg een beter begrip wil krijgen van hoe de ‘betoverde’ wereld ‘onttoverd’ is geraakt, en daarnaast waarde hecht aan de verwerking van talrijke primaire bronnen, is dit boek zonder meer een aanrader!
Read
June 3, 2023Daniël De Waele is leraar Protestantse Godsdienst en docent Nieuwe Testament aan het Hoger Instituut voor Protestantse Godsdienstwetenschappen (HIPGO) te Brussel. Daarnaast schreef hij boeken over theologie zoals Ontluikend Christendom en Vergeten rijkdom
IN het begin van het boek vraagt Daniel de Waele zich af hoe mensen in contact kunnen komen met geestelijke wezens, met goden, met God. Daarna gaat hij op een zoektocht naar die ene God. Hij neemt de lezer mee in een goed te lezen verhaal zonder al te veel ingewikkelde theorieën mee naar deze geschiedenis en probeert de verschillende vragen die mensen door de eeuwen heen te beantwoorden.
“Tijden veranderen, mensen veranderen en dus veranderen ook de Goden. En ook die ene God verandert.”
Godenschemering is de vertaling van een Oudnoorse mythe, de verblijfplaats van de goden vat vlam en alle goden worden door het oplaaiende vuur verteerd. Wat nu?
De mens moet het dan zonder goden doen.
Dit boek vertelt oer de belangrijke ontwikkelingenontwikkelingen die zich in het Goedgeloof hebben voorgedaan.
“het is de cultuur of het in in cultuur brengen van de natuur, die ons vervreemd heeft.”
Voor de liefhebber van geschiedeins en theologische verhalen volgt er een spannende tocht door de eeuwen heen. Hij begint met een korte samenvatting van het boek waardoor de lezer weet wat hij of zij kan verwachten. Of naar uit kan kijken.
Het is een pittig boek. Een studie tussen de verhalen in en elke dag een hoofdstuk is aan te raden zodat alle informatie ook opgenomen en overdacht kan worden. Er staat heel veel informatie in dat gelukkig in een begrijpelijke taal geschreven is. Er wordt regelmatig spanning gevoeld door de lezer.
Daniel De Waele maakt gebruik van verschillende oude en moderne theorieën uit verschillende bronnen en Bijbelteksten om zijn verhaal te illustreren.
“Feiten worden geïnterpreteerd door onze ratio die er een theorie over vormt.”
Godenschemering is een boek dat iedereen voor zichzelf moet ervaren en ieder zal het anders beleven. Het is best pittig om dit samen te kunnen vatten in een recensie.
June 14, 2023
Een zeer goed leesbare en inzichtelijke verhandeling over de opkomst, ontwikkeling en neergang van het christelijke godsgeloof in de westerse landen, beginnend in de klassieke oudheid en eindigend in de laatmoderne tijd. De auteur is sterk in het beschrijven van de overgang van polytheïsme naar monotheïsme en de opkomst en bloei van de vroege kerk. In de hoofdstukken over de Verlichting, ontmythologisering en 'de dood van God' komen soms veel personen en onderwerpen aan bod. De titel Godenschemering verwijst naar het laatste deel van Wagners opera Der Ring des Nibelungen, waar de verblijfplaats van de Goden in vlammen opgaat (p. 308). De godsdienstfilosofische analyse van Charles Taylor (Bronnen van het Zelf, Een Seculiere Tijd) is duidelijk herkenbaar. De Waele geeft echter meer openlijk blijk van zijn geloofsperspectief, maar blijft neutraler dan het meer beknopte maar qua opzet en thematiek vergelijkbare werk 'Golfslag van de Tijd' van theoloog Gerben Heitink (2011). Gedurende de eeuwen wordt er in het spreken over God een dialectiek zichtbaar tussen enerzijds de rationalisering en het streven naar objectiviteit en anderzijds het subjectieve, innerlijke geloof met de bijbehorende praktische vroomheid en betrokkenheid.
Displaying 1 - 5 of 5 reviews